Elke week pluist de redactie van 360 een actuele gebeurtenis voor je uit aan de hand van de internationale pers. Deze week gaan we dieper in op de beperkte vooruitzichten voor jongeren in Nigeria. Is hun perspectief verbeterd nu er een nieuwe president is gekozen?
Dit artikel verscheen woensdag in de nieuwsbrief Buiten de grenzen, exclusief voor abonnees. Wil je elke week op de hoogte blijven? Neem dan een (proef)abonnement – al vanaf €4 per maand – op 360 Magazine en abonneer je op de nieuwsbrieven.
Wat is de situatie voor jongeren in Nigeria?
‘Er zijn veel jonge Nigerianen (meer dan 60 procent van de meer dan 230 miljoen zielen tellende bevolking is jonger dan vijfentwintig jaar), maar ze hebben niet veel om naar uit te kijken’, schrijft 1843 Magazine.
Nigerianen zijn armer dan toen Muhammadu Buhari, de tachtigjarige vertrekkende president, acht jaar geleden het roer overnam. Universiteiten zijn maandenlang gesloten wegens stakingen; ziekenhuizen zijn soms om dezelfde reden gestopt met het behandelen van mensen. Volgens officiële schattingen bedraagt de werkloosheid 33 procent en de jeugdwerkloosheid 42,5 procent. Zelfs mensen met een vaste baan maken zich zorgen: de inflatie met dubbele cijfers knaagt aan hun salaris.
Nigeria is een land met veel potentieel en een arme bevolking. ‘Het land zou rijk moeten zijn: het heeft enorme voorraden olie, gas en andere mineralen, veel vruchtbare grond en een jonge, energieke bevolking. Toch (…) moet 40 procent van de Nigerianen overleven met minder dan 1,90 dollar per dag’, aldus The Economist.
Een van de ontevredenen die 1843 Magazine sprak, is de zesentwintigjarige Kemi, die tot vorig jaar werkte als assistent bij een advocatenkantoor in Lagos. Ze verdiende 50.000 naira (105 euro) per maand, nauwelijks genoeg om de huur en boodschappen te betalen. Een van haar zussen, een aspirant-onderwijzeres, kreeg onlangs een salaris van slechts 7000 naira (14 euro) per maand aangeboden. Dus deed Kemi wat tienduizenden jonge Nigerianen vorig jaar deden: ze vertrok. Volgens een onderzoek van Gallup zou 53 procent van de Nigeriaanse volwassenen hetzelfde willen doen.
Het land verliest al tientallen jaren zijn talent aan de rest van de wereld. Maar de laatste tijd voelt het meer als eenrichtingsverkeer, schrijft het Britse tijdschrift. In de jaren na de onafhankelijkheid van Groot-Brittannië in 1960 waren de meesten die in het buitenland gingen studeren van plan terug te keren, en sommigen deden dat ook. Het land voelde nog steeds als een plaats van hoop. Maar tussen 1966 en 1999 nam een reek militaire dictaturen de macht over en vertrokken er meer mensen voorgoed. Het democratisch bewind lijkt niet te hebben geleid tot hernieuwd optimisme; velen die deel uitmaken van de huidige exodus hebben zich erbij neergelegd dat ze niet meer terug zullen keren.
In Nigeria is emigreren zo gewoon dat het de bijnaam japa heeft gekregen, wat in het Yoruba, een van de talen van het land, ‘vluchten’ betekent.
Welke hoop boden de verkiezingen voor jonge Nigerianen?
Terwijl veel jongeren al de hoop hadden opgegeven op een betere toekomst in Nigeria, zorgde Peter Obi, voormalig gouverneur van Anambra, voor nieuwe energie in de Nigeriaanse politiek. Hij was met zijn eenenzestig jaar de jongste kanshebber tijdens de presidentsverkiezingen van 25 februari. Maar dat mocht niet baten. Obi haalde uiteindelijk 25 procent van de stemmen en eindigde als derde, 11 procentpunt lager dan winnaar Bola Tinubu van de partij All Progressives Congress, die al acht jaar het land regeert. Deel van Obi’s aantrekkingskracht was dat hij een betrekkelijke outsider was.
Eind december lag hij nog voorop in de peiling, zoals Premium Times Nigeria toentertijd berichtte. Daarbij moet wel vermeld worden dat 52 procent van de ondervraagden nog niet wist op wie ze wilden stemmen of het niet wilden zeggen. Zijn aanhangers noemen zich zelfs de ‘Obi-dients’, oftewel de gehoorzamen, en hoopten dat Obi een einde zou maken aan de wijdverbreide corruptie.
Maar wie is Peter Obi? Zijn biografie in het kort: een christen uit het zuiden, een zakenman, voormalig gouverneur van de zuidelijke deelstaat Anambra en de nieuwe leider van de Labour Party.
Volgens The Economist wierp de voorheen vrij onbekende kandidaat zich op als een David tegen de Goliaths van Nigeria’s traditionele partijen. Het Canadese dagblad La Presse omschrijft Obi zelfs als de Emmanuel Macron van de Nigeriaanse politiek, die zich presenteert als iemand die in staat is om de ‘oude partijen’ te verslaan.
De populariteit van Peter Obi is ontstaan na de grote protesten van oktober 2020 van de #EndSARS-beweging, aldus The Economist. De demonstranten, meestal jongeren, eisten de ontmanteling van de Special Anti-Robbery Squad (SARS), die werd beschuldigd van politiegeweld. De beweging verbreedde zich vervolgens en ging zich ook richten op de strijd tegen armoede en voor beter onderwijs.
