Vladimir Poetin heeft woensdagochtend tijdens een televisietoespraak een ‘gedeeltelijke’ militaire mobilisatie in Rusland afgekondigd, bericht The Moscow Times. ‘De mobilisatiemaatregelen beginnen vandaag, 21 september,’ zei de Russische president. ‘Alleen reservisten zullen worden opgeroepen voor militaire dienst, in de eerste plaats zij die in de gelederen van de strijdkrachten hebben gediend,’ verklaarde Poetin in de vooraf opgenomen videotoespraak.
‘We doden, doden en doden, en de tijd is gekomen: we zijn in oorlog met het collectieve Westen’
Poetin rechtvaardigde het besluit door de felle gevechten te beschrijven om de Donbas-regio in Oost-Oekraïne en door te beweren dat het Westen Oekraïne onder druk zet om Russisch grondgebied aan te vallen. ‘In Washington, Londen en Brussel zetten ze Kyiv rechtstreeks onder druk om de militaire actie naar ons grondgebied te verplaatsen (…) ze praten over hoe alle beschikbare middelen moeten worden gebruikt om Rusland op het slagveld te vernietigen met het daaruit voortvloeiende verlies van politieke, economische, culturele en alle soorten soevereiniteit en de totale plundering van ons land,’ verklaarde de Russische president.
In een televisietoespraak enkele minuten nadat Poetin was uitgesproken, zei Russisch minister van Defensie Sergej Sjojgoe dat 300.000 Russische reservisten zullen worden opgeroepen voor militaire dienst als onderdeel van de ’gedeeltelijke’ mobilisatie. Sjojgoe zei later: ‘We doden, doden en doden, en de tijd is gekomen: we zijn in oorlog met het collectieve Westen.’
Wat de aanhoudende geruchten over de gezondheid van de Russische president ons wel en niet vertellen over de toekomst van het land. ‘De dood van Poetin zal waarschijnlijk geen van de problemen die het Westen met Rusland heeft oplossen.’
Vladimir Poetin is stervende aan bloedkanker. Of schildklierkanker. Of misschien maagkanker. Nee, het is parkinson. Hij heeft dementie. Hij verliest zijn zicht. Zijn ledematen ‘trillen oncontroleerbaar’. De Russische president lijdt dagelijks aan uiteenlopende ziekten, afhankelijk van welke nieuwszenders je gelooft. Of misschien, zoals verschillende Britse tabloids onlangs suggereerden, is hij zelfs al dood.
Een niet nader genoemde bron bij de Britse geheime inlichtingendienst MI6 aanhalend, meldde de Daily Star op 28 mei dat Poetin ‘erg ziek’ was, mogelijk ‘al dood’, en dat het Kremlin dubbelgangers gebruikte om zijn overlijden te maskeren. Om niet achter te blijven, kwam The Sunday Mirror de volgende dag met eigen, volledig ongestaafde beweringen onder de kop ‘Volgens MI6-chefs is Vladimir Poetin mogelijk al dood en heeft een dubbelganger zijn plaats ingenomen’.
De geruchten over Poetins aftakeling verspreidden zich zo snel en zo wijd dat de Russische minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov zich genoodzaakt zag ze te ontkennen tijdens een interview met de Franse televisiezender TF1. ‘President Vladimir Poetin verschijnt dagelijks in het openbaar,’ zei Lavrov volgens het Russische persbureau TASS. ‘Je kunt hem op tv-schermen zien, zijn toespraken lezen of beluisteren. Ik denk niet dat een verstandig mens tekenen van een ziekte of een kwaal bij deze man zal waarnemen.’
