‘Deze groeiende kloof tussen arm en rijk is niet toevallig’
Volgens een rapport van Oxfam hebben de vijf rijkste mannen ter wereld hun vermogen sinds 2020 meer dan verdubbeld, tot 869 miljard dollar, terwijl de armste 60 procent – bijna 5 miljard mensen – minder vermogen bezitten dan in 2020. Dat schrijft The Guardian. Oxfam voorspelt dat binnen tien jaar de eerste persoon biljonair zal worden en dat de kloof tussen arm en rijk zal groeien.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Uit het rapport blijkt dat zeven op de tien van de grootste bedrijven ter wereld een miljardair als CEO of hoofdaandeelhouder hebben, ondanks de stagnatie in de levensstandaard van miljoenen werknemers over de hele wereld. ‘Mensen werken harder en langer, vaak tegen slechte lonen in onzekere en onveilige banen’, staat er in het rapport geschreven. ’In 52 landen zijn de gemiddelde reële lonen van bijna 800 miljoen werknemers gedaald.’
‘De wereld kan zich niet nog een decennium van verdeeldheid veroorloven,’ zei Aleema Shivji, interim-topman van Oxfam tegen The Guardian. ‘Deze steeds groter wordende kloof tussen arm en rijk is niet toevallig en ook niet onvermijdelijk. Regeringen over de hele wereld maken weloverwogen politieke keuzes die deze rijkdom mogelijk maken en bevorderen. Wat nodig is, is een beleid dat zorgt voor eerlijkere belastingen en steun voor iedereen, niet alleen voor de bevoorrechten.’
Privé betekent in Paracelsus Recovery in Zürich ook echt privé
Wereldwijd groeide het aantal ultrarijken – mensen met een vermogen van minimaal 50 miljoen dollar (47 miljoen euro) – van 174.800 in 2019 naar 264.000 in 2021, schrijft The Guardian. Uit The Spear’s 500, een catalogus met exclusieve diensten voor de rijken, blijkt dat er allerlei nieuwe ondernemingen ontstaan die deze groep bedienen, uiteenlopend van adviesbureaus voor het aanschaffen van een wijngaard tot reputatiebeheer.
Een aparte, bloeiende tak betreft zeer exclusieve geestelijke gezondheidszorg. Want mensen in deze vermogensklasse zijn weliswaar financieel gewapend tegen allerlei problemen, maar hebben drie tot vijf keer meer kans dan gemiddeld op een psychische aandoening of een drugsprobleem. Voor behandelingen tegen verslavingen en psychische nood is er bijvoorbeeld Paracelsus Recovery, een luxe revalidatiekliniek in Zürich. Anders dan in andere bekende afkickklinieken – The Meadows in Arizona, Betty Ford in Californië, Priory in het Verenigd Koninkrijk – zullen cliënten van Paracelsus nooit een andere cliënt zien. Er is geen groepstherapie en geen gemeenschappelijke ruimte.
Cliënten verblijven in een eigen villa of appartement en hebben een eigen chauffeur, huishoudster, kok en inwonende therapeut
Cliënten verblijven in een eigen villa of appartement en hebben een eigen chauffeur, huishoudster, kok en inwonende therapeut, evenals dagelijkse een-op-eensessies met een team van tussen de vijftien à twintig psychiaters, artsen, verpleegkundigen, yogaleraren, masseuses, voedingsdeskundigen, hypnotherapeuten en traumatherapeuten die elkaar na elke afspraak informeren over de toestand en de vooruitgang van de cliënt.
Er verblijven tegelijkertijd drie of vier cliënten in verschillende onderkomens van de kliniek, maar hun roosters zijn zo samengesteld dat het lijkt alsof zij de enige in de faciliteit zijn. Met deze vorm, die single-client rehab wordt genoemd, weet behalve het personeel niemand dat ze er zijn. Paracelsus accepteert slechts dertig tot veertig cliënten per jaar, maar verdient op die manier kennelijk genoeg om de kliniek draaiende te houden. Niet zo gek misschien, gezien de kostprijs van 95.000 tot 120.000 Zwitserse frank (95.500 tot 120.640 euro) per week voor een verblijf dat doorgaans zes tot acht weken duurt.
Gouverneur Gavin Newsom kondigde dinsdag 6 april aan dat hij van plan is zijn staat op 15 juni volledig te heropenen, dankzij de versnelling van de Amerikaanse vaccinatiecampagne. Sommige gezondheidsdeskundigen en lokale functionarissen beschouwen zijn beslissing als riskant.
‘Zouden Californiërs heel binnenkort het licht aan het einde van de tunnel kunnen zien? Gouverneur van Californië, Gavin Newsom, suggereerde dat dinsdag’, schrijftMercury News.
Tenzij de gezondheidssituatie verslechtert, is de op vier na grootste economie ter wereld van plan om op 15 juni volledig te heropenen, kondigde de Democraat aan.
‘Je kunt nu voor 5 juni een zwembadfeestje, je terugkeer naar kantoor of zelfs een bezoek aan je oma in je agenda noteren’, somt de SacramentoBee op. Medio juni zouden alle bedrijven ook hun deuren weer kunnen openen.
De heropening van de economie betekent echter niet het einde van de maatregelen, merkt de Californische krant op. In de openbare ruimte en op de werkvloer blijft het dragen van een masker verplicht en bedrijven moeten hun kantoren ventileren om medewerkers weer te mogen verwelkomen. Grote evenementen binnenshuis zijn toegestaan op vertoon van een negatieve test of vaccinatie.
Recall-procedure
‘Deze beslissing markeert een radicale verandering’ in Californië, aangezien de Golden State tot dusver ‘een streng beleid heeft gevoerd in het licht van de pandemie’, volgens de San Francisco Chronicle. De ommekeer wordt deels verklaard door het feit dat de staat van plan is om nog voor de zomer grote delen van de bevolking te vaccineren. Californië, dat op 15 april de vaccinatie openstelt voor mensen ouder dan zestien jaar, schat dat het tegen het einde van de maand ongeveer 30 miljoen doses zal hebben toegediend, in een staat van 39 miljoen mensen.
Maar de heropening is ook een politieke kwestie voor gouverneur Gavin Newsom, die wordt bedreigd met een zogenaamde recall-procedure, waarmee burgers een gekozen vertegenwoordiger kunnen ontslaan vóór het einde van zijn ambtsperiode.
‘Politiek experts zijn van mening dat hoe meer Californiërs de pandemie als iets uit het verleden beschouwen, hoe waarschijnlijker het is dat Newsom zijn baan zal kunnen behouden’, verklaart Los Angeles Times.
De aankondiging van de gouverneur stuitte dinsdag op tegenzin van enkele gezondheidsdeskundigen en lokale beleidsmakers, die hun bezorgdheid uitten over nieuwe varianten van het coronavirus en de verspreiding van de ziekte naar andere delen van het land en de wereld, benadrukt Politico.
‘Ik zou graag zien dat de gouverneur de prioriteit legt bij het controleren van de epidemie in plaats van de verkiezingen’, verklaarde Jeff Smith, algemeen directeur van Santa Clara County, die ook arts is, tegen het tijdschrift.
Illegale Spoetnik V in Kenia
Het op de markt brengen van het Russische vaccin Spoetnik V door een privé-onderneming heeft in Kenia voor verwarring gezorgd. Meer dan een week lang hield de regering vol dat het op de markt brengen van het vaccin illegaal was, terwijl het bedrijf dat de doses invoerde over alle benodigde vergunningen beschikte. Het ministerie van Volksgezondheid heeft inmiddels geoordeeld: de import en verkoop van vaccins door particuliere bedrijven is nu verboden in Kenia, schrijft Daily Nation.
Half maart al kondigde het Russian Direct Investment Fund aan dat het Spoetnik V-vaccin was goedgekeurd door Kenia. De informatie bleef relatief onopgemerkt totdat Daily Nation op 24 maart meldde dat het Russische vaccin ‘nu in Kenia is’. Tijdens het proces bevestigde een logistiek bedrijf op Twitter de invoer van de doses. De Keniaanse Pharmacy and Poisons Board bevestigde van haar kant dat het vaccin een noodvergunning had gekregen. Het ministerie van Volksgezondheid bleef echter volhouden dat het geen deel uitmaakte van de overeenkomst.
Geen officiële distributievergunning
De volgende dag publiceerde Daily Nation een nieuw bericht: terwijl ten minste één ziekenhuis was begonnen met het maken van afspraken voor injecties, tegen een prijs van omgerekend zestig euro, geeft een ambtenaar van het ministerie van Volksgezondheid aan niet op de hoogte te zijn van de aanwezigheid van het vaccin in het land. Binnen de ‘Farmacie en Vergiftigingenraad’ wordt (anoniem) uitgelegd dat het vaccin mag worden geïmporteerd, maar niet verspreid. De Gezondheidscommissie van de Senaat lijkt al evenmin op de hoogte van de aanwezigheid van het vaccin in Kenia.
Behalve dat het geen lokale vergunningen heeft gekregen om te worden verkocht, is Spoetnik V niet goedgekeurd door de WHO
Het ministerie van Volksgezondheid organiseerde daarop een persconferentie om de situatie te verhelderen. ‘Geen enkele dosis van dit vaccin is in het land te koop, aangezien het geen toestemming heeft gekregen om op de markt te worden gebracht’, aldus Mercy Mwangangi, directeur van het ministerie van Volksgezondheid.
Behalve dat het geen lokale vergunningen heeft gekregen om te worden verkocht, is Spoetnik V niet goedgekeurd door de WHO, benadrukt de ambtenaar. Vier dagen later steunt de Russische ambassade in Kenia de regering door te benadrukken dat ‘particuliere importeurs de verplichting hebben om de voorschriften van de Keniaanse autoriteiten nauwgezet te respecteren’.
75.000 doses
Op 30 maart twitterde een gerenommeerde advocaat echter trots: ‘De eerste Keniaan die Spoetnik V ontving in KENIA …’ Dezelfde dag plaatste vicepresident William Ruto een foto van zijn vaccinatie op het sociale netwerk.
COVID-19 vaccines are our safe and effective tools in saving lives and managing the disease. I encourage Kenyans to participate in this exercise to protect ourselves against the pandemic.
My family and I received the COVID-19 vaccination at the Karen Residence, Nairobi County. pic.twitter.com/tWmrojtgl5
— William Samoei Ruto, PhD (@WilliamsRuto) March 30, 2021
De verzorger die de injectie toedient is in beide gevallen dezelfde. Voor de hele Keniaanse pers is duidelijk: de vicepresident heeft zojuist het Spoetnik V-vaccin gekregen. Een paar dagen eerder nam hij niet deel aan de langverwachte vaccinatiesessie waarin president Uhuru Kenyatta werd geïnjecteerd met het AstraZeneca-vaccin, officieel het enige dat in Kenia verkrijgbaar is, als onderdeel van het Covax-programma, dat tot doel heeft vaccins gratis te distribueren naar arme landen.
Het initiatief van de vicepresident weerspiegelt de controverse. Wanneer en hoe is Spoetnik Kenia binnengekomen? vraagt een hulpsheriff zich af volgens The Star, die eraan toevoegt: ‘Gezien de schandalen van miljarden shilling waar gezondheidsministeries sinds het begin van de pandemie mee te maken hadden, roept de komst van het Russische Spoetnik V opnieuw vragen op over de procedures binnen het ministerie.’ [1 miljard Keniaanse shilling is bijna 8 miljoen euro.]
Volgens The Daily Nationkwamen op 21 maart 2021 75.000 doses in Kenia aan via de haven van Mombasa. De importeur, een Keniaans bedrijf genaamd Dinlas Pharma, voldeed aan alle vereisten van de douane en kreeg toestemming de goederen binnen te halen. Volgens informatie verzameld door de krant had slechts één ziekenhuis toestemming gekregen om de doses te injecteren, maar zou Dinlas Pharma in afwachting van verder groen licht alvast teams hebben gevormd in 27 ziekenhuizen.
De 228 Kenianen die erin slaagden een eerste dosis van het Spoetnik V-vaccin te krijgen, mogen de tweede ontvangen
Een persbericht van de regeringscommissie die verantwoordelijk is voor de beheersing van de pandemie stelt dat ‘de deelname van de particuliere sector aan de vaccinatieprocedure de vooruitgang in de strijd tegen covid-19 bedreigt en het land in gevaar brengt vanwege het risico dat er namaakproducten op de Keniaanse markt belanden’.
De 228 Kenianen die erin slaagden om een eerste dosis van het Spoetnik V-vaccin te krijgen, mogen de tweede ook ontvangen, zei de minister van Volksgezondheid. De rest van de geïmporteerde doses kan aan het buitenland worden doorverkocht.
‘Swagg Man’ licht fans op voor miljoenen
De 34-jarige Tunesisch-Franse rapper Swagg Man, bekend van de op zijn kale hoofd getatoeëerde Louis Vuitton-logo’s, is veroordeeld tot vijf jaar gevangenisstraf wegens fraude en het witwassen van geld.
Op social media verbrandde hij 500-euro-briefjes notities en pronkte hij met ‘zijn Bentley’. In het echte leven wordt Swagg Man ervan beschuldigd jonge fans te hebben opgelicht voor 1,5 miljoen euro.
Het Frans-Tunesische socialmediafenomeen, wiens echte naam Iteb Zaibet is, werd in juli 2019 in Tunis gearresteerd. Een equivalent van 5,5 miljoen euro werd in beslag werd genomen van zijn rekeningen.
Swagg Man cultiveerde zichzelf als Rayan Sanchez, de zoon van een Joodse Tunesische moeder en Braziliaanse vader die in de steek werd gelaten en was gedwongen op straat te leven.
Het was zijn doel was om te bewijzen dat ‘iedereen het kan maken’
Sinds 2010 plaatste hij foto’s en muziekfragmenten waarin hij zichzelf portretteerde als ‘een cynische high-roller’ die was begonnen als dj in Dubai. Met zijn cultus van geld, luxe auto’s en bling bling trok hij honderdduizenden volgers naar zijn socialemedia-accounts,
In een interview in 2015 met het Franse dagblad Le Monde omschreef hij zichzelf als ‘een blijvende buzz’ en zei hij ‘geld te verdienen via het net en daarnaast met onroerend goed in Miami en Dubai’.
Toen hij het jaar daarop op de Franse Canal Plus-televisie verscheen, zei hij dat het zijn doel was om te bewijzen dat ‘iedereen het kan maken’.
De slachtoffers zijn voornamelijk fans die zich tot hun idool richtten voor advies over hoe ze rijk konden worden
Maar daarna begonnen de getuigenissen van fans die beweerden te zijn opgelicht door Swagg Man binnen, eerst via een Facebook-pagina en vervolgens een in Frankrijk opgerichte vereniging genaamd Swagg Auxilium.
Volgens de vereniging zijn de tientallen slachtoffers voornamelijk fans, in de leeftijd van dertien tot vijfendertig jaar, die zich tot hun idool richtten voor advies over hoe ze rijk konden worden.
Zaiteb wordt ervan beschuldigd hun lucratieve investeringsmogelijkheden te hebben geboden en om fondsen te hebben gevraagd ter ondersteuning van humanitaire doelen of om borgtocht te betalen.
Proces in Tunesië
In 2019 en 2020 claimden eenentwintig vermeende slachtoffers een totaal verlies van meer dan 1,5 miljoen euro. De bedragen, die naar verluidt worden afgeperst door Franse, Tunesische, Algerijnse en Canadese staatsburgers, variëren van enkele duizenden tot enkele honderdduizenden euro’s per geval.
De socialemedia-accounts van Swagg Man zijn gesloten sinds 4 juli 2019, toen hij een foto plaatste voor een gerechtsgebouw in Tunis. ‘Als dit mijn laatste foto is, zal ik jullie erg missen’, zei hij tegen zijn volgers.
De afgelopen dagen herdachten duizenden volgers op Chinese sociale media dokter Li Wenliang, de oogarts uit Wuhan die een jaar geleden, op 7 februari 2020, aan de gevolgen van covid-19 overleed. Toen hij zijn collega’s waarschuwde voor een nieuw, dodelijk coronavirus dat eind 2019 de eerste slachtoffers eiste, werd hem door de lokale veiligheidsdienst de wacht aangezegd vanwege ‘het verspreiden van onwaarheden die de openbare orde ondermijnen’. In reactie op de storm van verontwaardiging over zijn dood en het doofpotbeleid van de overheid bonden de autoriteiten echter in.
In de reacties overheersen nu dankbaarheid voor zijn moed de waarheid te zeggen
In China worden uitingen op sociale media streng gecensureerd, zeker waar het kritiek betreft op de aanpak van de coronapandemie, maar Dr. Li’s persoonlijke pagina op Weibo, het Chinese equivalent voor Twitter, is tot op de dag van vandaag opvallend ongemoeid gebleven, zo schrijft de BBC. Zijn volgers sturen hem ook nu nog persoonlijke berichtjes over hun eigen wel en wee.
Een jaar na zijn dood lijken de woede en de verontwaardiging geluwd. In de reacties overheersen nu dankbaarheid voor zijn moed de waarheid te zeggen en trots op het feit dat China de pandemie uiteindelijk zo goed onder controle heeft gekregen, zo valt te beluisteren in een podcast van What’s on Weibo. Li wordt nu minder gezien als de held van het verzet en vooral als de held van heel China.
Het jaar van de os begint eenzaam in China
De recente toename van verschillende uitbraken van covid-19 in het noorden van China heeft ertoe geleid dat de autoriteiten zeer strikte gezondheidsvoorwaarden voor reizen hebben vastgesteld. Dat betekent dat velen dit jaar niet naar hun familie kunnen reizen voor de viering van oudejaarsavond, op 11 februari.
Media reageren door troostende filmpjes en berichten te plaatsen, de achterblijvers worden beloond met troostprijzen. Sommige steden openen gratis toeristische attracties of betalen speciale bonussen aan migrerende werknemers, meldt de site Jiemian. In Fenyang, in de provincie Anhui, laat een glasfabriek ‘300 arbeiders in het pand verblijven, deelt ze voedsel uit en betaalt ze bonussen van 2.000 yuan (ongeveer 250 euro)’. Fabrieken die voornamelijk werknemers die gemigreerd zijn uit andere regio’s in dienst hebben, sluiten in deze periode gewoonlijk voor ongeveer een maand hun deuren. In Luoyang (in het noorden) komen arbeiders ‘uit andere provincies dan Henan gratis naar de toeristische attracties’. In Beijing zijn alle parken, de dierentuin en de nationale musea gratis open.
Door vechten
De maatregelen geven ook aanleiding tot de vrees voor negatieve gevolgen voor de economie. Dit jaar ‘schat het ministerie van Transport dat mensen zich 40 procent minder zullen verplaatsen dan tijdens dezelfde periode in 2019’, zegt het tijdschrift Caixin Zhoukan. ‘Traditioneel was de nieuwjaarsperiode een tijd van lage productie en hoge consumptie.’ De verkoop van producten die tijdens de feestdagen cadeau worden gegeven – alcohol, sigaretten, luxe voedingsmiddelen, schoonheids- en gezondheidsproducten – maar ook de bestedingen aan vrijetijdsactiviteiten en binnenlands toerisme zullen naar verwachting minder zijn dan normaal.
Onder deze omstandigheden toonde president Xi Jinping, die op 10 februari zijn geloften aflegde in Beijing, uitgezonden op televisie, enige terughoudendheid ten aanzien van het succes van zijn land met de pandemie. In een gesprek met ‘mensen van alle nationaliteiten in China, landgenoten in Hongkong en Taiwan en Chinezen over de hele wereld’, prees hij de inspanningen die zijn geleverd in de strijd tegen de pandemie, aldus Zhongxinwen, een site uit Hongkong, en de successen die geboekt zijn in de strijd tegen armoede. Toch vond hij dat we niet ‘tevreden moeten zijn, maar door moeten vechten’.
‘Barrière tussen plant en mens overwonnen’
Door middel van nanotechnologie hebben ingenieurs van MIT in de VS spinazie omgevormd tot sensoren die explosieve materialen kunnen detecteren. De planten kunnen deze informatie vervolgens draadloos terugsturen naar de wetenschappers.
Wanneer de spinaziewortels de aanwezigheid van nitroaromaten in grondwater detecteren, een verbinding die vaak wordt aangetroffen in explosieven zoals landmijnen, zenden de koolstofnanobuisjes in de bladeren van de plant een signaal uit. Dit signaal wordt vervolgens gelezen door een infraroodcamera en stuurt een e-mailwaarschuwing naar de wetenschappers.
‘Planten zijn zeer goede analytische chemici’
Het experiment maakt deel uit van een breder onderzoek waarbij elektronische componenten en systemen in fabrieken worden geconstrueerd. Die technologie staat bekend als ‘plant nanobionics’, en dient in feite om planten voor verschillende doelen in te zetten.
‘Planten zijn zeer goede analytische chemici’, legt professor Michael Strano uit, die het onderzoek leidde, geciteerd door Euronews. ‘Ze hebben een uitgebreid wortelnetwerk in de bodem, bemonsteren constant grondwater en hebben een manier om het transport van dat water naar de bladeren zelf te voeden. (…) Dit is een nieuwe demonstratie van hoe we de barrière tussen plant en mens hebben overwonnen.’
Spinazie is speciaal gekozen vanwege de hoge concentratie aan ijzer en stikstof, twee belangrijke elementen in verbindingen die als katalysator kunnen werken.
Hoewel het doel van dit experiment was om explosieven op te sporen, denken wetenschappers dat de techniek ook kan worden ingezet om onderzoekers te waarschuwen voor vervuiling en andere omgevingsfactoren.
