De aanslag is opgeëist door een aan Al-Qaida gelieerde groep
Onder de doden zijn twee burgers en elf soldaten, de anderen zijn aanvallers. De politie arresteerde ook twintig mensen. Het is de tweede aanval op de luchthaven van de Nigerese hoofdstad in vijf maanden, merkt de BBC op. De Steungroep voor de Islam en Moslims (JNIM), gelieerd aan Al-Qaida, eiste de verantwoordelijkheid voor de aanval op.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Een getuige die in de buurt van het vliegveld woonde, vertelde de BBC dat hij na het ochtendgebed een ‘luide knal hoorde, alsof er iets was ontploft, misschien een band. We beseften even later wat er aan de hand was’.
Islamitische terroristen zijn al tien jaar actief in Niger en dragen bij aan de politieke instabiliteit van het land. De Nationale Raad voor de Bescherming van het Vaderland, een militaire junta, nam in juli 2023 via een staatsgreep de macht over.
Generaal Abdourahamane Tchiani, die in 2023 via een staatsgreep aan de macht kwam, beschuldigde donderdag president Emmanuel Macron en zijn Beninese en Ivoriaanse ambtgenoten, Patrice Talon en Alassane Ouattara, ervan een grootschalige aanval op een militaire basis in de Nigerese hoofdstad te hebben ‘gesponsord’, meldt Al Jazeera. De aanval vond woensdagavond laat plaats.
De generaal, wiens land na de staatsgreep de banden met Frankrijk verbrak, heeft echter ‘geen bewijs geleverd om deze beweringen te staven’, aldus de Qatarese zender. De staatszender RTN meldt dat er een Fransman onder de gedode aanvallers was.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
‘Verschillende analisten zijn van mening dat een jihadistische aanval de meest waarschijnlijke hypothese blijft’, aldus TchadInfos, ‘gezien het hoge dreigingsniveau van gewapende groeperingen die actief zijn rond de Nigerese hoofdstad’.
Deutsche Welle merkt op dat de luchthaven van Niamey ‘een zeer gevoelige positie inneemt’. Het complex huisvest een luchtmachtbasis, een dronebasis en het hoofdkwartier van de Niger-Burkinees-Malinese strijdmacht, opgericht om jihadistische groeperingen in de regio te bestrijden.
Het land wil afrekenen met zijn koloniaal verleden
Op dinsdag gingen in Niger verschillende leden van de junta, op de klanken van militaire muziek, de straten van de hoofdstad Niamey op om een nieuwe naam te geven aan een aantal historische plaatsen die verwijzen naar de voormalige koloniale mogendheid die het regime de rug heeft toegekeerd.
Zo is de Avenue Charles de Gaulle omgedoopt tot de Avenue Djibo Bakary, als eerbetoon aan deze politicus en voorvechter van de onafhankelijkheid die in 1960 werd bereikt.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
In de hoofdstad liepen de meningen dinsdag uiteen ‘over de gepastheid en het belang van deze beslissing’, meldt Deutsche Welle. ‘Aangezien we al in een nieuw Niger leven, geloof ik dat dit ons land een nieuw gezicht zal geven’, zei een inwoner die geïnterviewd werd door de Duitse media.
Een ander daarentegen zag het als ‘pure folklore en populisme’. ‘Wat heeft het vernoemen van lanen vandaag de dag te maken met het lijden en de toenemende onveiligheid die de mensen in Niger ervaren?’ vroeg hij zich af.
Bazoum zou in ‘wrede’ omstandigheden worden vastgehouden
De gezondheid van de afgezette president van Niger, Mohamed Bazoum, die na de staatsgreep van 26 juli in hechtenis is genomen door coupplegers, baart Washington en de VN zorgen, meldt de BBC. Bazoum heeft het presidentiële paleis al twee weken niet verlaten.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
‘We maken ons grote zorgen over zijn gezondheid, zijn persoonlijke veiligheid en die van zijn familie,’ zei een woordvoerder van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken woensdag. Ook VN-secretaris-generaal António Guterres toonde zich bezorgd, met name over de ‘deplorabele leefomstandigheden’ waarin de familie zich bevindt. Volgens Guterres worden de president en zijn familie in ‘wrede’ en ‘onmenselijke’ omstandigheden vastgehouden.
