In Californië worden jonge zalmen opgekweekt in braakliggende rijstvelden, zodat ze een betere kans hebben om te overleven. Zowel de vis als de boeren profiteren van het project.
Rijst groeit op ondergelopen land; vissen hebben water nodig. En in Californië, dat nu voor het vijfde jaar op rij wordt geteisterd door droogte, staan boeren en milieuactivisten meestal met elkaar op gespannen voet in hun strijd om de natuurlijke bronnen van de staat.
Maar er is nu ook een groep zogenaamde tegenstanders die de handen ineen heeft geslagen, op zoek naar oplossingen. Het Nigiri-project, genoemd naar de klassieke sushi waarin rauwe vis en witte rijst samenkomen, is een groots opgezet project van [universiteit] UC Davis, het California Department of Water Resources en California Trout, waarbij jonge zalm wordt uitgezet in de natte rijstvelden. Daar kunnen de zalmen sterker worden dan in de rivier, voordat ze hun weg naar zee zoeken. En ondertussen wordt er gebruikgemaakt van land dat anders braak zou liggen.
In sommige gevallen zijn de vissen van het verdronken land bijna twee keer zo groot als hun leeftijdsgenoten
Alle levende organismen in Californië ondervinden de gevolgen van de droogte, maar de zalm is bij uitstek kwetsbaar. Zalm is afhankelijk van koude, stromende rivieren als de Sacramento en de Klamath om de paaicyclus van drie jaar vol te maken. (In het kort: zalm wordt aan de bovenloop van de rivier geboren en zakt dan af naar zee, gewoonlijk via de Golden Gate, een zeestraat waar sommige soorten het grootste deel van hun leven doorbrengen. Vervolgens zwemmen de vissen weer stroomopwaarts naar de bovenloop, waar ze kuitschieten en sterven.) Door meer dan een eeuw van hydraulische ontginning, uitdijende steden, indamming van rivieren en nog meer menselijk ingrijpen, is zowel het leefgebied van de zalm als het aantal zalmen afgenomen. Toen door de aanhoudende droogte bovendien het waterpeil zakte, werd het probleem nog eens verergerd. In 2015 overleefde slechts 3 procent van de jonge winterzalm in Californië de tocht naar zee.
Het Nigiri-project is aangezwengeld in het begin van de jaren negentig, toen onderzoekers van het California Department of Water Resources de zalmmigratiepatronen in het noorden van Californië onder de loep namen en zich afvroegen of de kleine vissen sneller zouden groeien op stukken verdronken land, die meer dan een eeuw eerder op natuurlijke wijze waren ontstaan. In 2012 kreeg het experiment de naam Nigiri-project.
Ongebruikt land
Zowel de boeren als de belangen van de zalm zijn gediend met dit project. Door het betrekkelijk korte groeiseizoen van rijst – slechts vier tot vijf maanden, van juni tot oktober – liggen de drassige rijstvelden er het grootste deel van het jaar ongebruikt bij. Slimme rijstboeren bedachten dat ze hun krachten zouden kunnen bundelen met milieugroeperingen als de National Audubon Society en California Trout, teneinde op hun braakliggende land een (min of meer) natuurlijke visgrond te creëren.
De zalm leeft grofweg van januari tot maart op de rijstvelden, maar dat is lang genoeg, zegt Carson Jeffres van het UC Davis Center for Watershed Sciences. Jeffres is een van de mensen die het Nigiri-project trekken. ‘Het is een betrekkelijk korte periode in een vissenleven, maar het is wel een heel belangrijke periode. Hoe groter een vis is wanneer hij de zee in zwemt, des te groter de kans dat hij als volwassen vis zal terugkeren,’ aldus Jeffres. ‘In onze optiek helpen we de zalm om zijn spullen te pakken en naar zee te trekken.’
De resultaten zijn tot nog toe zeer hoopgevend: men beweert dat deze zalmpopulatie de snelst groeiende vispopulatie in de Central Valley is – kweekvijvers niet meegerekend. In sommige gevallen zijn de vissen van het verdronken land bijna twee keer zo groot als hun leeftijdsgenoten, aangezien er in het warme, ondiepe water van de rijstvelden een overdaad aan voedsel is, al helemaal in vergelijking met het snelstromende rivierwater. In een goed jaar wordt er in Californië dik tweeduizend vierkante kilometer rijst verbouwd. Volgens sommigen zouden al die vierkante kilometers ook dienst kunnen doen als leefomgeving voor de vissen, waarmee dit in heel Californië een van de meest veelbelovende samenwerkingen is tussen landbouw en natuur.
