Het stadje Zipolite is een oase voor de homoseksuele gemeenschap in Mexico geworden. Maar nu de populariteit toeneemt, vrezen sommigen dat het vrije karakter van de stad wordt aangetast.
In dit idyllische strandplaatsje aan de Mexicaanse Pacifische kust vindt elke dag wanneer de zon richting de oceaan begint te zakken een stille parade plaats. Groepjes mensen, veelal homoseksuele mannen waarvan velen naakt, slenteren over het strand naar een hoge rotspunt.
Ze beklimmen een wenteltrap, klauteren over de woeste klif en dalen af naar een verborgen baai die bekend staat als Playa del Amor, oftewel strand van de liefde. Terwijl de zon een oranje bol wordt en de lucht lila kleurt, worden de vele naakte lichamen, zwart en brons, mollig en gebeeldhouwd, in goud gedoopt. Als de zon uiteindelijk de horizon raakt, barst de menigte los in een applaus.
‘De eerste keer dat ik Playa del Amor bij zonsondergang zag, moest ik bijna huilen’, zegt Roberto Jerr (32), die al vijf jaar in Zipolite komt. ‘Het is een plek waar je heel vrij kunt zijn.’
Vissersdorpje
Het voormalige vissersdorpje veranderde in een oord voor hippies en is sinds tientallen jaren een oase voor de queergemeenschap, die wordt aangetrokken door de gouden stranden, de vrijgevochten sfeer en het nudisme, waarin alle soorten lichamen verwelkomd worden.
Maar door de groeiende populariteit en de komst van steeds meer homo’s en hetero’s, begint het stadje te veranderen: buitenlanders pikken land in, er komen steeds meer hotels, het strand wordt drukker en veel bewoners en bezoekers vrezen dat wat Zipolite ooit zo magisch maakte, voorgoed verloren zal gaan.
‘Iedereen zou een plek moeten hebben waar je je op je gemak voelt, en vrij bent, zoals Zipolite,’ zegt Jerr, die homoseksueel is. ‘Maar aan de andere kant is het massatoerisme heel belastend voor de locatie.’
In februari koos Zipolite de eerste openlijke homoseksueel tot voorzitter van de gemeenteraad
Zipolite, ooit een gemeenschap van boeren en vissers, is sinds sinds 1970 een populaire bestemming voor Europese hippies en backpackers. Velen van hen trokken naar de stranden van de staat Oaxaca vanwege het uitzonderlijk goede zicht op een zonsverduistering. Het hippietoerisme bracht een bohemienachtige sfeer met zich mee – zo vind je er een van de weinige naaktstranden van Mexico. Deze trok ook homo’s aan, die door de meeste inwoners verwelkomd werden. In februari koos Zipolite de eerste openlijke homoseksueel tot voorzitter van de gemeenteraad.
Buiten de grote steden in Mexico heersen vooral conservatieve katholieke normen en waarden, en de tolerante houding in Zipolite is uitzonderlijk. Ondanks het feit dat het homohuwelijk in meer dan de helft van het land is gelegaliseerd, komt homofoob en transfoob geweld in Mexico veel voor. Tussen 2016 en 2020 werden in het land zo’n 440 lesbiennes, homo’s en transgenders vermoord, volgens Letra Ese, een belangenorganisatie uit Mexico-Stad.
David Montes Bernal, 33, groeide op een paar uur afstand van Zipolite op in een conservatieve gemeenschap, waarin machismo en homofobie diep verankerd waren. Toen hij ongeveer negen jaar oud was, voerde de plaatselijke priester ‘praktisch een exorcisme‘ uit om de homoseksualiteit uit hem te verdrijven.
‘Toen realiseerde ik me dat het een vijandig oord was,’ zegt Bernal. In Zipolite heeft hij een plek gevonden waar hij comfortabel kan zijn met zijn seksualiteit en zich goed voelt over zijn lichaam. ‘Het gaf een hoopvol gevoel‘, vertelt Bernal over zijn eerste bezoek in 2014. ‘Eindelijk een plek waar we allemaal kunnen zijn wie we willen zijn.’
Feestplek voor homo’s
Naarmate het nieuws over deze openheid zich verspreidde, groeide de lhbtq-populatie van de stad explosief: de hoeveelheid homobars en hotels is flink toegenomen en overal hangen regenboogvlaggen.
Maar hoe tolerant veel inwoners ook zijn, sommigen hebben het gevoel dat de identiteit van Zipolite wordt aangetast. Van de relaxte stad waar iedereen welkom is, van Mexicaanse gezinnen tot Canadese gepensioneerden, veranderde het plaatsje in een feestplek voor homo’s.
Miguel Ángel Ziga Aragón, een inwoner die zelf homo is en zich ‘La Chavelona’ noemt, heeft de lokale economie zien opbloeien. Niet alleen vanwege het homotoerisme, maar ook door de toename van toerisme in het algemeen. Terwijl er vroeger vooral rustieke hutten en hangmatten langs het strand te vinden waren, is het toerisme in Zipolite ‘meer V.I.P.’ geworden, zoals hij het noemt. Suites aan het strand kosten nu 500 dollar per nacht.
Deze groei weerspiegelt een trend in de hele staat Oaxaca: Van 2017 tot 2019 stegen de inkomsten van hotels met meer dan een derde tot bijna 240 miljoen dollar. In dezelfde periode groeide het aantal hotelgasten in de kustregio, waar ook Zipolite onder valt, met bijna 40 procent tot ongeveer 330.000 mensen, volgens cijfers van de overheid.
Er wordt gebouwd op plekken waar eerst mangroves waren; fauna verdwijnt
‘Die verandering is goed voor de economie, maar niet zo goed voor de gemeenschap,’ aldus Ziga Aragón.
Naast een identiteitscrisis vrezen velen ook voor een milieucrisis. Er wordt gebouwd op plekken waar eerst mangroves waren; fauna verdwijnt. Bewoners klagen over gebrek aan stromend water, dat zou kunnen toenemen als de huidige ontwikkelingen doorzetten. De meeste inwoners zijn het erover eens dat dit beter moet worden gereguleerd. Maar anderen zien de veranderingen als onvermijdelijk.
‘Het is de levenscyclus van elke toeristische plek’, zegt Elyel Aquino Méndez, die een reisbureau voor homo’s runt. ‘Je kunt er maar het best op inspringen.’
Lucratieve vastgoedmarkt
Anderen vrezen dat Zipolite dezelfde weg zal gaan als veel andere Mexicaanse badplaatsen die zijn uitgegroeid tot bloeiende resorts, zoals de populaire homobestemming Puerto Vallarta of, meer recentelijk, Tulum. Dat was ooit een bohemien paradijs, maar het het Caraïbische strand van Tulum is uitgegroeid tot een lucratieve vastgoedmarkt vol met luxehotels, beroemde influencers en, in toenemende mate, geweld.
Pouria Farsani, 33, die in Stockholm woont, genoot bij zijn eerste bezoek aan Tulum, in 2018, van de combinatie van prachtige natuur en feesten. Maar toen hij er afgelopen september terugkwam, voelde het ‘als een door feestgangers gekoloniseerd deel van Mexico’.
Farsani hoorde van Mexicaanse vrienden over Zipolite en bezocht de plek in januari 2021 voor de eerste keer. Hij was betoverd. ‘Andere homoplekken die ik ken zijn erg stereotiep’, zegt hij. ‘Maar hier komen mensen met uiteenlopende lichamen, leeftijden en sociaaleconomische achtergrond samen.’
‘In Europa schrikt mijn alopecia mensen af, hier val ik er alleen iets meer door op’
Deze ‘lichaamspositiviteit’ is deels wat het naaktstrand in Zipolite speciaal maakt voor bezoekers, of ze nou homo of hetero zijn. Voor Farsani, die alopecia heeft, een aandoening die leidt tot haarverlies, was het een grote verademing. ‘Ik ben geen Ken-type,’ zegt hij. ‘Maar ik ben nu erg blij met mijn lichaam. In Europa schrikt mijn alopecia mensen af, hier val ik er alleen iets meer door op.’
