In Nederland gaan burgers gezamenlijk wandelen om de wijk te verbeteren, schrijft The Guardian. Dat blijkt een effectieve motor voor verandering. Bijkomend voordeel: het biedt kans om samen te lachen.
‘Dit bord staat scheef’, zegt Henny Koot, en hij bukt zich om het recht te zetten. We zijn in Spoorwijk, een buurt in Den Haag. ‘Spoorwijk is een heel speciale buurt. Het is een groene plek waar kinderen veilig kunnen spelen op speelplaatsen en waar ondernemers uit diverse culturen winkels hebben geopend. Mensen zorgen voor elkaar’, zegt Koot, die voorzitter is van een lokale bewonersorganisatie. Spoorwijk mag dan een zorgzame buurt zijn, het is ook onderdeel van Laak, het kleinste stadsdeel van Den Haag en een van de armste en meest diverse.
Het gemiddelde jaarinkomen van de 4340 inwoners is 16.300 euro – zo’n 1350 euro per maand. In 2017 had 67,3 procent van de inwoners een niet-Nederlandse achtergrond – een meerderheid komt uit Suriname, maar er wonen ook mensen uit Turkije en Marokko. Net als veel stedelijke buurten heeft Spoorwijk wat oppervlakkige problemen, zoals een gebrekkige infrastructuur, geluidsoverlast, te hard rijdende auto’s en zwerfafval. Maar Nederlanders zijn goed in wat zij ‘participatie’ noemen.
Met deze gedachte in het achterhoofd hebben de bewoners van Spoorwijk, in plaats van individueel te klagen bij een plaatselijke instantie of problemen voor lief te nemen, een actieve manier gevonden om klachten over de wijk samen op te lossen. Om de drie maanden komen ze bij elkaar voor een wijkwandeling. Samen bezoeken ze problematische plekken en bespreken dan welke actie ondernomen moet worden.
Elke bewoner kan hieraan deelnemen en er lopen meestal zo’n tien tot vijftien mensen van diverse leeftijden en uit verschillende sociale groeperingen mee. ‘Betrokken burgers zorgen voor hun buurt en hun buren. Ze staan er niet onverschillig tegenover, want ze ervaren positieve veranderingen zodra ze hun mening mogen geven en met suggesties mogen komen’, zegt wethouder Rachid Guernaoui.
Positieve woorden
Ik ging in juni mee met zo’n wijkwandeling in Spoorwijk. De wisselende routes worden bepaald door inwoners, die hun klachten en verzoeken van tevoren aan de organisatoren kunnen mailen of tijdens de wandeling ter sprake kunnen brengen. Als een probleem ter plekke kan worden opgelost – zoals het weer rechtzetten van een scheefstaand bord – dan gebeurt dat.
Als dat niet kan, wordt er een verzoek om actie gestuurd naar de gemeente. Een individuele burger heeft misschien geen tijd om na te gaan of zijn klacht in behandeling is genomen, maar de wijkgroep van Spoorwijk stuurt een tweede verzoek als er na een halfjaar nog geen antwoord is gekomen.
Maar de wandeling gaat niet alleen om problemen. Ze biedt ook de kans om ideeën uit te wisselen en te lachen en te praten over de buurt. Aan mijn wandeling doen naast bewoners ook twee mannen uit de Haagse buurt Laak Centraal mee, die het concept van de wijkwandeling ook daar willen introduceren. Er lopen mensen van de gemeente mee die een betere band willen opbouwen met de bewoners, en van organisaties zoals Stichting MOOI, die mensen in nood helpt maar ook diverse culturele manifestaties organiseert.
Vertegenwoordiger Meysur Bijl vertelt over de nieuwe projecten van haar organisatie, waaronder een eetfestival. Als ze druiven ziet groeien aan de gevel van een van de huizen, legt ze uit hoe je sarma, wijnbladeren gevuld met rijst, moet maken en doet dan voor hoe je de bladeren moet vouwen.
‘Betrokken burgers zorgen voor hun buurt en hun buren’
Na de wandeling is iedereen uitgenodigd voor een drankje en een hapje, weer een gelegenheid om elkaar te leren kennen. Er worden positieve woorden gesproken en problemen op tafel gelegd. ‘Heel erg bedankt voor het nieuwe park, dank aan iedereen die zich ervoor heeft ingezet’, zegt Carlien Nijbroek, bestuurslid van de bewonersorganisatie.
Henny Koot neemt de gelegenheid te baat om informatie te geven over een nieuw renovatieproject dat gevolgen zal hebben voor een nabijgelegen straat. Er wordt gesproken over andere verbeteringen: nieuwe banken hier, een fontein en een extra vuilnisbak daar. Grotere projecten, zoals de noodzaak om nieuwe buizen te leggen, worden ook behandeld.
Nieuwe generatie
Wijkwandelingen zijn zeer lokale aangelegenheden, maar ze vinden in steden door het hele land plaats en blijken een effectieve motor voor veranderingen. Bijvoorbeeld: als gevolg van een kleinschalig burgerinitiatief heeft een andere Haagse wijk, Kraayenstein, bijna 1,9 miljoen euro ontvangen om de buurt op te knappen, en Spoordijk zelf heeft 50.000 euro gekregen om aan lokale projecten te besteden.
Een van de belangrijkste dingen die een gemeentebestuur kan doen, is ‘oprecht in dialoog gaan en altijd en overal een transparant beheer en een open communicatie met burgers bevorderen’, zegt wethouder Guernaoui. En de sleutel hiervoor is ‘evenveel belang hechten aan grote als aan kleine onderwerpen’ – een benadering waarvan de wijkwandeling een voorbeeld is.
Terug in de wijkwandeling leert een nieuwe generatie buurtbewoners dat je iets kunt bereiken door je stem te laten horen. ‘Wat voor dingen vind jij niet fijn in jouw buurt?’ vraagt een moeder aan haar vijfjarige zoon. ‘De ganzenpoep’, antwoordt hij. En het fijnste? ‘In de nieuwe speeltuin spelen.’
Auteur: Olga Mecking
The Guardian
Verenigd Koninkrijk | dagblad | oplage 332.000
Onafhankelijke kwaliteitskrant van linkse signatuur. Sinds 1821 thuisbasis van de meest gerespecteerde columnisten en journalisten. Altijd zeer kritisch ten opzichte van de overheid en andere instituten