Tien maanden na de dood van Mahsa Amini is de moraalpolitie van Iran weer op straat verschenen om vrouwen te dwingen te voldoen aan de strikte islamitische kledingvoorschriften. Dat zegt een woordvoerder van Faraja, de Iraanse instantie voor wetshandhaving. Agenten zullen vrouwen eerst waarschuwen als ze zich niet aan de regels houden; degenen die ‘de normen blijven overtreden’ kunnen rekenen op juridische stappen, aldus CNN.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
De moraalpolitie werd september vorig jaar het mikpunt van (inter)nationale verontwaardiging, toen de 22-jarige Amini, die was opgepakt omdat ze haar hoofddoek verkeerd zou hebben gedragen, naar een ‘heropvoedingscentrum’ werd gestuurd, waar ze drie dagen later stierf. Het leidde tot protesten die maandenlang aanhielden en een van de grootste binnenlandse bedreigingen in meer dan tien jaar vormden voor het heersende regime. Terwijl de autoriteiten met veel geweld reageerden, verdween de moraalpolitie nagenoeg uit de straten van Teheran.
Vorig jaar executeerde Iran zeker 582 mensen – een stijging van 75 procent ten opzichte van 2021
De moraalpolitie – die onder sancties van de VS en de EU valt – is machtig, goed bewapend en controleert de gevangenissen en de heropvoedingscentra. Daar krijgen gedetineerden lessen over de islam en het belang van de hijab. Voordat ze worden vrijgelaten moeten ze een belofte ondertekenen dat ze zich zullen houden aan de kledingvoorschriften.
Vorig jaar executeerde Iran zeker 582 mensen – een stijging van 75 procent ten opzichte van 2021. Volgens mensenrechtenorganisaties toont die stijging aan dat Teheran demonstranten tegen het regime angst wil aanjagen.
De Iraanse politie hervat de controversiële patrouilles om ervoor te zorgen dat vrouwen zich aan de kledingvoorschriften houden en hun haar bedekken in het openbaar, zo melden staatsmedia. De ‘moraalpolitie’ gaat weer de straat op om de Iraanse hijabwetten te handhaven, zei een woordvoerder zondag, meldt de BBC.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
De aankondiging komt tien maanden nadat een jonge vrouw, Mahsa Amini, overleed als gevolg van haar arrestatie in Teheran. Ze was opgepakt omdat ze de kledingvoorschriften zou hebben overtreden. ‘Haar dood leidde tot massale protesten in het hele land en de patrouilles werden stopgezet’, aldus de BBC. Islamitische hardliners eisten echter al enige tijd dat de controles zouden worden hervat. Vrouwen die de regels overtreden, kunnen worden gearresteerd en naar heropvoedingscentra van de politie worden gebracht.
Mensenrechtenorganisaties vrezen voor massaexecuties
In Iran is een tweede demonstrant ter dood veroordeeld voor zijn rol in de protesten in het land. Mensenrechtenorganisaties voorspellen dat de komende tijd nog meer doodvonnissen zullen volgen, schrijft Middle East Eye. Duizenden mensen zijn gearresteerd omdat ze deelnamen aan de betogingen.
Nadat de 22-jarige Mahsa Amini overleed, gingen overal in Iran mensen de straat op. Zij was zeer hardhandig gearresteerd door de Iraanse zedenpolitie omdat ze geen hoofddoek droeg. Vrouwen deden hun hoofddoeken af, autoriteiten werden aangevallen en overheidsgebouwen werden in brand gestoken. De Iraanse Revolutionaire Garde reageerde met harde hand en tientallen mensen kwamen om het leven.
Speciaal voor de opgepakte betogers heeft de Iraanse regering een rechtbank in het leven geroepen die snelrecht toepast op de gearresteerden. Human Rights Watch zegt te vrezen voor massaexecuties en benadrukt dat gevangenen geen toegang hebben tot advocaten en vaak worden gemarteld tot ze bekennen.
Duizend mensen moeten zich verantwoorden voor de rechter
In een nieuwe poging om de grootscheepse protesten in Iran de kop in te drukken, willen autoriteiten betrokken betogers in het openbaar gaan berechten. Volgens Associated Presswillen de Iraanse autoriteiten in de hoofdstad Teheran duizend mensen laten voorkomen in een publiek tribunaal om daarmee verdere demonstraties af te schrikken.
Sommige aangeklaagde betogers worden beschuldigd van corruptie of ‘oorlog tegen God’, overtredingen waarop in Iran de doodstraf staat. De Iraanse staat beweert dat iedereen een eerlijk proces krijgt, ondanks dat de protesten in Iran de afgelopen weken met geweld zijn onderdrukt door ordetroepen.