Pornokoning overleden
Koning van de porno en vrijheid van meningsuiting Larry Flynt is op 78-jarige leeftijd in zijn huis in Los Angeles overleden. Deze ‘vasthoudende, controversiële en vrijdenkende ondernemer’, zoals de Hollywood Reporter hem beschrijft, maakte in de jaren zeventig naam door stripclubs te openen in Ohio voordat hij in 1974 Hustler lanceerde, dat bekendstaat om de naaktfoto’s en rauwe humor.
De publicatie het jaar daarop van foto’s van Jackie Kennedy gemaakt door een paparazzo maakte hem rijk. Op zijn hoogtepunt verkocht het tijdschrift drie miljoen exemplaren.
Het heeft Flynt talloze juridische procedures opgeleverd. Toen hij in 1978 moest voorkomen, werd hij beschoten door een witte supremacist. Flynt raakte verlamd aan zijn onderste ledematen en werd afhankelijk van pijnstillers. In 1988 oordeelde het Hooggerechtshof van de Verenigde Staten in zijn voordeel in een zaak tussen hem en een predikant, na de publicatie van een cartoon van de gelovige man met zijn moeder.
Milos Forman maakte in 1996 een veelgeprezen biografische film met Woody Harrelson als de pornobaas.
Bekijk op YourStory de dertien Indiase vrouwen onder de dertig die in de Forbes India–lijst belandden.
Er zijn meer filantropen dan ooit tevoren. Elk jaar geven ze tientallen miljarden aan goede doelen. Hoe komt het dan dat de ongelijkheid blijft toenemen?
Filantropie, zo wordt algemeen aangenomen, houdt in dat geld van de rijken terechtkomt bij de armen. Dat is niet het geval. In de Verenigde Staten, volgens de statistieken het meest filantropische land, gaat amper een vijfde van het geld dat door grote gevers wordt gedoneerd naar de armen. Veel gaat naar kunst, sportteams en andere culturele bezigheden, en de helft komt ten goede aan onderwijs en gezondheidszorg. Op het eerste gezicht lijkt dat te passen in het populaire plaatje van ‘goede doelen’. Tot je een beetje begint te graven.
In 2019 gingen de grootste donaties binnen het onderwijs naar de elite-universiteiten en -scholen waar de rijken zelf op hadden gezeten. In het VK gingen tussen 2007 en 2017 meer dan twee derde van alle miljonairdonaties – 4,79 miljard Britse pond (5,3 miljard euro) – naar het hoger onderwijs, waarvan de helft naar slechts twee universiteiten: Oxford en Cambridge. Wanneer de rijken en de middenklasse aan scholen doneren, doen ze dat liever aan de scholen die door hun eigen kinderen worden bezocht dan aan die van minder bedeelden. Britse miljonairs gaven in het genoemde decennium 1,04 miljard pond uit aan kunst tegenover 222 miljoen pond aan armoedebestrijding.
De algemene aanname dat filantropie automatisch leidt tot een herverdeling van geld is onjuist. Veel elitefilantropie betreft elitedoelen. De wereld wordt er niet beter van; de status quo wordt versterkt. Filantropie is heel vaak in het voordeel van de rijken – en er is niemand die filantropen daarvoor verantwoordelijk stelt.
Uiting van macht
De rol van particuliere filantropie is de afgelopen twee decennia dramatisch toegenomen. Bijna driekwart van de 260.000 filantropische stichtingen die wereldwijd in deze periode zijn opgericht, heeft samen meer dan 1,5 biljoen dollar (1,3 biljoen euro) in handen. De grootste gevers zitten in de VS, het VK komt op de tweede plaats. De omvang van de schenkingen is enorm. De Gates Foundation alleen al gaf in 2018 5 miljard pond weg – een bedrag dat in verreweg de meeste landen hoger is dan het totale budget voor ontwikkelingssamenwerking.
Filantropie is altijd een uiting van macht. Donaties hangen meestal af van de persoonlijke grillen van superrijke individuen. Soms vallen deze samen met de prioriteiten van de samenleving, maar soms ook zijn ze ermee in tegenspraak, of werken ze ondermijnend. Er rijzen steeds meer vragen over de impact die deze megadonaties op samenlevingen hebben.
De relatie tussen filantropie en democratie levert automatisch spanningen op. Ondanks de grote voordelen die moderne filantropie met zich mee kan brengen, kan de omvang van de donaties de uitgaven op gebieden als onderwijs en gezondheidszorg zodanig vertekenen dat de prioriteiten van democratisch gekozen regeringen en lokale autoriteiten worden gedwarsboomd.
Een deel van deze invloed is indirect. De filantropie van Bill en Melinda Gates heeft de mensheid enorme voordelen opgeleverd. Toen de stichting haar eerste grote subsidie voor malariaonderzoek deed, verdubbelde ze daarmee bijna het bedrag dat wereldwijd aan de ziekte werd uitgegeven. Hetzelfde geldt voor polio. Mede dankzij Gates (en anderen) zijn ongeveer 2,5 miljard kinderen ingeënt tegen deze ziekte en zijn er wereldwijd 99,9% minder gevallen van polio. Polio is zo goed als uitgeroeid. Filantropie heeft de mislukkingen van zowel de farmaceutische industrie als van regeringen over de hele wereld goedgemaakt. De Gates Foundation heeft er sinds haar oprichting in 2000 meer dan $45 miljard aan geschonken, en miljoenen levens gered.
Niet langer de staat bepaalt wat goed is voor de mensen, de rijken beslissen dat
Toch kan deze gang van zaken ook problematisch zijn. Zo kan Bill Gates zich focussen op het aanpakken van een probleem dat door de lokale bevolking niet als een prioriteit wordt gezien, bijvoorbeeld de aanpak van polio in een gebied waar de ziekte geen grote rol speelt. Iets dergelijks deed zich voor bij de donaties aan opleidingen in de VS, waar hij zich richtte op de grootte van de klas, waardoor minder geld werd uitgegeven aan de prioriteiten die lokale gemeenschappen zelf stelden.
Andere filantropen grijpen bewuster in. Individuen als Charles Koch aan de rechterkant en George Soros op links slaagden erin het publieke beleid te veranderen. Alleen al in de VS wordt meer dan 10 miljard dollar per jaar besteed aan ideologische overtuiging.
Het resultaat is wat de overleden Duitse miljardair, scheepsmagnaat en filantroop Peter Kramer ‘een verkeerde machtsoverdracht’ noemde, namelijk die van democratisch gekozen politici naar miljardairs, zodat ‘niet langer de staat bepaalt wat goed is voor de mensen, maar de rijken dat beslissen’. Het Global Policy Forum, een onafhankelijke beleidswaakhond die toezicht houdt op de algemene vergadering van de Verenigde Naties, heeft regeringen en internationale organisaties gewaarschuwd dat ze, voordat ze geld van rijke donoren aannemen, ‘de groeiende invloed van grote filantropische stichtingen, en vooral de Bill & Melinda Gates Foundation, moeten overwegen (…) en de bedoelde en onbedoelde risico’s en bijwerkingen van hun activiteiten analyseren’. Gekozen politici, zo waarschuwde de VN-waakhond in 2015, zouden vooral bezorgd moeten zijn over ‘de onvoorspelbare en ontoereikende financiering van publieke goederen, het gebrek aan controle- en verantwoordingsmechanismen en de heersende praktijk om bedrijfslogica toe te passen op de levering van publieke goederen’.
Antidemocratisch
Sommige soorten filantropie zijn misschien niet alleen ondemocratisch, maar zelfs antidemocratisch. Charles Koch en zijn overleden broer, David, zijn ongetwijfeld het meest prominente praktijkvoorbeeld van rechtse filantropie. Maar er zijn tal van anderen, vooral in de VS, die zich bezighouden met zaken die velen controversieel en zelfs weerzinwekkend vinden. Zo gebruikte Art Pope het fortuin dat hij met zijn discountwinkelketen vergaarde om aan te dringen op een aanscherping van de wet ter voorkoming van fraude bij verkiezingen, ook al is zulke fraude in de VS zo goed als verwaarloosbaar. Popes wens dat kiezers zich bij de verkiezingen legitimeren, zorgt er in de praktijk voor dat de 10 procent van de kiezers die geen identiteitsbewijs met foto hebben, buiten het kiesrecht vallen omdat ze te arm zijn om een auto te bezitten en het onwaarschijnlijk is dat ze speciaal om te stemmen een rijbewijs of ander ID aanschaffen. Zulke kiezers – waarvan velen zwart zijn – zullen statistisch gezien waarschijnlijk niet stemmen op de aartsconservatieven die Art Pope aanhangt.
Manipuleren dergelijke filantropische activiteiten het democratische proces meer dan de campagnes van miljardair-financier George Soros om een verantwoordelijke overheid en sociale hervormingen over de hele wereld te promoten? Of de steun van hedgefonds-miljardair Tom Steyer aan een beweging die jongeren aanmoedigt om zich uit te spreken over klimaatverandering? Of de aanvallen van internetmiljardair Craig Newmark op nepnieuws? Ieder van deze rijke individuen grijpt de eigen ervaring aan als motivatie. Aan de hand van welke maatstaf zouden we de ene ingreep legitiemer kunnen noemen dan andere?
David Callahan, redacteur van de Inside Philanthropy-website, zegt het zo: ‘Als donateurs meningen hebben die we verafschuwen, hebben we de neiging ze te zien als valse beïnvloeders van het beleid. Maar als we hun doelen aanhangen, zien we ze vaak als heldhaftigen die bereid zijn zich te verzetten tegen machtsbelangen of achterlijke publieke meerderheden… Dit soort à la carte-reacties hebben weinig zin. De vraag zou eigenlijk moeten zijn of we denken dat het over het algemeen in orde is dat filantropen de macht hebben om hun eigen visie op een betere samenleving zo breed uit te dragen.’
Het idee dat het geld van een filantroop zijn eigen geld is waarmee hij kan doen wat hij wil, zit diepgeworteld
Het idee dat het geld van een filantroop zijn eigen geld is waarmee hij kan doen wat hij wil, zit diepgeworteld. Sommige filosofen beweren dat elk individu de volledige eigendomsrechten over zijn vermogen heeft – en dat de enige verantwoordelijkheid van een rijk persoon is om dat vermogen verstandig te gebruiken. John Rawls, een van de meest invloedrijke filosofen van de vorige eeuw, zag gerechtigheid als een kwestie van eerlijkheid. Hij voerde aan dat burgers hun morele verantwoordelijkheid nakomen wanneer ze een eerlijk deel van de belasting betalen waarmee regeringen voor de armen en kwetsbaren zorgen. Los daarvan zijn welgestelden vrij om over hun inkomen te beschikken.
Zeggenschap
Maar wat de rijken weggeven, is niet helemaal hun eigen geld. Door belastingvermindering worden de doelen die door rijke individuen worden gekozen mede gefinancierd met het geld van de belastingbetalende burger.
De meeste westerse regeringen bieden genereuze fiscale prikkels om liefdadigheidsacties aan te moedigen. In Engeland en Wales betaalde in 2019 een persoon die tot 50.000 pond per jaar verdiende 20 procent daarvan aan inkomstenbelasting. Voor degenen die meer verdienden, werd alles tussen 50.000 en 150.000 pond belast tegen 40 procent, en alles boven 150.000 pond tegen 45 procent. Maar giften aan geregistreerde liefdadigheidsinstellingen zijn belastingvrij. Een gift van 100 pond zou de gewone belastingbetaler dus slechts 80 pond kosten, terwijl 20 pond door de overheid wordt betaald. De belastingbetaler met het hoogste tarief hoeft slechts 55 pond te betalen, terwijl de staat de overige 45 pond betaalt. [Ook in Nederlands zijn veel giften aan goede doelen fiscaal aftrekbaar.] Superrijke filantropen bevinden zich daardoor in een positie waarin een groot percentage van hun gift door de belastingbetaler wordt gefinancierd. Dat maakt de bewering dat het geld dat de rijken aan goede doelen weggeven helemaal van henzelf is, een stuk dubieuzer. En als belastingbetalers een deel van de gift bijdragen, waarom zouden ze dan geen zeggenschap hebben over de liefdadigheidsinstelling waar die naartoe gaat?
In Groot-Brittannië werden de totale kosten voor de staat van de verschillende belastingvoordelen voor donoren in 2012 geschat op 3,64 miljard pond. Belastingvrijstellingen voor liefdadigheidsinstellingen bestaan in het VK sinds de invoering van inkomstenbelasting in 1799, maar liefdadigheidsinstellingen zijn al sinds het elizabethaanse tijdperk grotendeels vrijgesteld van bepaalde belastingen. In feite is de Britse belastingvermindering nog steeds grotendeels beperkt tot de categorieën van liefdadigheid die zijn uiteengezet in de Charitable Uses Act van 1601: vermindering van armoede, bevordering van het onderwijs, bevordering van religie en ‘andere doeleinden die gunstig zijn voor de gemeenschap’. In de VS zijn er zelfs nog minder beperkingen om een van belasting vrijgestelde liefdadigheidsinstelling te worden, behalve de voorwaarde dat de instantie in kwestie zich niet met partijpolitiek inlaat.
Beide landen stimuleren op die manier het doneren aan liefdadigheidsinstellingen. De filantroop ontloopt niet alleen de belasting op de schenking, maar houdt bovendien controle over de besteding van het geld, binnen de beperkingen van de liefdadigheidswet. Het effect hiervan is vaak dat de rijken zeggenschap krijgen over zaken waar anders de staat over zou beslissen.
Prioriteiten
Maar de prioriteiten van de plutocratie, waarin de rijken de baas zijn, en de democratie, waarin het volk de baas is, zijn nogal verschillend. De persoonlijke keuzes van de rijken wijken flink af van de bestedingskeuzes van democratisch gekozen regeringen. Uit een groot onderzoek uit 2013 bleek dat de rijkste 1 procent van de Amerikanen aanzienlijk rechtser is dan het volk in het algemeen op het gebied van belastingen, economische regulering en vooral welzijnsprogramma’s voor armeren. Veel van de rijkste 0,1 procent – individuen met een vermogen van meer dan 40 miljoen dollar – willen bezuinigen op sociale zekerheid en gezondheidszorg. Ze zijn minder vaak voorstander van een minimumloon dan de rest van de bevolking. Ze zijn voorstander van verminderde overheidsregulering van grote bedrijven, farmaceutische bedrijven, Wall Street en de City of London.
‘Er is een gegronde reden om bezorgd te zijn over de impact op de democratie als deze individuen invloed uitoefenen via hun filantropie’, schreef Benjamin Page, leider van het onderzoek. De onevenredige invloed van de megarijken zou kunnen verklaren, zo concludeerde zijn team, waarom overheidsbeleid soms lijkt af te wijken van wat de meerderheid van de burgers wil dat de regering doet. De keuzes van filantropen versterken de sociale ongelijkheid eerder dan dat ze deze verkleinen.
En daarom is er veel voor te zeggen om het geld dat door filantropen wordt geschonken als belastingen te innen en te besteden volgens de prioriteiten van een democratisch gekozen regering. En dat roept de vraag op of deze belastingvermindering überhaupt een goed idee is.
De argumenten voor belastinghervorming – om deze subsidies volledig af te schaffen of ervoor te zorgen dat de rijken niet meer invloed hebben dan de basisbelastingbetalers – komen zowel van rechts als van links. Belastingvermindering verstoort marktwerking, betoogt een vooraanstaande libertair, Daniel Mitchell, van het Cato Institute, een denktank die wordt gefinancierd door de conservatieve filantroop Charles Koch. Aan de andere kant van het politieke spectrum betoogt Fran Quigley, een mensenrechtenadvocaat aan de Indiana University, dat er een einde moet komen aan de belastingaftrek voor liefdadigheidsinstellingen zodat miljarden dollars kunnen worden vrijgemaakt voor hogere overheidsuitgaven aan ‘voedselbonnen, werkloosheidsuitkeringen en hulp bij huisvesting’. Maar ze moeten ook eindigen omdat ze de moreel twijfelachtige illusie versterken dat liefdadigheid ‘een effectieve en adequate reactie is op honger, dakloosheid en ziekte’.
Donaties aan universiteitsvoetbalteams, operagezelschappen en opvangcentra voor zeldzame vogels komen in aanmerking voor dezelfde belastingaftrek als donaties aan een daklozenopvang
Pogingen van politici om belastingvermindering in te dammen – laat staan af te schaffen – stuitten echter al op publieke weerstand sinds William Gladstones poging in 1863. Hetzelfde gebeurde toen de Britse regering in 2012 het probleem wilde aanpakken: het voorstel van kanselier George Osborne om het bedrag van de belastingvermindering die de rijken op hun giften kunnen claimen te beperken, veroorzaakte massale verontwaardiging van filantropen, media en liefdadigheidsinstellingen. Hetzelfde gold voor hervormingspogingen door president Barack Obama.
Een alternatieve oplossing zou zijn om beperkingen op te leggen aan de soort uitgaven waarvoor vrijstellingen kunnen worden geclaimd. Bij de laatste verkiezingen kwam de Labour-partij onder leiding van Jeremy Corbyn met het idee om de liefdadigheidsstatus van betaalde scholen te schrappen. Anderen gaan verder. ‘Donaties aan universiteitsvoetbalteams, operagezelschappen en opvangcentra voor zeldzame vogels komen in aanmerking voor dezelfde belastingaftrek als donaties aan een daklozenopvang’, snijdt Quigley aan. Een van de meest genuanceerde hedendaagse verdedigers van filantropie, Rob Reich, directeur van het Center on Philanthropy and Civil Society aan de Stanford University, die filantropie beschreef als ‘een vorm van macht die grotendeels onverklaarbaar, ondoorzichtig en donorgericht is, waarbij deze laatste voor altijd beschermd is en rijkelijk fiscaal bevoordeeld’, ziet de oplossing in de beperking van belastingvermindering tot een hiërarchie van goedgekeurde doelen.
Belastingen, belastingen, belastingen
Maar wie bepaalt die hiërarchie? Hoe kan het schenken aan goede doelen systematisch beter worden afgestemd op aanvaarde opvattingen over het algemeen welzijn? Het kan natuurlijk aan de staat worden overgelaten. Maar zoals Rowan Williams, voormalig aartsbisschop van Canterbury, me zei: ‘Dat geeft de staat een gevaarlijk grote mate van beschikking. De rol voor de staat als controleur van de moraal vind ik zeer zorgwekkend (…) en de gebeurtenissen van de afgelopen eeuw maken duidelijk dat een hyperactivistische staat met veel morele overtuigingen voor niemand goed is.’
Anderen zien de oplossing in simpelweg het verhogen van de belastingen voor de megarijken. Toen historicus Rutger Bregman in 2019 in Davos werd gevraagd hoe de wereld kan voorkomen dat er een sociale terugslag ontstaat door de toenemende ongelijkheid, antwoordde hij: ‘Het antwoord is heel simpel. Stop gewoon met praten over filantropie. En begin over belastingen te praten (…) Belastingen, belastingen, belastingen. De rest is naar mijn mening onzin.’
Het idee van hogere belastingen voor de rijken wint overal ter wereld aan aanhang. Tijdens de presidentsverkiezingen van de Democratische Partij hebben verschillende kandidaten voorstellen gedaan om belastingen te heffen op de activa of het inkomen van de superrijken. Het groeiende economische populisme in Europa en in de VS zal die druk nog eens vergroten, en dat geldt eveneens voor de noodzaak om de overheidsinkomsten te verhogen zodat de kosten van de coronacrisis kunnen worden gedekt.
De groei van de filantropie de afgelopen decennia heeft de groei van de sociale en economische ongelijkheid niet kunnen beteugelen
Een aantal prominente filantropen, waaronder Warren Buffett en Bill Gates, hebben zich publiekelijk achter het idee geschaard. ‘Ik heb meer belasting betaald dan wie dan ook ooit, en met plezier. Ik zou meer moeten betalen,’ zei Gates. Volgens Buffett is ‘de samenleving verantwoordelijk voor een zeer aanzienlijk percentage van wat ik heb verdiend’, zodat hij de plicht heeft die samenleving iets terug te geven. Een andere rijke ondernemer, Martin Rothenberg, oprichter van Syracuse Language Systems, legt uit hoe publieke investeringen leiden tot private fortuinen. ‘Mijn rijkdom is niet alleen een product van mijn eigen harde werk. Het was ook het resultaat van een sterke economie en veel overheidsinvesteringen, zowel in anderen als in mij,’ zei hij. De staat had hem een goede opleiding geschonken. Er stonden gratis bibliotheken en musea tot zijn beschikking. De regering had hem een beurs voor afgestudeerden verstrekt. En tijdens het lesgeven aan de universiteit, werd hij ondersteund door tal van onderzoeksbeurzen. Dit alles vormde de basis waarop hij het bedrijf bouwde dat hem rijk maakte.
Dit alles ondermijnt het argument dat de rijken het recht hebben hun rijkdom te behouden omdat het allemaal het resultaat is van hun eigen harde werk. Sommigen erkennen inderdaad openlijk het bestaan van dit sociale contract. In 2019 droeg Julian Richer, oprichter van de hifi-keten Richer Sounds, in een partnerschapstrust 60 procent van het eigendom van zijn bedrijf van 9 miljoen pond over aan zijn werknemers. Op de vraag waarom hij deze beslissing nam, antwoordde hij dat het personeel gedurende vier decennia blijk had gegeven van loyaliteit. Hij deed nu ‘het goede’ omdat ‘ik er ’s nachts beter door slaap’.
