Achter de miljardenindustrie van kunstmatige intelligentie gaan honderden Venezolanen schuil die algoritmes trainen voor een schamele vergoeding. Door de diepe economische crisis in het land is dit een van de weinige manieren om te overleven. Experts spreken van ‘kolonialisme door AI’.
De economische crisis in Venezuela dwong Oskarina Fuentes zeven jaar geleden om aan de slag te gaan als onzichtbare werker in de wereld van kunstmatige intelligentie (AI). Haar rol is het taggen van data, met als doel de prestaties van internetrobots te verbeteren. Daarvoor krijgt ze een minimale vergoeding waarvan ze moet zien te overleven. ‘Het gaat om meer dan alleen zoekopdrachten,’ zegt de drieëntertigjarige vrouw. Ze legt zich toe op het verzamelen van data van bedrijven en mensen, het selecteren van het beste antwoord op zoekopdrachten, het modereren van inhoud zodat sommige gruwelijke content niet online kan circuleren – een oneindige hoeveelheid werk waarmee ze enkele dollarcenten toevoegt aan haar Appen-account.
Appen is een Australisch virtueel platform dat data verzamelt voor techreuzen als Microsoft, Amazon en Google om hun AI-systemen te verbeteren. Medewerkers uit meer dan honderdzeventig landen registreren zich op het platform en kiezen er welke taken ze zullen uitvoeren.
Door het ‘labelen’ of ‘annoteren’, zoals Oskarina Fuentes doet, krijgen rekenmodellen informatie op basis waarvan ze beslissingen kunnen nemen, uiteenlopend van het verbeteren van zoekopdrachten op het web tot het mogelijk maken van complexere algoritmen, zoals die van een zelfrijdende auto. ‘Het systeem leert van het werk dat deze werkers doen,’ zegt Alberto Delgado, een AI-expert aan de Universidad Nacional van Colombia.
Achter de schermen van deze miljardenindustrie schommelt de betaling aan Fuentes tussen de 200 en 300 dollar per maand, wat dicht in de buurt komt van het minimumloon in Colombia (209 dollar), het land waarnaar ze in 2019 migreerde met haar moeder. De diepe economische crisis die Venezuela al tien jaar teistert, heeft velen gedwongen op zoek te gaan naar alternatieve methoden om te overleven. En platforms voor het ‘labelen van data’, waarvoor geen speciale kwalificatie is vereist, bieden mogelijkheden om de honger te stillen.
Slavenarbeid
Fuentes, die afgestudeerd is als ingenieur in de olie-industrie, lijdt aan diabetes en heeft een slechte gezondheid. Daardoor kan ze haar beroep niet uitoefenen en kan ze ook geen andere baan vinden. Honderden Venezolanen met wie ze op het sociale netwerk Telegram praat over hun ervaringen op Appen vonden evenmin een alternatief voor hun levensonderhoud.
Het platform Appen, dat volgens een Australisch mediakanaal zo’n 500 miljoen dollar waard is, belooft dat de beloning van zijn werknemers ‘het minimumloon in de regio overstijgt’. Na meer dan vijf jaar hyperinflatie is dat in Venezuela niet zo moeilijk.
‘Met veel moeite kan ik ongeveer 200 dollar per maand bij elkaar schrapen,’ zegt een werknemer die haar naam liever niet bekend wil maken uit angst voor represailles van het bedrijf. Haar inkomsten komen van haar werk bij Appen en vergelijkbare sites zoals Toloka, Hive Micro, Testable Minds en Paidera. Het geld dat ze verdient is nauwelijks genoeg om zichzelf, haar man en twee kinderen te kunnen voeden. Een ander inkomen is er niet. ‘Het is slavenarbeid die slecht wordt betaald,’ zegt de vrouw, die zich in de Venezolaanse stad Cabimas vastklampt aan dit virtuele werk.
Rodrigo Sircello, die werkt vanuit Maracaibo, zegt dat hij en zijn partner zich in 2016 hebben ingeschreven na de belofte van een goed inkomen. ‘Mijn vrouw kreeg voortdurend e-mails van Appen (…) In hun advertenties stond dat het ging om werken op afstand en dat je veel geld kon verdienen,’ zegt de zevenenvijftigjarige.
