Een netwerk van internetoplichters opereert vanuit mysterieuze, dystopische complexen in Zuidoost-Azië en maakt wereldwijd slachtoffers. Het fenomeen wordt ‘varkens slachten’ genoemd. De Chinese autoriteiten proberen nu een einde te maken aan deze vorm van cybercriminaliteit.
Het wordt ‘varkens slachten’ genoemd; groepen oplichters die opereren vanuit de meest wetteloze uithoeken van Zuidoost-Azië – vaak onder leiding van Chinese misdaadbazen. De oplichters leggen online contact met mensen over de hele wereld. Ze knopen intensieve, soms zelfs romantische relaties met hen aan en laten hun doelwitten nepinvesteringen doen. Ze doen het voorkomen alsof de investeringen na verloop van enige tijd vruchten afwerpen, zodat hun slachtoffers nog meer geld opsturen. Daarna verdwijnen ze van de aardbodem.
De afgelopen maanden heeft China de meest vergaande poging tot nu toe ondernomen om de verspreiding van dergelijke oplichtingspraktijken aan te pakken, vooral in een beruchte regio in het grensgebied bij Myanmar, dat in handen is van drugshandelaren en krijgsheren.
Decennialang vormden dergelijke grensgebieden toevluchtsoorden voor de gokindustrie en de handel in van alles en nog wat – van drugs tot wilde dieren en mensen. Nu zijn het broeinesten voor deze zogenaamde varkensslachters.
Mensenhandel
De oplichters opereren vanuit geheimzinnige, dystopische complexen. Die worden gerund door Chinezen die naar plekken in het buitenland zijn vertrokken waar het makkelijker is om de wet te overtreden. Jaarlijks ontfutselen ze niet alleen Chinese burgers, maar slachtoffers over de hele wereld miljarden dollars. Het Amerikaanse ministerie van Financiën waarschuwde Amerikanen in september officieel voor hun oplichtingspraktijken.
Naast afgelegen stadjes in de heuvels van Myanmar zijn deze zwaarbewaakte enclaves ook te vinden in gokcentra zoals Sihanoukville en Poipet in Cambodja. De Cambodjaanse autoriteiten hebben met Chinese hulp sporadisch invallen gedaan, maar die hebben niet veel uitgehaald.
De Chinese autoriteiten schamen zich ervoor dat Chinese criminelen het middelpunt vormen van de oplichtingspraktijken, zegt Jason Tower, landelijk directeur Myanmar voor het United States Institute of Peace, een onafhankelijke onderzoeksorganisatie die is opgericht door het Amerikaanse Congres en is gespecialiseerd in conflictoplossing. China is ‘erg bang voor het plaatje dat hierdoor kan ontstaan’, zegt hij. ‘Vooral omdat het gaat om Chinese misdaadgroepen die door de autoriteiten jarenlang nauwelijks aan banden zijn gelegd.’
Tijdens de coronapandemie floreerden de oplichtingspraktijken. De handel over de grens kwam tot stilstand en het internetgebruik nam toe. Er ontstond in deze periode ook meer mensenhandel. Veel van de oplichters zijn zelf slachtoffer van mensenhandel: met nepadvertenties worden ze naar het buitenland gelokt, waar ze gevangen worden gehouden door mensen die hun loon en paspoort achterhouden. Volgens het mensenrechtenbureau van de Verenigde Naties worden meer dan 120.000 mensen gedwongen om als oplichter te werken in Myanmar, en nog eens 100.000 in Cambodja.
Veel van de oplichters zijn zelf slachtoffer van mensenhandel
Een Maleisisch slachtoffer van mensenhandel vertelt dat hij werd getraind om zijn slachtoffers gedurende weken of maanden ‘vet te mesten’ door hun vertrouwen te winnen, voordat hij ze ‘slachtte’. Zijn verhaal komt overeen met dat van anderen die werden meegelokt om voor de oplichters te gaan werken. Hij vertelt dat hij had gereageerd op een vacature en ging werken voor een klantenservice in Cambodja. Daar aangekomen werd hij naar een gevangenisachtig complex in Sihanoukville gebracht en met geweld gedwongen om als oplichter te gaan werken.
Hij had een begeleider die hem trainde en voorzag van een smartphone met nepaccounts. Ook kreeg hij een ‘slachtofferlijst’ met de contactgegevens van potentiële doelwitten en verschillende scripts om het ijs te breken en vertrouwen te winnen. Na enkele weken kreeg hij een chauffeur die mensen en voorraden naar het kamp vervoerde zover dat hij hem hielp ontsnappen.
Regionale migratieonderzoekers hebben mensenhandel vanuit tientallen landen geregistreerd. Veel slachtoffers komen uit Zuidoost-Azië, maar sommigen komen ook uit verder gelegen gebieden, zoals Brazilië of Kenia.
‘China maakt nu duidelijk dat het genoeg is geweest,’ zegt Inshik Sim, een in Bangkok gevestigde analist voor de regionale operaties van het Bureau voor Drugs en Misdaad van de VN.