De politieke partij van Bazoum, PNDS-Tarayya, beweerde in een verklaring dat de president en zijn familie geen toegang hebben tot stromend water, elektriciteit, verse goederen of artsen. Leden van de junta hebben geen commentaar gegeven over de toestand van de afgezette leider.
Elke week pluist de redactie van 360 een actuele gebeurtenis voor je uit aan de hand van de internationale pers. Deze week kijken we naar Niger, waar president Bazoum vorige week werd afgezet door militairen. Niger gold als een bondgenoot van het Westen, maar is het zoveelste land in de Sahel waar een coup plaatsvindt. Wat betekent de staatsgreep voor de Sahel en de relatie met het Westen?
Dit artikel verscheen woensdag in de nieuwsbrief Buiten de grenzen, exclusief voor abonnees. Wil je elke week op de hoogte blijven? Neem dan een (proef)abonnement – al vanaf €4 per maand – op 360 Magazine en abonneer je op de nieuwsbrieven.
Wat is er precies gebeurd in Niger?
Op woensdag werd bekend dat een groep militairen, onder wie leden van de presidentiële garde, de macht had overgenomen in Niger. De zittende president Mohamed Bazoum was afgezet en werd opgesloten in het presidentieel paleis in de hoofdstad Niamey. Daarnaast werd een avondklok afgekondigd.
De Nigerese generaal Abdourahamane Tiani verscheen op de staatstelevisie en las een verklaring voor, waarin hij volgens CNN zei dat Bazoum, die sinds 2021 aan het hoofd stond van Niger, verantwoordelijk zou zijn geweest voor de ‘verslechterende veiligheidssituatie’ in het land.
Bazoum was de eerste democratisch gekozen president van Niger, en is voor westerse bondgenoten en West-Afrikaanse landen die samenwerken in ECOWAS nog steeds ‘de legitieme leider van Niger’, zo schrijft Al Jazeera. Het was de vijfde coup sinds Niger in 1960 onafhankelijk werd van Frankrijk en de zoveelste poging om Bazoum aan de kant te zetten.
De leden van ECOWAS kwamen samen op een top in Nigeria en veroordeelden de staatsgreep. Volgens de West-Afrikaanse landen moeten de coupplegers binnen een week plaatsmaken en Bazoum herinstalleren, en anders kan er een militaire interventie volgen, meldt Vox. Daarnaast zijn er verregaande sancties ingevoerd, is een vliegverbod ingesteld en zijn de landsgrenzen door buurlanden gesloten.
Al voor zijn inauguratie werd geprobeerd Bazoum uit de weg te ruimen en afgelopen maart, toen de president in Turkije was, werd eveneens geprobeerd zijn regering omver te werpen. Voor het straatarme Niger, dat al jaren wordt geteisterd door jihadistisch geweld, betekent de coup een nieuwe periode van politieke instabiliteit.
Wat betekent de coup voor de veiligheidssituatie in de Sahel?
De Sahel beslaat een regio in Afrika waar veel stammen leven, waar jihadistische groeperingen de afgelopen decennia een stevige voet aan de grond hebben gekregen, waar veel armoede is en droogte heerst. Kortom, een regio met veel problemen. Naast Niger maken Mali, Burkina Faso, Tsjaad en Mauritanië officieel deel uit van de regio, net als bepaalde delen van Senegal, Nigeria en Soedan.
De regio is instabiel. ‘Niger is het volgende land in de Sahel waar een coup wordt gepleegd’, zo schrijft Sky News.Mali kende in 2020 en 2021 couppogingen en in Burkina Faso zijn in 2022 binnen acht maanden tijd twee couppogingen gepleegd. Maar de coup in Niger is om nog een reden zorgwekkend: het land was de laatste betrouwbare partner van het Westen in de strijd tegen het jihadisme.