Monopolies
De groei van de filantropie de afgelopen decennia heeft de groei van de sociale en economische ongelijkheid niet kunnen beteugelen. ‘We mogen verwachten dat de ongelijkheid enigszins zal afnemen naarmate de filantropie toeneemt (…) Dat is niet het geval’, schrijft Kevin Laskowski, een medewerker van het National Committee for Responsive Philanthropy. Inderdaad, zoals Albert Ruesga, president en CEO van de Greater New Orleans Foundation, opmerkte, ‘hebben de collectieve acties van meer dan 90.000 stichtingen (…) na decennia van werk (…) de meest elementaire omstandigheden van de armen in de VS niet veranderd.’
Hoe komt dat? Het antwoord ligt in de zienswijze van de mannen die de moderne filantropie door de enorme schaal van hun giften aan het einde van de negentiende en het begin van de twintigste eeuw veranderden. Ondanks al hun vrijgevigheid was het opmerkelijk – zelfs in hun eigen tijd – dat staalmagnaat Andrew Carnegie en de grote industriële filantropen van die tijd de hele kwestie van economische rechtvaardigheid vermeden. Net als nu was een enorm percentage van de rijkdom destijds in handen van een klein aantal mensen dat vrijwel volledig gevrijwaard was van belastingen en andere reguleringen. Carnegie en zijn collega’s, zeggen hun critici, negeerden de grote ethische vraag, die ging om ‘de verdeling in plaats van de herverdeling van rijkdom’. Carnegie, destijds de rijkste man ter wereld, kreeg in zijn tijd kritiek op zijn ongekende vrijgevigheid omdat zijn fortuin was gebouwd op tactieken als het laaghouden van de lonen van zijn staalarbeiders. Carnegies grootste hedendaagse criticus, William Jewett Tucker, concludeerde dat er ‘geen grotere vergissing bestaat (…) dan te proberen gerechtigheid te vervangen door liefdadigheid’.
Carnegie bouwde een netwerk van bijna drieduizend bibliotheken en andere instellingen om de armen te helpen hun ambities te verheffen, maar sociale rechtvaardigheid ontbrak volledig op zijn agenda. Hij en zijn mede-‘roofbaronfilantropen’ werden geconfronteerd met vragen over de herkomst van het geld dat ze zo royaal uitdeelden, dat namelijk was vergaard door middel van meedogenloze nieuwe manieren van zaken doen. Net als veel van de huidige tech-titanen werden ze rijk dankzij de jacht op monopolies. Het oordeel van Teddy Roosevelt over John D. Rockefeller was dat ‘geen enkele liefdadigheid, hoe groot het bedrag ook is, op enigerlei wijze het wangedrag tijdens het verwerven ervan kan compenseren’.
Het witwassen van reputaties
Dit is een inzicht dat in onze tijd opnieuw aan kracht heeft gewonnen – zoals werd aangetoond door de uitsluiting van de familie Sackler als vooraanstaande internationale kunstfilantropen in 2019 en de boycot van BP’s sponsoring door culturele leiders, waaronder de Royal Shakespeare Company. Roosevelts oordeel over het witwassen van reputatie door middel van filantropie vindt steeds meer weerklank.
Filantropie kan ook op rechtmatige wijze geschieden. Maar alleen als filantropen zich daar bewust voor inspannen. En tot op vandaag helt de gangbare houding de andere kant op. Reinhold Niebuhr betoogt in zijn boek Moral Man and Immoral Society uit 1932 al hoe dit komt: ‘Filantropie combineert oprecht medelijden met het vertoon van macht [wat] verklaart dat de machtigen eerder geneigd zijn genereus te zijn dan om voor sociale gelijkheid te zorgen.’
Hoe kunnen filantropen deze houding doorbreken? Door te luisteren naar de veelheid van stemmen die onderdeel zijn van de overheid en de vrije markt. Filantropie kan zelfs als een een voorbeeld fungeren, suggereerde de Amerikaanse filantropiehistoricus Benjamin Soskis onmiddellijk na de verkiezing van Donald Trump. ‘De fundamentele liberale waarden, tolerantie en respect voor anderen, fatsoen, naastenliefde en gematigdheid, zijn in ons openbare leven afgezwakt’, aldus Soskis. ‘Binnen de filantropie moeten die waarden worden bewaard, verdedigd en gekoesterd.’
Een waar gevoel van altruïsme
Filantropie kan alleen een waar gevoel van altruïsme teweegbrengen als onder ogen wordt gezien dat het de taken van overheid of het bedrijfsleven niet kan overnemen. Het verschijnsel behoort immers niet tot het politieke of commerciële domein, maar tot de burgermaatschappij en de wereld van sociale instellingen die bemiddelen tussen individuen, de markt en de staat. Ja, filantropie kan gekozen regeringen verzwakken, vooral in de derde wereld, door nationale systemen te omzeilen of te ondermijnen. En het kan doelen begunstigen die alleen de belangen van de rijken behartigen. Maar wanneer filantropen gemeenschapsorganisaties, ouder-lerarenverenigingen, coöperaties, geloofsgroepen, milieuactivisten of mensenrechtenactivisten steunen – of rechtstreeks schenken aan liefdadigheidsinstellingen die ongelijkheid aanpakken en zich inzetten voor achtergestelde groepen – kunnen ze de burgers helpen zich te weren tegen al te autoritaire regeringen. Onder die omstandigheden kan filantropie de democratie versterken in plaats van verzwakken.
Om dit te doen, moeten filantropen scherper zijn in hun analyses en tactieken. Op dit moment richten de meeste filantropen, als ze zich al zorgen maken over achterstand, zich eerder op het verlichten van de symptomen dan op het aanpakken van de oorzaken. Ze financieren projecten om honger tegen te gaan, banen te creëren, huizen te bouwen en diensten te verbeteren. Maar al dat goede werk kan weer worden weggevaagd door bezuinigingen op overheidsuitgaven, roofkredieten en de uitbuiting van arbeidskrachten.
Maar heel weinig bezorgde filantropen komen op het idee om onderzoek of belangenbehartiging te financieren waarbij het gaat om de oorzaak dat veel scholen arm zijn en veel banen zo slecht betaald
En er is een dieper probleem. Als het gaat om het aanpakken van ongelijkheid, kan een goedbedoelende filantroop onderwijsbeurzen financieren voor kinderen uit kansarme milieus, of opleidingsprogramma’s om laagbetaalde werknemers klaar te stomen voor betere banen. Dat stelt een paar mensen in staat om uit hun slechte omstandigheden te komen, terwijl talloze anderen aangewezen blijven op onderpresterende scholen en laagbetaald onzeker werk aan de onderkant van de arbeidsmarkt. Maar heel weinig bezorgde filantropen komen op het idee om onderzoek of belangenbehartiging te financieren waarbij het gaat om de oorzaak dat veel scholen arm zijn, en veel banen zo slecht betaald. Zo’n benadering, zegt David Callahan van Inside Philanthropy, is als ‘jonge boompjes verzorgen terwijl het bos wordt gekapt’.
Conservatieve filantropen hebben de afgelopen twee decennia op een heel ander niveau geopereerd. Hun agenda was om het publieke debat te veranderen zodat het meer aansloot bij hun neoliberale wereldbeeld, dat zich verzet tegen de regulering van de financiën, verbeteringen van het minimumloon, controles op vervuilende industrieën en de totstandbrenging van universele gezondheidszorg. Ze financieren academici die klimaatverandering ontkennen, steunen denktanks voor de vrije markt, sluiten allianties met conservatieve religieuze groeperingen, creëren populistische tv- en radiostations en zetten ‘bedrijfsinstituten’ op binnen universiteiten, waardoor zij, en niet de universiteiten, de academici kunnen selecteren.
Onderzoek door Callahan laat zien dat progressief ingestelde filantropen zich veel minder dan hun conservatieve tegenhangers hebben ingezet om ideeën te cultiveren en belangrijke openbare beleidsdebatten te beïnvloeden.
Slechts een paar vooraanstaande filantropische stichtingen – zoals Ford, Kellogg en George Soros’ Open Society Foundations – geven subsidies aan groepen die armen en kansarmen mondiger maken. De meeste filantropen vinden deze bewegingen te politiek. De nieuwe generatie grote gevers komt overwegend uit de ondernemerswereld en is niet geneigd om groepen te steunen die zich verzetten tegen de werking van het kapitalisme. Ze zijn terughoudend in het steunen van initiatieven die meer macht willen geven aan de achtergestelde groepen die ze beweren zo graag te willen helpen. Ze hebben niet de neiging om initiatieven te financieren die het belasting- en fiscaal beleid, dat ten gunste van de rijken is, willen aanpakken of het regelgevend toezicht op de financiële sector versterken, dan wel de bedrijfscultuur veranderen om het delen van de opbrengst te bevorderen. Ze denken zelden aan investeringen in de media of in juridische en academische netwerken van belangrijke opinievormers, die onder andere de invloed van conservatieve filantropie willen herzien.
Inspanning
Rechtse filantropen zien al meer dan twintig jaar de noodzaak om zich te mengen in maatschappelijke en politieke ontwikkelingen. Het wordt tijd dat mainstream filantropen zich bewust worden van deze realiteit. Filantropie is niet per definitie in botsing met democratie, maar het kost de nodige inspanning om ze met elkaar te verenigen.
Dit is een bewerkt fragment uit Filantropie – van Aristoteles tot Zuckerberg door Paul Vallely, gepubliceerd door Bloomsbury op 17 september en beschikbaar op guardianbookshop.com
Lil Tay wilde beroemd worden, en koos de weg van de ‘memester’. Ze veranderde van een individu in een merk, een mogelijke bron van inkomsten. Dat betekende plannen, organiseren, netwerken. De juiste tag op de juiste plek op het juiste moment. Tot haar vader er een stokje voor stak met de bedoeling zijn tienjarige dochter te beschermen.
Het sprookje van Lil Tay begint niet met de traditionele woorden ‘Er was eens…’ maar met de woorden: ‘Jullie weten al over wie dit gaat.’
Want wie vorig voorjaar ook maar enigszins actief is geweest op Instagram of internet, zal Lil Tay vermoedelijk wel kennen. Haar wc, zo liet ze weten, kost meer dan jouw moeder aan huur kwijt is. Hetzelfde geldt voor haar kleren, haar bed, haar sieraden – eigenlijk alles om haar heen. Haar keuken is groter dan jouw hele woonkamer. Ze draagt Gucci-ceintuurs als een sjerp over haar borst en om haar middel hangen Louis Vuitton-ceintuurs. Ze heeft vrijwel altijd een pak bankbiljetten in haar hand. ‘En ik ben nog maar negen!’ Niet alleen heeft deze lagereschoolleerling in een Rolls-Royce gereden (oké, niet meer dan anderhalve meter op een parkeerplaats, maar toch), maar ze heeft ook een deuk in een Rolls-Royce getrapt. Ze is, om haar eigen woorden te gebruiken, ‘de jongste flexer van deze eeuw’.