Geen enkel bewijs
Voor alle duidelijkheid: er is geen enkel bewijs dat Poetin ernstig ziek zou zijn. En nog minder dat hij dood is. De naamloze bronnen die in deze artikelen worden geciteerd leveren geen definitief bewijs, wat misschien niet verrassend is gezien de geheimzinnigheid waarmee de gezondheid en veiligheid van de president is omgeven. Ze baseren zich grotendeels op geruchten die de ronde doen binnen inlichtingendiensten en op kremlinologie; een oude praktijk uit het Sovjet-tijdperk die inhoudt dat analisten, bij gebrek aan betrouwbare informatie, de openbare optredens van de leider onderwerpen aan minutieus onderzoek, op zoek naar tekenen van fysiek verval of aanwijzingen over wie al dan niet uit de gratie is.
De tot dusver meest overtuigende berichtgeving over wat er eventueel schort aan de gezondheid van Poetin is afkomstig van het onafhankelijke Russische medium Proekt, dat aan de hand van uitgelekte reisdocumenten heeft aangetoond dat Poetin op zijn minst onder streng medisch toezicht staat. Volgens een op 1 april gepubliceerd onderzoek werd hij de afgelopen jaren op reizen naar zijn residentie aan de Zwarte Zee vaak vergezeld door een team van topartsen, waaronder een oncologisch chirurg en twee KNO-artsen, wat volgens Proekt wijst op een behandeling voor schildklierkanker. Poetins woordvoerder Dmitri Peskov deed die beweringen af als ‘verzinsels en onwaarheden’.
Misschien is hij gewoon een ouder wordende despoot met een slecht humeur en een slechte rug
Andere vermeende bewijzen voor het naderende overlijden van de negenenzestigjarige zijn op zijn best indirect en berusten op subjectieve analyse van videobeelden die volgens sommige waarnemers tonen dat de president een tremor probeert te verbergen of grimassen maakt vanwege pijn. Zo werd een ontmoeting met minister van Defensie Sergej Sjojgoe, die op 21 april op televisie werd uitgezonden, bijzonder nauwlettend geanalyseerd omdat Poetin tijdens de twaalf minuten durende bijeenkomst achteroverleunde in zijn stoel en de tafel voor hem vastgreep. Dat leidde tot speculaties dat hij iets probeerde te verbergen, zoals een trillende hand of onwillekeurige bewegingen als gevolg van de ziekte van Parkinson.
Anonieme bronnen van westerse inlichtingendiensten wezen op zijn ‘asgrauwe en opgeblazen’ gezicht tijdens recente optredens en zagen in zijn ‘steeds grilliger gedrag’ een teken dat hij een steroïdenbehandeling voor kanker ondergaat, of een degeneratieve neurologische aandoening. Ook zijn besluit om een wollen deken over zijn knieën te trekken toen hij op 9 mei naar de parade voor de Dag van de Overwinning op het Rode Plein in Moskou keek, wordt gezien als bewijs van zijn snelle aftakeling. Zoals The Sun meldde: ‘Een door kanker geteisterde Poetin bekijkt militaire parade met wollen DEKEN over zijn benen, terwijl geruchten de ronde doen over de gezondheid van de tiran’.
Misschien is het allemaal waar en beleeft de Russische leider zijn laatste dagen. Maar misschien is hij gewoon een ouder wordende despoot met een slecht humeur en een slechte rug die het soms koud heeft.
Onweerstaanbare clickbait
Het is gemakkelijk te begrijpen waarom de geruchten over de gezondheid van Poetin zo veel aandacht krijgen. Het is onweerstaanbare clickbait. Wie wil niet lezen hoe lang hij volgens zijn artsen nog heeft en hoe dit zijn obsessie met zijn plek in de geschiedenis verklaart en zijn anderszins onverklaarbare aanval op Oekraïne? Overigens komt het ergens ook door de president en zijn propagandisten zelf, gezien de nadruk die ze tijdens zijn eerste jaren legden op zijn vermeende fysieke kracht. Dat deden ze door foto’s te ensceneren waarop hij met ontbloot bovenlijf paardrijdt en in een Siberisch meer zwemt, bedoeld om –na de schuifelende, vaak dronken verschijning van voorganger Boris Jeltsin – zijn geschiktheid voor het ambt te bewijzen.