In augustus lanceerde het land een ‘speciale gezamenlijke operatie’ met drie buren en voerde het de druk op bij gewapende groepen die toezicht houden op afgelegen delen van Myanmar. Bijna vijfduizend Chinese staatsburgers die verdacht worden van illegale activiteiten werden opgespoord, gearresteerd en gerepatrieerd.
De Chinese autoriteiten richtten zich daarbij op verschillende grensgebieden die weliswaar deel uitmaken van Myanmar, maar volledig in handen zijn van gewapende groepen. Vanuit die grensregio’s werden grote investeringen – zowel legale als illegale – aan Chinese staatsburgers onttrokken. Veel Chinezen, waaronder beruchte voortvluchtigen, wonen in deze enclaves. De gesproken taal is Mandarijn en de munteenheid is de Chinese Renmimbi.
Serieuze schoonmaak
De Wa Self-Administered Division, gelegen langs de zuidwestelijke grens van China, speelt een extra belangrijke rol, deels omdat China er zoveel invloed op heeft. Het gebied is de thuisbasis van de etnische minderheid Wa, die het claimt als voorouderlijk grondgebied. China is al tientallen jaren de belangrijkste weldoener van de groep; historici zeggen dat ze de Chinese Communistische Partij hielpen om vijanden te verjagen die in de jaren vijftig en zestig over de grens vluchtten. Het gebied vormde later een belangrijke economische toegangspoort tot het grondstofrijke Myanmar.
Onafhankelijke onderzoekers zeggen dat het Verenigde Leger van Wa (UWSA) de feitelijke leider van het gebied is. Het UWSA voert bevel over een troepenmacht van meer dan twintigduizend mensen die bewapend zijn met moderne Chinese apparatuur, waaronder draagbare grond-luchtraketten en gepantserde voertuigen.
Het gebied is al bijna twee eeuwen bekend om z’n opium. De laatste decennia is het bovendien uitgegroeid tot een van de belangrijkste producenten van synthetische drugs zoals methamfetamine. Het Amerikaanse ministerie van Financiën zette het UWSA in 2003, op grond van de Kingpin Act, op de zwarte lijst en heeft tientallen mensen en bedrijven die banden hebben met de groep op de vingers getikt. Het UWSA wordt ‘de grootste en machtigste organisatie voor drugshandel in Zuidoost-Azië’ genoemd. Dit leger en andere criminele netwerken zijn zich naast de drugshandel steeds meer gaan toeleggen op oplichting.
Volgens een rapport uit 2022 van de Chinese staatsmedia blokkeerden de autoriteiten het afgelopen jaar 2,1 miljoen frauduleuze websites en hielden ze ongeveer 51,6 miljard dollar aan verdachte transacties tegen. Burgers wordt geadviseerd om op hun hoede te zijn voor dubieuze kortingen, investeringsplannen en ongevraagd contact van iedereen die beweert een bedrijf of staatsorganisatie te vertegenwoordigen.
‘Er zijn in de wereld veel kwetsbare plekken die ze kunnen uitbuiten’
De eerste stap in de serieuze schoonmaak kwam begin september, toen China in samenwerking met het UWSA gedurende twee dagen invallen organiseerde die leidden tot de arrestatie van meer dan duizend verdachten over de grens. Daarna verhoogde China de inzet en verlegde het de focus op de leiders van de groep.
Op 12 oktober zei het Chinese ministerie van Openbare Veiligheid dat er arrestatiebevelen waren uitgevaardigd tegen twee hoge ambtenaren van Wa: Chen Yanban, de staatsminister van Bouw, en Xiao Yankui, een burgemeester. Zij werden ervan beschuldigd criminele netwerken te leiden. Vier dagen later verklaarde het UWSA dat beiden uit hun functie waren ontheven. Hun verblijfplaats is onbekend.
Dezelfde dag verklaarden de Chinese autoriteiten dat ze twee dagen eerder 2349 mensen die van ‘telecommunicatiefraude’ werden verdacht, hadden opgehaald uit Myanmar. Het is tot nu toe de grootste uitlevering binnen deze tak van criminaliteit. Volgens China zijn er 4666 verdachten vanuit Myanmar gerepatrieerd sinds de maatregelen eerder dit jaar van kracht werden.
‘Dat dit zo grootschalig is aangepakt, geeft aan wat voor impact deze praktijken hebben op China en zijn burgers, en hoe serieus de autoriteiten dit nemen,’ zegt Richard Horsey, hoofdadviseur Myanmar voor de International Crisis Group, een in Brussel gevestigde denktank gespecialiseerd in conflictpreventie.
Maar China mag de druk dan opvoeren voor cybercriminelen langs de grens, volgens experts is de oplichting zo lucratief dat de leiders waarschijnlijk gewoon op zoek gaan naar een rendabelere standplaats – gebieden in kwetsbare staten met zwakke wetshandhaving.
‘Deze groepen zullen niet snel verdwijnen,’ aldus Tower van het U.S. Institute of Peace. ‘Ze beschikken over een goudmijn en er zijn in de wereld veel kwetsbare plekken die ze kunnen uitbuiten.’