Tag: natuurbehoud

  • Natuurorganisatie roept 2025 uit tot ‘Jaar van de Octopus’

    Natuurorganisatie roept 2025 uit tot ‘Jaar van de Octopus’

    Lees ook het andere kort nieuws uit de buitenlandse pers van vandaag:

    » Libische stafchef omgekomen bij vliegtuigcrash in Turkije

    » VS: Hooggerechtshof blokkeert inzet Nationale Garde in Chicago

    Het aantal octopussen was dit jaar in Engeland op zijn hoogst

    Een natuurbeschermingsorganisatie heeft 2025 uitgeroepen tot ‘het Jaar van de Bloeiende Octopus’ nadat recordaantallen octopussen werden waargenomen voor de zuidwestkust van Engeland, schrijft de BBC. In haar jaarlijkse rapport over de mariene flora en fauna meldt de Wildlife Trusts dat het aantal octopussen deze zomer het hoogste niveau sinds 1950 bereikte.

    Warmere winters, die verband houden met klimaatverandering, worden beschouwd als de oorzaak van de sterke toename van de populatie, ook wel een ‘bloei’ genoemd. De bevindingen van de organisatie worden ondersteund door officiële cijfers die aantonen dat er in de zomer van 2025 meer dan 1200 ton octopus door vissers in Britse wateren is gevangen.

    Dit is een drastische stijging ten opzichte van voorgaande jaren. Slechts één keer sinds 2021 werd er meer dan 200 ton octopus aan land gebracht.

    Aanbiedingen 360 artikel
    360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.

    Naast het goede nieuws voor octopusliefhebbers bevat het rapport van de Wildlife Trusts over de mariene flora en fauna ook minder fraai nieuws.

    Zo werd dit jaar volgens het rapport gekenmerkt door milieurampen, zoals een aanvaring tussen een olietanker en een containerschip op de Noordzee in maart, waarbij enorme hoeveelheden plastic korrels in het water terechtkwamen, en de lozing van bijna 4,5 ton biokorrels uit een waterzuiveringsinstallatie in Sussex in november.

    Er was ook beter nieuws voor de fauna elders: een recordaantal van 46.000 papegaaiduikers werd waargenomen op Skomer in Pembrokeshire, terwijl de charismatische zwart-witte vogel een comeback maakte op het Isle of Muck dankzij natuurbeschermingsinspanningen van de Ulster Wildlife Trust om de invasieve bruine rat te verwijderen.

  • Stop met het redden van (alleen) schattige bedreigde diersoorten

    Stop met het redden van (alleen) schattige bedreigde diersoorten

    Een miljoen soorten worden bedreigd, maar slechts een handjevol krijgt alle aandacht. Het is tijd voor een nieuwe beschermingsstrategie.

    De biodiversiteitscrisis is een cijfermatig probleem. Maar in tegenstelling tot de meeste rekenkundige problemen zet dit je op een dwaalspoor als je vasthoudt aan exacte getallen. Misschien wel een miljoen soorten worden bedreigd met uitsterven. Als je uitgaat van soorten die wetenschappers specifiek aanmerken als bedreigd, zijn het er 42.100. Maar geen van beide getallen is accuraat. In ieder geval zijn we het erover eens dat de mate van uitsterven duizend keer zo groot is als historische gemiddelden. Of is het honderd keer zo groot?

    Uiteindelijk gaat het hierom: welke aantallen je ook in de berekening stopt, de uitkomst blijft hetzelfde. De planeet is er slecht aan toe. Er zijn veel meer soorten die dreigen uit te sterven dan we realistisch gezien kunnen redden. We bevinden ons in een noodsituatie, en in noodsituaties is triage van slachtoffers noodzakelijk.

    De solenodon is een van de weinige giftige zoogdieren die vandaag de dag bestaan

    De kern van natuurbehoud is kiezen welke soorten moeten worden beschermd en welke we aan hun lot overlaten, maar we praten onvoldoende over hoe deze beslissingen worden genomen. Kiezen we soorten die van cultureel belang zijn, zoals de zeearend? Of moeten we ons richten op planten die bruikbaar zijn voor medicijnen? Hoe zit het met soorten die een cruciale rol spelen binnen hun ecosysteem? Of met soorten die het meest bedreigd worden? En dan zijn er natuurlijk nog de dieren die onze aandacht trekken omdat ze schattig of charismatisch zijn, of – in het geval van stokstaartjes – het vrolijke, antropomorfe gezicht vormen van een langlopende Britse reclamecampagne voor autoverzekeringen.

