De Conservatieven leden hun zwaarste nederlaag ooit
De Labour Party van Keir Starmer heeft donderdag een eind gemaakt aan veertien jaar conservatief bewind met een verpletterende overwinning in de Britse verkiezingen. Keir Starmer ‘is klaar om de machtigste Britse premier sinds Tony Blair te worden’, aldus Politico. Hoewel de 61-jarige ex-advocaat niet gevrijwaard werd van kritiek tijdens de campagne, lijkt dit voor het stemgedrag geen gevolgen te hebben gehad. ‘Het simpele feit dat hij geen conservatief is, leek genoeg te zijn voor veel kiezers’, aldus de site.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Met 412 van de 650 zetels in het Lagerhuis voor Labour en 120 voor de Tories is er sprake van ‘de zwaarste nederlaag van de Conservatieven in de bijna tweehonderdjarige geschiedenis van de partij’, schrijft The New York Times. Een schrale troost voor premier Rishi Sunak, die de ondergang van zijn partij inluidde door vervroegde verkiezingen uit te schrijven, is dat hij zijn zetel als parlementslid voor het graafschap North Yorkshire wist te behouden.
Ook bij deze verkiezingen was een belangrijke rol weggelegd voor extreemrechts. Zo won de anti-immigratiepartij Reform UK van Nigel Farage vier zetels. Daarmee krijgt de partij van Farage, die voor het eerst verkozen is tot parlementslid, toegang tot het parlement.
‘Strijdlustig, energiek, gepassioneerd – waar hebben we deze Rishi ooit eerder gezien?’, kopte The Telegraph naar aanleiding van Sunaks optreden in het slotdebat. De premier scoorde duidelijke punten in het televisiedebat tegen Sir Keir Starmer, de leider van de Labour Party, de favoriet voor de algemene verkiezingen van 4 juli.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Volgens het dagblad legde hij bijvoorbeeld de zwakke punten van zijn tegenstander bloot op het gebied van ‘belastingen, migratie en vrouwenrechten’. Hoewel het optreden moet worden toegejuicht, komt het voor Sunak ‘zeker te laat’, aldus The Telegraph.
De eerste vluchten naar Rwanda staan gepland voor juli
Het Britse parlement heeft een wetsvoorstel over de deportatie van migranten naar Rwanda goedgekeurd. Het wetsvoorstel, waar premier Rishi Sunak al sinds het begin van zijn ambtstermijn voor pleit, werd maandagavond aangenomen na een eindeloze ‘pingpong-strijd’ tussen het onwillige Hogerhuis en het Lagerhuis. Dat meldt The Times. Rwanda is met deze wetgeving tot een veilig land verklaard om juridische bezwaren tegen deportaties te voorkomen.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
De wet maakt de weg vrij voor de deportatie van migranten die illegaal het land zijn binnengekomen. De eerste vluchten naar Rwanda staan gepland voor juli. De nieuwe wetgeving wordt ondersteund door een verdrag met de Rwandese hoofdstad Kigali, die voorziet in financiële compensatie in ruil voor het opnemen van migranten.
Het Britse dagblad wijst er ook op dat luchtvaartmaatschappijen die betrokken zijn bij deze activiteit ‘kritiek van de VN’ kunnen verwachten wegens ‘medeplichtigheid aan schendingen’ van internationale mensenrechten.
Biden was niet aanwezig bij de kroning van Charles III
De Amerikaanse president Joe Biden kwam op zondag 9 juli aan Londen en begon aan ‘een reis waarbij hij zal proberen de [trans-Atlantische] relaties te versoepelen na het missen van de kroning van koning Charles III’, schrijft Daily Mail. De Democraat, die ook een onderhoud met premier Rishi Sunak zal hebben, reist daarna naar Litouwen voor de NAVO-top, ‘tegen een achtergrond van geschillen over clusterbommen en de toelating van nieuwe leden’, aldus de Britse krant. Als laatste stop zal hij Finland aandoen, dat in april toetrad tot de NAVO.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Biden vertelde CNN in een interview dat zondag werd uitgezonden dat Oekraïne ‘niet klaar is om toe te treden’ tot het militair bondgenootschap. Desalniettemin zei hij dat de VS en hun NAVO-bondgenoten president Volodymyr Zelensky en zijn troepen de wapens blijven leveren die ze nodig hebben om de oorlog met Rusland te beëindigen.
Rishi Sunak kondigde de top aan tijdens bezoek aan de VS
Tijdens een bezoek aan Washington kondigde premier Rishi Sunak woensdag aan dat het Verenigd Koninkrijk tegen het einde van het jaar de eerste wereldwijde top over kunstmatige intelligentie gaat organiseren, schrijft Politico. ‘Rishi Sunak wil van het Verenigd Koninkrijk een belangrijke speler op dit gebied maken’, schrijft de website.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
‘AI heeft een ongelooflijk potentieel om ons leven ten goede te veranderen. Maar we moeten ervoor zorgen dat ze veilig wordt ontwikkeld en gebruikt’, aldus de Britse premier. Downing Street heeft niet gezegd welke landen of bedrijven de gesprekken zullen bijwonen, maar de woordvoerder van de premier zei tegen Politico dat Sunak probeert om ‘gelijkgestemde’ landen bij elkaar te brengen, waarbij hij opmerkte dat de premier de kwestie met alle G7-leden heeft besproken.
De deal verplaatst de douanecontrole naar Noord-Ierland
Het Britse parlement heeft met grote meerderheid ingestemd met de nieuwe afspraken tussen het Verenigd Koninkrijk en de Europese Unie over de handelsgrens met Noord-Ierland, bericht The Times. Eind vorige maand waren de Britse premier Rishi Sunak en voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen al tot een akkoord gekomen. Met de stemming in het parlement is er eindelijk duidelijkheid over de brexit-regels voor Noord-Ierland.
Na brexit ontstonden er problemen aan de grens tussen EU-lidstaat Ierland en Noord-Ierland, omdat Noord-Ierland wel de EU-handelsregels volgde, maar onderdeel bleef van het VK. Aan beide kanten van de grens ontstonden lange rijen met vrachtwagens vanwege langdurige douanecontroles en qua regelgeving moesten goederen en medicijnen aan Europese standaarden voldoen. Voor protestanten in Noord-Ierland voelde het alsof ze niet meer bij het VK hoorden, terwijl dat gezien de politieke geschiedenis van Noord-Ierland gevoelig lag.
Volgens de nieuwe afspraken komen er twee goederenstromen. Wat naar Noord-Ierland gaat, hoeft niet door de douane heen, wat vanuit het VK naar EU-lidstaat Ierland gaat moet nog wel aan controles onderworpen worden.
Elke week pluist de redactie van 360 een actuele gebeurtenis voor je uit aan de hand van de internationale pers. Deze week gaan we dieper in op het zogeheten Windsor-akkoord tussen het Verenigd Koninkrijk en de Europese Unie over Noord-Ierland. Wat verandert er en waarom is er überhaupt een nieuw akkoord nodig?
Wat zijn het VK en de EU overeengekomen?
Op maandag hebben de Britse premier Rishi Sunak en EU-voorzitter Ursula von der Leyen een akkoord bereikt over het Noord-Ierse grensconflict dat zich sinds brexit voortsleept. Maar, zo schrijft The Daily Mail, ‘de moeilijkheden zijn nog maar net begonnen’. Het zogenaamde Windsor-akkoord, dat werd gesloten in het Londense Windsor Castle, moet nog aan het Britse parlement worden voorgelegd.
Het akkoord is een hervorming van het in 2020 ondertekende Noord-Ierland-protocol, dat onderdeel was van brexit. Dat protocol is opgesteld om een harde grens op het eiland Ierland te voorkomen. De Democratische Unionistische Partij (DUP) van Noord-Ierland is fel tegen de oude overeenkomst, omdat die een handelsbarrière opwerpt voor goederen die vanuit Groot-Brittannië naar Noord-Ierland worden verscheept, schrijft Financial Times.