In de wereld van de social media zijn er twee soorten influencers – mensen die op de een of andere manier geld verdienen door volgers te verzamelen. Er zijn mensen die met een bedachtzame blik poseren voor een foto op Instagram, terwijl ze bij kaarslicht gedichten lezen van Rupi Kaur, met een kop thee onder handbereik. Die mensen hopen uiteindelijk te worden betaald om content te leveren voor een wellness-start-up. Hun leven is haast te mooi om waar te zijn – of in ieder geval heeft het iets Gwyneth Paltrow-achtigs.
De tweede groep influencers bewandelt een haast tegengesteld pad, in de geest van Donald Trump en zijn tabloidroem uit de jaren tachtig. Ze zijn meestal jonger en maken eerder naam op YouTube dan op Instagram. Ze kijken recht in de camera en doen uitspraken die enkel en alleen zijn bedoeld om te shockeren. Ze zitten in groep zes maar ze vloeken als een bootwerker. Ze zijn wit maar ze praten alsof ze zwart zijn. Ze laten tatoeages aanbrengen in hun gezicht om op straat aandacht te trekken. Ze herhalen kreten – zoals ‘de jongste flexer van deze eeuw’ – om de kijkers een geheugensteuntje te geven zodat ze maar niet worden vergeten. Ze weten als geen ander hoe ze moeten uitgroeien tot levende memes, echo’s van de populaire cultuur, clipjes van een seconde of tien, of foto’s die viraal gaan. Door zich te verbinden aan een bepaald nummer of een televisieprogramma weten ze de aandacht vast te houden.
Een soort tweede Hollywood
In Los Angeles is een soort tweede Hollywood uit de grond geschoten voor mensen die munt willen slaan uit deze, meestal zeer vergankelijke, roem. In appartementen aan Vine Street of soms, als het geld binnen begint te komen, in de Hollywood Hills, komen hele teams rond een meme star samen. Soms wonen ze met z’n allen in een Mcmansion en delen hun volgers en hun invloed, dit alles met de bedoeling een nog lucratievere hustle te creëren, meestal in de hiphopscene.
Afgelopen jaar april dook Lil Tay op in Los Angeles, alsof ze zo uit haar Instagramfeed de echte wereld in was gestapt. Twee weken na haar komst naar Los Angeles volgde haar grote doorbraak, misschien wel sneller dan bij enige aanstormende ster ooit. Het was op de middag van 15 april, een zondag, in de Americana mall in Glendale (de Grove is niet de plek voor meme stars … nog niet, tenminste) en Lil Tay was daar met Woah Vicky, ook een meme-sensatie, beroemd geworden doordat ze beweert voor een kwart zwart te zijn. Ze liepen Bhad Bhabie tegen het lijf, die inmiddels was uitgegroeid van het meisje dat haar moeder de stuipen op het lijf had gejaagd bij Dr. Phil (typerende uitspraak: ‘Cashmeousside’) tot een respectabele rapper. Een meme-droom, zou je kunnen zeggen.
Zoals het meestal gaat in Hollywood was ook deze ontmoeting van de grote drie geen toeval. De bedoeling: Woah Vivky en Bhad Bhabie moesten voor de camera hun ruzie bijleggen – Woah Vicky had niet lang daarvoor een van Bhad Bhabie’s vrienden een racistische verwensing naar het hoofd geslingerd. Dit moest een van die cruciale momenten worden in het geconstrueerde drama dat de levenscyclus van een meme bepaalt. Memes maken ruzie, memes leggen het bij, memes zetten het allemaal online voor likes en advertentie-inkomsten.
Zoals gewoonlijk is TMZ aan het filmen. Bhad Bhabie doet de openingszet, daagt Woah Vicky uit met de woorden: ‘put your bag down, tough stuff’. Met andere woorden: zet je tas op de grond zodat je je handen vrij hebt om te vechten. Woah Vicky doet dat, maar met een sullig lachje. De harde werkelijkheid is dat zij niet stevig genoeg in haar schoenen staat voor een gevecht, al is het zo’n nepgevecht.
Na vijfentwintig seconden draait de camera en komt Lil Tay in beeld. Ze draagt een blouse van ragfijn kant, heeft geblondeerd haar en is minstens drie koppen kleiner dan alle anderen in beeld. Ze heeft een engelachtig gezicht en blozende wangen, maar haar houding is ijzig: ‘Willen jullie vechten?’ Als je Lil Tay ziet is het alsof je naar een baby met een bouffant kijkt – onbegrijpelijk en grappig.
In de volgende scène staan er allemaal mannen om Vicky heen, maar Bhabie springt in beeld en probeert over hun schouders heen een onhandige stomp te geven. De meisjes worden uit elkaar gehaald en terwijl Bhabie zich via de roltrap uit de voeten maakt, staat Lil Tay een verdieping lager op niets af ‘Bitch!’ te schreeuwen. Er waren drie meisjes aan het kijven, maar uiteindelijk is er maar eentje die ertoe doet.
Die ochtend, op weg naar de mall, had Lil Tay zo’n 300.000 volgers op Instagram. Drie dagen later zijn dat er 675.000, een getal dat officieel is bevestigd. In de week erna zal ze de 2,5 miljoen volgers halen en worden haar posts gemiddeld zo’n 15 miljoen keer bekeken. Eind 2018 stond op nummer acht van Google-vragen die beginnen met ‘wie’, de vraag: ‘Wie is Lil Tay?’
Het verhaal van de ontstaansgeschiedenis van Lil Tay, volgens Lil Tay zelf, en geheel in lijn met de eisen van het theater van het absurde, waar de wereld van de memes welbeschouwd op neerkomt: Ze is ‘straatarm’ opgegroeid in Atlanta maar heeft heel hard ‘gebouwd’ aan haar toekomst. Uiteindelijk is ze toegelaten tot Harvard maar gestopt met haar studie. Op zeker moment beweerde ze ‘deels zwart’ te zijn, net als haar vriendin Vicky. Tegenwoordig woont ze in ‘de heuvels’. (Welke heuvels? Dat vertelt het verhaal niet.)
Lil Tay heeft hem belachelijk gemaakt omdat hij drie keer zo oud is als zij en nog altijd op YouTube zit, en ook nog eens veel minder geld op zijn rekening heeft staan dan zij
Eind 2017 is ze dit verhaal gaan delen op Instagram en YouTube: dat ze eigenhandig vanuit de goot is opgeklommen naar weelde. In januari 2018 vonden haar fratsen een publiek. Er is een heel genre YouTubers dat naam maakt door andere mediasterren te roasten en Lil Tay haakte aan bij die traditie door haar pijlen te richten op een éénentwintigjarige Aziatisch-Amerikaanse ster die zich Ricegum noemt en die het voortouw heeft genomen in deze vorm van beledigen, wat hem een opmerkelijke tien miljoen abonnees heeft opgeleverd. Lil Tay heeft hem belachelijk gemaakt omdat hij drie keer zo oud is als zij en nog altijd op YouTube zit, en ook nog eens veel minder geld op zijn rekening heeft staan dan zij. Hij hapte en heeft in reactie op haar snier twee video’s opgenomen; die zijn samen meer dan dertien miljoen keer bekeken.
In maart 2018, zo’n vier maanden nadat ze haar eerste video’s had gepost, zocht Lil Tay de samenwerking met Dooney Battle, mede-oprichter van de managementgroep Tha Lights Global. Battle, die niet reageert op verzoeken voor interviews, is de manager van Lil Pump – de rapper met het kleurrijke haar en de tatoeages in zijn gezicht, die al opdook op verschillende meme-gerichte Instagram-accounts voordat hij muziek uitbracht en uiteindelijk een samenwerking aanging met Kanye West. Tha Lights Global is uitgegroeid tot de belangrijkste managementgroep gespecialiseerd in muzikanten en rappers die hun carrière zijn beginnen met een flitsstart op social media.
En nu komt het: toen Battle en andere managers die met Lil Tay in zee wilden gaan een Instagram-berichten naar haar account stuurden, kregen ze naar eigen zeggen geen antwoord van een negenjarig meisje. Volgens de regels moet iemand sowieso dertien zijn om een account te kunnen openen. Nee, ze kregen antwoord van een zestienjarige jongen, Jason Tian. Je zou dus kunnen zeggen dat een van de antwoorden op de vraag ‘Wie is Lil Tay?’ een tweede vraag is: ‘Wie is Jason Tian?’ Lil Tay is het gezicht en de attitude, maar als dit een casestudy zou zijn van het creëren van faam op social media, dan is Jason, Lil Tay’s halfbroer, het genie achter de schermen.
Jason heeft een eigen verleden op internet. Als Rycie postte hij op YouTube voornamelijk diss raps in de hoop online fights te ontketenen met YouTubers die meer volgers hadden. Maar zijn act was afgekeken van anderen, voegde eigenlijk niets toe en sorteerde dan ook weinig effect. Zodoende bedacht Jason – die naar verluidt is geobsedeerd met internet en de macht van internet om iemand tot een ster te maken – een ander plan. Een meisje dat de dingen zou zeggen die hij dacht – dat was iets nieuws, iets gewaagds, iets wat veel likes zou genereren. En hij wist precies welk meisje hij daarvoor moest hebben.
Lil Tay is zelden te zien zonder stapel bankbiljetten in de hand.
Zo komt Jason met een geheel nieuwe versie van de stage mom: de stage broer. Volgens veel van de managers met wie Lil Tay in Los Angeles tijdelijk heeft gewerkt, schreef Jason de teksten voor Lil Tay en vertelde hij haar hoe zij het moest brengen. Tay heeft zonder meer acteertalent en wilde maar al te graag meedoen. Het woord bitch dat uit haar kleine lijf knalt – een lijf dat ook nog eens is ingeritst in een roze Gap-sweater – was sensationeel genoeg om de aandacht te trekken. En zo werd een meme-ster geboren.
Voordat Lil Tay in zee ging met Battle, had ze via FaceTime en Garageband een nummer opgenomen met een andere muziekproducent, maar Lil Pump was het idool van Jason. Voor hem was Battle het uiteindelijke doel. Maar omdat Jason nog maar zestien was en Tay nog maar negen, was Jasons bewondering niet voldoende voor Battle. Hij had toestemming van de ouders nodig. Jason bracht hem in contact met Angela Tian, de moeder van Jason en Lil Tay.
Lil Tay mag dan stoere verhalen ophangen over hoe ze heeft moeten buffelen om aan de armoede te ontsnappen, in werkelijkheid is ze de dochter van een makelaar in Vancouver. De wc die meer zou kosten dan de huur die jouw moeder betaalt? Het waren allemaal toiletten in de huizen die Angela, die een actieve bijdrage levert aan de carrière van haar kinderen, in de verkoop had. Niet alleen zette Angela haar carrière op het spel door haar nageslacht te laten filmen in die panden, ook leende ze de Mercedes 550 SL van een collega (wat er uiteindelijk toe leidde dat ze ontslag heeft moeten nemen) om er filmpjes mee te kunnen maken.
