Na een reeks schandalen worden Russische ambtenaren en volksvertegenwoordigers ‘aangemoedigd’ om hun vakantie niet in het buitenland door te brengen. Maar dit lijkt alleen te gelden voor bestuurders van de tweede garnituur.
‘Mi amigos, como estas? Mando felicidad, mando salud en año nuevo!’ De man in zwembroek, bloemetjeshemd en strohoed spreekt krakkemikkig Spaans, maar wel met de perfecte ongedwongen air van een vakantieganger. Meer op zijn gemak gaat hij verder in het Russisch: ‘Hallo broeders, gelukkig nieuwjaar! Ik wens jullie veel geld toe, veel geluk, en ik neem een kleine cocktail…’ Hij voegt de daad bij het woord en giet twee flesjes bier bij een onbekende vloeistof in een grote pul. De camera toont daarna het aanlokkelijke Mexicaanse strand waarop dit tafereel zich afspeelt.
De eerste week van januari, van oudejaarsavond tot het orthodoxe kerstfeest, is heilig in Rusland. Het hele land is in winterslaap, bedrijven en overheidsdiensten zijn dicht. Iedereen voelt zich even vrij om te doen wat hij wil: een week lang drinken, zich tegoed doen aan een [traditionele Russische] salade Olivier, oude Sovjetfilms kijken op televisie of wandelen over de ideale stranden van de Caraïben of Thailand…
Maar de huidige periode in Rusland is helemaal zoals anders en onze Mexicaanse cocktailliefhebber is niet zomaar iemand. Het betreft Maksim Vasiljev, afgevaardigde in het parlement voor de regio Koersk. Zijn vrouw Svetlana, die hem filmt, is gemeenteraadslid in de dezelfde stad en ook lid van de regerende partij Verenigd Rusland.
Dergelijke luchtigheid is in deze periode van de ‘speciale operatie’ in Oekraïne niet echt welkom. Reizen in bepaalde delen van de wereld is een logistieke krachttoer geworden. De overgrote meerderheid van de Russen worstelt al een decennium met dalende koopkracht en sommige Russen slapen voornamelijk in bevroren loopgraven aan het Oekraïense front. De regio Koersk wordt bijna dagelijks beschoten.
‘Wraak van Wagner’
Deze video van Vasiljev, die op 7 januari verscheen op een lokaal Telegram-kanaal, veroorzaakte tandengeknars bij de bevolking, maar leidde vooral tot felle reacties van politiek leiders. De gouverneur van Koersk eiste sancties en zei dat hij ‘extreem pissig’ was. De secretaris-generaal van Verenigd Rusland, Andrej Toertsjak, eiste zonder meer dat Vasiljev zou aftreden.
Het publieke debat in Rusland kan bijzonder heftig verlopen. Toertsjak bedreigde parlementslid Vasiljev geheel in stijl ‘met de wraak van Wagner’, een verwijzing naar de buitengerechtelijke executies die door het huurlingenbedrijf worden gefilmd en verspreid. Even kenmerkend was de verdediging van Vasiljev. De gekozen functionaris verontschuldigde zich, maar schreef de verspreiding van de video toe aan ‘een vertegenwoordiger van West-Oekraïne’.
Voor de Russische regering is momenteel alles schadelijk wat het idee kan versterken dat de elite het beter heeft dan het volk
Voor de Russische regering is momenteel alles schadelijk wat het idee kan versterken dat de elite het beter heeft dan het volk. Vergelijkbare schandalen deden zich in verschillende regio’s voor. Twee leden van de lokale overheid hadden het nieuwe jaar in Thailand en Sri Lanka doorgebracht. Als reactie hierop dreigde de gouverneur van Oeljanovsk zelfs ambtenaren te verbieden op vakantie in het buitenland te gaan.
Op 17 januari meldde dagblad Kommersant dat ambtenaren en gekozen vertegenwoordigers in meerdere regio’s een informeel verbod (een ‘dringende aanbeveling’) hebben gekregen. Officieel mogen militairen, politie, medewerkers van verschillende veiligheidsdiensten en burgers met schulden voorlopig niet naar het buitenland reizen. Het verbod treft in totaal ongeveer 10 miljoen mensen.
Het lijkt erop dat de vakantiegangers die in deze controverse verwikkeld zijn de fout hebben gemaakt iets te luidruchtig hun geluk te verkondigen – met zelfs foto’s als bewijs. En dat terwijl ze slechts tweederangs leden van het Russische staatsapparaat zijn. Andrej Toertsjak staat dicht bij Vladimir Poetin en heeft dan ook nooit hoeven verantwoorden dat zijn familie een villa aan de Côte d’Azur bezit die nergens in officiële documenten staat vermeld.
Dubai, Bali of Californië
Het onderzoeksteam van Alexei Navalny signaleerde onder meer dat het privévliegtuig van de president van Tatarstan, Rustam Minnikhanov, tijdens de vakantieperiode een week op de Malediven stond. Minnikhanov had eerder een tussenstop in Dubai gemaakt voor een officiële afspraak met de Wereldraad voor Vrede en Tolerantie. Het vliegtuig van de Tsjetsjeense president Ramzan Kadyrov maakte op 31 december en 8 januari twee retourvluchten naar Dubai om niet-geïdentificeerde passagiers af te zetten en op te halen.
Het team van Navalny had vlak voordat de vakantie aanbrak al een diepgaand onderzoek gepubliceerd naar de fabelachtig luxe levensstijl van onderminister van Defensie Timoer Ivanov. Hij is onder meer belast met de wederopbouw van de Oekraïense stad Marioepol. En daarnaast groot liefhebber van vakanties in Saint-Tropez.
De Russische onderzoeksjournalistieke website The Insider, die nu in ballingschap opereert, besteedde begin januari aandacht aan de vakanties van de kinderen van de elite, uitgaande op wat gepubliceerd is op sociale netwerken. Foto’s die door haar metgezel werden geplaatst, onthulden dat de dochter van de minister van Defensie, Sergej Sjojgoe, het nieuwe jaar doorbracht in een luxehotel in Dubai. Ksenia Sjojgoe staat dan ook bekend als een zeer rijke zakenvrouw… vooral dankzij de toekenning van tal van overheidsopdrachten.
Tussen andere bekende namen valt in Marokko de aanwezigheid op van de zoon van Sergej Chemezov, baas van Rostech en verantwoordelijk voor het toezicht op de productie van wapenfabrieken. De dochter van Sergej Narisjkin, directeur van de buitenlandse inlichtingendienst, nam enkele dagen de tijd om uit te rusten op Bali en daarna in Turkije – het land dat lid is van de Atlantische Alliantie en dat door haar vader vol overgave wordt beschimpt. Ook de dochter van Alexander Zhukov, vicevoorzitter van de Doema, werd op Bali gespot.
De zoon van de zeer anti-Amerikaanse senator Vladimir Dzjabarov bracht zijn vakantie door in Californië. En de zoon van Valentina Matvijenko, voorzitter van de Federatieraad, koos voor de Malediven, waar hij verbleef in een hotel met kamerprijzen van 3000 euro. Deze Sergej Matvijenko bemachtigde in het verleden enorme stukken land in Sint-Petersburg, het bolwerk van zijn schoonmoeder, en haalde contracten ter waarde van miljarden roebels binnen voor de renovatie van de riolering in vele Russische steden.
Lees ook: