Het middeleeuwse Zweedse stadje Ystad speelt een prominente rol in de populaire Wallander-boeken van thrillerschrijver Henning Mankell. Fans van de serie kunnen er een Wallander-tour volgen.
Niets doet vermoeden dat in een van de vrolijke huisjes aan de Harmonigatan de moordenaar uit Midzomermoord woont, een van Mankells bekendste thrillers met inspecteur Kurt Wallander als hoofdpersonage. Naar dat huisje keert de moordenaar terug, nadat hij drie jonge mensen door het hoofd heeft geschoten die tijdens de Midzomernacht in een natuurpark kampeerden. Daarna laat hij hun lichamen verdwijnen.
Op een steenworp afstand van het in levendige kleuren geschilderde rijtje visserswoningen ligt de haven waarvandaan de boten naar Polen vertrekken en zie je een klein, wit zandstrand. Hoe kan het dat dit slaperige, middeleeuwse stadje aan de zuidkust van Zweden de bekende Zweedse misdaadauteur inspireerde tot de afgrijselijke misdaden in zijn boeken?
Er is wat voor te zeggen om Ystad (18.000 inwoners) om te dopen tot de misdaadhoofdstad van Zweden. Omdat er van de misdaadauteur, die in 2015 op 67-jarige leeftijd stierf, wereldwijd zo’n 30 miljoen boeken zijn verkocht en hij in veertig talen is vertaald. Omdat men in Zweden een televisieserie heeft gemaakt rondom het levensverhaal van Wallander, de koppige, drankminnende, aan slapeloosheid lijdende operaliefhebber. En omdat het personage de BBC inspireerde tot het maken van een serie met Kenneth Branagh in de hoofdrol.
Hier mogen dan de vreselijkste moorden zijn gepleegd, de werkelijkheid in Ystad is stukken minder verontrustend
Om de morbide nieuwsgierigheid naar misdaden te bevredigen heeft Ystad een Wallander-tour bedacht die jaarlijks duizenden bezoekers trekt. Indien gewenst kan de Wallander-toerist beginnen bij de studio’s waar de serie werd opgenomen. Er is net een nieuw museum geopend, ruimer dan het vorige, waar de bezoeker kan plaatsnemen in het kantoor van de inspecteur, of zijn woonkamer kan binnenlopen. ‘Er komen veel toeristen en ook scholieren,’ vertelt Johanna Persson, die achter de kassa van het museum zit. ‘Eenderde van de opnamestudio’s hoort bij het museum, de rest wordt gebruikt voor andere producties,’ zegt ze, terwijl ze de overige ruimtes laat zien. Het succesvolle The Bridge is hier opgenomen, een thriller met twee politie-inspecteurs in de hoofdrol (zij Zweedse, hij Deen) waarvan later een Amerikaanse versie is gemaakt.
Buiten, terug in de echte wereld, is het een paar minuten lopen naar wat het huis van Kurt Wallander zou moeten zijn in Mankells misdaadromans. Het is een uit bakstenen opgetrokken gebouw op Mariagatan nummer 10.
Op de stoep staat een fiets zonder slot. Hier mogen dan de vreselijkste moorden zijn gepleegd, de werkelijkheid in Ystad is stukken minder verontrustend. In Mankells boeken zijn noodoproepen naar het politiebureau aan de orde van de dag. Op het echte politiebureau van Ystad worden meer paspoorten verlengd dan moorden onderzocht. Juist het lage misdaadcijfer en de rust maken het stadje aantrekkelijk als woonplaats voor gezinnen die werken in de omgeving van Malmö – de belangrijkste stad van Zuid-Zweden, op slechts 60 kilometer van Ystad.
De Wallander-tour door Ystad gaat verder langs locaties als Stortorget, het centrale plein, waar Wallander bij een geldautomaat voor zijn leven vocht en waar hij, als het even kon, zijn favoriete boekhandel binnenliep. De boekhandelaarster vertelt trots dat dit inderdaad de winkel uit de thrillers is en dat er veel bezoekers komen, vooral Fransen, Duitsers en Nederlanders. Spanjaarden niet zoveel. Mankells boeken hebben het toerisme een nieuwe impuls gegeven. Ystad gaat prat op zijn mooie stranden, maar het stadje draait economisch vooral op handel (voornamelijk rondom de haven), landbouw (aan de kust staan fabrieken van Lantmännen, een Zweedse landbouwcoöperatie) en dienstverlening.
Nog een memorabele plek: het restaurant van hotel Continental, het oudste van Zweden (geopend in 1829). In een van de twee hoeken van het restaurant, tegenover twee enorme ramen, staat een tafel die altijd gereserveerd is op naam van de inspecteur. Het is een van de plekken waar Wallander het liefst lunchte en waar hij de zaak uit Midzomermoord oploste. Van daaruit heb je zicht op een van Ystads hoofdstraten, die het centrum van de stad verbindt met de koude zee en het opvallend witte zandstrand.
Maar psychopaten en moordenaars houden zich in boeken soms liever buiten de stad op, waar het landschap wordt gedomineerd door graanvelden. In een natuurgebied op 12 kilometer buiten Ystad, bij het veertiende-eeuwse kasteel Marvinsholm met zijn twee enorme torens, begint deel 1 van de Wallander-serie, Moordenaar zonder gezicht (1991). Op een koude winternacht wordt een bejaard stel op gruwelijke wijze gemarteld en vermoord. Aangekomen op de gruwelijke plaats delict, zegt Wallander zoals te doen gebruikelijk in Mankells werk: ‘Ik ben bang. In wat voor wereld leven we?’
Auteur: Cristina Galindo
Vertaler: Henriëtte Aronds
Beeld: Kenneth Branagh als Kurt Wallander. – © BBC
El País
Spanje | dagblad | oplage 397.000
Zes maanden na de dood van Franco opgericht. Prachtige tabloidkrant met exquise journalisten en bijdragen van grote Spaanse schrijvers.