Battle regelde tickets voor het drietal om naar Los Angeles te komen en erover te praten of hij hen zou vertegenwoordigen, zegt Angela. Hij zou tien nachten hotel voor hen regelen. Toen ze in Los Angeles aankwamen, begin april, zei hij dat hij een contract wilde voor vijf jaar, punt. Maar Angela, met een zwarte pony die bijna net zo onverzettelijk is als de steun voor haar kinderen, wilde daar niets van weten. ‘Ik had helemaal geen kaas gegeten van deze bedrijfstak en Tay was nog heel jong,’ zegt ze. ‘Ik wilde niet de fout begaan om haar voor langere tijd vast te leggen.’
Lil Tay staat op een kruispunt, is niet langer een individu maar een merk, een mogelijke bron van inkomsten
Nu Battle uit beeld was verdwenen trok het gezin in bij Woah Vicky en Josiah Jenkins, die naam had gemaakt op Vine en die op zeker moment het Instagram-account @mom had. Tijdens een late lunch op Melrose kwam het gezin in contact met Vicky’s manager, Harry Tsang. Ze leerden elkaar beter kennen. Tsang sprak Mandarijn, Angela’s moedertaal. Het klikte zo goed dat Lil Tay een paar dagen later met Vicky meeging naar de Glendale mall voor die cruciale ontmoeting met Bhabie. Van de ene op de andere dag was Lil Tay het meest gewilde product in Los Angeles.
Dit is het allesbepalende viral moment dat een keerpunt kan zijn voor aankomende influencers. Lil Tay staat op een kruispunt, is niet langer een individu maar een merk, een mogelijke bron van inkomsten. Om het goed te spelen en eeuwige roem te bereiken (of een platencontract en een agent binnen te halen) is een duidelijke strategie vereist, niet minder dan wanneer je de Super Bowl wilt winnen of moet zorgen dat het publiek Times Square weer verlaat nadat op oudjaar om twaalf uur de bal is gevallen. Dat betekent plannen, organiseren, netwerken. De juiste tag op de juiste plek op het juiste moment.
Jason, die op dat moment zestien was, had het personage bedacht en de scripts geschreven, maar inmiddels was er behoefte aan iemand met ervaring. Een soort Kris Jenner voor Lil Tay’s Kim Kardashian. Maar Lil Tay werd zo snel zo groot dat iedereen zich haar wilde toe-eigenen, en dat ook deed. Het werd er allemaal niet eenvoudiger op doordat het gezin van de ene naar de andere manager ging, bijeenkomsten belegde en over deals onderhandelde zonder ooit een contract te tekenen.
‘Ik heb minstens zes mensen gesproken die beweerden haar manager te zijn,’ aldus Diablo, een producer in Los Angeles die een tijdje met Lil Tay in de studio heeft doorgebracht om muziek op te nemen. Zelfs in dit schimmige wereldje is het ongebruikelijk dat meerdere managers de verantwoordelijkheid opeisen voor een bepaalde klant. Tsang heeft tijdelijk de rol van manager vervuld maar nooit een contract getekend. In vroege interviews wordt ene Alex Gelbard genoemd als manager en consultant van Lil Tay, maar Angela wil niet meer kwijt dan dat hij, op zeker moment, e-mails voor hen heeft beantwoord.
Ondertussen doorliep Lil Tay in sneltreinvaart de rite de passage van aanstormende meme-sterren. Ze dook op in een video met de rapper Chief Keef. Jake Paul, een van de meest bekende YouTubers, heeft haar geïnterviewd. Ze heeft ge-Facetimed met Diplo en hij heeft haar persoonlijke berichten gestuurd: ‘Your [sic] winning Tay’. Ze heeft de superstar rap producer Rick Rubin ontmoet, die met Adele en Jay-Z heeft gewerkt, want zo snel kun je in korte tijd opklimmen. Howard Stern heeft verzocht om een interview met Lil Tay, maar in Jasons ogen kan Stern niet tippen aan Jake Paul. Ze hebben niet eens gereageerd.
Het nummer dat Lil Tay heeft opgenomen voor ze in contact kwam met Battle – ‘Money Way’ – werd geüpload op YouTube door haar allereerste contact binnen de scene, Ousala Aleem, ofwel Prestley Snipes, ofwel Pres. Nadat hij haar video met Chief Keef had gezien, aldus Pres, zocht hij contact met Angela om een afspraak te regelen met Warner/Cappell, de muziek producerende tak van Warner Music Group. Hij schat dat hij destijds een deal voor Lil Tay had kunnen sluiten voor een bedrag met vijf nullen, maar het gezin heeft nooit iets laten horen. Ze hadden hem ontvolgd en zeggen dat ze nooit toestemming hebben gegeven om het nummer te releasen. Ze hebben ook nooit de royalty’s geïnd, zegt Pres, terwijl dat inmiddels toch om een paar duizend dollar gaat.
Eind april waren Jason, Tay en Angela bij Mel’s Drive-In aan Sunset Boulevard, waar ze zagen dat er een milkshake was vernoemd naar de hond-influencer Swaggy Wolfdog (@Swagrman). Lil Tay zou de krachten moeten bundelen met deze swingende hond, dacht Jason. Dus stuurde hij Wolfdog een berichtje op Instagram. De eigenaar van de hond bleek ook Mandarijn te spreken. ‘Ik zag meteen dat ze het spoor bijster waren en dat allerlei mensen misbruik van ze probeerden te maken,’ zegt de eigenaar. Dus bracht hij het gezin in contact met Diomi Cordero, een manager die in het verleden heeft gewerkt voor Beyoncé’s Parkwood Entertainment en Republic Records. Ze besloten hem een kans te geven. In een opmerkelijk gebruikelijke deal binnen de socialmediawereld van Los Angeles, trok Cordero in bij de eigenaar van Swaggy zodat Angela, Jason en Lil Tay in zijn huis konden gaan wonen.
Cordero zegt dat hij is begonnen zonder contract om het gezin duidelijk te maken dat hij te vertrouwen was. Hij wilde een influencerteam opzetten rondom Swaggy Wolfdog, Lil Tay en Victor Garibay, een film- en televisieproducent die, zoals Cordero zegt, een gewoon fortuin heeft, geen aan een merk gebonden fortuin. Influencers die een Lamborghini nodig hebben, lenen die van Garibay. Toen Lil Tay een Rolls-Royce nodig had, kwam ze uit bij Garibay.
Cordero verdiepte zich ook in de mogelijkheden om thuisonderwijs te regelen voor Lil Tay en Jason en hij probeerde Lil Tay’s omstreden filmgedrag een beetje in te tomen. Met andere woorden: hij probeerde zijn roekeloze jonge influencer wat meer mainstream te maken, zodat ze meer grote merken aan zich zou kunnen binden. Dat plan sloeg al snel aan. Hij regelde de opname van een video van Lil Tay samen met de influencer Amande Cerny, voor een goed doel. Hij zorgde voor haar eerste merkdeal, een overeenkomst van twintigduizend dollar voor Tunes-koptelefoons.
Maar intern had hij nauwelijks invloed, zegt Cordero. Zo had hij een celebrity hairstylist weten over te halen om Lil Tay’s haar te blonderen in ruil voor een Instagramtag (een dealtje van achthonderd dollar), maar vervolgens moest hij uren op Jason inpraten om die tag ook echt te posten. Cordero had de indruk dat Jason overbezorgd was en het moeilijk vond om de volgers waar hij zo voor had geknokt, te delen. Maar hij was de enige met toegang tot het @Liltay-account.
Er was ook nog een ander, ernstiger probleem, zegt Cordero. ‘Ze gingen allemaal belangrijke gesprekken aan zonder mij om advies te vragen, en ze werden gewoon genaaid. Ik moest de strijd aanbinden met de manager van Logan Paul, ik moest de strijd aanbinden met de manager van Jake Paul. Ik moest met Atlantic Records in de clinch.’ En het gezin probeerde op haar beurt anderen erin te luizen, zegt hij. ‘Ze gaven iedereen de indruk met hen in zee te willen gaan, om mee uit eten te worden genomen, en dan haakten ze af op de allerlaatste dag voordat de deal officieel zou worden bekrachtigd.’
In een laatste wanhopige poging om alles weer in goede banen te leiden, regelde Cordero een interview voor Lil Tay, haar moeder en haar broer, bij Good Morning America. Hij zei dat Lil Tay in dat interview moest opbiechten dat haar manier van doen een act was, maar Jason weigerde, uit angst om volgers te verliezen.
Het interview is een wat verwarrende balanceer-act.
Het grootste deel van de tijd komt het gezin vrij normaal over. Jason komt in beeld, met zijn karakteristieke hoodie en mondkapje, terwijl hij Lil Tay filmt. Juju Chang, de interviewster, noemt Lil Tay ‘vroegwijs’ en ‘zacht’ en toont ons een wat ingetogen versie van de ster, een versie die meer wegheeft van een meisje van negen. Maar als Lil Tay eenmaal is gaan zitten voor het interview met Angela, geeft ze geen duimbreed toe. ‘Niemand dwingt me hiertoe,’ zegt Lil Tay.
‘Ze waren nog niet klaar voor dit wereldje,’ zegt Cordero nu. Dat geldt met name voor Jason: ‘Hij is een tiener die geobsedeerd is met roem en die niets afwist van de mediawereld.’
Als het gezin zes weken in Los Angeles zit, worden al Cordero’s inspanningen om Lil Tay’s imago op te vijzelen, getorpedeerd. Er lekken beelden uit waarop Lil Tay een waterpijp rookt; op een ander filmpje rookt ze een wortel alsof het een joint is. Zoals het gaat wanneer iemand aandacht krijgt op internet, duiken er ineens filmpjes op van maanden eerder. In een van haar eerste posts, waarin ze haar pijlen richt op Ricegum, zegt Lil Tay: ‘I wear a belt as a sash like I just won a beauty pageant, cuz I slaying all these niggas, bitch.’ (Ik draag een ceintuur als een sjerp alsof ik net een schoonheidswedstrijd heb gewonnen, want al die nigga’s zijn er geweest, bitch).
Verwijderd
Op zondag 3 juni, tweeënhalve maand na haar vliegende start als ster, en de dag voordat ik naar Los Angeles zou vliegen om haar te ontmoeten, verdween Lil Tay. Haar Instagram-account werd verwijderd. Alle foto’s en filmpjes waren verdwenen. En Angela stond me niet toe om rechtstreeks met Lil Tay of Jason te praten.
Chris Hope hoorde over Lil Tay van het hoofd van de lagere school in Vancouver, waar zij stond ingeschreven als Claire Hope. Dat was nog vóór Los Angeles, maar toen de kinderen in Claires klas begonnen te kletsen over haar act, hebben het hoofd van de school en een paar leraren een aantal van haar video’s bekeken. Ze maakten zich zorgen dat de inhoud nadelig zou kunnen uitpakken voor Claires toekomst. Dus namen ze contact op met haar vader.
