Extreemrechtse en neonazistische onlinewinkels maken openlijk gebruik van de infrastructuur die wordt geboden door grote betalingsverwerkers en webhostingbedrijven, blijkt uit onderzoek van Bellingcat. ‘Webwinkels dragen bij aan de verspreiding van het extreemrechtse discours.’
Fascistische modeartikelen kunnen bijdragen aan de promotie en financiering van extremistische groeperingen. In sommige gevallen blijkt de verkoop van dit soort artikelen afhankelijk te zijn van diensten die worden geleverd door prominente bedrijven die beleid voeren tegen het bevorderen van racistische organisaties en haatdragende inhoud.
Onderzoek door Bellingcat heeft uitgewezen dat een aantal extreemrechtse en neonazistische onlinewinkels openlijk gebruikmaakt van de infrastructuur die wordt geboden door grote betalingsverwerkers, commerciële content-managementsystemen en webhostingbedrijven. Bellingcat kon ook vaststellen dat sommige extreemrechtse web-winkels kleding bleken te kopen van groothandels die volgens hun charter diversiteit en gelijkheid hoog in het vaandel hebben, alvorens hun eigen haatdragende boodschappen op de kleding te drukken en deze met winst te verkopen. Sommige extreemrechtse sites bleken zelfs op reguliere socialemediaplatforms links te plaatsen naar hun eigen onlinewinkels en die van hun extreemrechtse bondgenoten.
Verschillende groeperingen die door Bellingcat zijn bestudeerd, hebben Instagrampagina’s die zorgvuldig binnen de grenzen van de regels van het platform worden gehouden. Sommige van deze accounts bevatten echter links naar Telegram-groepen en webwinkels waar diezelfde groeperingen modeartikelen met nazistische en racistische symbolen aanprijzen en verkopen. Andere kledingstukken die te zien waren in extreemrechtse onlinewinkels, vertoonden subtielere of gecodeerde verwijzingen naar het fascisme en het nazisme, zoals de coördinaten van een kasteel dat tijdens de Tweede Wereldoorlog door prominente nazi’s werd gebruikt.
Extreemrechtse webshops zijn ‘een van een reeks methoden waarmee de algehele beweging zichzelf financiert’
Zo werden er T-shirts verkocht op een website waarvan het domein was geregistreerd bij GoDaddy, dat zich eerder heeft uitgesproken tegen racisme en homofobie, en ook prominente extreemrechtse groepen verbiedt. Andere extreemrechtse websites bleken kopers de mogelijkheid te bieden om voor producten te betalen met behulp van betalingsplatforms zoals PayOp, Nets Easy, Mollie Payments, BungeeCloud en Paysera. Talloze extreemrechtse en neonazistische organisaties zijn de afgelopen jaren begonnen met het inzamelen van geld en het verspreiden van elkaars merknamen door een verscheidenheid aan kleding en merchandise te verkopen.
Volgens Hans Jakob-Schindler van de internationale beleidsorganisatie Counter Extremism Project zijn extreemrechtse webshops ‘een van een reeks methoden waarmee de algehele beweging zichzelf financiert’. Dergelijke operaties hebben twee duidelijke voordelen, voegt hij eraan toe. ‘Ze maken verkoop naar het buitenland eenvoudig, omdat je geen fysieke winkel hoeft te hebben in het rechtsgebied van je klantenbestand, en ze kunnen gemakkelijk worden aangepast aan veranderende omstandigheden’ als er bijvoorbeeld ergens streng wordt opgetreden.
Financiering
Maar het gaat niet alleen om de potentiële bron van financiering. Zoals anderen hebben opgemerkt, onder wie hoogleraar Cynthia Miller-Idriss in haar boek Hate in the Homeland, kunnen deze winkels bijdragen aan het wereldwijde extreemrechtse discours, kunnen ze ideologieën versterken en extreemrechts helpen zichzelf te zien als onderdeel van een bredere, wereldwijde beweging.
Eerder werd al gemeld dat extreemrechtse kleding en items werden verkocht in reguliere onlinewinkels. Maar bedrijven als Amazon, Google en Wish hebben de afgelopen jaren maatregelen getroffen om aanstootgevend materiaal te verwijderen. Dit heeft ertoe geleid dat sommige extreemrechtse groepen op zoek zijn gegaan naar andere manieren om hun producten te promoten en te verkopen. Hoewel Telegram een plaats is geworden waar veel extreemrechtse groepen zichzelf promoten en met anderen communiceren, is de berichtendienst niet ontworpen als platform waar items gemakkelijk kunnen worden gekocht en verkocht. Extreemrechtse verkopers moeten daarom over het algemeen hun eigen onlinewinkel opzetten als ze hun producten op de markt willen brengen. Velen van hen maken behalve voor hun eigen kledinglijn ook reclame voor een verscheidenheid aan andere producten. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om gaan om sportkleding voor mixed martial arts (MMA), extreemrechtse muziek, en fakkels en rookbommen die veelal worden gebruikt door voetbalhooligans.
Extreemrechtse en neonazistische groeperingen bleken ook reclame te maken voor elkaars onlinewinkels in andere landen
Extreemrechtse en neonazistische groeperingen bleken ook reclame te maken voor elkaars onlinewinkels in andere landen. Een dergelijke samenwerking helpt de bekendheid binnen internationale netwerken te vergroten, draagt bij aan de verspreiding van racistische berichten en vergroot de poten-tiële markt voor de nicheproducten die er worden verkocht. Een bericht op de Telegrampagina van European Brotherhood – een groep zelfbenoemde Europese nationalisten die T-shirts verkopen met allerlei nazisymbolen – verwees bijvoorbeeld naar tientallen White Lives Matter (WLM)-winkels in heel Europa. En het merk Pride France biedt naast MMA-producten ook white supremacy- en neonazikleding op een Franstalige website genaamd 2yt4u (wat staat voor ‘too white for you’), waar diverse links staan naar extreemrechtse webwinkels in andere landen, die soms ook dezelfde producten verkopen.
Geen idee
De extreemrechtse groepen die aanstootgevende producten verkopen, maken deze niet zelf. De kledingstukken en accessoires zijn meestal afkomstig van groothandels die hoogstwaarschijnlijk geen idee hebben hoe hun producten in een later stadium worden bewerkt en gebruikt. Bij de ontwerpen die tot nu toe in dit onderzoek zijn beschreven, lijken de logo’s en teksten met de hand op merkloze kleding te zijn aangebracht, voordat deze aan consumenten werd doorverkocht.
Zo verkoopt de onlinewinkel Martelentete neonazistische kleding van merken met ogenschijnlijk openlijk racistische namen. De beschrijving van een van hun sweatshirts bevat een link naar een productspecificatie met daarin een link naar russelleurope.com. Russell is een dochteronderneming van Fruit of the Loom en een grote business-to-businesskledingproducent. Opgemerkt moet worden dat waarschijnlijk noch Russell noch Fruit of the Loom weet hoe het komt dat hun product op deze manier wordt gebruikt. Hun kledingstukken worden in verschillende stadia van de productieketen verkocht aan een verscheidenheid aan klanten en leveranciers, die elk de verkoper kunnen zijn die bewust of onbewust de materialen verkoopt aan de extreemrechtse merken of aan de mensen die hen vertegenwoordigen.
Kernwaarden
Een woordvoerder van Fruit of the Loom zei tegen Bellingcat dat respect voor mensen een van de kernwaarden van het bedrijf is. ‘Wij tolereren op geen enkele manier haatdragende taal of acties van mensen of groepen die in strijd zijn met onze waarden. We zullen deze situatie grondig onderzoeken en passende maatregelen nemen om elke associatie met onze merken of het gebruik van onze producten in de toekomst weg te nemen.’
De eerdergenoemde extreemrechtse website 2yt4u.com blijkt afhankelijk te zijn van de diensten van WIX. Dat is een vooraanstaand Israëlisch softwarebedrijf dat een gebruiksvriendelijke tool voor het bouwen van websites biedt, als ook cloudhostingservices. De berichtgeving en de T-shirts die door 2yt4u worden verkocht, onder meer met beruchte SS-symbolen en slogans, of met een Ku Klux Klan-figuur met een strop en een fakkel, lijken in tegen in tegenspraak met het beleid van WIX.
Nordic Sun Records, een Hongaarse webwinkel van white supremacists die muziek en kleding verkoopt, stelt dat het betalingen accepteert via de Nederlandse betalingsverwerker Mollie Payments. Dit is ook te zien als je kijkt naar de broncode van het betalings-portaal op de website van Nordic Sun Records.
Veel cryptocurrency’s hebben de reputatie dat ze worden gebruikt door neonazi’s en rechts-extremisten
Mollie Payments stelt op haar website dat het niet toestaat dat producten worden verkocht die als ‘sociaal onaanvaardbaar’ gelden, inclusief producten die de reputatie van Mollie kunnen schaden of politiek geweld kunnen aanmoedigen. Gevraagd naar Nordic Sun Records antwoordde Mollie Payments: ‘Ons beleid verbiedt bedrijven die onze betalingsdiensten gebruiken om producten te verkopen die politiek geweld aanwakkeren. We zijn een intern onderzoek begonnen naar Nordic Sun Records en zijn tot de conclusie gekomen dat het bedrijf onze algemene voorwaarden heeft geschonden. We hebben onze dienstverlening per direct stopgezet.’
Nordic Sun Records accepteert ook transacties via CoinPayments, een cryptoplatform. Veel cryptocurrency’s hebben al de reputatie dat ze worden gebruikt door neonazi’s en rechts-extremisten, vanwege de anonimiteit die ze kunnen bieden. Dat neemt niet weg dat cryptoplatforms beleid hebben om te voorkomen dat hun diensten worden gebruikt door extreemrechtse of haatzaaiende organisaties.
Het is belangrijk op te merken dat veel winkels meer weghebben van het werk van hobbyisten, met hun beperkte voorraad en hun armoedige, verouderde websites. Anderen, zoals European Brotherhood en Midgaard, lijken daarentegen meer gerenommeerder en professioneler. Het feit dat zo veel grote bedrijven op het gebied van kledingproductie, webtechnologie, sociale media en betalingsverwerking dit soort handel onbewust blijken mogelijk te maken, roept ook relevante vragen op voor elk van hen.