    Er is ook een andere manier van denken over dieren die zou ons kunnen helpen bij de beslissing welke soorten we moeten beschermen. Rikki Gumbs, natuurbeschermer bij de Zoological Society of London, vindt dat we ons meer moeten richten op soorten die evolutionair onderscheidend zijn én bedreigd worden. Die visie brengt ons bij allerlei vreemde en wonderlijke wezens. Neem bijvoorbeeld de solenodon. Dit dier, dat wel iets wegheeft van een spitsmuis, is een van de weinige giftige zoogdieren die vandaag de dag bestaan. Ongeveer 76 miljoen jaar geleden begonnen de twee levende soorten solenodons af te wijken van andere zoogdieren; daarmee rust er een forse evolutionaire geschiedenis op hun kleine, harige schoudertjes.

    EDGE

    Gelukkig beschikken wetenschappers over een manier om te meten hoe uniek en bedreigd bepaalde soorten zijn. In 2007 bedachten natuurbeschermers een methode genaamd EDGE; dat staat voor evolutionarily distinct and globally endangered [evolutionair onderscheidend en wereldwijd bedreigd]. De methode werd ontwikkeld om prioriteit te geven aan het behoud van soorten die een groot deel van de evolutionaire geschiedenis vertegenwoordigen. Om een hoge EDGE-score te behalen moet een soort evolutionair onderscheidend zijn, zeer weinig nabije voorouders hebben die nog leven en sterk bedreigd zijn.

    Gumbs noemt die soorten ‘vreemd en wonderlijk’. Ze zijn zo lang geleden afgeweken van hun voorouders en hebben zo weinig levende verwanten dat ze ongewoon op ons overkomen. Dergelijke soorten verkeren, om met Gumbs te spreken, ‘on the edge’, oftewel: op het randje. Een ander dier in die categorie is de Xenotyphlops grandidieri, de blinde slang van Madagaskar, een felroze reptiel dat zich ingraaft en dat ongeveer 65 miljoen jaar geleden begon af te wijken van zijn naaste levende verwant.

    In 2017 riep Gumbs een groep zoölogen bijeen om de EDGE-methode te actualiseren. Inmiddels hebben biologen namelijk een veel beter beeld van de verwantschap tussen de verschillende diersoorten en van hoe bedreigd soorten zijn. Bovendien zocht Gumbs naar een manier om met EDGE-scores soorten te kunnen rangschikken waarvan het behoud onbekend is – en dat is het geval voor de overgrote meerderheid van de dieren op aarde. Na een hoop discussie en na medische omstandigheden die Gumbs ruim een jaar buitenspel zetten, was het vernieuwde EDGE-systeem vorig jaar klaar. De nieuwe meetmethode, EDGE2 genaamd, werd op 28 februari 2023 gepubliceerd in het tijdschrift PLOS Biology.

    ‘Er zijn veel soorten die over het hoofd worden gezien’

    ‘Er zijn veel soorten die over het hoofd worden gezien. Maar als je ze leert kennen, zijn ze net zo charismatisch en net zo mooi als de soorten die we kennen,’ zegt Gumbs. Volgens de EDGE2-methode zou de bergdwergbuidelmuis van alle zoogdieren onze hoogste prioriteit moeten hebben. Dit buideldiertje komt in het wild voor op een paar vierkante kilometer in de Victorian Alps in Australië. Van de zoogdieren waarvoor we geen goede data hebben over het behoud van de soort, bevindt de Hylomys megalotis, een haaregel die vooral in Laos voorkomt en verwant is aan de egel, zich het meest in de gevarenzone. Er zijn EDGE-ranglijsten gemaakt voor amfibieën, vogels, koralen, reptielen, haaien en roggen, en voor gymnospermen, een groep planten waar naaldbomen en cicaden onder vallen.

