Een nieuw rapport levert een van de weinige harde bewijzen voor iets wat deskundigen al langer vermoeden: dat Iran een systeem van digitale surveillance over zijn burgers probeert uit te rollen, naar voorbeeld van China en gebruikmakend van Chinese technologie.
Het Chinese bedrijf Tiandy verkoopt zijn bewakingstechnologie aan de Revolutionaire Garde, de politie en het leger van Iran, zo blijkt uit een nieuw rapport van IPVM, een onderzoeksgroep op het gebied van surveillance.
Tiandy is volgens Tate Ryan-Mosley, data- en audiojournalist voor MIT Technology Review, een van ’s werelds grootste bedrijven op het gebied van videobewaking, met een omzet van bijna 700 miljoen dollar in 2020. Het bedrijf verkoopt camera’s en bijbehorende kunstmatige-intelligentiesoftware, waaronder gezichtsherkenningstechnologie en software die naar eigen zeggen ‘het ras van iemand’ kan detecteren.
Het bedrijf zegt zelf vestigingen te hebben in ongeveer zestig landen, maar IPVM schat dat Tiandy’s inkomsten voornamelijk afkomstig zijn uit China. Daar werkt het bedrijf, dat zeer loyaal is aan de Communistische Partij, nauw samen met de Chinese politie. Zo wordt onder meer ‘intelligent beheer’ verzorgd van zogenoemde ‘tijgerstoelen’, waarvan op grote schaal is vastgesteld dat ze worden gebruikt als instrument voor marteling. Ook levert het bedrijf technologie voor het tracken van Oeigoeren.
Tiandy is een belangrijke leverancier van de Chinese regering
Niet bepaald een bedrijf om vrolijk van te worden en het is dan ook niet verwonderlijk dat allerlei alarmbellen afgaan als blijkt dat het levert aan bijvoorbeeld Iran. Zoals Ryan-Mosley schrijft; ‘het rapport biedt een zeldzame blik op enkele specifieke aspecten van China’s strategische relatie met Iran en de manieren waarop het land surveillancetechnologie verspreidt aan andere autocratische staten in het buitenland’.
Volgens Ryan-Mosley is het ‘etniciteit-volgsysteem’ van Tiandy, dat door deskundigen als onnauwkeurig en onethisch wordt bestempeld, een van de vele AI-systemen die de Chinese regering gebruikt om de Oeigoerse minderheid in de provincie Xinjiang te onderdrukken. Dat gebeurt samen met gezichtsherkenningssoftware van Huawei – zoals The Washington Post berichtte – dat stellig elke betrokkenheid in de regio ontkend, en met AI-technologieën voor het opsporen van emoties – waarover BBC al eerder schreef – en nog veel meer.
Lees ook:
Uit het rapport, dat is gebaseerd op een analyse van openbaar beschikbare berichten van Tiandy in sociale media en van marketingmateriaal op het web, blijkt dat het bedrijf een vijfjarig contract heeft gesloten met Iran, waar het acht lokale personeelsleden in dienst wil nemen. Het rapport vermeldt ook dat Tiandy weliswaar een particulier bedrijf is, maar dat de CEO, Dai Lin, publiekelijk een pleitbezorger is van de regerende Communistische Partij in China, en dat het bedrijf een belangrijke leverancier is van de Chinese regering.
Tiandy verklaart samen te werken met de Islamitische Revolutionaire Garde en de Iraanse politie
Hoewel het precieze pakket van bewakingsmaterieel dat Tiandy aan Iran zal verkopen onbekend is, trof IPVM Tiandy-camera’s aan bij het Iraanse bedrijf Sairan, een ‘militaire elektronicaleverancier in staatshanden’, en op een niet nader genoemde militaire basis. Tiandy vermeldt deelname aan verschillende projecten in Iran waaronder samenwerking met een afdeling van de Islamitische Revolutionaire Garde en met de politie in de noordelijke stad Khomam.
Belangrijk, aldus Ryan-Mosley, ‘is dat het rapport onthult dat Tiandy’s netwerkvideorecorders (NVR’s) worden gebruikt door het Iraanse leger en worden aangedreven door chips die zijn geproduceerd door de Amerikaanse fabrikant Intel, hetgeen de vraag oproept of het bedrijf de Amerikaanse sancties tegen Iran heeft overtreden’. Penny Bruce, een woordvoerder van Intel, heeft daarover tegen Ryan-Mosley gezegd: ‘We hebben geen kennis van de beschuldigingen en we onderzoeken de situatie.’
Een ontluikend partnerschap
‘Het nieuwe rapport is een van de weinige harde bewijzen voor iets wat deskundigen al langer vermoeden: dat Iran probeert een systeem van digitale surveillance over zijn burgers uit te rollen, naar voorbeeld van China en met gebruikmaking van Chinese instrumenten’, schrijft Ryan-Mosley. Ze haalt Saeid Golkar aan, een expert in Iraanse beveiliging en professor aan de Universiteit van Tennessee, die zegt dat censuur en toezicht de centrale punten zijn in dat model. ‘De Islamitische Republiek wil een internet zoals China heeft, door massale connectiviteit te creëren en die vervolgens te controleren,’ zegt hij.
Lees ook:
Volgens Ryan-Mosley loopt Iran al een tijdje mee met China op het gebied van surveillance. ‘Iran was een van de eerste gebruikers van het Chinese systeem voor “sociaal krediet”, een uitgebreid overzicht van de financiële, maatschappelijke en sociale activiteiten van burgers. In 2010 sloot het in Shenzhen gevestigde bedrijf ZTE een overeenkomst ter waarde van 130 miljoen dollar met staatsbedrijf Telecommunication Company of Iran (TCI), waarbij een ZTE-surveillancesysteem werd gekoppeld aan een door de Iraanse overheid beheerde telefoon- en internetinfrastructuur.’
‘Iran heeft al een schokkende staat van dienst als het gaat om het opsluiten en martelen van dissidenten’
In maart van dit jaar sloten China en Iran een akkoord over een vijfentwintigjarig strategisch partnerschap, berichtte The New York Times. Veel details daarvan zijn niet bekend, maar duidelijk is dat het akkoord voorziet in meer militaire en commerciële samenwerking tussen de twee landen. Het IPVM-rapport bevestigt enkele van die details, en laat zien hoe Iran zijn vermogen om burgers te volgen moderniseert.
Volgens Golkar werd een groot deel van het Iraanse veiligheidsapparaat tot voor kort gerund door moderatoren en informanten die sociale mediasites in de gaten hielden, maar dat is snel aan het veranderen. ‘Naarmate Iran meer gedigitaliseerd raakt, ben ik er zeker van dat we meer digitale vormen van onderdrukking en toezicht zullen zien,’ aldus Golkar. ‘Iran heeft al een schokkende staat van dienst als het gaat om het opsluiten en martelen van dissidenten, en de productlijn van Tiandy lijkt zeer geschikt voor het bevorderen van dergelijke praktijken’, voegt Ryan-Mosley daaraan toe.
Golkar vindt het van essentieel belang om in de gaten te houden wat China probeert te verkopen aan andere landen, en aan autocratieën in het bijzonder. ‘Autoritaire regimes volgen China, omdat China het spel leidt. Alles wat China doet, zullen ze kopen of proberen te kopiëren.’
Techno-autoritarisme
‘Het partnerschap tussen Tiandy en Iran markeert escalatie van een zorgwekkende trend’, schrijft Ryan-Mosley, ‘met autoritaire staten die steeds vaker technologieën gebruiken om controle over hun burgers uit te oefenen. Het partnerschap sluit in hoge mate aan bij de diplomatieke strategie van China, dat op agressieve wijze nauwere banden nastreeft met landen in Centraal-Azië, het Midden-Oosten en Afrika. Met de wens de mondiale invloed te versterken door middel van de Nieuwe Zijderoute, sluiten Chinese functionarissen en bedrijven deals om ambitieuze ontwikkelingsprojecten te realiseren, variërend van havens en snelwegen tot digitale infrastructuur. Huawei is bijvoorbeeld verantwoordelijk voor de aanleg van ongeveer 70 procent van de 4G-netwerken op het Afrikaanse continent.’
Lees ook:
Onderdeel van deze projecten, aldus Ryan-Mosley, is China’s visie om technologie te gebruiken om de bevolking nauwlettend te volgen. Huawei, Alibaba, ZTE en andere Chinese bedrijven voeren programma’s uit voor ‘veilige en slimme steden’, zoals Financial Times meldt; ze zeggen dat hun gebruik van ‘Internet of Things’-toepassingen en visuele technologieën politiediensten helpt.
‘Het exporteren van bewakingssystemen is een essentieel onderdeel van de geopolitieke strategie van China’
Huawei beweert zelfs dat zijn technologieën sinds 2019 in meer dan zevenhonderd steden worden toegepast, schrijft Forbes, met een focus op Azië en Afrika. ‘Simpel gezegd’, vat Ryan-Mosley samen, ‘is het exporteren van bewakingssystemen een essentieel onderdeel van de geopolitieke strategie van China.’
Rusland
Ook Rusland beschikt inmiddels over geavanceerde binnenlandse surveillanceprogramma’s waarvan de export naar andere landen wordt opgevoerd. Moskou implementeerde vorig jaar een van de meest uitgebreide videosystemen ter wereld in openbaar vervoer, op scholen en bij wegen, inclusief gezichtsherkenning.
Dat programma wordt aangestuurd door NTechLab, de oorspronkelijke makers van de app FindFace, een voorloper van moderne gezichtsherkenningssystemen waarmee gebruikers foto’s van gezichten kunnen nemen en die kunnen vergelijken met beelden op het internet. Die neurale netwerken kunnen nu ook met kenmerkende loopjes, silhouetten en auto’s overweg.
‘We willen over de hele wereld werken. We hebben veel projecten in Latijns-Amerika en het Midden-Oosten,’ zei NTechLab-oprichter Artem Kuharenko vorig jaar tegen MIT Technology Review. Hij zei toen ook dat de twee aandachtsgebieden van het internationale werk van NTechLab de detailhandel en ‘veilige en slimme steden’ zijn.
‘Surveillance is geenszins beperkt tot autoritaire staten, en projecten met “veilige en slimme steden” vind je terug in veel democratieën’, betoogt Ryan-Mosley. ‘Maar techno-autoritarisme zal moeilijk te controleren blijken.’ Zoals het rapport IPVM aantoont hebben zelfs uitgebreide sancties tegen Iran niet verhinderd dat de chips van Intel de camera’s van Tiandy aansturen.
‘Het laat zien hoe moeilijk het is om technologiestromen te controleren, vooral wat betreft chips’, zegt Charles Rollet, de auteur van het rapport. ‘De toeleveringsketens op dit gebied zijn complex en voor chipmakers is het moeilijk om precies te controleren waar al hun producten terechtkomen.’
‘Of Rusland en China concurreren of juist samenwerken bij de verspreiding van bewakingssystemen naar staten over de hele wereld is vooralsnog een raadsel’, aldus Ryan-Mosley tot slot. ‘Maar één ding is duidelijk: visuele bewakingstechnologieën zijn een prioriteit in de autoritaire gereedschapskist, en Rusland en China nemen andere landen daarin mee.’
Lees ook: