De orderboeken van Lockheed Martin en Raytheon Technologies zijn zelden zo vol geweest, maar de aanvoerketen stagneert en de contracten kunnen misschien niet worden nagekomen, meldt het Japanse economische weekblad Nikkei Asia.
Afgelopen juli heeft Japan groen licht gekregen van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken voor de aanschaf van honderdvijftig lucht-luchtraketten waarmee zijn F-35-straaljagers kunnen worden uitgerust. De voornaamste leverancier van deze order van 293 miljoen dollar is Raytheon Technologies. Door de beoogde verkoop van deze AIM-120-raketten ‘zal Japan beter in staat zijn zichzelf en het Amerikaanse militaire personeel dat in het land gestationeerd is te beschermen tegen huidige en toekomstige bedreigingen’, aldus de Amerikaanse regering in een persbericht.
Diezelfde dag heeft Singapore toestemming gekregen om voor 630 miljoen dollar aan lasergestuurde bommen en andere munitie in de Verenigde Staten te kopen. Vier dagen eerder was het verzoek van Australië om voor 235 miljoen dollar aan lucht-grondraketten bij Lockheed Martin te bestellen ook al ingewilligd. Zuid-Korea hoopt 130 miljoen dollar te kunnen besteden aan de aanschaf van 31 lichte torpedo’s, waarmee het zijn MH-60R-helikopters wil uitrusten voor de bestrijding van onderzeeërs.
Het Defense Security Cooperation Agency, de afdeling van het Pentagon die toeziet op de verkoop van militair materieel aan het buitenland, heeft de afgelopen maanden niet stilgezeten. In de eerste zeven maanden van 2022 heeft het 44 van dit soort transacties goedgekeurd, waarvan de meest in het oog springende de verkoop van 35 F-35-straaljagers aan Duitsland is, voor een bedrag van 8,4 miljard dollar. Een toename ten opzichte van de drie voorgaande jaren, waarin het aantal goedgekeurde transacties in dezelfde periode respectievelijk 25, 43 en 40 bedroeg.
Toch zit er een addertje onder het gras: de stagnerende aanvoerketens
Ook al kost het maanden om de onderhandelingen over dergelijke transacties af te ronden en hoeft deze lawine aan orders niet enkel het gevolg van de oorlog in Oekraïne of de spanningen rond Taiwan te zijn, de grote Amerikaanse defensieondernemingen zijn het er unaniem over eens dat hun toekomst er zeer rooskleurig uitziet. Toch zit er een addertje onder het gras: de stagnerende aanvoerketens. Tijdens de laatste conferencecalls waarin ze hun bedrijfsresultaten presenteerden, maakten de ceo’s van Lockheed, Raytheon, Boeing, Northrop Grumman en General Dynamics stuk voor stuk gewag van de moeite die het hun kost om aan onderdelen en personeel te komen.
Aanvoerketens
Zoals de meeste fabrikanten maken wapenleveranciers gebruik van zeer diverse aanvoerketens, omdat het economisch gezien het voordeligst is een beroep te doen op de minst kostbare en meest productieve partijen. ‘Zolang er geen onderbrekingen plaatsvinden, profiteren zowel producenten als afnemers van deze praktijk,’ zegt Bradley Martin, directeur van de afdeling die zich binnen de Amerikaanse denktank Rand Corporation bezighoudt met onderzoek naar aanvoerketens voor de nationale veiligheid. ‘Maar wanneer deze ketens worden verstoord door een pandemie, een natuurramp of een internationaal conflict, heeft dat zeer grote en soms onverwachte gevolgen.’
Covid-19 en de oorlog in Oekraïne zijn goede voorbeelden van dit soort verstoringen. Bovendien zou de situatie nog gecompliceerder kunnen worden als China de militaire druk op Taiwan opvoert, zoals afgelopen augustus. Toen voerde het land als reactie op het bezoek van Congresvoorzitter Nancy Pelosi op grote schaal militaire manoeuvres uit, waardoor schepen en vliegtuigen hun koers moesten wijzigen.
‘De conjunctuur voor onze klanten is de afgelopen drie of vier maanden volledig veranderd’
Misschien toch een kleine tegenvaller voor de leveranciers van militair materieel, die momenteel profiteren van een wapenwedloop in Azië. ‘De conjunctuur voor onze klanten is de afgelopen drie of vier maanden volledig veranderd,’ zei James Taiclet, topman van Lockheed Martin, het grootste defensieconcern ter wereld, toen hij op 19 juli de bedrijfsresultaten presenteerde.
De op hol geslagen uitgaven van de Verenigde Staten
Bijna twintig jaar na de ‘ramp in Irak’ geven de Verenigde Staten opnieuw ‘krankzinnige bedragen uit aan wapens die ze niet nodig hebben’.
‘Aan het begin van deze eeuw waren de Verenigde Staten decennialang bezig geweest om de machtigste oorlogsmachine van het universum op te bouwen: een overvloed aan ultrageperfectioneerde dodelijke wapens. De hoge heren van het Pentagon popelden om ze te gebruiken.’ Aan het woord is Michael Day, buitenlandcommentator van het Britse ochtendblad iNews. Het is volgens hem precies de reden waarom de Verenigde Staten in 2003 hun ‘rampzalige invasie’ in Irak ondernamen. Op aandringen van de neoconservatieven onder aanvoering van de toenmalige minister van Defensie Donald Rumsfeld ‘schafte het Pentagon naar hartelust hypermoderne dodelijke wapens aan, zonder zich erom te bekommeren of die wel echt nodig waren’.
Twintig jaar later herhaalt het scenario zich: ‘Krankzinnige bedragen uitgeven aan wapens die niet nodig zijn,’ in de woorden van Day. Vormt Rusland, dat verwikkeld is in een oorlog in Oekraïne, een reële nucleaire bedreiging? ‘Het kan het Westen niet aanvallen zonder zijn eigen ondergang over zich af te roepen.’ China dan? ‘Waarschijnlijk niet,’ zegt de journalist, en hij citeert Bruce Jentleson van Duke-universiteit in North Carolina: ‘De Chinese dreiging wordt net zo opgeblazen als de Sovjetdreiging tijdens de Koude Oorlog en daarna de gevaren van het terrorisme na 11 september, met alle negatieve gevolgen voor onze binnenlandse politiek van dien.’
De op hol geslagen militaire uitgaven van het Westen voeden de paranoia van dictatoriale regimes, waarschuwt de Britse journalist. Toen hij in het Witte Huis kwam, beloofde Joe Biden dat hij een ander defensiebeleid zou voeren dan zijn voorganger. Maar, constateert Joe Cirincione van de denktank Quincy Institute for Responsible Statecraft in Washington D.C. tot zijn spijt, ‘de reactie van deze regering bestaat voornamelijk uit het financieren van nog meer wapens’. In plaats van hun arsenalen te laten groeien zouden de Verenigde Staten het goede voorbeeld moeten geven en zich extra moeten inspannen ‘om het tegen elkaar opbieden van andere landen af te remmen’, zegt Michael Day. Maar, besluit hij pessimistisch, ‘het is onwaarschijnlijk dat men een heldere ontwapeningspolitiek voor ogen heeft. Met andere woorden, de wijzer [van de klok van de apocalyps] kruipt stukje bij beetje richting middernacht.’
Begin dit jaar werd de toegenomen activiteit van China in het westelijk deel van de Stille Oceaan nog als een ‘eventuele’ bron van zorg beschouwd, iets om in de toekomst in de gaten te houden. Maar de oorlog in Oekraïne heeft het Pentagon en de bondgenoten van de VS ervan bewust gemaakt dat de oorlogsdreiging reëel is, aldus Taiclet: ‘De Stille Zuidzee verkeert in de hoogste staat van paraatheid vanwege de laatste uitlatingen en acties van China, om nog maar te zwijgen van Noord-Korea. Het belang van een afschrikkingsmacht is nog nooit zo groot geweest.’
Dreigend tekort
Ook al is de top van Lockheed nog zo enthousiast over de verkoopkansen voor de momenteel zeer gewilde F-35’s, F-16’s en raketlanceringssystemen van het type Himars, toch kan de fabrikant zijn ogen niet sluiten voor de moeilijkheden met de aanvoerketens die al sinds het begin van de pandemie een spookbeeld zijn. Met 15,4 miljard dollar bleef de omzet van Lockheed tijdens het trimester dat in juni afliep beneden de verwachtingen. James Taiclet weet deze tegenvaller ten dele aan problemen met de aanvoerketens en wees erop dat het bedrijf verwacht dat die nog wel tot het eind van het jaar zullen aanhouden. ‘We hebben onze verwachtingen voor 2022 al naar beneden bijgesteld,’ verklaarde hij.
Bij Boeing heerst eenzelfde stemming. ‘Wij ondervinden nog steeds ernstige problemen,’ erkende Brian West, financieel directeur van Boeing, op 27 juli tijdens een conferencecall waarin de bedrijfsresultaten werden gepresenteerd. Hij zei dat er een tekort aan motoren, grondstoffen en halfgeleiders dreigt, allemaal onmisbare onderdelen voor het bedrijf.
Gregory Hayes, directeur van Raytheon, zei dat de problemen op het gebied van aanvoerketens en personeel vooral gevolgen heeft voor de defensiepoot van zijn bedrijf: ‘Bij Raytheon streven we er over het algemeen naar 90 à 95 procent van de onderdelen beschikbaar te hebben. Maar in het tweede trimester kwamen we vanwege alle problemen met de aanvoerketens niet verder dan zo’n 50 procent.’
Volgens Kathy Warden, algemeen directeur van Northrop, bevindt de defensie-industrie zich op een cruciaal punt: ‘Overal ter wereld, maar vooral in Europa, zien we momenteel een radicale verandering in de bereidheid om geld uit te geven aan defensie en nationale veiligheid. De geopolitieke situatie maakt duidelijk dat de behoefte aan defensiematerieel en afschrikkingsmiddelen is toegenomen. In de Verenigde Staten uit zich dat door brede steun, van alle politieke gezindten, voor defensie-uitgaven.’ Zo hebben het Congres en de Senaat van de VS voor 2023 een begroting voor de nationale veiligheid goedgekeurd die tientallen miljarden dollars hoger is dan wat president Biden had gevraagd. En Warden ziet die tendens niet zo gauw veranderen.
Oekraïne heeft meer dan ooit wapens nodig
De Oekraïense pers pleit ervoor dat het Westen doorgaat met wapenleveranties. Die hebben het land tot dusver in staat gesteld weerstand te bieden, en ze blijven van cruciaal belang voor het vervolg van het conflict.
Sinds het begin van de oorlog hebben de VS en andere NAVO-landen steeds grotere hoeveelheden wapens en ander materieel aan het Oekraïense leger geleverd. En toch, denkt het blad Forbes Ukraine, is dat nog onvoldoende. ‘Maand in, maand uit namen de wapenleveranties van de NAVO aan Oekraïne toe qua aantal en soorten. Het begon met wapens voor de verzetsstrijders, maar nu hoopt Oekraïne grondraketten van het type ATACMS te ontvangen die tot 300 kilometer achter de vijandelijke linies kunnen toeslaan. De laatste tijd neemt de levering van westerse wapens in omvang weer af, wat de situatie op het slagveld zou kunnen veranderen.’
Niet alleen nemen de wapenleveranties af, constateert het dagblad Den uit Kiev spijtig, ‘ook is het Pentagon van mening dat Oekraïne in de huidige fase van de oorlog tegen Rusland geen ATACMS-raketten nodig heeft voor zijn Himars-raketlanceringssystemen’. De krant herinnert er niettemin aan dat Washington ‘al zestien Himars-systemen naar Oekraïne heeft overgebracht, evenals GMLRS-raketten met een bereik van 80 kilometer, die volgens de Amerikaanse onderminister van Defensie Colin Kahl “ongelooflijk veel effect op het slagveld hebben gehad”’. De Verenigde Staten geven voorrang aan de levering van GMLRS-systemen, die volgens hen het geschiktst zijn voor de huidige gevechten, ‘niet alleen om weerstand te bieden in het oosten, maar ook om een dynamiek te ontketenen in andere regio’s van het land’.
Dat neemt niet weg, aldus de Oekraïense editie van Forbes Magazine, dat ‘gezien de verliezen die de Oekraïense strijdkrachten sinds het begin van de oorlog hebben geleden, alles steeds meer afhangt van de vorm die de westerse steun zal aannemen. We komen nu in een fase waarin de NAVO-wapens van beslissend belang zouden kunnen zijn. Begin augustus heeft Oekraïne ongeveer 340 artilleriesystemen van de NAVO-landen ontvangen. Maar dat is te weinig, ook al is het beduidend meer dan meeste grote EU-landen bezitten (in 2021 had Groot-Brittannië er maar 240 en Frankrijk 50). Vanwege de beperkte hoeveelheid NAVO-systemen zijn de Oekraïense militairen genoodzaakt die in een moordend tempo te gebruiken. Een deel van het materieel is al aan reparatie toe.’
Desondanks, meldt opnieuw Den, ‘heeft Joe Biden een nieuw hulppakket aangekondigd ter waarde van 2,98 miljard dollar, bestaande uit luchtafweersystemen, artilleriesystemen, munitie, drones en radars, waarmee Kiev zich op de langere termijn zal kunnen blijven verdedigen’. Een bewijs dat de Verenigde Staten niet van plan zijn hun inspanningen te verminderen, aldus de Oekraïense site Pravda: ‘De regering-Biden zal de komende weken een militaire missie aankondigen die voor een langere periode belast zal zijn met de steun aan Oekraïne, en een generaal benoemen die verantwoordelijk zal zijn voor de levering van hulp en het trainen van Oekraïense militairen.’
‘Als de onderlinge afhankelijkheid maar groot genoeg is, ontstaan er vanzelf zwakke plekken’
De Chinese manoeuvres rond Taiwan zullen het gevoel van urgentie waarschijnlijk nog versterken. De Japanse minister van Defensie Nobuo Kishi verklaarde op 11 augustus dat vijf door China afgevuurde raketten leken te zijn neergekomen in de exclusieve economische zone van Japan.
Jay Malave, financieel directeur van Lockheed, ziet mogelijkheden voor zijn bedrijf om wereldwijd voor enkele miljarden dollars aan materieel te verkopen, maar voegt eraan toe dat er dan wel ‘eerst meer duidelijkheid moet zijn over de capaciteit van de aanvoerketens voordat er leveranties kunnen worden toegezegd’. Ook Bradley Martin van Rand Corporation waarschuwt dat de problemen met de aanvoerketens een gevaar zijn voor de Verenigde Staten en hun bondgenoten: ‘Het staat buiten kijf dat de nationale veiligheid daardoor wordt bedreigd, niet alleen vanwege de mogelijke gevolgen voor de productie van defensiematerieel, maar ook omdat de wereldeconomie er eventueel zwaar onder zal lijden. Als de onderlinge afhankelijkheid maar groot genoeg is, ontstaan er vanzelf zwakke plekken.’