In de nieuwe overeenkomst wordt onder meer voorgesteld de douanecontroles tussen Groot-Brittannië en Noord-Ierland op te heffen voor producten die uitsluitend voor de Noord-Ierse markt bestemd zijn. Ook moeten EU-voorschriften worden toegepast op goederen die bestemd zijn voor de Republiek Ierland – en dus voor de interne markt van de EU. Dit wordt ook wel het ‘twee stromen’-beleid genoemd, met een ‘groene stroom’ voor goederen bestemd voor Noord-Ierland en een ‘rode‘ – met extra controles – voor EU-lidstaat Ierland.
Het recente wetsvoorstel van Boris Johnson om het in 2020 ondertekende Noord-Ierland-protocol als onderdeel van de brexit-overeenkomst terzijde te schuiven, komt hiermee te vervallen.
Een ‘verrassingsmaatregel’, zoals The Guardian het formuleert, stelt Noord-Ierse parlementsleden in staat ‘een veto uit te spreken over EU-regels die aanzienlijke en blijvende gevolgen hebben voor het dagelijks leven in Noord-Ierland’. Als deze ‘noodrem’ wordt geactiveerd, kan de Britse regering de Noord-Ieren overrulen.
‘De maandenlange besprekingen hebben een aanzienlijke verbetering opgeleverd’, schrijft The Belfast Telegraph. Maar ‘de duivel zit in de details’, aldus het conservatieve dagblad. Eén rode lijn blijft bijvoorbeeld bestaan: het laatste woord voor het Hof van Justitie van de Europese Unie in geval van een handelsgeschil. ‘En, wat men ook zegt, de douanegrens blijft bestaan.’
Waarom was er een nieuw akkoord nodig?
‘Nee tegen een grens in de Ierse Zee.’ In de unionistische wijken van Belfast stond men ronduit vijandig tegen het Noord-Ierland-protocol dat van kracht was sinds de invoering van brexit, begin 2021. Dit onderdeel van het scheidingsakkoord tussen Brussel en Londen zorgt al anderhalf jaar voor spanningen. En zelfs voor geweld, zoals tijdens het paasweekend in 2021.
Dit protocol was bedoeld om een open grens te handhaven tussen de Republiek Ierland, een lid van de Europese Unie, en Noord-Ierland, een integraal onderdeel van het Verenigd Koninkrijk, legt de BBC uit. Het doel was te voorkomen dat de Troubles, een bloedig conflict tussen Ierse nationalistische paramilitairen en de Britse autoriteiten van 1968 tot 1998, weer zouden oplaaien. In het vredesakkoord van 1998 was namelijk afgesproken dat er geen harde grens met douanecontroles tussen Ierland en Noord-Ierland zou komen.
Maar de garanties voor de voorstanders van hereniging van Noord-Ierland met Ierland hebben de toorn van de unionisten opgewekt, die bij Groot-Brittannië willen blijven. In de praktijk volgt Noord-Ierland volgens het akkoord de regels van de Europese interne markt voor goederen. De grens is daarom verplaatst naar de Ierse Zee: goederen die vanuit Groot-Brittannië worden verscheept, worden bij aankomst in Noord-Ierland gecontroleerd.
Die douanebarrière splitst het Verenigd Koninkrijk nu in tweeën, zo luidt de kritiek van de Unionisten, en zou de plaats van de Noord-Ieren in het land verzwakken. ‘Door deze tekst te ondertekenen heeft Boris Johnson Noord-Ierland verraden; we hebben het zo vaak gezegd en zullen het nogmaals zeggen’, schreef The Belfast News Letter in een redactioneel commentaar dat op 18 april 2022 werd gepubliceerd.
Bedrijven hebben ook geklaagd dat de controles extra kosten en vertragingen met zich meebrengen, schrijft de BBC. In het Britse parlement was dan ook een voorstel aangenomen om het protocol eenzijdig te wijzigen.
Wat betekent het akkoord voor de toekomst?
‘Dit is het begin van een nieuw hoofdstuk in onze relatie’, zei de Britse premier, in navolging van de voorzitter van de Europese Commissie. ‘Wat een verademing’, schrijft The Times. De Britse premier en de voorzitter van de Europese Commissie, zij aan zij, in Windsor Castle. Een en al glimlach. Warm in woord en gebaar. ‘En men begint te dromen, na jaren van verbittering, van het begin van een nieuw tijdperk in de relatie tussen het VK en de EU.’ De overeenkomst is ‘technisch en ingewikkeld’, schrijft Financial Times, ‘maar de symbolische waarde is groot.’