    Het kijken naar dieren op basis van hun evolutionaire eigenheid slaat aan. De EDGE-score is een van de indicatoren die zijn geselecteerd voor het Post-2020 Global Biodiversity Framework, een belangrijk verdrag over biodiversiteit dat in december 2022 door de VN werd aangenomen. De International Union for the Conservation of Nature, de organisatie die de rode lijst met bedreigde soorten opstelt, heeft ook een taakgroep fylogenetische diversiteit, waarvan Gumbs plaatsvervangend voorzitter is. In plaats van te concentreren op enkele soorten, zegt Gumbs, is er groeiende aandacht voor de bescherming van complete ecosystemen die veel evolutionair verschillende planten en dieren in stand houden.

    Focus

    Natuurlijk is evolutionaire eigenheid slechts één manier om te kijken naar prioriteiten voor natuurbehoud. Organisaties die beslissen welke projecten gefinancierd moeten worden, welke gebieden beschermd moeten worden en op welke soorten de focus moet liggen, bekijken doorgaans een groot aantal factoren alvorens grote beslissingen te nemen. Maar de EDGE2-methode raakt aan iets interessants, zegt Rafael Molina Venegas, hoogleraar biodiversiteit van planten aan de Autonome Universiteit van Madrid. Als je alle soorten beschouwt als unieke boeken, dan zijn soorten met evolutionaire eigenheid zeer oude, unieke boekwerken waarvan slechts een handvol exemplaren bestaat. Verlies je deze zeldzame soorten, dan verdwijnt er voorgoed een schat aan evolutionaire geschiedenis van de wereld.

    En er is nog een reden om aandacht te schenken aan evolutionaire bijzonderheden. Uit het werk van Molina Venegas blijkt dat als we plantensoorten kiezen op basis van hun evolutionaire uniciteit, we uiteindelijk meer plantensoorten beschermen die nuttig zijn voor de mens dan als we een willekeurige aanpak kiezen. Met andere woorden, focussen op uniciteit is een praktische manier om na te denken over welke soorten beschermd moeten worden.

    ‘We leven in een wereld waarin soorten moeten vechten tegen de roofzuchtige expansie van de mensheid’

    Eén manier om naar de EDGE-methode te kijken is om je een armageddon voor te stellen. Een losgeslagen asteroïde staat op het punt de aarde te vernietigen. Gelukkig hebben wetenschappers elders in het heelal een aarde-achtige planeet gevonden die nog helemaal leeg is. Het enige wat we hoeven te doen, is beslissen welke soorten we in ons ruimteschip mee willen nemen naar de nieuwe planeet. Evolutionaire eigenheid is daarbij geen slecht uitgangspunt, zegt Molina Venegas. Op die manier neem je een breed scala aan schepsels mee, waarvan elk een unieke functie heeft op de nieuwe planeet. ‘De hoop is dan dat ze elkaar zullen aanvullen in het nieuwe ecosysteem dat daar zal moeten groeien,’ zegt hij.

    In veel opzichten zorgt de mens voor een armageddon in slow motion, als het gaat om de biodiversiteit op aarde. We hoeven het ruimteschip nog niet klaar te zetten, maar we moeten wel goed nadenken over de middelen om het verlies van onvervangbare soorten te stoppen. We beschikken over instrumenten zoals wetenschappelijk onderzoek, genenbanken en natuurreservaten. Maar ook de manier waarop we naar biodiversiteit kijken is een cruciaal instrument. Iedereen wil dieren redden, maar we leven in een wereld waarin soorten moeten vechten om de beperkte middelen voor natuurbehoud, en tegen de roofzuchtige expansie van de mensheid.

    We moeten moeilijke beslissingen nemen over welke soorten we willen beschermen, anders klopt het cijfermatig gewoon niet meer.

  • Natuurfotograaf waarschuwt met fotoboek voor uitsterving van wilde dieren

    Natuurfotograaf waarschuwt met fotoboek voor uitsterving van wilde dieren

    Lees ook het andere kort nieuws uit de buitenlandse pers van vandaag:

    » Overvallers plegen inbraak in het Louvre en nemen negen juwelen mee

    » Bolivia slaat een nieuwe weg in met centrumrechtse Rodrigo Paz

    De foto’s zijn bedoeld om te ‘provoceren’

    De Britse natuurfotograaf Margot Raggett heeft het afgelopen decennium geld ingezameld voor natuurbeschermingsprojecten over de hele wereld, maar nu maakt ze zich zorgen over de toekomst. ‘Het voelt alsof we een stap terug hebben gezet,’ zegt ze.