De ontstaansgeschiedenis van Claire Eileen Qi Hope: ze is de dochter van een Chinese moeder en Canadese vader, geboren op 29 juli 2007. (Voor wie nu driftig begint te rekenen: op het moment dat Tay beweerde negen te zijn, was ze eigenlijk al tien.) Haar ouders zijn nooit getrouwd en zijn al voor Claires tweede verjaardag uit elkaar gegaan. Ze heeft al sinds haar vierde balletles en heeft meegedaan aan balletcompetities van de Royal Ballet Academy. Ze heeft pianoles gehad, zangles, Chinese les, en daarnaast zit ze op schaatsen, zwemmen en tekenen. Ze kan verbijsterend goed dingen uit haar hoofd leren. Ze is slim en gevat. Een van haar lievelingsfilms is La La Land. Claire Hope doet al haar hele leven haar best om uit te groeien tot een ster. Lil Tay was haar vehikel.
Hoewel Chris Hope en zijn ex-vriendin Angela gedeeld ouderschap hebben, was Angela degene die het meest voor Claire zorgde. Chris had het gevoel dat hij weinig kon doen om de creatie van Lil Tay tegen te houden. Pas dagen nadat hij van het bestaan van de meme op de hoogte was gebracht, zegt Chris, vertelde Angela hem dat ze met Claire naar Los Angeles wilde gaan om haar carrière op de rails te zetten. Ze had zijn toestemming nodig om het land te verlaten. Ze zouden ‘maar een paar dagen’ wegblijven, zei Angela, als we Chris moeten geloven. Hij stemde erin toe. Hij dacht dat het tripje Lil Tay de kans zou bieden zich in een meer professionele richting te ontwikkelen, in de richting van dans of acteren, hij wist niet dat het ging om ‘alleen maar een beetje flexen op internet.’
Weken later kreeg hij nog altijd geen duidelijkheid over de vraag wanneer ze weer thuis zouden komen. Zijn dochter miste veel lessen en scoorde uiteindelijk tweeënzeventig absenties voor het hele jaar. Chris zag de beelden van haar tijdens een concert met Chief Keef; de beelden waarop ze childe met volwassenen die weed leken te roken; het Bhad Bhabie-gevecht; de worteljoint. Hij somt het allemaal op, aan de telefoon, met een stem die zacht is van ontzetting, alsof het allemaal minder reëel is als hij zachter praat.
Chris, die advocaat is, begreep al snel dat Los Angeles niet de plek was waar Claire haar horizon zou verbreden. Hij vroeg om een dwangbevel waarin stond dat zijn dochter moest terugkeren naar Vancouver en dat haar account moest worden opgeheven. Op de avond van 3 juni waren Lil Tay en haar entourage terug.
Voorwaarden
Het zal wellicht geen verbazing wekken dat Lil Tay niet blij was om terug te zijn, zegt Angela. Tay verweet haar vader dat hij het haar onmogelijk maakte haar droom te verwezenlijken en ze wilde niet meer naar hem toe.
Hij was de gebeten hond.
Waar het om gaat is dat Chris niet een of andere preutse moralist is die de carrière van zijn dochter dwarsboomt – hij wilde haar alleen maar helpen om een ander soort carrière na te streven. Net als Cordero. Chris verbond een aantal voorwaarden aan Tay’s terugkeer naar LA.
Om te beginnen moest ze een visum en een Amerikaanse werkvergunning aanvragen. Een van de redenen dat Angela in LA nooit een contract had ondertekend, was misschien dat ze daar helemaal niet toe in staat was. Aangezien er sprake was van co-ouderschap, zou Chris ook moeten tekenen om welke overeenkomst dan ook rechtsgeldigheid te verlenen. Zonder visum konden Angela en haar kinderen niet legaal geld in ontvangst nemen.
Chris wilde Lil Tay registreren als merknaam, een domein kopen en management regelen. Ook liet hij vastleggen dat een percentage van haar inkomsten naar een trustfonds zou gaan voor haar toekomst, zoals wettelijk is verplicht in Canada en Californië. Aangezien zijn dochter haar toekomstperspectief wel eens zou kunnen ruïneren door zich zo te laten gaan op internet, kon ze maar beter wat geld achter de hand hebben, redeneerde hij. Ondertussen wilde hij ook dat ze naar school bleef gaan.
En ten slotte wilde hij dat ze, als ze verder zou gaan als Lil Tay, ook iets van artistieke waarde zou toevoegen aan haar repertoire – of dat nou was in vorm van zingen, dansen of acteren. ‘Niet alleen maar een beetje flexen op internet,’ voegt hij er nogmaals aan toe.
Terwijl ze in Vancoucer waren, ver van een groot deel van de meme-scene, neemt een vriend van de familie, die zichzelf Lil Tay’s ‘secretaris’ noemt, contact op met Chris Jones, een promotor die een platenlabel heeft, Genre Bend, en die muziekdeals heeft gesloten met socialmediasterren als Rocco Piazza en Lil Terrio – ook allebei jong. Angela en Jones sloten nog een mondelinge overeenkomst: Hij zou naar Vancouver komen en muziek opnemen met Lil Tay. Haar vader stemde in met dat plan en in september ging Lil Tay achter gesloten deuren de studio in, terwijl haar ouders probeerden tot een meer permanente regeling te komen.
Lil Tay krijgt inmiddels thuisonderwijs omdat ze, hoewel ze maar twee maanden lang twee miljoen volgers heeft gehad, te beroemd is om gewoon naar school te gaan
Het zag er veelbelovend uit. Chris Hope gaf Lil Tay zelfs toestemming om in september een week naar LA te gaan om een rolletje te spelen in Piazza’s video ‘The Ellen Dance,’ die in februari in roulatie zou gaan – een vorm van viral bait, vernoemd naar Ellen Degeneres. Tijdens haar verblijf in LA nam Lil Tay ook nog een paar eigen nummers op met Jones. Hij wachtte met de release tot haar ouders het eens zouden zijn – Lil Tay’s comeback was bijna een feit.
Maar dit verhaal heeft geen sprookjeseinde compleet met nieuwe muziek van Lil Tay zelf voor de verfilming. Haar ouders hebben een moeizaam verleden: sinds de geboorte van Claire hebben ze al een paar keer in de rechtbank hun meningsverschillen moeten uitvechten. En als we de mensen moeten geloven die in Hollywood met Jason te maken hebben gehad, was hij gefrustreerd dat hij, na alles wat hij voor zijn zus had gedaan, aan de kant werd gezet.
Sterker nog, voordat Jason in juni vertrok uit Los Angeles zou hij volgens Cordero, Tsang en nog een aantal andere managers, de mogelijkheid hebben geopperd om een #Freeliltay T-shirtcampagne op te zetten. Hij wilde spullen verkopen met het gezicht van Lil Tay op een Amerikaanse vlag, om haar af te schilderen als de Amerikaanse Droom die niet kan uitkomen omdat een vader die zelf wil binnenlopen op haar roem, haar de plek waar ze recht op heeft, heeft ontnomen.
Halverwege oktober was het Lil Tay-account ineens weer terug, vermoedelijk als gevolg van een hack. Er verschenen verhalen waarin Chris werd afgeschilderd als een vader die zijn kind verwaarloosde. Er verschenen screenshots van documenten waarin werd stond dat Chris had geweigerd Lil Tay naar balletles te brengen, dat zijn nieuwe vrouw haar uitschold en haar in een kast opsloot, dat hij haar dwong om naar griezelfilms te kijken en dat hij achterliep met de betaling van zijn alimentatie. Deze documenten werden gepresenteerd als officiële bewijsstukken in een rechtszaak, maar Claire Hope werd consequent Lil Tay genoemd, wat nou niet echt de gebruikelijke handelswijze is bij officiële documenten.
Wie er ook achter die posts zat, diegene gaf ook het telefoonnummer vrij van het advocatenkantoor waar Chris werkt, evenals Chris’ e-mailadres, met een oproep om contact op te nemen. Dat leidde tot tienduizenden telefoontjes, Facetimes en appjes, plus honderden mailtjes. ‘Ik werd belaagd, het was echt een vorm van cyberpesten, of hoe je het ook wilt noemen, door de miljoenen mensen die die posts volgen,’ zegt Chris. Toch is hij niet van gedachten veranderd. Hij houdt vast aan zijn overtuiging dat hij de carrière van zijn dochter de richting op wil sturen die hij het beste acht.
Lil Tay krijgt inmiddels thuisonderwijs omdat ze, hoewel ze maar twee maanden lang twee miljoen volgers heeft gehad, te beroemd is om gewoon naar school te gaan. Alle kinderen herkennen haar. Ze kan nauwelijks de deur uit.
Een ster zonder bijbehorende voordelen
Tegen het einde van de zomer gaat Angela met haar kinderen op vakantie. Ze gaan naar een klein plaatsje, Campbell River, zo’n vier uur rijden ten noordwesten van Vancouver. Ze denkt dat het ver genoeg weg is, dat het een rustig plaatsje zou zijn, dat Lil Tay er ongestoord zou kunnen rondlopen. Maar op een avond wordt ze in een restaurant herkend door de serveerster. ‘Ik was stomverbaasd,’ zegt Angela. Ze moeten een strategie bedenken als ze naar de mall willen. Lil Tay wordt belaagd nog voor ze van de parkeerplaats af is.
Het heeft er veel van weg dat Lil Tay het leven van een ster zal blijven leiden, maar dan zonder de bijbehorende voordelen, totdat haar ouders overeenstemming weten te bereiken. Het is de bedoeling dat Angela en Chris in april weer voor de rechter verschijnen, en ondertussen liggen de nummers die Lil Tay met Jones heeft gemaakt te wachten tot ze kunnen worden uitgebracht. Vermoedelijk is dit nog niet het einde van haar verhaal. Ze is afgelopen zomer tenslotte pas elf geworden.
Auteur: Lauren Levy
Vertaler: Nicolette Hoekmeijer
Nieuws over de sterren, de mode en het nachtleven van New York. Altijd op jacht naar schandalen en politieke crises. Deze concurrent van The Village Voice is eigendom van Rupert Murdoch.
Deze website gebruikt cookies. Door de site te gebruiken gaan we er vanuit dat je ze accepteert. OK
Manage consent
Over onze cookies
Deze website gebruiks cookies die de gebruikservaring verbeteren. De cookies die we als noodzakelijk categoriseren worden opgeslagen door je browser en zijn essentiëel voor een goede werking van de basisfuncties van deze website. We gebruiken ook third-party cookies die ons helpen te analyseren hoe deze website gebruikt wordt. Deze cookies kunnen ook voor marketingdoeleinden worden gebruikt. Ze worden alleen door je browser opgeslagen als je daar toestemming voor geeft.
Onze noodzakelijke cookies zijn essentiëel voor het goed functioneren van deze website. De basisfuncties en beveiliging van deze website zijn hiervan afhankelijk. Deze cookies slaan geen persoonlijke informatie op.