Tot dusver zijn zeker 270 mensen omgekomen bij de protesten in Iran en zeker 14.000 mensen opgepakt. De demonstraties in Iran begonnen in september, nadat de 22-jarige Mahsa Amini werd opgepakt door de moraalpolitie in het land omdat ze haar hijab niet juist had gedragen. Ze overleed later aan de verwondingen die ze bij haar arrestatie had opgelopen. In het hele land gingen mensen de straat op om te protesteren tegen het conservatieve regime.
Ten minste vijftien mensen zijn gedood bij een aanslag op een sjiitisch religieus heiligdom in de Zuid-Iraanse stad Shiraz, hebben verschillende Iraanse staatsmedia gemeld. Islamitische Staat (IS) heeft de aanval opgeëist. Woensdagavond drongen drie gewapende mannen het Sjah Tsjeragh-mausoleum binnen en openden het vuur op pelgrims, aldus Middle East Eye.
De Iraanse staatstelevisie, die zei dat er ook minstens negentien mensen gewond waren geraakt, gaf de schuld van de aanval aan ‘takfiri’s’, een term die door het overwegend sjiitische Iran wordt gebruikt om gewapende, soennitische islamistische groeperingen aan te duiden. Nour News, een mediakanaal dat dicht bij de Iraanse Hoge Nationale Veiligheidsraad staat, beweerde dat de aanvallers ‘niet de Iraanse nationaliteit hebben’. IS eiste later de verantwoordelijkheid voor de aanslag op in een verklaring op hun telegramkanaal, aldus Reuters.
Shiraz is een populair toeristisch en pelgrimsoord. De laatste aanslag vond er plaats in april 2008, toen een bom in een moskee veertien mensen doodde. De Iraanse president Ebrahim Raisi zei woensdag dat de aanslag niet onbeantwoord zou blijven.
‘Ze hebben geen bezwaren tegen de hoofddoek; maar tegen het feit dat ze niet het recht hebben om zelf te beslissen of ze die al dan niet willen dragen’, schrijft deze Iraans-Amerikaanse auteur. Iraniërs – vooral vrouwen – komen massaal in opstand tegen het theocratische bewind.
Niemand kan voorspellen hoe een revolutie uitbreekt. Ook weet niemand van tevoren wanneer een misstand de woede van de bevolking zal doen ontvlammen – woede die sterker is dan angst. In 2010 zette in Tunesië een straatverkoper, Mohammed Bouazizi, een opstand in gang door zichzelf in brand te steken. Nu, in 2022 zijn na de dood van Mahsa Amini, een 22-jarige vrouw die in politiedetentie om het leven is gekomen, Iraniërs in alle hoeken van het land de straat opgegaan.
Amini en haar broer waren vanuit Saqqez, een stad in Iraans-Koerdistan, naar de hoofdstad Teheran gekomen om familieleden te bezoeken. Op 13 september werd Amini opgepakt door de zogeheten zedenpolitie, omdat ze haar hijab, of hoofddoek, niet op de juiste wijze zou hebben gedragen. Drie dagen later werd bekendgemaakt dat ze was overleden. De autoriteiten zeggen dat ze is overleden aan een hartstilstand. Volgens een in Engeland gevestigde onafhankelijke Iraanse nieuwssite zijn op CT-scans van haar schedel tekenen van fracturen zichtbaar.
Elke keer dat ik beelden van Amini zie, in coma in een ziekenhuisbed, denk ik onwillekeurig dat ik daar ook had kunnen liggen. Ik was een meisje in Iran toen er in 1981 een wet van kracht werd die alle vrouwen verplichtte een hijab te dragen. Dat was twee jaar na de Iraanse Revolutie. En ik was een tiener toen de zedenpolitie de straat opging en in het wilde weg mensen aanhield en inrekende, soms op grond van weinig meer dan een plukje haar dat onder een hoofddoek uit piepte.
Woede en solidariteit
Op een dag in augustus 1984 liep ik buiten, dik ingepakt in mijn islamitische uniform met hoofddoek terwijl het ondraaglijk heet was en alle fonteinen in Teheran waren stilgezet vanwege de ramadan, en ik betrapte me op de gedachte dat ik het niet erg zou vinden om te sterven als diegenen die ons leven tot een hel maakten ook zouden sterven. Later dat jaar verliet ik Iran, maar momenteel voel ik wat zovele Iraanse vrouwen voelen: ieder van ons is Mahsa Amini.
Sinds haar dood zijn duizenden mensen de straat opgegaan, in een vertoon van woede en solidariteit dat ongekend is, zelfs in een land dat veel van dit soort tumultueuze momenten heeft gekend. Maar deze keer is het anders dan bij eerdere opstanden tegen het regime, de beweging is nu opmerkelijk breedgedragen en inclusief. De rijke inwoners van Noord-Teheran zijn de straat opgegaan samen met de arme mensen uit het zuidelijke deel van de stad. Je ziet jongeren op straat, maar ook hun ouders, en zelfs hun grootouders. Niet alleen in de stad gaan de mensen de straat op, maar ook op het platteland.
De vrouwen van Iran hebben de mythe ontkracht dat de hoofddoek een Iraanse traditie zou zijn
De vrouwen van Iran nemen het voortouw – de vrouwen die zich standvastig hebben verzet tegen de tirannie van het regime en die onvermoeid de mythe hebben ontkracht dat de hoofddoek een Iraanse traditie zou zijn. De aanblik van alle mannen aan hun zijde getuigt van een vrijwel universele afkeer van de officiële misogynie van het regime. Met alle risico’s die deze burgers nemen, en met de offers die ze brengen, tonen ze haarscherp aan dat een traditie die vierentwintig uur per dag verdedigd moet worden door gewapende mannen die mensen in elkaar moeten slaan om die traditie overeind te houden, het verdient te worden afgeschaft.
Sinds de dood van Mahsa Amini komt de hele Iraanse samenleving in verzet tegen de machthebbers, ondanks meedogenloze repressie. Een beweging die weerklank vindt in het buitenland. Maar kan ze blijven voortbestaan zonder hulp van buitenaf?
Iraanse promotievideo die laat zien hoe een Iraanse vrouw nadat ze aan het ‘goede voorbeeld’ wordt herinnerd bij een bezoek aan de juwelier, haar outfit aanpast en thuis een niqab aantrekt.
Zelfs beroemdheden die er in het verleden het zwijgen toe hebben gedaan, laten zich nu horen. Filmsterren en sporthelden twitteren om hun steun te betuigen aan de demonstranten – sommigen doen zelfs een oproep aan het leger om achter het volk te gaan staan en in te grijpen. De populaire musicus Homayoun Shajarian, de zoon van de grote zanger van de Perzische muziek, Mohammad-Reza Shajarian, projecteerde bij zijn laatste optreden een grote foto van Mahsa Amini achter het podium – een openlijke provocatie van het bewind. Het publiek begon vervolgens te scanderen: ‘Dood aan Khamenei’ (Irans hoogste leider).
Etnische verschillen
Alles wat er in het verleden is gezegd over etnische en andere scheidslijnen, waardoor verschillende groepen binnen Iran tegenover elkaar zijn komen te staan, is nu vergeten. Vele jaren hebben geruchten over de dreiging van separatistische bewegingen, met name in Iraans-Koerdistan, geleid tot felle discussies. Maar de aloude spanningen verdwijnen naar de achtergrond door het verdriet over de dood van deze jonge Koerdische vrouw, een verdriet dat wordt gevoeld in het hele land, zelfs op onwaarschijnlijke plekken als de Turks sprekende stad Oermia. In het licht van het alledaagse onrecht waarmee elke Iraniër te maken krijgt, lijken etnische verschillen onbeduidend.
Vandaag de dag worden er in Iran geen beeltenissen van Uncle Sam of Amerikaanse vlaggen in de fik gestoken. In plaats daarvan verbranden vrouwen op straat hun eigen hoofddoek, of ze gooien hem in een vreugdevuur dat door mannen is aangestoken. Ze hebben geen bezwaren tegen de hoofddoek zelf; hun bezwaren richten zich op het feit dat ze niet het recht hebben om zelf te beslissen of ze die al dan niet willen dragen. Ondanks het feit dat er in de praktijk al meer dan veertig jaar nauwelijks nog betrekkingen zijn tussen Iran en Amerika, hebben twee wezenlijke Amerikaanse opvattingen – over rechten en keuzevrijheid – hun weg gevonden naar de inwoners van dit land. De mensen die de straat opgaan scanderen dit keer niet ‘Dood aan Amerika’ maar ‘Dood aan de dictator’. De mensen die Amerika ooit voor de Grote Satan hielden, de bron van alle kwaad, scanderen nu: ‘Onze vijand bevindt zich hier. Het is een leugen dat het Amerika zou zijn.’
De demonstranten vragen helemaal niets voor zichzelf; ze willen domweg dat het regime opstapt
Drieënveertig jaar geleden vernederde Iran Amerika door ten overstaan van de gehele wereld het geblinddoekte personeel van de Amerikaanse ambassade te tonen. Vandaag de dag vernedert de Iraanse bevolking haar eigen leiders door de muurschilderingen van Ali Khamenei te bekladden en zijn foto van billboards te scheuren.
Er wordt niet langer gedemonstreerd voor lagere benzineprijzen, salarisverhoging of eerlijke verkiezingen – de eisen van zoveel eerdere protesten. Sterker nog, de demonstranten vragen helemaal niets voor zichzelf; ze willen domweg dat het regime opstapt.
Politiestaat
Irans ambitie om een rechtsstaat te worden dateert van ver voor de Islamitische Revolutie: meer dan een eeuw geleden vond de Perzische Constitutionele Revolutie plaats. De Amerikaanse overheid heeft bijna twintig jaar lang tientallen miljoenen dollars uitgegeven om het democratische proces in Iran te bevorderen. Die investering valt in het niet bij de miljarden die Amerika in de oorlogen heeft gepompt van twee van Irans buurlanden, Irak en Afghanistan – om nog maar te zwijgen van al het bloed dat is vergoten. Maar evengoed is de Amerikaanse steun voor de democratische droom van wezenlijk belang – en die steun lijkt nu misschien eindelijk vruchten af te werpen.
De vraag is of Washington hier klaar voor is. Hebben de Amerikaanse sponsors van de Iraanse democratie enig idee wat te doen als hun missie slaagt?
Iran heeft zijn Oekraïnemoment bereikt, een punt waarop een volk zich realiseert dat het bereid is de prijs te betalen voor vrijheid. Iraniërs realiseren zich dat dit hun strijd is, en ze gaan – ongewapend – de straat op om de misdadigers van het regime het hoofd te bieden. Op social media hebben sommige van de bekendste activisten van deze beweging filmpjes gepost waarin ze zeggen dat ze weigeren het land te verlaten – wat de toekomst ook mag brengen, zij laten zich niet verjagen.
De Verenigde Staten moeten ervoor kiezen de Iraniërs te steunen nu ze in het nauw zitten
De Verenigde Staten moeten nu, door daden en niet enkel door steunbetuigingen, laten zien dat ze net zozeer zijn begaan met het verlangen naar vrijheid van het Iraanse volk als met het in toom houden van de nucleaire ambities van het regime. Een stap die de Verenigde Staten zouden kunnen zetten, is het opschorten van hun deelname aan de gesprekken over een nieuw nucleair akkoord. Dat zou een duidelijke boodschap zijn aan de ayatollahs dat er geen sprake kan zijn van het verlichten van de economische sancties zolang de bendes van de ayatollahs de eigen bevolking doodschieten in de straten van Iran.
Net zomin als de Oekraïners, kunnen de Iraniërs hun vrijheid veroveren zonder steun van de Verenigde Staten en andere westerse landen. Ze zijn bereid offers te brengen, maar hun bereidheid en vastberadenheid alleen zijn niet voldoende om revoluties te winnen. Amerika heeft vier decennia gewacht tot de Iraniërs de propaganda van het regime zouden verwerpen en Amerika niet langer als de vijand zouden zien. Dit is een historische kans voor beide landen om een nieuwe band te smeden, maar dan moeten de Verenigde Staten ervoor kiezen de Iraniërs te steunen nu ze in het nauw zitten. Wie wil dat de democratie wereldwijd een vlucht neemt, moet nu zijn verantwoordelijkheid nemen.
Verschillende ngo’s hebben het willekeurige geweld van de politie in Sanandaj aan de kaak gesteld. Sanandaj, de hoofdstad van de Iraanse provincie Koerdistan, is het centrum van de protesten naar aanleiding van de dood op 16 september van een jonge vrouw van Koerdische afkomst, Mahsa Amini. Zij kwam om nadat ze in hechtenis was genomen wegens overtreding van de hoofddoekwet. Volgens ngo Iran Human Rights zijn er in Iran sindsdien minstens 185 mensen omgekomen door regeringsgeweld, bericht Reuters.
Volgens Amnesty International zijn er berichten dat veiligheidstroepen lukraak vuurwapens hadden gebruikt in Sanandaj. De Koerdische ngo Hengaw plaatste een video waarop de politie naar eigen zeggen op huizen schiet en een andere waarop schoten en geschreeuw te horen zijn. De organisatie meldde dat sinds zondag in de hele regio ten minste vijf burgers zijn gedood en vierhonderd anderen gewond zijn geraakt. Ze waarschuwde echter dat het dodental hoger zou kunnen zijn omdat de autoriteiten de lokale internet- en mobiele netwerken verstoren, bericht BBC. Hierdoor is het lastig om een beeld te krijgen van de situatie.
Op video’s is te zien hoe stakende arbeiders banden verbranden en de wegen blokkeren
‘Ondanks het gebruik van bruut geweld door de autoriteiten (…) zijn er tot dusver geen tekenen dat de protestbeweging ten einde loopt’, schrijft France 24. Volgens analisten vormen deze protesten een uitzonderlijke uitdaging voor de regering onder opperste leider Ayatollah Ali Khamenei, vanwege de duur en het veelzijdige karakter ervan, variërend van straatprotesten tot individuele daden van verzet.
In een nieuwe ontwikkeling op maandag breidden de protesten zich uit naar de olieraffinaderijen van Iran. Op video’s is te zien hoe stakende arbeiders banden verbranden en de wegen blokkeren voor de petrochemische fabriek van Asalouyeh in het zuidwesten. Men kon hen ook slogans horen roepen als ‘Dood aan de dictator’ en ‘Wees niet bang, we zijn allemaal samen!’, bericht het Franse medium. Soortgelijke acties werden gemeld in andere faciliteiten, waaronder Abadan in het westen.
Iran is bezig de productie van verrijkt uranium op te voeren, bericht Haaretz. Teheran wil dit doel bereiken met ultramoderne centrifuges in zijn ondergrondse faciliteit in Natanz en is nu van plan om nog verder te gaan, aldus het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA) maandag in een vertrouwelijk rapport dat door Reuters is ingezien.
Een derde van de drie clusters van geavanceerde IR-6 centrifuges die onlangs in Natanz zijn geïnstalleerd, is nu operationeel, aldus de kernwaakhond in het aan de lidstaten toegezonden document. Het VN-agentschap voegde eraan toe dat het door Iran op de hoogte was gebracht van een project voor drie extra IR-2m centrifugeclusters op dezelfde locatie, naast de twaalf die daar al zouden worden geïnstalleerd. De nieuwe centrifuges zijn in staat om uranium te verrijken tot veel hogere concentraties dan nodig is voor het opwekken van energie.
Sinds de indirecte besprekingen tussen Iran en de Verenigde Staten om de Iraanse nucleaire overeenkomst van 2015 nieuw leven in te blazen zijn vastgelopen, heeft Teheran een steeds groter aantal geavanceerde centrifuges in gebruik genomen. Volgens de overeenkomst mag Iran deze niet aanwenden om verrijkt uranium te produceren, schrijft Haaretz.
De Iraanse autoriteiten hebben negen Europeanen gearresteerd tijdens straatprotesten, bericht BBC. Deze door het regime als spionnen aangemerkte Europeanen zouden een rol hebben gespeeld bij de demonstraties die het land de afgelopen twee weken hebben opgeschud, beweert het inlichtingenministerie. De arrestanten komen uit Frankrijk, Zweden, Duitsland, Polen, Italië en Nederland. Waar zij zijn gearresteerd is niet bekend.
BBC wijst erop dat Iran ‘buitenlandse vijanden’ deels de schuld geeft van de chaos die het land in zijn greep houdt sinds de dood van Masha Amini, een tweeëntwintigjarige vrouw die onder onduidelijke omstandigheden stierf nadat ze was gearresteerd door de zedenpolitie. Ten minste tachtig mensen werden gedood tijdens de demonstraties die volgden op haar verdwijning, volgens de Noorse organisatie Iran Human Rights. In Zahedan, nabij Pakistan en Afghanistan, zijn vrijdag bij nieuwe botsingen naar verluidt negentien mensen omgekomen, onder wie een kolonel van de Islamitische Revolutionaire Garde.
Deze website gebruikt cookies. Door de site te gebruiken gaan we er vanuit dat je ze accepteert. OK
Manage consent
Over onze cookies
Deze website gebruiks cookies die de gebruikservaring verbeteren. De cookies die we als noodzakelijk categoriseren worden opgeslagen door je browser en zijn essentiëel voor een goede werking van de basisfuncties van deze website. We gebruiken ook third-party cookies die ons helpen te analyseren hoe deze website gebruikt wordt. Deze cookies kunnen ook voor marketingdoeleinden worden gebruikt. Ze worden alleen door je browser opgeslagen als je daar toestemming voor geeft.
Onze noodzakelijke cookies zijn essentiëel voor het goed functioneren van deze website. De basisfuncties en beveiliging van deze website zijn hiervan afhankelijk. Deze cookies slaan geen persoonlijke informatie op.