Eerder wezen Burkina Faso en Mali VN-soldaten de deur na een coup, waarop onder meer Frankrijk, de Verenigde Staten en Nederland hun partnerschap met Niger versterkten. Als na deze coup VN-soldaten ook Niger moeten verlaten ‘zal dat een enorme klap zijn in de strijd tegen jihadistisch geweld’, zo schrijft deBBC.
Westerse landen zijn al begonnen met het evacueren van staatsburgers, en als ze hun troepen ook uit Niger halen, kunnen jihadisten in het vacuüm springen dat zij achterlaten, zo zegt veiligheidsanalist David Otto tegenVOA News. Voor de Sahel kan de val van het laatste enigszins democratische land, het laatste ‘bastion van stabiliteit’ in de regio, zoals Deutsche Welle het land omschrijft, dramatisch uitpakken.
Daarnaast is er nog een ander gevaar: dat van een oorlog tussen Afrikaanse landen. Burkina Faso en Mali waarschuwden de ECOWAS-landen deze week dat zij de coupplegers in Niger zullen steunen als er een militaire interventie komt. Meer jihadisme, meer aanslagen, burgeroorlogen of een intercontinentale oorlog: de vooruitzichten voor de Sahel zijn met de coup in Niger ten zeerste verslechterd.
Wat zijn de gevolgen op geopolitiek gebied?
Dat juist Mali en Burkina Faso hun steun uitspreken voor de coupplegers, is niet geheel verrassend. Sinds de coups de afgelopen jaren is de aanwezigheid van het Russische huurlingenleger Wagner in de landen aanzienlijk toegenomen, en daarmee de invloed van Rusland zelf. Atalayar wijst erop dat de coupplegers in hun eerste dagen al signalen hebben afgegeven dat ze openstaan voor samenwerking met Rusland, en nadat ECOWAS zich uitsprak tegen de coup gingen betogers de straat op met Russische vlaggen en werden er pro-Poetin-leuzen geroepen.
‘Poetin zal tevreden zijn met de coup in Niger’, zo schrijft The Spectator in een analyse. Instabiliteit in Niger biedt een opening voor de Wagner-groep om hun macht in het land – en daarmee de regio – te doen toenemen. Daarnaast is Niger wereldwijd een van de belangrijkste landen op het gebied van uraniumproductie, waarvan een kwart wordt geëxporteerd naar Europa. Zeker nu Frankrijk inzet op kernenergie, kan de situatie in Niger gevolgen hebben voor de energiesituatie in Frankrijk.
Een andere reden dat Europa bezorgd naar de situatie kijkt is migratie. Niger is (of was) niet alleen een belangrijke partner in de strijd tegen jihadistisch geweld, ook speelde het land een belangrijke rol in het tegenhouden van migranten uit Afrikaanse landen ten zuiden van Niger, die op weg waren naar Europa, zo schrijft USIP in een analyse.
Ook China is niet blij met de coup, schrijft South China Morning Post. De coup is een ‘nieuwe tegenslag voor de Chinese investeringen in de Sahel’. Het Aziatische land heeft voor bijna vijf miljard dollar geïnvesteerd in Niger, met name in de olie- en uraniumindustrie. Mohammed Soliman, directeur van het Middle East Institute in Washington, benadrukt tegen de krant dat de investeringen en andere projecten van China door de instabiliteit gevaar lopen.
Maar de coup biedt ook kansen voor China: als westerse landen wegtrekken uit Niger en de Sahel, ontstaat er een gat waarin Beijing, dat al langer bezig is zijn invloed in Afrika uit te breiden, kan springen. Want ook voor de Verenigde Staten betekent de coup een fikse tegenvaller, zo benadrukt The Wall Street Journal.‘Niger is de laatste dominosteen waarvan we hopen dat hij niet valt’, zegt een hooggeplaatste medewerker van de Amerikaanse inlichtingendienst tegen de krant.