Een van de gebreken van het land is corruptie – ook de recent verkozen Bola Tinubu is in het verleden veroordeeld voor verduistering, zoals The Globe and Mail opmerkt. The Economist zag in Obi de kandidaat die ‘de kleptocratie die Nigeria wurgt kan doorbreken’. Meer dan dat, hij zou de weg kunnen vrijmaken voor een ‘nieuw soort politiek’ en de kaart van Nigeria hertekenen, vooral als hij erin zou slagen de religieuze tegenstellingen tussen moslims en christenen te overstijgen door te vertrouwen op jonge stedelijke kiezers.
Ook had hij een opvallend groene agenda. In zijn programma stelde Obi dat hij de overheidssubsidies aan de olie-industrie wilde stopzetten om dit geld ‘om te buigen’ naar openbare diensten.
Opmerkelijk genoeg kreeg Obi veel publieke steun van zwaargewichten in het Nigeriaanse politieke landschap. Een van de belangrijkste steunbetuigingen was die van voormalig president Olusegun Obasanjo, die het land van 1999 tot 2007 leidde. In het Nigeriaanse dagblad Daily Post publiceerde Obasanjo een lange brief aan de ‘jeugd’ van het land, waarin hij hen opriep Obi te steunen.
Volgens Obasanjo is Peter Obi de meest waarschijnlijke ‘naald en draad’ om het noorden en het zuiden van het land bij elkaar te houden. Peter Obi zou ‘jong en bekwaam [zijn], met een onberispelijke staat van dienst in zowel het openbare als het privéleven’, aldus de oud-president.
Hoewel Obi aanvankelijk leidde in de peilingen, bleek al snel na het verschijnen van de eerste verkiezingsuitslagen dat de kandidaat van de oude macht, Bola Tinubu, zou winnen.
Wat betekent de verkiezingsuitslag voor het perspectief van de Nigeriaanse jeugd?
Volgens de officiële resultaten won Bola Tinubu de verkiezing met 36 procent van de stemmen, voor Atiku Abubakar (29 procent) en Peter Obi (25 procent). Meer dan 87 miljoen mensen gingen naar de stembus, op een totale bevolking van ongeveer 230 miljoen.
‘De verkiezing van Bola Ahmed Tinubu tot president voorspelt weinig fundamentele verandering ten opzichte van het ondermaatse, vastgeroeste presidentschap van Muhammadu Buhari’, becommentarieert The Globe and Mail. ‘Het is niet duidelijk of de verkozen president de wil of het vermogen zal hebben om een halt toe te roepen aan de wijdverspreide corruptie en de banden tussen politici en bendes, die zo gemakkelijk profiteren van speculatie, beïnvloeding, afpersing en grootschalige criminele fraude bij overheidsaanbestedingen.’
Ook lijkt Tinubu geen moeite te doen om etnische verschillen te overbruggen. Als Yoruba verklaarde hij tijdens een belangrijke verkiezingstoespraak in 2020: ‘De beurt is nu aan de Yoruba, de beurt is aan mij’, een sentiment dat centraal kwam te staan in zijn verkiezingscampagne. Dit terwijl een door Igbo – een andere etnische groep – geleide afscheidingsbeweging probeert een onafhankelijke staat te stichten in het oosten van Nigeria.
Toch is er voor jonge Nigerianen nog hoop op politieke verandering. Oppositiepartijen trekken de verkiezingsuitslag in twijfel. Er zou gesjoemeld zijn met stemmen en in sommige stemlokalen zou niet transparant zijn geteld. Hoewel het niet vaststaat dat er is gefraudeerd, hebben onder meer onafhankelijke waarnemers van de EU gezegd dat het kiessysteem in Nigeria, waarin soms moeilijk leesbare foto’s van met de hand getelde stembiljetten naar de kiescommissie worden gestuurd, geen transparante verkiezingen garandeert. Naast nieuwe verkiezingen wil de oppositie dat het hoofd van de kiescommissie aftreedt.
‘Ik wil het Nigeriaanse volk verzekeren dat we alle wettelijke en vreedzame opties zullen onderzoeken om ons mandaat terug te krijgen. We hebben de verkiezingen gewonnen, en we zullen het de Nigerianen bewijzen,’ verklaarde Peter Obi na het bekendmaken van de verkiezingsuitslag, geciteerd door Vanguard Nigeria.
Ook Atiku Abubakar, de kandidaat van de Democratische Volkspartij, betwist de overwinning van Tinubu: ‘De processen en resultaten van de presidents- en parlementsverkiezingen waren in alle opzichten zeer gebrekkig en moeten daarom worden aangevochten.’ Peter Obi benadrukte ‘de manipulatie en fraude waarmee deze verkiezingen gepaard gingen’ en omschreef het verloop ervan als een ‘verkrachting van de democratie’.
Te midden van deze politieke onrust zijn de economische vooruitzichten voor de Nigerianen niet erg rooskleurig. Door de devaluatie van de naira, de nationale munt, kampt het land met een hoge inflatie. Zo namen de prijzen in 2022 toe met bijna 19 procent en wordt in 2023 een inflatie van meer dan 17 procent verwacht, aldus Statista.
Een van de redenen daarvoor is dat het land sterk afhankelijk is van import voor voedsel en brandstof, terwijl het de grootste olieproducent van Afrika en een van de grootste ter wereld is, aldus The Globe and Mail. Het land bezit echter weinig raffinaderijen en is daarom afhankelijk van landen als Rusland.
Of Tinubu hier iets op korte termijn aan kan veranderen, lijkt onwaarschijnlijk – laat staan een van de andere kandidaten, als de verkiezingsuitslag met succes wordt aangevochten. Maar de grote steun voor Peter Obi heeft laten zien dat een groot deel van de Nigerianen toe is aan nieuwe leiders met een nieuw verhaal.
Met medewerking van Boris van der Spek
Lees ook: