De Amerikaanse president Donald Trump ligt goed bij het conservatieve deel van de wetshandhavers in zijn land. Vooral een aantal sheriffs doet steeds meer van zich spreken.
Vorig jaar was sheriff Wayne Ivey uit Titusville op de verkiezingsavond zo zenuwachtig dat hij zich in zijn huis terugtrok en zijn iPad, met een kaart met de uitslag in elke staat erop, op een projectiescherm aansloot. Ging een staat naar Donald Trump, dan schreeuwde Ivey het uit van opwinding. Aan het einde van de avond drong het tot hem door: de kiezers hadden niet alleen voor Trump gekozen, ze hadden ook hun steun gegeven aan Iveys eigen politiek incorrecte, conservatieve beleid.
‘Trump bindt niet in,’ zei Ivey, sheriff van Brevard County, aan de oostkust van Florida. ‘Hij is niet bang om te zeggen waar het op staat, en precies dat hebben we nodig.’ Met zijn rode ‘Make America Great Again’petje prominent in zijn werkkamer behoort Ivey tot de golfdistrictsheriffs die zich gesterkt voelen door Trump en zijn beleid en zich opwerpen als voetsoldaten in de cultuur en politieke strijd in het land.
Van diepblauwe staten als Massachusetts en New York tot traditioneel conservatieve bolwerken in het zuiden en het Midwesten: plaatselijk gekozen sheriffs doen als vurige voorstanders van de president van zich spreken. Ze herkauwen ook diens boodschap, of die nu betrekking heeft op serieuze beleidsthema’s als immigratie of op schermutselingen met de National Football League (NFL) over spelers die knielen tijdens het volkslied.
Nu Trump met zijn tweets overal in het land steeds weer het gesprek van de dag is, kopiëren de sheriffs zijn dwarse politiek stijl. Daarmee jagen ze progressieve kiezers en juridisch experts op de kast, die bang zijn dat het rechtssysteem wordt uitgehold. Sommige sherrifs gaan zelfs tegen het ‘politiek correcte’ beleid van Democraten in en bedienen zich van retoriek die sommige inwoners tegen de borst stuit.
‘Meer dan in de afgelopen jaren durven wetshandhavers en sheriffs controversiële standpunten in te nemen over het opsluiten van mensen,’ zegt Daniel Medwed, hoogleraar recht en criminologie aan de Northeastern University in Boston. ‘Een president die er niet mee zit om dingen te zeggen die mensen in vorige regeringen niet durfden te zeggen, moedigt anderen aan hetzelfde te doen.’
In de afgelopen negen maanden doken filmpjes op van gekozen sheriffs die beloven de immigratiedienst af te sturen op inwoners zonder verblijfsstatus, die plegers van seksueel geweld de toegang tot schuilkelders willen ontzeggen wanneer er een orkaan dreigt, en die gevangenen Trumps muur aan de Mexicaanse grens willen laten bouwen. De afgelopen maand stelde een sheriff uit Louisiana zelfs voor ‘goede’ gevangenen langer vast te houden om te koken, schoon te maken en auto’s te wassen.
In Titusville roept Ivey zijn kiezers op zich te bewapenen en een districtsmilitie te formeren. Net als veel andere sheriffs maakt hij controversiële, soms zelfs schokkende filmpjes die moeten getuigen van een stoer imago, zoals die waarop hulpsheriffs deuren intrappen. In een interview zei Ivey het als zijn plicht te beschouwen de president te steunen. Op zijn Facebook-pagina staat zelfs een foto van Trump met het bijschrift ‘Laat onze president met rust’.
Trump cultiveert een sterke band met de wetshandhavers in het land. Een week na zijn inauguratie ondertekende hij een decreet dat het departement van Binnenlandse Veiligheid gebiedt plaatselijke agenten federale immigratiewetten te laten handhaven. Daarmee draaide hij het beleid van president Obama terug. Begin februari nodigde Trump een stuk of tien sheriffs uit voor een bijeenkomst in het Witte Huis, waarin hij zwoer hard op te treden tegen geweld van bendes in Chicago en de door hem voorgestelde grensmuur te bouwen. Voordat de sheriffs het Witte Huis verlieten, gaven ze Trump een beeldje van een sheriff met een cowboyhoed op. Het was de eerste keer, zeiden ze, dat de National Sheriffs’ Association zo’n beeldje verstrekte aan een niet-sheriff. De dag erna sprak Trump de Major County Sheriffs’ Association en de Major Cities Chiefs Association toe. ‘Ik wil graag beginnen met te zeggen dat jullie, en álle wetshandhavers in ons land, een echte vriend in het Witte Huis hebben zitten,’ aldus Trump.