De VS staken honderden miljoenen aan humanitaire hulp en militaire steun in het land, mede vanwege de verkiezing van Bazoum als president. ‘We hebben ons als geen ander in de regio sterk gemaakt voor deze leider’, zegt Cameron Hudson, voormalig stafchef van de speciale gezant van de VS voor Soedan, tegen WSJ.
Voor veel landen is de coup een probleem en een nieuw hoofdstuk in de aanhoudende instabiliteit en onveiligheid in de Sahel. Maar, zoals The Conversation treffend schrijft, ‘het is bovenal een verschrikkelijke klap voor de inspanningen van Niger om stabiele democratische instellingen op te bouwen en de vrede en stabiliteit te bevorderen die het leven van de mensen in een van de armste landen ter wereld zouden kunnen verbeteren’.
De Nigerese president Mohamed Bazoum, aan de macht sinds 2021, werd woensdag omvergeworpen door coupplegers. Het lot van Bazoum, die sinds woensdag in zijn residentie wordt vastgehouden door de presidentiële garde, is nog onzeker, aldus de BBC.
Woensdagavond verscheen een groep soldaten onder leiding van kolonel-majoor Amadou Abdramane op nationale televisie. ‘Wij, de Defensie- en Veiligheidstroepen (FDS), verenigd in de Nationale Raad voor de Bescherming van het Vaderland (CNSP), hebben besloten om een einde te maken aan het regime dat jullie kennen,’ zei Abdramane tegen het land. ‘Dit volgt op de voortdurende verslechtering van de veiligheidssituatie en het slechte economische en sociale bestuur’, voegde hij eraan toe.
Volgens de BBC hebben de coupplegers ‘de grondwet ontbonden, de instellingen opgeschort, de grenzen van het land gesloten’ en een nationale avondklok afgekondigd. Ze gaven ook de verzekering dat ze ‘de internationale verplichtingen van Niger’ zouden respecteren, evenals ‘de fysieke en morele integriteit van de afgezette autoriteiten’.
De onrust in Niger komt bovenop de bestaande westerse bezorgdheid over Wagner-operaties en de instabiliteit in de Sahel
President Bazoum is een belangrijke westerse bondgenoot in de strijd tegen islamistische militanten in West-Afrika en een partnerland van de EU als het gaat om indammen van migratiestromen. Twee buurlanden, Mali en Burkina Faso, hebben de afgelopen jaren ook te maken gehad met staatsgrepen als gevolg van jihadistische opstanden. In beide landen zijn de nieuwe militaire leiders in onmin geraakt met Frankrijk, de voormalige koloniale mogendheid die vroeger ook Niger regeerde.
In buurland Mali helpen zwaarbewapende Russische huurlingen van Wagner het militaire regime in de strijd tegen jihadistische opstandelingen. De onrust in Niger komt bovenop de bestaande westerse bezorgdheid over Wagner-operaties en de instabiliteit in de Sahel.
Deze website gebruikt cookies. Door de site te gebruiken gaan we er vanuit dat je ze accepteert. OK
Manage consent
Over onze cookies
Deze website gebruiks cookies die de gebruikservaring verbeteren. De cookies die we als noodzakelijk categoriseren worden opgeslagen door je browser en zijn essentiëel voor een goede werking van de basisfuncties van deze website. We gebruiken ook third-party cookies die ons helpen te analyseren hoe deze website gebruikt wordt. Deze cookies kunnen ook voor marketingdoeleinden worden gebruikt. Ze worden alleen door je browser opgeslagen als je daar toestemming voor geeft.
Onze noodzakelijke cookies zijn essentiëel voor het goed functioneren van deze website. De basisfuncties en beveiliging van deze website zijn hiervan afhankelijk. Deze cookies slaan geen persoonlijke informatie op.