‘Voor Sunak en Von der Leyen was dit een moment om de betrekkingen tussen het VK en de EU te herstellen’, aldus de Britse zakenkrant. ‘Beide partijen zien reële voordelen om een einde te maken aan de rancune die de betrekkingen sinds het referendum van 2016 hebben opgeroepen, vooral nu er een oorlog woedt op het Europese continent.’ Groot-Brittannië en de EU hebben al samen sancties tegen Rusland ingesteld wegens de grootschalige invasie van Oekraïne.
‘Sunaks brexit-deal met de EU over het zogenaamde Noord-Ierland-protocol opent het vooruitzicht op tastbare economische voordelen voor het VK’, schrijft Financial Times.‘Een voor de hand liggende prioriteit voor een premier die in de aanloop naar de landelijke verkiezingen van volgend jaar worstelt met een crisis in de kosten van levensonderhoud.’
Het gevaar van een handelsoorlog met de EU die dreigde te ontstaan omdat het VK een proces was gestart om het protocol eenzijdig te wijzigen, is inmiddels van de baan. ‘En die had het VK zich ook niet kunnen veroorloven gezien de dreigende recessie’, schrijft FT.
In het VK is de kwestie echter uiterst controversieel. Zo controversieel dat, volgens The Times, een ontmoeting tussen Ursula von der Leyen en koning Charles III, net na haar persconferentie met Rishi Sunak, de woede van sommige politici heeft opgewekt: een dergelijke ontmoeting dreigt de monarchie in het publieke debat te betrekken.
De Noord-Ierse unionisten van de DUP verwerpen elke toepassing van de EU-wetgeving in de provincie. Het is daarom nog de vraag of zij de nieuwe wijzigingen afdoende vinden. Het afgelopen jaar heeft de partij, ondanks een verpletterende nederlaag bij de verkiezingen van mei 2022, uit protest het functioneren van de Noord-Ierse parlement geblokkeerd. Hierdoor kan er geen nieuwe regering worden gevormd en kunnen er geen nieuwe verkiezingen worden uitgeschreven.
‘Dit is een probleem voor Sunak’, analyseert The Telegraph. ‘Sommige invloedrijke brexiters hebben namelijk gezegd dat ze meegaan met het standpunt van de DUP.’ Als de Conservatieven niet worden overtuigd door de deal die Sunak en Von der Leyen voorstellen, ‘wordt de premier gedwongen zich tot Labour te wenden, terwijl hij noch de steun van het land, noch die van zijn eigen partij heeft’, schrijft het conservatieve dagblad.
Jeffrey Donaldson, de leider van de DUP, blijft vooralsnog vaag over het standpunt van zijn partij. Hoewel hij ‘aanzienlijke vooruitgang’ constateerde in de herziene overeenkomst, betreurde hij in een verklaring ook dat ‘in bepaalde sectoren van de economie de Europese wetgeving van toepassing blijft in Noord-Ierland’. Een paar uur eerder had hij The Belfast News Letter verzekerd dat de tekst ‘door juristen zal worden onderzocht’ om ervoor te zorgen dat ‘de rol van Noord-Ierland binnen het VK en zijn interne markt wordt hersteld’.
‘We mogen niet vergeten dat we misschien nooit een betere oplossing zullen vinden voor de Noord-Ierse grens’, benadrukt The Sun. ‘Een schijnbaar hardnekkig raadsel sinds de eerste keer dat brexit in dit land ter sprake kwam.’
Na de spoorwegarbeiders, verpleegkundigen, ambulancechauffeurs en ambtenaren hebben ook de leraren in Engeland en Wales zich aangesloten bij de sectoren die besloten hebben hun werk neer te leggen. Het is een beslissing die waarschijnlijk ‘miljoenen leerlingen’ in het Verenigd Koninkrijk zal treffen, aldus The Times. De grootste lerarenvakbond van het land, de National Education Union (NEU) kondigde Britse maandag aan dat zijn leden bereid zijn hun werk neer te leggen om een beter loon te eisen, waardoor de conservatieve regering van Rishi Sunak verder onder druk kwam te staan. Er zijn zeven stakingsdagen in februari en maart bekendgemaakt.
‘Aangezien de NEU een van de grootste vakbonden van het land is, zal de actie van haar leden waarschijnlijk een wijdverspreide verstoring veroorzaken’, aldus The Guardian. Volgens The Times zou de staking 23.400 scholen in Engeland en Wales kunnen treffen. De actie van de leraren zou een ‘negatief effect op de economie’ van het land kunnen hebben, doordat ’veel ouders gedwongen worden thuis te blijven om voor hun kinderen te zorgen’, aldus de krant.
De staking werd aangekondigd op dezelfde dag dat het Britse parlement een wetsvoorstel behandelde om in bepaalde overheidssectoren een minimumservice te garanderen. Financial Times meldt dat het wetsvoorstel, dat bekendstaat als de ‘antistakingswet’, tot grote verontwaardiging heeft geleid, met name bij de vakbonden. Deze vrezen dat het plan van de regering ‘een ontmoedigend effect’ zal hebben op de stakingsbeweging, aldus het financiële dagblad.
India en Rishi Sunak doen lijken alsof de nieuwe Britse premier sterke banden heeft met dat land. Maar is dat wel zo?
Het enthousiasme waarmee India Rishi Sunaks benoeming tot Brits premier heeft begroet, doet vermoeden dat hij sterke banden heeft met dat land. Dat is helemaal niet zo, schrijft The Wire-oprichter Sidharth Bhatia.
Sunaks grootouders migreerden naar Oost-Afrika vanuit het deel dat uiteindelijk Pakistan werd, en zijn ouders verhuisden naar het Verenigd Koninkrijk, waar Rishi werd geboren, in Southampton. Hij ging daar naar elitescholen en universiteiten en werkte voor hedgefondsen.
‘Hij is in alle opzichten een hardcore conservatief en zal bij elke deal met het buitenland, inclusief India, de Britse belangen behartigen,’ volgens Sidharth Bhatia. ‘Zijn “Indiase identiteit” is in die zin nogal ver weggezakt.’
VS en VK willen ook samen tegenwicht bieden aan China
De Amerikaanse president en de nieuwe Britse premier zijn in hun eerste telefoongesprek op dinsdag overeengekomen samen te werken om ‘Oekraïne te steunen’ en het hoofd te bieden aan China, aldus het Witte Huis in een door The Guardian overgenomen verklaring. De twee leiders, die de ‘speciale relatie’ tussen de VS en het VK opnieuw benadrukten, spraken slechts enkele uren na de toetreding van Sunak tot Downing Street.
De Britse premier belooft de Oekraïense president Volodymyr Zelensky dat de Britse steun voor Oekraïne onder zijn premierschap onwrikbaar en ‘even sterk als ooit’ zal zijn, aldus een woordvoerder van Downing Street. Zelensky zei op zijn beurt dat hij gelooft dat ‘het Britse leiderschap bij het verdedigen van democratie en vrijheid‘ alleen maar sterker zal worden. ‘Oekraïne en Groot-Brittannië hebben de laatste tijd nieuwe hoogten in hun betrekkingen bereikt, maar niettemin hebben we nog potentieel om onze samenwerking te versterken,’ zei hij in een videotoespraak, en hij voegde eraan toe dat hij Sunak had uitgenodigd voor een bezoek aan Oekraïne.
Volgens het Witte Huis zijn Biden en Sunak ook overeengekomen om ‘de dreigingen van China aan te pakken‘, dat land wordt door Washington beschouwd als zijn belangrijkste geopolitieke en economische rivaal op het wereldtoneel. Downing Street had eerder zijn eigen samenvatting van het gesprek vrijgegeven, waarin het verwees naar inspanningen om ‘de kwaadaardige invloed van China tegen te gaan’.
De Britse conservatieven zijn in een ‘race’ verwikkeld, zoals BBC het formuleert, om een nieuwe leider te vinden. De huidige premier, Liz Truss, heeft na slechts vierenveertig dagen in Downing Street ontslag genomen. ‘Dit wordt de tweede leiderschapsverkiezing in vier maanden’, aldus de zender. De voorzitter van het comité van 1922, belast met de organisatie van de Conservatieve Partij, Graham Brady, heeft verklaard dat de volgende regeringsleider tegen 28 oktober zal worden benoemd.
‘Johnsons terugkeer in de politieke arena zou de Conservatieve Partij verder verdelen’
Geen enkele kandidaat heeft zich donderdag officieel gemeld. Maar volgens The Telegraph dringt oud-premier Boris Johnson, die eind juli aftrad naar aanleiding van het Partygate-schandaal, ‘er privé bij tory-parlementsleden op aan hem te steunen voor een dramatische terugkeer naar Downing Street, met de belofte dat alleen hij de tory’s voor zich kan winnen bij de volgende verkiezingen’. ‘Johnsons terugkeer in de politieke arena zou de Conservatieve Partij verder verdelen, aangezien ten minste drie parlementsleden liever de partij verlaten dan weer onder hem dienen’, schrijft The Times.
Volgens Financial Times is voormalig minister van Financiën Rishi Sunak ‘nu de duidelijke favoriet’ om Truss op te volgen, na een termijn dat werd gekenmerkt door ‘economische en politieke turbulentie’. Sunak verloor deze zomer nog de vorige leiderschapsstrijd van Truss. De krant waarschuwt echter dat het voor de 42-jarige moeilijk kan worden om de diep verdeelde partij bijeen te brengen. ‘Vanwege de rol die hij heeft gespeeld bij de val van Boris Johnson’, toen hij aftrad als minister van Financiën, wordt hij door sommige parlementsleden en leden van de Conservatieve partij niet gewaardeerd.
Andere namen waarover wordt gesproken zijn minister Penny Mordaunt, die deze zomer ook kandidaat was voor het leiderschap, en voormalig minister van Binnenlandse Zaken Suella Braverman. Om aan de race deel te nemen heeft een kandidaat tegen maandag de stemmen van honderd (van de 357) parlementsleden nodig.
Na vijf stemrondes zijn alleen Truss en Sunak over
Na vijf stemrondes binnen de Conservatieve Partij zijn er twee kandidaten overgebleven voor de functie van premier van het Verenigd Koninkrijk: minister van Buitenlandse Zaken Liz Truss (46) en ex-minister van Financiën Rishi Sunak (42). Zo’n 160.000 leden zullen de opvolger van de aftredende premier Boris Johnson aanwijzen. Twee televisiedebatten moeten hen helpen bij het maken van hun keuze. De uitslag van de stemming wordt op 5 september bekendgemaakt.
Volgens The Daily Telegraph leidt Liz Truss de race. Geen enkele andere kandidaat kreeg zoveel stemmen als zij bij de stemming van woensdag en de bookmakers maken haar de favoriet, ook al heeft Rishi Sunak de meeste steun (137) bij de vijf stemmingen, merkt het conservatieve dagblad op. Beide kandidaten zitten dichter op elkaar dan destijds, toen Boris Johnson en Theresa May het op 10 Downing Street gemunt hadden.
Een van de belangrijkste verschillen tussen de beide conservatieven betreft de belastingverlaging in het huidige economische klimaat. Truss belooft onmiddellijk te verlagen, terwijl Sunak liever nog even afwacht in deze tijden van economische onzekerheid.
Deze website gebruikt cookies. Door de site te gebruiken gaan we er vanuit dat je ze accepteert. OK
Manage consent
Over onze cookies
Deze website gebruiks cookies die de gebruikservaring verbeteren. De cookies die we als noodzakelijk categoriseren worden opgeslagen door je browser en zijn essentiëel voor een goede werking van de basisfuncties van deze website. We gebruiken ook third-party cookies die ons helpen te analyseren hoe deze website gebruikt wordt. Deze cookies kunnen ook voor marketingdoeleinden worden gebruikt. Ze worden alleen door je browser opgeslagen als je daar toestemming voor geeft.
Onze noodzakelijke cookies zijn essentiëel voor het goed functioneren van deze website. De basisfuncties en beveiliging van deze website zijn hiervan afhankelijk. Deze cookies slaan geen persoonlijke informatie op.