Verharding
Een conservatieve sheriff met de rechtsorde hoog in het vaandel is niets nieuws. Sinds de begindagen van de Amerikaanse wetshandhaving bemoeien conservatieve, uitgesproken sheriffs zich met de cultuur en de politiek.
Toch verbaast het rechtsdeskundigen dat de bevoegdheden en de politieke macht van de conservatieve sheriffs steeds groter lijken te worden, waaruit blijkt dat de tegenstellingen in de VS verharden. ‘De president verdeelt het land, en dat sijpelt door in de manier waarop sommige gerechtsdienaren tegenwoordig hun werk doen,’ zet Isaiah Rumlin, voorzitter van de National Association for the Advancement of Colored People in het district Duval in Florida.
Binnen enkele weken na Trumps inauguratie lieten sheriffs in het hele land weten dat ze met ambtenaren van Binnenlandse Veiligheid vruchtbare besprekingen hadden gevoerd, onder andere over immigratiegebied. In het district Beaufort, in South Carolina, ging sheriff P.J. Tanner voortvarend aan de slag met een programma om samen met immigratieambtenaren inwoners zonder identiteitspapieren op te sporen. ‘We hebben het gevoel dat de president ons belang serieus neemt: de Amerikaanse burgers beschermen,’ zei Tanner in een interview.
Ook in Oklahoma is de scepsis van de regering voor wat betreft versoepeling van het drugsbeleid een hart onder de riem voor de sheriffs. Nadat minister van Justitie Jeff Sessions de afgelopen maand met de Oklahoma Sheriffs’ Association (OSA) had gesproken, zwoer die zijn inspanningen te verdubbelen om een vorig jaar aangenomen initiatief terug te draaien om het bezit van kleine hoeveelheden drugs niet strafbaar te stellen. Ray McNair, directeur van de OSA, zei dat wetshandhavers met de regering kunnen samenwerken om de misdaadbestrijding op alle niveaus te verfijnen. ‘Je kunt overheidsmensen over allerlei onderwerpen laten praten, zodat mensen zich ervan bewust worden waarom ze belangrijk zijn, en dan kunnen we kijken wat dat betekent voor handhaving op staats- en districtsniveau,’ aldus McNair.
Andere sheriffs ondersteunen Trumps plannen op een subtielere manier en bekrachtigen zo zijn boodschap. Nadat Trump het vuurtje tegen de NFL had opgestookt, verbood de sheriff van het district Geauga, in Ohio, zijn hulpsheriff de veiligheid te handhaven tijdens wedstrijden van de Cleveland Browns.
Hij gaat er prat op dat de gevangenis van het district Brevard zo weinig mogelijk geld aan maaltijden voor gevangenen uitgeeft als voedingstechnisch verantwoord is
De ruim drieduizend sheriffs in het hele land, die bijna allemaal zijn gekozen, vormen een allesbehalve homogene groep. Sheriffs in stedelijk gebied zijn meestal Democraten met progressieve opvattingen over de hervorming van het strafrecht, het drugsbeleid en immigratie. Zo vatte Rumlin moed toen enkele sheriffs, onder wie die van Jacksonville, zich uitspraken tegen Trumps opmerking, afgelopen zomer, dat minder zachtzinnig moet worden omgesprongen met gevangenen op transport. Het is echter een gegeven dat de groep conservatieve sheriffs steeds groter wordt, zegt Richard Rosenfeld, hoogleraar criminologie aan de University of Missouri.
Zelfs in politiek gematigde gemeenschappen verklaren sheriffs zich tot voorstander van Trump en zijn beleid. In het district Chester, in Philadelphia, waar Trump met een verschil van 9 procent verloor, kreeg sheriff Carolyn B. Welsh het aan de stok met degenen die haar hekelen om haar onvoorwaardelijke steun aan Trump. En in Buffalo hebben enkele Democraten het aftreden geëist van sheriff Tim Howard van het district Erie nadat hij dit voorjaar in uniform was verschenen op een pro-Trump-bijeenkomst. Howard heeft bovendien in het openbaar een bevel genegeerd van de Democratische gouverneur van New York, Andrew M. Cuomo, dat gerechtsdienaren verbiedt mensen naar hun immigratiestatus te vragen. ‘Het is als sheriff onderdeel van mijn werk om de grondwet en de wet te handhaven, ook al proberen politici uit Albany goedkoop punten te scoren,’ zei Howard in een verklaring.
