360 kiest een aantal door de buitenlandse pers beschreven concerten, voorstellingen, boeken, films en exposities die naar Nederland of België komen.
FILM – De slechtste film aller tijden
James Franco maakt remake van The Room
Wie een film maakt over het maken van een film, moet oppassen: het is allemaal al een keer gedaan. Ook wanneer de regisseur het maken van een uitgesproken beroerde film als uitgangspunt neemt. Zo kwam Tim Burton in 1994 met Ed Wood over een waardeloze regisseur, met Johnny Depp in een glansrijke hoofdrol.
Het weerhield James Franco er niet van om zijn film The Disaster Artist te baseren op The Room van Tommy Wiseau uit 2003. Die gaat door voor de ‘Citizen Kane’ of zelfs ‘disasterpiece’ onder de slechtste films ooit gemaakt.
Afgaand op de reacties in internationale filmpers hoeft Franco zich geen zorgen te maken. Hij ligt zelfs in de race voor een Oscarnominatie, voor zowel regie als hoofdrol. In september won hij alvast de prijs voor de beste film op het Filmfestival in San Sebastian. Al vroeg filmcriticus Luis Martínez zich in El Mundo wel af of de jury onder voorzitterschap van John Malkovich niet te gemakkelijk was gezwicht voor de smaak en de honger van het grote publiek. Toch vond Martínez The Disaster Artist ‘vanaf het eerste shot een feest om naar te kijken’.
Volgens Manohla Dargis in The New York Times is het knappe van de film dat Franco de verleiding weerstaat om de draak te steken met regisseur Wiseau: ‘Hij laat hem in zijn waarde als artiest, als selfmade man die zijn artistieke ambities najaagt.’
Ook Jacob Hall heeft grote waardering voor de film, zo schrijft hij voor Slash Film Movie Blog: ‘Geen ironie, geen verachting. Maar juist heel grappig. James en zijn broer Dave Franco komen zo overtuigend en tegelijkertijd zo sympathiek over als incompetente acteurs dat je geneigd bent hen hartstochtelijk aan te moedigen en toe te juichen.’
In The Guardian kan Benjamin Lee The Disaster Artist niet los zien van de provocaties van Franco aan het adres van de filmkritiek en de zogenaamde goede smaak. ‘Door zelf zo vaak te benadrukken hoeveel kwaliteiten hij in huis heeft, is de verleiding groot zijn talent als acteur te vergeten. Maar in deze film is hij duizelingwekkend goed.’
LITERATUUR – Feit, fictie en familie
Vigdis Hjorth treedt in voetsporen Knausgard
Arv og miljø (letterlijk: Erfenis en milieu) was vorig jaar september nog maar nauwelijks verschenen of er ontstond een verhit debat in de Noorse literaire kritiek. De inzet is van alle tijden: als een verhaal is gebaseerd op autobiografische ervaringen zou het zich in werkelijkheid dan ook zo hebben afgespeeld?
In de roman heeft een vader zijn vijfjarige dochter misbruikt. Of: hij zou dat op zijn geweten hebben. Dat komt na zijn overlijden aan het licht tijdens het geruzie over de erfenis. Het werd op papier gezet door Vigdis Hjorth, een van de bekendste en succesvolste Noorse auteurs, die zich in een interview met dagblad Aftenposten bovendien liet ontvallen dat ze in het boek eindelijk haar ‘innerlijke demonen van zich had afgeschreven’.
Ingunn Økland, recensent voor Aftenposten, omschrijft het boek als een ‘met ibseneske precisie geschreven psychologische thriller’ met als voornaamste kwaliteit ‘dat de auteur het oordeel over het familieverhaal aan de lezer overlaat’. Hjorth vertelt het immers vanuit verschillende perspectieven, waardoor een ‘suggestieve gelaagdheid ontstaat’. Volgens Økland brengt Hjorth hiermee ‘de receptie van literatuur naar een nieuw niveau’.
Criticus Håvard Syvertsen van Dagbladet kan zich op geen enkele manier vinden in deze analyse. Hij vindt dat de ‘waarheid van een verhaal voor hem als lezer volkomen irrelevant is. Zolang dat verhaal maar krachtig genoeg is en hij zich kan verplaatsen in de karakters’.
Kort na de presentatie distantieerde de familie van Hjorth zich van het boek. Sterker nog, deze zomer kwam Helga Hjorth, de zus van Vigdis, met haar eigen boek:_ Fri vilje_ (Vrije wil). Daarin neemt ze het onomwonden op voor haar ouders.
Binnen de kortste keren had elke Noor die kan lezen en schrijven een mening over de kwestie. Ook succesauteur Karl Ove Knausgard werd erbij gehaald. Die neemt het in zijn boeken immers ook niet altijd even nauw met de privacy van mensen uit zijn omgeving.
Intussen ontving Hjorth voor Arv og miljø zowel de Noorse prijs van de literaire kritiek als die van de boekhandelaren. Daarbij steeg de verkoop naar het voor Noorse begrippen zeldzaam hoge aantal van 130.000.
Geen wonder dat de uitgever inmiddels in elf landen de rechten verkocht. In de Deense pers kreeg de roman over de hele linie vijf van de zes sterren. Irmtraud Gutschke noemde de Duitse vertaling Bergljots Familie in Neues Deutschland een indrukwekkend boek: ‘De belangrijkste thema’s zijn gerechtigheid, genoegdoening en de zin en onzin van wraak, maar uiteindelijk ademt het verhaal voor mij onmiskenbaar een sfeer van vrede uit.’
Eind januari verschijnt de Nederlandse vertaling bij Ambo/Anthos onder de titel Zomerhuis.
TENTOONSTELLING – Koekiemonsters op komst
Stefan Tcherepnin in het Stedelijk Museum
Eentonig wordt het in geen geval op de nieuwe expositie van de Amerikaanse kunstenaar, componist, musicus en performer Stefan Tcherepnin in het Amsterdamse Stedelijk Museum. Hij staat bekend om zijn rauwe installaties, vervreemdende video’s en vernieuwende muziek. Én om zijn levensgrote blauwe en paarse monsters. Dikke kans dat er in januari in Amsterdam ook een paar opduiken. Ze figureerden eerder tijdens Tcherepnins exposities in Atlanta, Boston en New York en begin 2017 bij zijn tentoonstelling The Missing Years in Zurich.
Ryan Steadman omschreef de schepsels in The New York Observer als ‘een kruising tussen een Koekiemonster en Barney met de spanwijdte van basketballegende Wilt Chamberlain en de ogen van een bezwete, doorgesnoven kunsthandelaar om vier uur in de morgen’.
De criticus beschouwt het als een verwijzing naar de onschuldige kindergeest. Daarin nemen ‘beste vriend en boeman nogal eens dezelfde gedaante aan en liggen vertedering en angst verbazend dicht bij elkaar’. Is het de bedoeling van Tcherepnin ons met zo’n onbevangen blik naar kunst te laten kijken? Voor een kunstenaar die onder meer het lied ‘I Want To Be Art’ componeerde zou het maar zo kunnen. Steadman typeert Tcherepnin in elk geval als een man die ‘continu tegen de grenzen van de kunst aan schuurt’.
De ‘amorfe anatomie van de cycloopachtige organismen’ van Tcherepnin doen de Duitse kunstenaar en journalist Daniel Horn in het kunstmagazine Artforum denken aan de manier waarop Pablo Picasso aan het eind van de twintiger jaren van de vorige eeuw zowel mensen als dieren te lijf ging. Horn vermoedt er een vorm van maatschappijkritiek in. In Zürich zag hij een video van Tcherepnin waarin Koekiemonsters op Coney Island uit het riool kruipen en rondstruinen over het strand. Volgens Horn is dat geen toeval. Het is precies de locatie waar vastgoedmagnaat Fred Trump jr. in 1966 voor een select gezelschap een ‘Demolition Party’ organiseerde. Trump liet zijn gasten met bakstenen het pas door hem aangekochte amusementspark Steeplechase vernielen. Zijn zoon, die het tot president wist te schoppen, is gewaarschuwd. Hoe meer plannen en ontwikkelingen hij dwarsboomt, hoe daadkrachtiger Tcherepnin zal provoceren om het bestaansrecht van kunst te bevechten.
Stefan Tcherepnin: The Mad Masters is van 27 januari tot 4 juni te zien in het Stedelijk Museum, Amsterdam.
MUZIEK – Net zo goed als vroeger
*Depeche Mode is meer dan een retro-act *
Elke wereldband die al decennia successen viert, kent het dilemma. Wat te doen bij de release van een nieuw album? Vanzelfsprekend ga je op wereldtournee. Maar hoe ziet de setlist eruit? De oudere fans tegemoetkomen en de populairste hits afwisselen met nieuwe songs? Of mikken op de jongste generatie? Zevenendertig jaar na de oprichting neigt de synth-popformatie Depeche Mode naar de tweede optie.
Lina Lecarno van het Amerikaanse Variety had het weliswaar liever andersom gehoord, maar is niettemin enthousiast over het optreden in de Hollywood Bowl in Los Angeles. Vooral omdat ‘frontman Dave Gahan met het verstrijken van de jaren een stuk brutaler lijkt en al dansend en “croonend” voortdurend de interactie met zijn publiek zoekt. Terwijl Martin Gore gaandeweg naar het midden van het podium oprukt en zeker de stevige nummers zowel op gitaar als keyboard steeds meer diepte geeft.’
In de Montreal Gazette schrijft Jordan Zivitz dat Depeche Mode de critici die de band wegzetten als retro-act uit de jaren tachtig de mond heeft gesnoerd. Hij vond het concert ‘goed voor een sterk verhoogde polsslag; krachtig en extatisch, waarbij leeftijd totaal geen rol speelde.’
Oscar Bouwhuis van het Vlaamse Humo beleefde dit voorjaar daarentegen een minder ‘plezante’ avond tijdens het concert in het Antwerpse Sportpaleis. Hij kreeg de indruk dat de oudere Gahan steeds meer op een pauw begint te lijken: ‘Gehesen in zijn glittergilet paradeert hij rond als was hij de oma van Mick Jagger.’ Voor het dilemma van een succesband met een uitdijend repertoire heeft Bouwhuis een oplossing in huis: ‘Nee, de muziek van Depeche Mode zal de generatie millennials niet van achter hun smartphones wegtrekken. Maar met terugwerkende kracht lijken ze wel een van de belangrijkste bands van de jaren tachtig te worden.’
Depeche Mode Global Spirit Tour: 9 jan. Kopenhagen; 11 jan. Hamburg; 13 jan. Amsterdam; 15 jan. Keulen; 17 en 19 jan. Berlijn; 21 jan. Nürnberg
Auteur: Diederik Samwell