De Chinese Communistische Partij, die dit jaar haar honderdste verjaardag viert, laat er steeds minder misverstand over bestaan dat ze zich met het privéleven van Chinese burgers wil bemoeien. Sinds kort zijn het spelen van videogames en het verheerlijken van popcultuursterren nog maar beperkt toegestaan.
Onder president Xi Jinping heeft de Chinese Communistische Partij de controle over de economie weer op een agressieve manier in handen genomen en enkele van de grootste particuliere bedrijven aangepakt om de naar haar mening buitensporige kapitalistische excessen van een vorig tijdperk terug te draaien.
Nu laat de partij, die dit jaar haar honderdste verjaardag viert, er steeds minder misverstand over bestaan dat ze zich met het privéleven van Chinese burgers wil bemoeien in een mate die al decennia lang niet is vertoond.
Begin september maakten partijprominenten bekend dat de hoeveelheid tijd die Chinese jongeren aan onlinegames mogen besteden sterk zal worden bekort. Eerder al waren iconen uit de popcultuur in de ban gedaan en naschoolse bijlessen drastisch beperkt. Al met al staan deze maatregelen voor een verandering in het sociale contract dat dateert van Xi’s twee directe voorgangers en dat inhield dat de partij de persoonlijke vrijheid uitbreidde in ruil voor erkenning van het politieke monopolie van de partij. De partij zegt een actievere rol te willen spelen in de vorming van de nieuwe generatie Chinezen.
Op maandag 30 augustus noemde staatspersbureau Xinhua de nieuwe regels voor onlinegames een poging om ‘de fysieke en geestelijke gezondheid van minderjarigen te beschermen’, nadat staatsmedia videogames een week eerder ‘opium voor de geest’ hadden genoemd.
Chinese toezichthouders kondigden aan dat het voor minderjarigen (jongeren onder de achttien) voortaan van maandag tot donderdag verboden zou zijn om online videogames te spelen en dat ze op de andere drie avonden van de week plus de wettelijke feestdagen hooguit een uur lang mochten gamen.
Internetsmerigheid
Ook hebben leiders van de Communistische Partij andere door hen als schadelijk beschouwde invloeden op het leven van jongeren aangepakt. Daartoe behoren bijlessen met winstoogmerk die de druk op schoolprestaties verhogen en de industrie van de popcultuur die volgens Beijing heeft geleid tot een ongezonde verheerlijking van beroemdheden die door de staatsmedia als verwijfde mannelijke sterren worden bestempeld.
Op maandag 30 augustus publiceerde Xinhua een vraaggesprek waarin de redenering achter de nieuwe regels voor videogames uit de doeken werd gedaan. De taal daarvan deed denken aan het idee van ‘een nieuwe Sovjetburger’ dat in de twintigste eeuw in zwang was in Rusland.
‘De jeugd vertegenwoordigt de toekomst van het vaderland,’ stond er in het vraaggesprek, waaraan werd toegevoegd dat het garanderen van de gezondheid van Chinese jongeren ‘cruciaal is voor het kweken van een nieuwe generatie mannen die de natie zal verjongen’.
De recente regeringsfocus op kinderen wordt volgens de partij ingegeven door de vrees dat zij overspoeld raken door een giftige cultuur die verderfelijk is voor hun geestelijke ontwikkeling, hen isoleert van de samenleving en jongens aantast in hun mannelijkheid.
Het verbod betekent een zware klap voor de entertainmentindustrie
Xi stipte de nieuwe trend al aan tijdens het jaarlijkse Volkscongres afgelopen maart, toen hij afgevaardigden waarschuwde voor de verslaving aan onlinegames ‘en andere internetsmerigheid’ die een slechte invloed op Chinese jongeren kan hebben.
De machtige toezichthouder op het internet, het cyberspacebestuur van China, gaf afgelopen juni de aftrap voor de campagne door plannen aan te kondigen voor het beperken van de verheerlijkingscultuur van beroemdheden op het internet. Op vrijdag 27 augustus werd ranking met naam en toenaam van beroemdheden op socialemediaplatforms verboden en alleen nog ranking van hun songs en films zonder vermelding van de makers toegestaan. Meer aandacht voor de uitvoeringen en minder voor de uitvoerders, aldus de richtlijnen.
Om de rankings van hun favoriete sterren op het Twitterachtige platform Weibo of de short-videoapp Douyin te verhogen, waren groepen fans dikwijls verwikkeld in een koortsachtige competitie om de content over hun favoriete idolen te reposten, liken en becommentariëren. Volgens de autoriteiten leidde deze competitie dikwijls tot onlinetrollen en de excessieve aankoop van door beroemdheden gepromote consumptieartikelen.