Nu, in 2023, hebben hij en zijn gezin moeite om de eindjes aan elkaar te knopen. Er is geen werk. ‘Sinds het begin van dit jaar lukt het nauwelijks om een minimumbedrag van 10 dollar per week te halen,’ zegt Sircello, die het geld van zijn maandelijkse pensioen dat hij heeft opgebouwd als bibliothecaris gebruikt om de internetverbinding te betalen die hij nodig heeft voor Appen. Hoeveel jaar ze ook ingeschreven staan bij het platform, de medewerkers hebben geen vast dienstverband bij het bedrijf en kunnen ook niet rekenen op gegarandeerde opdrachten of andere garanties. Bovendien valt het werk vaak niet samen met de tijdzone in het gebied waar ze zich bevinden; als de nood hoog is, geven Venezolanen zich op om te werken op welk tijdstip dan ook.
‘Ik voel me geen slaaf van Appen of van AI. We zijn slaven van het Latijns-Amerikaanse systeem’
‘Ik heb slaapproblemen,’ benadrukt de werknemer uit Cabimas, die haar computer ‘vierentwintig uur per dag aan heeft staan’, voor het geval ze in de vroege ochtenduren een melding krijgt over een opdracht. Als er problemen zijn op het platform, zegt ze, doet Appen er lang over om te reageren op klachten, áls er al wordt gereageerd. ‘Ze beantwoorden mijn tickets niet,’ zegt de vrouw. Voortdurende stroomuitval bemoeilijkt haar werk. Op vragen over hoe het zijn werknemers behandelt, antwoordde Appen in een e-mail aan El País dat het bedrijf ‘veel waarde hecht aan zijn werknemers, omdat zij het weefsel vormen van de samenlevingen waarin ze actief zijn’. Appen beantwoordde geen specifieke vragen over de omstandigheden van Venezolaanse werknemers.
Het verhaal van Fuentes kwam in april 2022 aan het licht door een reeks artikelen van het tijdschrift van het Massachusetts Institute of Technology (MIT), waarin wordt gesproken over ‘kolonialisme door AI’. Aan de hand van verschillende gevallen brengt het tijdschrift de macht in beeld die grote bedrijven in deze industrie hebben over medewerkers in ontwikkelingslanden, die in precaire omstandigheden verkeren. Deze gevallen versterken ‘het idee dat AI een nieuwe koloniale wereldorde creëert’, aldus het tijdschrift.
Naar aanleiding van de artikelen werd de naam van Fuentes vervolgens wereldwijd aangehaald in de media, op een manier waar ze het niet helemaal mee eens is. ‘Ik voel me geen slaaf van Appen of van AI,’ zegt de jonge vrouw. ‘We zijn slaven van het Latijns-Amerikaanse systeem,’ verduidelijkt ze. Fuentes is van mening dat het leven in een lage-inkomensregio de oorzaak is van het gebrek aan garanties.
Eerder dit jaar meldde tijdschrift Time vergelijkbare gevallen bij het bedrijf OpenIA. Dat besteedt werk uit aan mensen in Kenia, profiterend van de zwakke economie van het Afrikaanse land. Medewerkers filteren ongewenste teksten uit ChatGPT tegen een betaling van twee dollar per uur.
Gedragscode
Oskarina Fuentes, liefhebber van anime en dieren, benadrukt dat ze haar ervaringen graag kenbaar maakt zodat Appen naar zijn medewerkers gaat luisteren, ‘ervaren, hardwerkende mensen’. ‘We willen erkenning voor onze inspanningen en meer kansen krijgen,’ zegt de jonge vrouw vanuit haar woonplaats in een stad in Antioquia in Colombia. AI-expert Alberto Delgado zegt dat de problemen van de medewerkers komen door het gebrek aan controle in deze branche. ‘AI treft mensen. Daarom moeten we ethische principes en regulering toepassen,’ aldus de universiteitsdocent.
Vorige maand kondigden de Europese Unie en de Verenigde Staten vooruitgang aan wat betreft een ontwerp van een gemeenschappelijke ‘gedragscode’ voor AI, die in de toekomst op vrijwillige basis zou kunnen worden toegepast. UNESCO stelt in een handleiding uit 2021 met aanbevelingen over dit onderwerp dat er aandacht moet komen voor landen met lagere middeninkomens ‘die kwetsbaarder zijn voor mogelijk misbruik door een dominante marktpositie’.
Maar ook zonder actieve regelgeving of garanties willen Fuentes en haar collega’s in Venezuela dat ‘Appen blijft functioneren’, zodat ze hun rekeningen kunnen betalen. Ze vragen om ‘meer opdrachten’, wachten vierentwintig uur naast hun computers, gedreven door angst veroorzaakt door de ineenstorting van hun geboorteland.
Lees ook: