Door op straat te spelen en te zingen probeert een groep jonge Tunesiërs de angst eronder te houden.
Ze vrolijken met hun muziek onze straten op, spelen tegen de angst en brengen hoop. Wij spraken met deze zes jongeren om twee uur ’s middags af voor een cultureel centrum in het centrum van Tunis. Daar treffen we eerst Khaled, die de anderen aan ons voorstelt: Nour Zamen, Souhaib, Raghda, Mouhib en Mehdi. Het collectief Art is an Arm zou in het centrum optreden, maar aarzelt nu, omdat het geluid er slecht is en er binnen geen voorzieningen zijn. Er barst een discussie los en iedereen brengt zijn argumenten in. We gaan nog maar even weg.
Van de rue de Rome tot de rue de Marseille, de rue Mokhtar Attia en het Place du 14-janvier, op pleintjes en in hoekjes, overal in Tunis heeft deze eerste Tunesische groep straatmuzikanten gespeeld.
Het begon allemaal acht maanden geleden. Eerst waren ze met zijn tweeën, toen sloten anderen zich spontaan aan en nu bestaat de formatie uit zes: gitaar, slagwerk, melodica, klarinet, bas en cajón. De jongeren, die allemaal rond de twintig zijn, komen uit verschillende werelden, ze gaan naar de middelbare school of studeren. En wat de muziek aangaat, sommigen hebben gestudeerd op het conservatorium, zoals Khaled, terwijl anderen, zoals Mouhib, alles zelf hebben geleerd.
‘We hebben besloten ons steentje bij te dragen aan de maatschappij en onze burgerplicht te doen via de muziek,’ zegt Souhaib, die uit Bizerte is gekomen om bij de groep te spelen. De dag na de gebeurtenissen in Ben Guerdane [IS pleegde er een aanval waarbij negentien doden vielen] ging Art is an Arm met zijn instrumenten voor een winkelcentrum staan zingen en spelen. Ze zwaaiden er met een spandoek met de slogan ‘Wij gaan met kunst het terrorisme bestrijden’. ‘We wilden zowel met woorden als met muziek een boodschap overbrengen tegen de angst,’ zegt Mouhib.
Binnen de kortste keren zagen ze bij hun vrolijk makende optredens de mensen toestromen, lag de gitaarhoes vol muntjes en stortten de media zich op dit nieuwe fenomeen. Iedereen vond het prachtig, alleen de eigenaar van het restaurant waarvoor ze af en toe speelden was niet blij. ‘Hij wilde een percentage van wat de mensen ons gaven en heeft uiteindelijk de politie op ons afgestuurd. Die dwong ons een verklaring te ondertekenen dat we niet meer op straat spelen. En dat terwijl het niet verboden is,’ vertelt Raghda.
Hun optredens doen denken aan taferelen uit de straten van Berlijn of New York, maar hier staat de straat niet voor een leven in de marge, maar wordt die straat juist heroverd
Dit voorval, dat begin april plaatsvond tijdens de Muziekdagen in Carthago, heeft hen totaal niet afgeschrikt en hun nog meer steun opgeleverd. Zelfs het ministerie van Cultuur boog zich over deze zaak.
Ze gingen de straat weer op. Op 15 april, na het concert in het cultureel centrum dat ze uiteindelijk wel besloten te geven, gingen ze naar de Rue Marseille waar ze veel succes hadden met hun covers van Labess [oftewel ‘Alles gaat goed’, een muziekgroep die in 2004 in Montreal werd gelanceerd door de jonge Algerijn Nedjim Bouizzoul en die vooral in Tunesië veel succes heeft] en van Goeltrah Sound System [letterlijk gul (zeggen) en trah (zien), een Tunesische alternatieve groep die in 2006 is opgericht en in 2015 gestopt], en hun eigen repertoire, dat bestaat uit drie nummers: Samra [brunette], El-Sour [de muur] en West El-Ain [letterlijk midden in het oog, de pupil].
Hun optredens doen denken aan taferelen uit de straten van Berlijn of New York, maar hier staat de straat niet voor een leven in de marge, maar wordt die straat juist heroverd. Toch is er een overeenkomst: dat het in beide gevallen financieel gezien problematisch is om een concertzaal af te huren of om voet aan de grond te krijgen bij een productiebedrijf of in het commerciële circuit. Maar nu kunnen we er hier ook voor kiezen rechtstreeks te gaan luisteren naar deze muziek van een nieuwe tijd. Het is een prachtige en vrolijk makende proeve van de na 14 januari 2011 zo duur bevochten vrijheid van meningsuiting [op die datum viel het dictatoriale regime van Ben Ali]. De groep wordt nu bedolven onder concertaanbiedingen en mediaoptredens, maar het belangrijkste voor hen is om met beide benen op de grond te blijven staan en trouw te zijn aan wat ze echt willen.
Allereerst gaan ze nu een serie concerten geven. Volgens Mehdi is de volgende stap voor de groep na de akoestische optredens om te gaan repeteren en te wennen aan versterkt spelen. Volgens Mouhib is het om hun liedjes op te nemen en ze op YouTube zetten, om internationale bekendheid te krijgen. ‘Door op straat te spelen hebben we geweldige momenten van verbondenheid met de mensen beleefd. Sommigen volgden ons van de ene plek naar de andere om ons te zien spelen,’ vertelt hij. ‘Inmiddels spelen er meer groepen op straat. Op een dag gaan we misschien andere dingen doen, maar dan hebben we wel deze trend gezet, waar anderen na ons hopelijk mee doorgaan.’
Auteur: Narjès Torchani
La Presse
Tunesië | dagblad | oplage 98.000
Opgericht in 1936 als private krant. Kwam eind jaren zestig onder toezicht van de staat en steunde het regime van Ben Ali. Na de revolutie van januari 2011 keerde de vrijheid terug, wat de kwaliteit ruimschoots ten goede kwam.