De onverzadigbare belangstelling voor de vermeende kwalen van de Russische leider komt ongetwijfeld ook deels voort uit de wens dat er een einde komt aan zijn steeds repressievere bewind en de verwoestende oorlog in Oekraïne. In plaats van een lang, bloedig conflict dat nog vele jaren kan voortduren, is het verleidelijk te geloven dat de aanstichter ervan gewoon zou kunnen verdwijnen, waarna meer redelijk denkende lieden de Russische troepen terugroepen en het zinloze geweld is afgelopen.
Dat veronderstelt wel dat wie na Poetin komt, redelijker zal zijn, minder paranoïde over de plaats van Rusland in de wereld en ook maar iets geeft om de democratie of de rechtsstaat. Er is echter geen enkele reden om hiervan uit te gaan.
Het is zelfs heel goed mogelijk dat Poetins opvolger nog autocratischer is dan hijzelf
Als Poetin overlijdt moet volgens de Russische grondwet premier Michail Misjoestin het roer overnemen als waarnemend president, waarna binnen drie maanden nieuwe verkiezingen worden gehouden. Misjoestin is een onopvallende technocraat met weinig politieke ervaring. Hoewel zijn middelmatigheid door sommigen in de elite van het regime mogelijk als pluspunt wordt gezien, aangezien ze verwachten dat hij als loyale stroman zal doen wat hem gezegd wordt (zoals door zijn vroege geldschieters ook over Poetin werd gedacht), is hij hoogst waarschijnlijk geen serieuze kandidaat.
Het is zelfs heel goed mogelijk dat Poetins opvolger nog autocratischer is dan hijzelf. Tot de belangrijkste kandidaten binnen zijn kring behoren waarschijnlijk de secretaris van de veiligheidsraad, Nikolaj Patroesjev, die door de wetenschapper Mark Galeotti is beschreven als ‘havik der haviken’ en ‘de gevaarlijkste man van Rusland’ vanwege zijn nationalistische, antiwesterse standpunten; en Aleksandr Bortnikov, hoofd van de Russische Federale Veiligheidsdienst (FSB), een van de opvolgers van de vroegere staatsveiligheidsdienst KGB. Met andere woorden: de dood van Poetin zal waarschijnlijk geen van de problemen die het Westen met Rusland heeft oplossen.
Maar Poetin is sterfelijk, en hoewel de laatste geruchten over zijn dood misschien sterk overdreven zijn, kunnen aanhoudende speculaties over zijn gezondheid hem toch schaden. Zulke geruchten kunnen er gaandeweg voor zorgen dat hij als ‘de man van gisteren’ wordt gezien. En hoewel niemand de eerste wil zijn die de opvolgingskwestie in het openbaar aan de orde stelt, zullen zijn bondgenoten en vijanden – en degenen in beide kampen die op zijn baan azen – zich zodra blijkt dat hij ziek is in allerlei bochten wringen om hem te mogen vervangen.
Deze website gebruikt cookies. Door de site te gebruiken gaan we er vanuit dat je ze accepteert. OK
Manage consent
Over onze cookies
Deze website gebruiks cookies die de gebruikservaring verbeteren. De cookies die we als noodzakelijk categoriseren worden opgeslagen door je browser en zijn essentiëel voor een goede werking van de basisfuncties van deze website. We gebruiken ook third-party cookies die ons helpen te analyseren hoe deze website gebruikt wordt. Deze cookies kunnen ook voor marketingdoeleinden worden gebruikt. Ze worden alleen door je browser opgeslagen als je daar toestemming voor geeft.
Onze noodzakelijke cookies zijn essentiëel voor het goed functioneren van deze website. De basisfuncties en beveiliging van deze website zijn hiervan afhankelijk. Deze cookies slaan geen persoonlijke informatie op.