    Ze heeft de afgelopen tien jaar 1,2 miljoen pond ingezameld voor het goede doel met haar serie Remembering Wildlife, een jaarlijks verschijnend, non-profit fotoboek met foto’s van dieren van ‘s werelds beste natuurfotografen. De eerste editie verscheen in 2015, toen het klimaatakkoord van Parijs werd opgesteld, maar in de jaren daarna zijn de inspanningen om de klimaatcrisis aan te pakken teruggeschroefd.

    ‘In vergelijking met een paar jaar geleden was er wereldwijd een verlangen naar hernieuwbare energie in plaats van naar olieboringen. Ik denk dat het belang van de natuur iets is waar we allemaal aan vast moeten houden’, aldus Raggett, geciteerd door The Guardian.

    Aanbiedingen 360 artikel
    360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.

    Om ons eraan te herinneren hoe somber de vooruitzichten voor wilde dieren op dit moment zijn, wordt de publicatie van dit jaar, getiteld Ten Years of Remembering Wildlife, uitgebracht samen met originele en bewerkte foto’s van dieren zoals ijsberen, cheeta’s en schubdieren die in hun natuurlijke habitat leven en vervolgens uit die habitat worden geschrapt.

    Raggett vertelt dat de foto’s bedoeld zijn om te ‘provoceren’ en een glimp te geven van de toekomst als we de huidige koers aanhouden. ‘De afname van het aantal wilde dieren gaat wereldwijd zo snel dat er veel werk moet worden verzet om deze trend te keren. We zouden weleens een toekomst tegemoet kunnen gaan waarin deze landschappen verstoken blijven van wilde dieren’, aldus Raggett. ‘Daarom hebben we deze publicatie gemaakt, om mensen even stil te laten staan en te laten beseffen wat er kan gebeuren als we geen actie ondernemen.’

  • Twee bedreigde slakkensoorten opnieuw uitgezet in hun habitat op Madeira

    Twee bedreigde slakkensoorten opnieuw uitgezet in hun habitat op Madeira

    Lees ook het andere nieuws uit de buitenlandse pers van vandaag:

    » Oekraïne en Rusland wisselen opnieuw gevangenen uit

    » Azerbeidzjan: ‘Poetin moet aansprakelijkheid voor vliegtuigcrash erkennen’

    Lange tijd werd gedacht dat ze voorgoed waren verdwenen

    Zo’n dertienhonderd slakken van twee bedreigde soorten zijn opnieuw uitgezet op de Portugese archipel Madeira, hun oorspronkelijke leefgebied. Om de twee inheemse slakkensoorten terug te brengen naar de Ilhas Desertas [Verlaten Eilanden] – die onderdeel zijn van de Portugese Madeira-archipel – waren de gecombineerde inspanningen van drie dierentuinen en drie Europese landen nodig.

    Wetenschappers hebben lang gedacht dat deze kleine weekdieren, ongeveer zo groot als een erwt, voorgoed verdwenen waren en ten prooi waren gevallen aan erosie, muizen en droogte. Tijdens een reeks expedities tussen 2012 en 2017 herontdekten experts van Madeira’s Instituut voor Natuurbehoud en Bossen (ICNF) echter ‘minuscule populaties van twee slakkensoorten, elk bestaande uit minder dan tweehonderd overlevenden’, meldt The Guardian.

    Aanbiedingen 360 artikel
    360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.

    Er werd toen een reddingsproject opgezet en de weekdieren werden naar de dierentuin van Beauval in Frankrijk en naar de dierentuinen van Bristol en Chester in het Verenigd Koninkrijk gestuurd, waar natuurbeschermingsteams ‘een nieuw thuis voor ze bouwden in mini-aquaria, als onderdeel van een kweekprogramma om hun aantal snel te vermeerderen’, legt het Britse dagblad uit.

    Elk van de opnieuw uitgezette slakken is individueel gemerkt zodat ze kunnen worden gevolgd en gemonitord. Als het programma succesvol is, zullen er nog veel meer slakken bijkomen. Dinarte Teixeira, bioloog bij de ICNF, is optimistisch. ‘Deze slakken zijn ongelooflijk kostbaar. De Ilhas Desertas zijn de enige plek ter wereld waar ze voorkomen en we doen er alles aan om hun toekomst veilig te stellen,’ zegt ze. ‘Honderd jaar lang dachten we dat ze voor altijd verdwenen waren, maar nu is er weer hoop.’