Terwijl de populariteit van Zipolite groeide, veranderde de gemoedelijke hippiesfeer. Bars zijn nu luider en restaurants worden chiquer. Ook het lhbtq-toerisme is aan het veranderen: het veramerikaniseert steeds meer en wordt minder divers.
Ivanna Camarena, een trans vrouw, was vorig jaar zes maanden in Zipolite en ontmoette slechts een handvol andere transgenders. Over de mensen die ze tijdens haar eerste paar maanden op het strand zag zegt ze: ‘De lichamen waren zeer atletisch en zeer mannelijk.’ Ze herinnert zich dat ze naar een nudistenfeest ging waar bijna alleen maar homoseksuele mannen waren. ‘Toen ik daar aankwam was het van “Wow, wat doet een trans vrouw hier?” Ze vonden het maar raar.’
Homogene kliekjes
Een van de meest opvallende verschuivingen vond plaats op Playa del Amor, waar vroeger vreugdevuren werden ontstoken en gitaar werd gespeeld, terwijl je er nu lasers, dj’s en house vindt. Vroeger mengden mensen zich in verschillende sociale groepen, nu raakt het strand steeds meer opgedeeld in homogene kliekjes.
Ook de seksscene is veranderd. Al tientallen jaren hadden bezoekers, waaronder ook heterostellen, in het donker seks op het strand. Maar de laatste jaren gaat het er brutaler aan toe. Dansfeesten gaan nu soms over in groepsseks in de schemering.
‘Elke keer wordt het weer hedonistischer, hedonistischer en nog hedonistisch,’ zegt Ignacio Rubio Carriquiriborde, hoogleraar sociologie aan de Nationale Autonome Universiteit van Mexico, die al jarenlang een studie maakt van Zipolite. ‘Inmiddels wordt er eigenlijk constant feest gevierd.’
Veel inwoners voelen zich daar niet meer prettig bij en de gemeenteraad heeft onlangs ingestemd met een strandverbod vanaf 21.00 uur, om zo dergelijke activiteiten in te perken. ‘Je hebt vrijheid en je hebt losbandigheid,’ zegt Ziga Aragón. ‘Heb seks met wie je wilt, maar hou het privé.’
‘Iedereen is vrij om met zijn lichaam te doen wat hij wil, maar er is een groot gebrek aan milieubewustzijn’
Anderen maken zich meer zorgen om het milieu. Miguel Ángel López Méndez runt een klein hotel in de buurt van Playa del Amor en vertelt dat feestvierders vaak een puinhoop achterlaten op het strand. Toen hij eens een duik in de baai nam, zag hij de condooms ‘als kwallen’ voorbijdrijven. ‘Iedereen is vrij om met zijn lichaam te doen wat hij wil’, zegt hij, ‘maar er is een groot gebrek aan milieubewustzijn.’
Maar voor sommige homo’s is de open seksualiteit van Playa del Amor juist een deel van haar kracht. ‘Van jongs af aan worden je zoveel dingen verboden: “Wees zo niet”, “Zeg dit niet”, “Doe dat niet”,’ zegt Bernal, die in de nabijgelegen stad Puerto Angel woont. ‘Seks fungeert dan als een catharsis en is in staat veel los te maken.’
Toch maakt ook Bernal zich zorgen over de toekomst van de stad, waar het toerisme inmiddels hoogtij viert, de natuurlijke hulpbronnen schaars zijn en zoveel buitenlanders onroerend goed kopen dat de grondprijs voor de plaatselijke bevolking grotendeels onbetaalbaar is geworden.
‘Uiteindelijk komt iedereen hierheen om iets te consumeren,’ zegt hij. ‘Of het nou om het strand gaat, je lichaam, een feest of de natuur.’
Lees ook:
