Twee maanden nadat premier Modi plotseling alle biljetten van 500 en 100 roepie ongeldig verklaarde, wacht de Indiase economie nog steeds op een herstart.
De respijtperiode van vijftig dagen die premier Modi had ingesteld om de problemen rond de ongeldigverklaring (op 8 november 2016) van de bankbiljetten van 500 en 1000 roepie op te lossen, zijn verstreken zonder dat er veel verbetering is gekomen in het tekort aan contant geld. Economen beginnen zich nu zorgen te maken over de kortetermijninvloed op de groei van het bbp. ‘Vergeleken met de trends tot aan november is er in de productiesector en de dienstverlening geen sterke groei te zien. In de eerste helft van het fiscale jaar 2016-2017 ging het langzamer dan in dezelfde periode van het jaar daarvoor,’ zegt Shashanka Bhide, hoofd van het Madras Institute of Development Studies. ‘De tweede helft zal natuurlijk beïnvloed worden door de demonetisatie. Het is nu moeilijker te voorspellen wanneer er weer een opleving komt, want die is afhankelijk van een remonetarisering.’
Lagere groei
Vrije toegang tot contant geld is van cruciaal belang om zaken te kunnen doen, vooral in de informele economie. Deze maakt volgens de officiële schatting dertig procent uit van de Indiase economie [en volgens andere schattingen zestig procent]. De IHS Markit India Purchasing Managers’ Index (PMI) laat zien dat het aantal bestellingen in de dienstensector in november voor het eerst in zeventien maanden afnam, en wel het scherpst in meer dan drie jaar. Ook de groei van de industriële productie daalde vanwege de berichten over geldtekorten. Vóór de geldafschaffing heerste er optimisme over een opleving van de economie, na twee jaren van droogte. Omdat de regering streeft naar een economie die minder afhankelijk is van contant geld, is het ook noodzakelijk dat de digitale infrastructuur snel wordt verbeterd en uitgebreid.
Na de afschaffing van de biljetten van vijfhonderd en duizend roepie voorspelde Goldman Sachs dat India’s bbp-groei van 7,6 procent vorig jaar zou afnemen tot 6,8 procent in dit jaar. Daardoor zouden de binnenlandse activiteiten aanzienlijk worden beperkt, wat vervolgens invloed heeft op de groei van het bbp. S&P Global Ratings heeft de groeivoorspellingen ook bijgesteld naar 6,9 procent na een eerdere schatting van 7,9 procent. De demonetisatie viel voor veel sectoren, waaronder het toerisme, juist in het hoogseizoen tussen Diwali (het lichtfeest dat in de herfst wordt gevierd) en januari.
‘Als de liquiditeitscrisis wordt opgelost en de pijn niet langer duurt dan tot het derde en vierde kwartaal van dit fiscale jaar, dan zou de groei dichter in de buurt van de 8 procent kunnen komen,’ zei Dharmakirti Joshi, chef-econoom bij S&P’s Indiase dochtermaatschappij CRISIL. Joshi is een van degenen die optimistisch is over toekomstige groeiverwachtingen aangezien ‘het fiscale en monetaire beleid van de NDA (Nationale Democratische Alliantie)-regering de afgelopen tweeëneenhalf jaar heel verantwoordelijk is geweest’.
Sociaal wetenschapper G.K. Karanth meent dat de NDA-regeringsperiode tot nu toe, afgezien van de geldafschaffing, gedefinieerd kan worden als ‘vrij kalm’. Paradoxaal genoeg zijn het niet alleen de armen en de middenklasse die last hebben van Modi’s wisseltruc, maar ook de welgestelden. Dit is de enige voldoening voor de arme, gekwelde, ‘gewone’ man. ‘Er werd een soort sardonisch plezier ontleend aan het feit dat veel mensen met zwart geld problemen hadden om hun ongeldig verklaarde biljetten te wisselen. De verwachtingen voor de toekomst zijn nog steeds hooggespannen. De komende tweeëneenhalf jaar zijn bepalend voor de regering-Modi, omdat ze het resultaat van de demonetisatie moet aantonen,’ zegt Karanth.
‘Ik ben bang dat hij van plan is het drama te laten voortduren. Als iets mislukt, probeert hij de aandacht af te leiden door een andere zet te doen’
Terwijl de gewone man nog worstelde met de geldcrisis, kreeg hij de afgelopen maand nog meer slecht nieuws in de vorm van een verlaging van de socialezekerheidsuitkeringen en een stijging van de benzine- en dieselprijzen. Die laatste was een gevolg van de verhoging van de internationale prijzen, nadat de olieproducerende landen hadden afgesproken de productie vanaf 1 januari te beperken. Die stijging zal de regering van het van import-afhankelijke India onder druk zetten. Die had namelijk de lage wereldprijzen gebruikt om haar inkomsten te verruimen via hogere accijnzen. Terwijl corrupte lieden nieuwe manieren beramen om aan meer geld te komen, en de gewone man nog wacht op de winst van de wisseltruc, krijg je hoe langer hoe meer het gevoel dat er onder het huidige NDA-regime niet veel is veranderd.