Het verbod betekent een zware klap voor de entertainmentindustrie, die een businessmodel heeft ontwikkeld dat voornamelijk is gebaseerd op het aantrekken van een zo groot mogelijke fanbase en het verhogen van het aantal volgers om de potentiële merkbekendheid te vergroten.
Mannelijkheid
De Chinese autoriteiten hebben hun pijlen ook gericht op de invloed van mannelijke beroemdheden met een genderneutrale uitstraling, met als argument dat zij de mannelijkheid van jonge Chinese mannen ondermijnen. Zo publiceerde de staatskrant Guangming Daily onlangs een commentaar waarin de vloer werd aangeveegd met de toenemende ‘niangpao’ oftewel verwijfde popcultuur. ‘De nieuwe tijd heeft behoefte aan een gezonde esthetiek,’ schreef de commentator, verwijzend naar de periode onder het leiderschap van Xi. Een gezonde sociale cultuur is cruciaal ‘in de kritische periode waarin adolescenten hun waardesysteem vormen’.
Rond diezelfde tijd kondigde in Beijing een groep beroemdheden en officiële vertegenwoordigers van de Chinese filmindustrie een initiatief aan om zich te distantiëren van de ‘verwijfde’ cultuur en alleen nog ‘hoogstaand werk te produceren waarin moed, moraliteit en warmte een hoofdrol spelen’.
De recente maatregelen zijn onderdeel van ‘een veelomvattend sociaal veranderingsproject’
De aanvallen op beroemdheden die onvoldoende macho zouden zijn volgden na een notitie van het Chinese ministerie van Onderwijs vorig jaar, waarin werd gewaarschuwd dat jonge Chinese mannen te ‘vrouwelijk’ waren geworden en scholen werden aangemoedigd om sporten als voetbal te promoten en zodoende de ‘mannelijkheid van de scholieren te cultiveren’.
Pogingen om het leven van de Chinese jeugd vorm te geven beperken zich niet tot entertainment. Afgelopen juli legde de Chinese overheid strenge beperkingen op aan de lucratieve commerciële onderwijsindustrie die een explosieve groei had doorgemaakt als reactie op de wens van ouders om hun kinderen een kontje te geven op de ultracompetitieve scholen van het land. De beperkingen waren bedoeld om gelijke kansen te creëren voor minder rijke gezinnen die zich geen naschoolse en weekendbijlessen konden permitteren, maar ook om veelzijdiger kinderen te kweken of, zoals president Xi het uitdrukte, ‘socialistische bouwers en opvolgers die volledig geschoold zijn in moraliteit, kennis, sport, kunst en arbeid’.
Veranderingsproject
In het vraaggesprek van Xinhua over de beperkingen op videogames werd een oproep aan het publiek gedaan om ‘minderjarigen tot meer lichaamsbeweging te stimuleren en actiever te laten deelnemen aan het gemeenschapsleven en een veelheid aan kleurrijke, gezonde en weldadige recreatieve activiteiten’.
De recente maatregelen zijn onderdeel van ‘een veelomvattend sociaal veranderingsproject’ dat inspeelt ‘op de publieke behoefte aan morele sturing’, zegt Zhan Jiang, gepensioneerd hoogleraar journalistiek aan de Universiteit voor Buitenlandse Studies in Beijing. ‘Zulke initiatieven zullen het publiek aanspreken,’ zegt hij.
Het is onwaarschijnlijk dat er veel verzet zal komen van de kant van de bedrijven die het meest van de eerdere status quo hebben geprofiteerd. Zo verklaarde onlangs het team dat de leiding heeft over Honor of Kings, een rollenspel voor smartphones dat eigendom is van Tencent Holding Ltd., niet alleen dat het de nieuwe beperkingen zou invoeren maar ook dat het spelers tijdelijk niet langer offline toegang tot het spel zou geven.
William Ding, bestuursvoorzitter van het internet- en gamebedrijf NetEase Inc., verklaarde tijdens een telefonisch kwartaaloverleg dat de nieuwe regelingen van positieve invloed zullen zijn op de gezondheid en studie van kinderen en voorspelde dat ze weinig financiële gevolgen zullen hebben omdat nog geen procent van de inkomsten van het bedrijf afkomstig is van gamers onder de achttien. ‘Wij zullen dit besluit van harte steunen en strikt uitvoeren,’ zei Ding. ‘Ook hopen we dat de hele industrie dit besluit actief ten uitvoer zal brengen, zodat de Chinese minderjarigen in een gezondere omgeving kunnen opgroeien.’