Maandag 31 augustus 2020
Eerste bezoek: vanaf nu ben ik V.5674
Het kwam niet door het bloed. Ook niet door de naald. En ook niet door de prik. Het was al bijna voorbij toen ik flauwviel. Ik werd weer bij kennis gebracht door een windvlaag in mijn gezicht. Twee mensen wapperden met een paar witte blaadjes (waarschijnlijk het toestemmingsformulier van 29 pagina’s, het enige wat voorhanden was in al die klinische kilheid). Ik herinnerde me het laatste waarover ik het had gehad met de dokter, voordat ik flauwviel: hoe nobel het was om je lichaam ter beschikking te stellen van de wetenschap.
Het kwam niet alleen door het epische moment. Dit gebeurt iedereen met een lage bloeddruk als hij of zij bloed afstaat. Ik bleef een half uur lang zitten. Ze namen twee keer mijn bloeddruk op. Toen ik was bijgekomen, durfde ik het te vragen. ‘We hebben drie buisjes afgenomen,’ vertelden ze. Ik zou kunnen zeggen dat ik mijn angst heb overwonnen, ware het niet dat ik in de twee jaar dat dit onderzoek naar een vaccin tegen covid-19 zal duren nog vier keer bloed moet afstaan.
Ik ben verre van alleen: aan deze fase van het project doen dertigduizend mensen mee, in de Verenigde Staten, Duitsland, Brazilië en Argentinië
‘Probeer de volgende keer te gaan liggen,’ zei de vrouw die mijn bloed had afgetapt, en die ik nu niet meer herkende – spatbril, mondkapje en een wegwerpschort – voordat ze wegliep.
Stipt om drie uur ’s middags haalde een taxi me op bij mijn huis in Lanús [een voorstad van Buenos Aires]. Veertig minuten later kreeg ik bij binnenkomst in het militair ziekenhuis een plastic tas met daarin een flesje water, een mueslireep, drie zuurtjes, een pak met vijf biscuitjes, een flesje handgel, een digitale thermometer die nog in de verpakking zat en een medisch mondmasker. Ze vroegen of ik mijn effen zwarte mondkapje wilde afdoen en het nieuwe wilde opzetten. Ik was nog nooit hier in deze witte kolos in Las Cañitas [een wijk in Buenos Aires] geweest. Van het moment dat je met de auto de eerste slagboom voorbijrijdt totdat je uitstapt, houden mensen in groene camouflagepakken je drie keer staande.
HMC V G3 / 123-5674
Vanaf vandaag zegt mijn dossier dat ik een heleboel nummers en hoofdletters ben: ‘HMC V G3 / 123-5674’. HMC: Hospital Militar Central [het militair ziekenhuis]. V: Voluntario [vrijwilliger]. En G3? Geen idee. Misschien een verwijzing naar de derde fase van het onderzoek? Het is goed mogelijk dat de rest ook HMC, V en G3 is. Wat ik daadwerkelijk ben geworden is een nummer: 5674, het nummer naast mijn naam dat de dokters bij mijn eerste bezoek bij elke stap met gele markeerstift op een lijst afstrepen. Ik ben ook een aankomstnummer, 4de vrijwilliger van de dag, en een spreekkamernummer, C36.
Ik was geen moment alleen. Ik werd overal naartoe geleid, altijd onder begeleiding van iemand met een groene map met de papieren die mij moeten voorstellen gedurende het onderzoek van Pfizer en Biontech. Ik ben verre van alleen: aan deze fase van het project doen dertigduizend mensen mee, in de Verenigde Staten, Duitsland, Brazilië en Argentinië. In Argentinië zijn we met vijfduizend proefpersonen.
Voordat ik flauwviel, las ik met Mariano, de dokter die me was toegewezen, een voor een de beide kanten van de vijftien pagina’s van het toestemmingsformulier (front and back, zou Ross van Friends zeggen), dat ik in tweevoud tekende. Waar het onderzoek om draait, voorwaarden, verplichtingen, voorzorgsmaatregelen, wie er toegang heeft tot je gegevens en wat ze daarmee mogen doen (dit is het exacte moment waarop fanatieke complotdenkers zouden afhaken), wanneer de aankomende bezoeken gepland staan en wat je dan te wachten staat.
Vragen
Ze willen voortdurend weten of je nog vragen hebt. In het document staat: ‘Ik heb dit toestemmingsformulier voor het hiervoor beschreven onderzoek gelezen en begrepen, en ik heb de kans gehad om vragen te stellen.’
Waaruit bestaat het vaccin? Waarom doen ze bloedtesten bij mensen die het placebo hebben gekregen? Kan iedereen antistoffen opbouwen? Wanneer weten ze of het werkt of niet? Deze en andere prangende vragen – misschien lachwekkend voor een dokter – waren te horen in spreekkamer 36. Alle voorwaarden waarmee je instemt als je tekent, kunnen van het ene op het andere moment worden herroepen. Als je ermee wilt stoppen, hoef je het maar te zeggen. Als je wilt dat ze je gegevens vernietigen, doen ze dat.