Narendar Pani, professor aan het National Institute of Advanced Studies, vergelijkt Modi’s bewind met de regeerstijl van de vorige premier Indira Gandhi, die de nadruk legde op ‘standvastigheid’. ‘De NDA is al deze hele regeerperiode op zoek naar een groots idee dat meer geïdentificeerd zou worden met Modi dan met zijn partij. Die zoektocht gaat nog door. Er zijn al veel ideeën weggehoond, vooral dat van de geldafschaffing,’ aldus Pani.
Ontwikkelingseconoom Jayati Ghosh vergelijkt Modi ook met Indira Gandhi en voegt eraan toe: ‘Het is erger, want in tegenstelling tot Mrs. Gandhi raadpleegt Modi niemand en neemt hij geen adviezen aan. De demonetisatie is daar het grootste voorbeeld van. Ik ben bang dat hij van plan is het drama te laten voortduren. Als iets mislukt, probeert hij de aandacht af te leiden door een andere zet te doen.’
Dus of het nu gaat om plannen voor hogesnelheidstreinen [een samenwerking met Japan], voor het fabriceren van artikelen in India of voor slimme steden, in werkelijkheid is er nog weinig van terug te zien. Een recent rapport van de HSBC-bank wijst erop dat India in de komende tien jaar een tekort van twintig miljoen banen te wachten kan staan. Het rapport meldt tevens dat het werkloosheidscijfer in India omhooggeschoten is tot vijf procent in 2015-2016, het hoogste cijfer in vijf jaar. Dat is zorgelijk in een land waarin de helft van de bevolking onder de vijfentwintig jaar is.
Verkooppraatje
‘Het verkooppraatje van Modi’s uiterst succesvolle verkiezingscampagne speelde niet alleen in op het hindoenationalisme, maar ook op de hoop van een groot aantal burgers, voornamelijk uit de stedelijke middenklasse, dat er over de hele linie een versnelde ontwikkeling op gang zou komen. Maar op dit moment heerst er in grote delen van de maatschappij angst en onzekerheid, die grotendeels veroorzaakt zijn door overhaaste en wereldvreemde acties van de regering,’ zegt T.R. Raghunandan, adviseur van het Accountability Initiative.
Hoewel er door de regering veel nieuwe programma’s en beleidsmaatregelen zijn aangekondigd, worden er maar zelden succesvol nieuwe wegen ingeslagen. Voorbeelden hiervan zijn de verhoging van de belastinginkomsten van de Staten van 32 tot 42 procent, en het initiatief om de Planningcommissie af te schaffen [die in 2015 werd vervangen door een nieuw studie- en planningsorgaan]. Bovendien is de minister-president persoonlijk geïnteresseerd in de uitvoering van de ‘Schoon India’-campagne. De bezuinigingen op de uitgaven in de sociale sector – of het nu onderwijs, gezondheidszorg, landbouw of rurale werkvoorziening betreft – moeten worden verdoezeld door publiciteitscampagnes om het electoraat niet te laten afhaken.
Ontwikkelingseconoom Renana Jhabvala zegt: ‘De tweeëneenhalf jaar waarin de NDA nu regeert, straalden actie uit in vergelijking met het vorige regime omdat alle plannen, die al eerder klaarlagen, beter geïmplementeerd werden.’ Maar het kortwieken van ngo’s ‘is niet erg positief ontvangen omdat die maatregelen met argwaan worden bekeken’, zegt Jhabvala, die tevens nationaal coördinator van de ngo SEWA is. Ze is ook teleurgesteld door het gebrek aan vooruitgang in de implementatie van de Wet op de straatverkoop uit 2014. Die wet had veel kunnen betekenen voor de bescherming van arme mensen, in het bijzonder die in de steden, tegen de druk om smeergeld te betalen. Gezien de stap van de regering om zwart geld te bestrijden door de ongeldigverklaring van de twee bankbiljetten, is dit gebrek aan actie moeilijk verklaarbaar. Het wachten op ‘Achhe Din’ (Modi’s slogan ‘Goede dagen komen’) gaat door.
Auteur: Lola Nayar
Vertaler: Tineke Funhoff
Outlook
India | weekblad | 250.000
Een van de meest gelezen Engelstalige weekbladen van India. Onderscheidt zich van andere weekbladen door stevige kritiek op onder meer conservatieve hindoepartijen.