  • De egel is nu bijna met uitsterven bedreigd

    De egel is nu bijna met uitsterven bedreigd

    Lees ook het andere nieuws uit de buitenlandse pers van vandaag:

    » Iran executeert Iraans-Duitse dissident Jamshid Sharmahd

    » Pentagon: Noord-Korea heeft 10.000 soldaten naar Rusland gestuurd

    De egelpopulatie is in het VK met 75 procent afgenomen

    In West-Europa neemt de populatie egels af: ze worden door stadsuitbreiding uit hun leefgebied verdreven, op wegen neergemaaid door auto‘s en worden het slachtoffer van pesticiden en de achteruitgang van insecten.

    Aanbiedingen 360 artikel
    360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.

    De Erinaceus europaeus is van de categorie ’niet bedreigd‘ naar ’bijna met uitsterven bedreigd‘ gegaan. Dit blijkt uit de bijgewerkte Rode Lijst van de International Union for Conservation of Nature (IUCN), die maandag werd gepubliceerd in Cali tijdens de COP16 over biodiversiteit.

    De populatie is afgenomen in meer dan de helft van de landen waar de soort voorkomt. Het gaat voornamelijk om de volgende landen: het Verenigd Koninkrijk, Noorwegen, België en Duitsland. In 2022 onthulde een onderzoek volgens The Daily Telegraph dat de egelpopulaties in het Verenigd Koninkrijk sinds 2000 met 75 procent waren afgenomen.

  • Natuur beschermen met je leven

    Natuur beschermen met je leven

    In het Nationaal Park Virunga in Congo kwamen de afgelopen twintig jaar al 170 parkwachters om het leven bij gevechten met stropers en rebellen. Toch neemt dankzij hun niet-aflatende inzet het aantal dieren weer toe.

    Het is vroeg in de ochtend, aan het Edwardmeer rijst de zon boven de vulkanen aan de oostelijke horizon. Boven het rimpelloze wateroppervlak hangt een laag mist. In het regenwoud leven olifanten, nijlpaarden en buffels, bewaakt door 26 parkwachters vanuit één enkel versterkt kamp. Plotsklaps wordt de stilte ruw verstoord. Er klinkt geschreeuw, er vallen schoten, het geratel van machinegeweren stijgt op. In groten getale rennen de aanvallers door de dichte begroeiing. Sommigen zijn zo dichtbij dat ze speren werpen en pijlen afschieten.

    Loodzwaar

    Later zullen de parkwachters hun commandanten vertellen dat ze door meer dan honderd man werden belaagd. 
De ongelijke strijd duurt drie kwartier. Wanneer hun ammunitie dreigt op 
te raken, trekken de bewakers zich 
uiteindelijk noodgedwongen terug. 
Ze hebben de lichamen van drie dode collega’s bij zich. Onder hun tegenstanders zijn minstens tien doden gevallen. ‘Dit is een loodzwaar beroep. Het is verschrikkelijk om collega’s en vrienden te verliezen. Maar we hebben hier bewust voor gekozen en kennen de risico’s die eraan kleven,’ zegt Innocent Mburanumwe, adjunct-directeur van het Nationaal Park Virunga, een uitgestrekt gebied van ruim 8000 vierkante kilometer regenwoud, bergen en savanne in het oosten van Congo.

    Het gevecht van vorige zomer was het hevigste in jaren. Er was weinig reden voor vreugde toen het kamp vier uur na de terugtrekking weer werd ingenomen. De ‘sluimerende oorlog’, zoals Mburanumwe deze uitputtingsslag in het Virunga-park noemt, heeft in twintig jaar tijd aan meer dan 170 opzichters het leven gekost, wat het natuurpark de reputatie van een van de gevaarlijkste reservaten ter wereld oplevert. ‘Iedere dag als de opzichters op pad gaan, weten we dat ze onder vuur kunnen komen te liggen. We weten dat een van ons kan sneuvelen, een collega, of wijzelf,’ zegt Mburanumwe.

    Een 25-jarige zilverrug-berggorrila in Nationaal Park Virunga. – © Getty
    Een 25-jarige zilverrug-berggorrila in Nationaal Park Virunga. – © Getty

    Virunga, het leefgebied van tal van zeldzame en beschermde diersoorten, waaronder ’s werelds grootste populatie berggorilla’s, wordt van alle kanten bedreigd. Je hebt de gewapende rebellen, gehard door de jarenlange strijd tegen de Congolese regeringstroepen of die van naburige landen, zelfverdedigingsmilities en lokale bandieten, 
en bushmeat- en ivoorstropers. Tel daarbij op de lucratieve houtskoolindustrie en de bijbehorende houtkap, 
en de illegale visserij.

    De afgelopen maanden werd Congo opnieuw geplaagd door talloze geweldsuitbarstingen, die herinneringen oproepen aan de burgeroorlog die van 1997 tot 2003 in het land woedde en niet alleen aan vijf miljoen mensen het leven kostte maar ook de dierenpopulatie in het oudste Congolese natuurreservaat flink heeft uitgedund.

    Waarnemers hopen dat een catastrofe uitblijft, maar hulporganisaties menen dat het enorme Afrikaanse land ‘op de rand van de afgrond balanceert’. Door het oplaaiende geweld zijn meer dan 4,5 miljoen mensen ontheemd geraakt, rebellen hebben duizenden slachtoffers gemaakt en 2 miljoen kinderen worden met de hongerdood bedreigd. Met het vooruitzicht van verkiezingen aan het einde van het jaar is de strijd om land en natuurlijke rijkdommen verhevigd. De nieuwe instabiliteit vormt een bedreiging voor het natuurreservaat. Sinds januari vinden er gevechten plaats tussen Congolese troepen en soldaten van buurland Rwanda, en in het noordelijke deel 
was er een offensief van de gewelddadige islamitische militie die vorig jaar verantwoordelijk was voor de 
dood van veertien VN-soldaten.

    De parkopzichters worden geworven in omliggende dorpen. Het merendeel is getrouwd en heeft een groot gezin. De parkwachters die zich in de frontlinie bevinden, zijn vaak jong. David Nezehose, 29 jaar, leidt het hondenteam van de opzichters. ‘Ik ben naast het reservaat opgegroeid, dus ik weet hoe belangrijk natuurbehoud is. Mijn opa was hier veertig jaar geleden gids,’ 
zegt hij. ‘Ik wil de gorilla’s, onze buren, graag beschermen.’

    Tegen de tijd dat de relatieve vrede was hersteld, lang na Mobutu’s chaotische val in 1997, was de populatie berggorilla’s geslonken tot een zorgwekkend aantal van driehonderd

    Er is een klein maar groeiend aantal vrouwen onder de zevenhonderd parkopzichters die het reservaat op dit moment verdedigen. Angèle Kavira Nzalamingi, 25 jaar, traint de nieuwe rekruten. Ze heeft de marathon van Londen gelopen en hoopt zich nu aan te sluiten bij de snellereactiemacht. Nzalamingi’s carrièrekeuze viel niet 
bij iedereen in de conservatieve, kleine gemeenschap waar ze vandaan komt in goede aarde. ‘Mijn familie is trots 
op me, maar veel dorpsbewoners vinden dit geen vrouwenwerk,’ zegt Nzalamingi. ‘Maar ik wilde laten zien dat wij hetzelfde kunnen als mannen.’

    Het lot van het Virunga-reservaat gaat hand in hand met de situatie van het land. Het nationaal park werd in 1925 opgericht door de Belgische autoriteiten. In de nasleep van de in 1960 uitgeroepen onafhankelijkheid stond het park er slecht voor, maar onder president Mobutu Sese Seko, de flamboyante, spilzieke dictator die in 1965 de macht greep, keerde het tij.

    Augustin Kambale, een opzichter met een lange staat van dienst, kan zich nog herinneren dat duizenden toeristen het reservaat in de jaren tachtig en de vroege jaren negentig bezochten. ‘De neergang begon met de genocide 
in Rwanda, in 1994, toen een miljoen vluchtelingen de grens overstak en neerstreek in kampen rondom het natuurpark. Ze brachten wapens met zich mee, die zich al snel onder de lokale bevolking verspreidden. De 
situatie was verschrikkelijk,’ zegt de 57-jarige Kambale.

    Tegen de tijd dat de relatieve vrede was hersteld, lang na Mobutu’s chaotische val in 1997, was de populatie berggorilla’s geslonken tot een zorgwekkend aantal van driehonderd. In 2007 voltrok zich ‘een ommekeer’, aldus Kambale, toen verschillende liefdadigheidsinstellingen, de Europese Unie en het Congolese Natuurbeschermingsinstituut de handen ineensloegen. De nieuw aangestelde directeur Emmanuel de Merode, een Belgische aristocraat, voerde ingrijpende hervormingen door. De parkwachters werden beter uitgerust, beter opgeleid én beter betaald. Op dit moment bedraagt 
het maandloon 250 dollar, naar lokale maatstaven een enorme som geld. Er kwamen ontwikkelingsprojecten van de grond – initiatieven, gericht op 
de lokale bevolking, en de bouw van waterkrachtcentrales – om zo de lokale economie een impuls te geven en op die manier, naar men hoopt, de aantrekkingskracht van rebellengroepen en criminele bendes te verminderen onder de zes miljoen Congolezen die 
in de nabije omgeving wonen.

    Een groep gewapende parkwachters poseert bij een van de ingangen van het reservaat. – © Thierry Falise / Getty Images
    Een groep gewapende parkwachters poseert bij een van de ingangen van het reservaat. – © Thierry Falise / Getty Images

    Virunga telt op dit moment duizend berggorilla’s. Ook andere dierpopulaties, zoals die van de bosolifant, zijn toegenomen, en het natuurpark staat weer op de kaart bij toeristen. Lokale bestuurders bejubelen het perspectief dat het park de hele regio, een van de armste van Afrika, biedt. ‘Stel je eens voor wat het betekent als we hier tienduizend toeristen per jaar zouden ontvangen,’ zegt Julien Paluku, gouverneur van de provincie Noord-Kivu.

    Maar de lokale economie valt of staat met de veiligheidssituatie. Toen een rebellengroep in 2012 de provinciehoofdstad Goma binnenviel, werd het park gesloten. Op de hobbelige, stoffige weg naar Virunga zijn militaire checkpoints ingericht. Met roestige AK47’s bungelend aan de schouder, ogen verborgen achter een zonnebril, voeren gedemoraliseerde, slecht uitgeruste regeringssoldaten willekeurige controles uit om de illegale handel in bushmeat en houtskool te bestrijden.

    In een cellenblok op het hoofdkwartier van het park worden smokkelaars en stropers vastgehouden tot ze aan de lokale autoriteiten worden overgedragen. Voor het gebouw staat een vrachtwagen met een lading in het reservaat geproduceerde houtskool ter waarde van circa 7000 dollar. De vracht zal onder ziekenhuizen worden verdeeld. In een van de cellen ligt de 24-jarige chauffeur, Jean-Paul Gambale. ‘Ik weet dat het verkeerd is, maar ik heb vier kinderen die ’s avonds een rammelende maag hebben. Mijn baas had me 15 dollar toegezegd als ik de vrachtwagen zou besturen.’

    Zelden gepakt

    De parkwachten geven toe dat de 
echte verantwoordelijken zelden worden gepakt. Op een muur buiten het cellenblok hangt een aanplakbiljet van een gezochte grote vis, omschreven als een ‘zware crimineel en kandidaat voor de nationale parlementsverkiezingen’.

    ‘Uiteindelijk zullen we al deze problemen overwinnen,’ zegt Kambale, de ervaren parkwachter. ‘Ik weet dat het bergopwaarts zal gaan met Virunga. Op een dag zijn de gewapende groepen, de criminelen en de stropers verdwenen, dan lopen hier toeristen rond en kunnen de dieren ongestoord leven. Daar ben ik heilig van overtuigd.’

    screenshot 2018 05 02 13 25 31

    Auteur: Jason Burke

    The Guardian
    Verenigd Koninkrijk | dagblad | oplage 146.766

    Onafhankelijk kwaliteitskrant van linkse signatuur. Sinds 1821 thuisbasis van de meest gerespecteerde columnisten en journalisten. Altijd zeer kritisch ten opzichte van de overheid en andere instituten. Online een van de grootste kranten ter wereld.