Laatste stop van de tour. Half zeven ’s avonds. Overgeleverd aan dat reusachtige doolhof waar ik de afgelopen anderhalf uur doorheen ben geleid, kom ik bij een zaal met tien school-banken. Ik heb nog steeds een raar gevoel in mijn neus van het wattenstaafje. Op elke tafel staan een flesje met handgel en een prullenbakje. Aan elke kant van zaal zitten vijf proefpersonen. Achterin, in het midden, in een soort van panopticum, zitten twee dokters in een elfde bank.
Op de panelen die de proefpersonen van elkaar scheiden is een papier geplakt. Aan één kant staat, in hoofdletters op een zwarte achtergrond: ‘in afwachting van vaccin’, het teken voor degene die ons moet prikken – die voordat ze dat doet vriendelijk vraagt: ‘Welke arm heb je het liefst?’ Linkerarm. En prik. Aan de andere kant van het papier staan op een oranje achtergrond twee kolommen: ‘begin’ en ‘einde’. De dokter noteert het tijdstip van de injectie en dat van de controle waarbij wordt gekeken hoe het gebied rond de injectie na een half uur reageert.
Om voor de hand liggende redenen mag je niet iemand meenemen. Misschien laten ze me daarom nooit alleen.
Zaterdag 19 september 2020
Dag 20: De tweede dosis
‘Voordat we beginnen: wordt hier mijn bloed afgenomen? De vorige keer zeiden ze dat ik beter op de behandeltafel kon gaan liggen…’
In de kamer van twee bij drie meter is geen ruimte voor een behandeltafel. Wel voor een gewone tafel, twee stoelen, handgel, ontsmettingsalcohol en mijn groene map. De woorden van Nati, de dokter die mij dit keer is toe-gewezen, nemen mijn zorgen weg. Het tweede bezoek is het enige van de zes waarbij geen bloed wordt geprikt.
Opnieuw de vragen: sommige bekend, andere nieuw. Allemaal beantwoord ik ze met nee. Als ik te lang wacht met antwoorden, selecteert de dokter al de optie ‘nee’ op haar tablet voordat ik iets zeg. Geen klachten tussen het eerste en het tweede bezoek, geen symptomen van covid-19, geen medicijnen, geen onderliggende aandoeningen. Nee, ik neem geen corticosteroïden. Nee, ik doe niet mee aan een ander onderzoek. Nee, ik werk niet bij een van de twee laboratoria. Nee, mijn familieleden ook niet.
En wanneer is het vaccin beschikbaar? Ik ben opgehouden te tellen hoe vaak me dat is gevraagd
Ik loop door het ziekenhuis alsof ik er al mijn hele leven word behandeld. Van de receptie op de begane grond naar spreekkamer 32 op de tweede verdieping. En daarna door naar de vijfde, waar ze me nog meer vragen stellen, een neus-swab afnemen, nog meer vragen, het vaccin (of een placebo), en wacht hier een half uur, laat je arm eens zien, nog meer vragen, doe het rustig aan en we zien je over een maand.
Ze leggen veel meer nadruk op de mogelijke symptomen dan de vorige keer. Met de tweede dosis is de behandeling voltooid en kan ik mogelijk koorts of spierpijn krijgen. ‘Elke acht uur ibuprofen of paracetamol,’ raden ze me aan. Als het niet stopt, moet ik in mijn portemonnee het kaartje opzoeken dat ik drie weken geleden heb gekregen met daarop het nummer dat ik dan moet bellen. ‘Daar kunnen ze je helpen.’
Effectief
En wanneer is het vaccin beschikbaar? Ik ben opgehouden te tellen hoe vaak me dat is gevraagd. Ik weet het niet, en ook Pfizer, Biontech, of zelfs maar het militaire ziekenhuis, weten dat niet. Natuurlijk heb ik het bij het eerste bezoek gevraagd. Zoals dokter Mariano me vertelde, zouden ze in oktober of november de balans kunnen opmaken en kunnen zien of het effectief is geweest bij de 50 procent die de twee doses van het vaccin hebben gekregen.
In principe. Mogelijk duurt het langer doordat de laboratoria hebben voor-gesteld om de onderzoeksgroep in de derde fase uit te breiden: van 30.000 proefpersonen zouden het er 44.000 worden om ‘een diverse bevolkingssamenstelling’ te kunnen onderzoeken. Drie weken geleden gaven ze een datum, vandaag een andere en over een maand misschien weer een andere. We zullen geduld moeten hebben en blijven het op de voet volgen.