Ryan Lenz, onderzoeker aan het Southern Poverty Law Center, zegt dat recente acties van conservatieve sheriffs erop wijzen dat wetshandhavers in grote delen van het land nog verder naar rechts opschuiven. Hij noemt de grote invloed van zelfverklaarde ‘constitutionele sheriffs’, een term uit het begin van de jaren zeventig die staat voor een beweging die zich de afgelopen jaren op het platteland steeds meer doet gelden uit bezorgdheid over het beleid van Obama. Constitutionele sheriffs zeggen geen federale wetten te handhaven die ze beschouwen als een inbreuk op de grondwettelijke rechten van inwoners van hun district.
Richard Mack, directeur van de Constitutional Sheriffs and Peace Officers Association, zegt dat zijn organisatie vierhonderdvijftig sheriffs heeft getraind. Het afgelopen jaar steunde de groepering een sheriff op het platteland van Oregon die openlijk zijn sympathie had uitgesproken voor een gewapende, antioverheidsgezinde militie die een wildpark bezette.
Van oudsher, aldus Lenz, slinkt de beweging wanneer er een regering aan de macht is die ze als minder vijandig beschouwt. ‘Dat is nu niet aan de hand. En dat komt door de verkiezingen van 2016,’ zegt Lenz, wiens organisatie groeperingen onder de loep neemt die ze als extremistisch beschouwt. ‘Op radicaal rechts worden extremistische ideologieën in de periferie van de Amerikaanse politiek ineens voor vol aangezien.’
Veel inwoners van Titusville beschouwen Ivey – met zijn volkse humor en onvermoeibare handjes schudden – als vrij doorsnee voor zijn traditioneel conservatieve district. Maar de sheriff zit er niet mee om te zeggen dat ook hij als sheriff pal staat voor de grondwet. Drie jaar geleden liet hij zelfs de preambule op zijn linkerarm tatoeëren, terwijl hij zichzelf de ‘politiek meest incorrecte sheriff’ van het land noemt. Nadat hij in 2012 voor het eerst was gekozen, introduceerde hij in Florida de enige ‘chain gang voor gevangenen’. Verder zet hij elke week een filmpje op Facebook, getiteld ‘Wheel of Fugitive’, met daarin gezichten van mensen die wegens een misdrijf worden gezocht. Ook gaat hij er prat op dat de gevangenis van het district Brevard zo weinig mogelijk geld aan maaltijden voor gevangenen uitgeeft als voedingstechnisch verantwoord is, ongeveer 99 cent per gevangene per dag.
Hier in het noordoosten van Florida zijn sommige advocaten bezorgd dat Trumps beleid, gecombineerd met de harde reputatie van de sheriff, de traditionele spanningen tussen gerechtsdienaren en bepaalde groepen zal vergroten. Volgens Indy Moran, een maatschappelijk werker, ontvluchtten dit jaar veel immigranten uit het district Clay de buitenwijken van Jacksonville nadat de pas gekozen Republikeinse sheriff, Darryl Daniels, had gezegd dat zijn ondergeschikten nauw zullen gaan samenwerken met de Amerikaanse immigratiedienst. Daniels, de eerste Afro-Amerikaanse sheriff in de geschiedenis, probeert zijn harde reputatie nog verder op te vijzelen door zijn mensen op vrijdag ‘spijkerbroek en laarzen’ te laten dragen. Met een cowboyhoed op verklaarde Daniels op tv-zender WJXT uit Jacksonville dat hij criminelen de stuipen op het lijf wil jagen en ‘eer wil betuigen aan tijden waarin de mensen nog wisten wie de sheriff was’.
‘De mensen zijn bang,’ zei Moran, van Spaanstalige komaf. ‘Het is hier Texas niet. Je hebt hier veel boeren. Als die in zo’n outfit willen rondlopen is dat prima. Maar heb je het over instanties die de wet moeten handhaven, dan vind ik het belachelijk. Ik denk dat het duidelijk maakt wat ze denken en waar ze voor staan.’
Auteur: Tim Craig
Vertaler: Nicolette Hoekmeijer
Daniels reageerde niet op herhaalde verzoeken om commentaar. Maar Ivey zegt dat criticasters de centrale boodschap van de verkiezingen van 2016 over het hoofd zien. Of het nu de president is of de sheriff, zegt hij, veel Amerikanen willen leiders die ‘zeggen wat ze denken’.
The Washington Post
Verenigde Staten | dagblad | oplage 700.000
Bewees zich met het publiceren van de Pentagon Papers. Eerste krant die zeven dagen per week verscheen (sinds 1980). Een van de meest invloedrijke kranten ter wereld. Centrum-rechts georiënteerd met een grote focus op de Amerikaanse politiek.