Om te begrijpen waarom het zo’n succes is, is het goed om even te bekijken hoe het land er zo’n honderd jaar geleden uitzag. De Sacramento Valley, waar de natuur op zijn beloop werd gelaten, liep vrijwel elk jaar onder wanneer regen en smeltwater uit de Sierra’s door de rivieren kolkte, op weg naar zee. In grote delen van de vallei stond een dun laagje water, dat het zonlicht filterde en zo de planten bereikte, fotosynthese in gang zette en zorgde voor een ongekende groei van zowel dierlijk als plantaardig plankton. De zalm die door de rivier naar zee zwom, at deze minuscule schepsels en werd groot en sterk.
Dat natuurlijke proces werd in de twintigste eeuw verstoord, toen de overheid gigantische projecten in gang zette om het water in te dammen. Het gebied rond Sacramento, met een groot risico op overstromingen, werd ingedamd en omgeleid met behulp van enkele keerdammen en kanalen, die tezamen de Yolo Bypass worden genoemd. Het gebied overstroomde niet langer wanneer het waterpeil steeg, maar tegelijkertijd werd het minder toegankelijk voor zalm en trekvogels.
Momenteel wordt 97 procent van alle rijst in Californië verbouwd in Sacramento Valley, en boeren zoals John Brennan werken samen met het Nigiri-project en andere groeperingen om op hun terrein in ieder geval een aantal van de natuurlijke kenmerken van het verdronken land te herstellen. Buiten het rijstseizoen heeft het gebied veel weg van moerasland, zegt Brennan. Hij is maar al te blij met de vogels en alle andere dieren op zijn rijstvelden, die zo’n 25 tot 30 vierkante kilometer beslaan; de dieren helpen zelfs bij het afbreken van de rijststengels, een taai bijproduct dat de meeste boeren anders na de oogst verbrandden. De Californian Rice Commission schat dat de rijstvelden in Californië, zoals die van Brennan, jaarlijks zeven miljoen eenden en andere trekvogels voorzien van voedsel en een rustplaats.
Brennan is oprecht blij dat hij hiermee de vogels kan helpen, maar ziet het ook als een unieke kans om de levensvatbaarheid van zijn rijstvelden te garanderen, in een tijd waarin er goed moet worden bekeken hoe het schaarse Californische water wordt verdeeld, en amandelbomen een hogere opbrengst hebben. ‘We gebruiken het water niet alleen voor de rijst, we gebruiken het om te investeren in het milieu,’ zegt hij. ‘Dat heeft meer waarde dan alleen voor de rijstbouw.’
Het Nigiri-project stelt zich ten doel om de projecten uit te breiden en ervoor te zorgen dat de Californische zalm de reis naar zee overleeft. Afgelopen winter heeft men onderzoek gedaan op een aantal stukken grond bij de Yolo Bypass en nog wat verder in het achterland, om te kijken of de resultaten standhouden. Ook op al die andere velden heeft men een vergelijkbare, snelle groei van de zalm geconstateerd. Er wordt gehoopt op een miljoen of meer vissen in de komende twee tot vijf jaar.
Voor Jeffres draait het Nigiri-project ook om meer dan alleen het helpen van de zalm – het is een manier waarop technologische landbouw en natuur de krachten kunnen bundelen, in plaats van tegen elkaar in te werken. En dat wordt steeds belangrijker naarmate de natuurlijke hulpbronnen van de staat uitgeput raken.
‘Het idee is dat het land meer kan voortbrengen dan één gewas. Rijst, watervogels, vis: het landschap kan door meerdere organismen worden benut; het een hoeft het ander niet uit te sluiten,’ zegt hij. ‘Het vergt alleen enige aanpassingen in de manier van beheren.’
Anna Roth
Auteur: Anna Roth
Vertaler: Nicolette Hoekmeijer
Beeld bovenaan: Een medewerkster van UC Davis met een emmer jonge zalm. – © Gregory Urquiaga / UC Davis
Lucky Peach
VS | kwartaaltijdschrift | oplage 100.000
Vrolijk Amerikaans culinair kwartaaltijdschrift, in 2011 opgericht door de Koreaans-Amerikaanse restaurateur David Chang en voormalig voedselcolumnist Peter Meehan.