360 selecteert een aantal toonaangevende internationale concerten, voorstellingen, boeken, films en exposities.
Het recht op mysterie
BEELDENDE KUNST |‘Je probeert wanhopig mijn werk te intellectualiseren,’ zegt Leonora Carrington op haar 94ste tegen haar nicht die toevallig ontdekte familielid te zijn van de beroemde kunstenares, ‘and you are waisting your time.’
In het Deense Museum Arken is een retrospectief te zien van het letterlijk fantastische werk van de van oorsprong Britse Leonora Carrington, die op jonge leeftijd haar Anglo-Ierse milieu verruilde voor de armen van de surrealistische kunst, en die van Max Ernst. Ze woonde eerst in Parijs, maar vertrok noodgedwongen naar Madrid toen de oorlog uitbrak en Ernst werd geïnterneerd. Uiteindelijk kwam ze dankzij zakenman Renato Leduc in Mexico terecht, waar ze de rest van haar leven doorbracht. Haar vader, een textielfabrikant uit Lancashire die haar als twintiger liet opnemen in een psychiatrische inrichting, zag ze nooit meer terug. ‘Ik was veel banger voor mijn vader dan voor Hitler,’ beweerde ze. Door shocktherapie met cardiazol-injecties kreeg Leonora angstaanjagende visioenen die haar innerlijke visuele wereld mede gevormd hebben.
De meest extravagante wezens komen voorbij in haar werk. Vaak is het onderscheid tussen mens en dier of tussen dier en machine ver te zoeken, maar haar kundige hand trekt de belangstellende moeiteloos het oneindig diepe doek in. Vrouwen – voor wie ze haar talent activistisch inzette in Mexico – moesten niet alleen hun burgerrechten claimen, maar ook hun recht op mysterie en verwantschap met de natuur.
Leonora Carrington, Museum Arken, Denemarken, te zien tot 15/01/23
Verhalen vol verlangen
STORYTELLING | Van 3 tot en met 6 november vindt het Amsterdam Storytelling Festival plaats in Podium Mozaïek. Acteurs en verhalenvertellers van over de hele wereld komen samen om hun verhalen met de wereld te delen. Het thema dit jaar is: verlangen. Met voorstellingen, talks en workshops.
Van 3 tot 6 november in Amsterdam
Verstilde tijd
BEELDENDE KUNST | Het stilleven schijnt een ondergeschoven kind te zijn in de beeldende kunst, en het Louvre wil daar verandering in brengen. Want ‘dingen’ afbeelden gaat terug naar de prehistorie, toen hun aanwezigheid en betekenis zo serieus werd genomen dat ze vereeuwigd dienden te worden. Vaak laten stillevens de vergankelijkheid van schoonheid zien, misschien is dat wel de reden dat er weinig aandacht voor het genre is. Alles kan kapotgaan, verleppen of verdorren, dus wij ook. Die boodschap zit altijd impliciet in stillevens met bloemen of voedsel, waarvan er in de zeventiende eeuw veel gemaakt zijn. Ze zien er likkebaardend lekker uit, maar ook de tijdelijkheid van vorm en inhoud zit in de opengewrikte oesters vervat.
Things. A History of Still Life, Louvre, Parijs, te zien van 2/10/22 tot 23/01/23
Schneemann Compleet
PERFORMANCE | De in 2019 overleden Amerikaanse performancekunstenaar Carolee Schneemann was een pionier in de zogenaamde ‘body art’. Ze heeft nu een groot retrospectief in het Britse Barbican Centre. Terecht, want zoals wel meer vrouwelijke kunstenaars die destijds in de schaduw van hun mannelijke evenknieën bleven, verdient deze radicale feministische icoon een gelijkwaardige positie in de hall of fame.
De tentoonstelling toont vroege schilderijen, experimentele sculpturale werken en uiteraard haar performancewerk waarin Schneemann haar eigen, meestal naakte lichaam gebruikte. In Meat Joy (1974) kronkelt zij samen met acht performers door de verf, spelend met rauwe vis, vlees en gevogelte. In Interior Scroll (1975) leest ze een tekst voor van een strook papier die ze langzaam uit haar vagina trekt. Internationale erkenning kwam pas laat, in 1996 in het New Museum of Contemporary Art in New York. In 2017 won ze op de Biënnale van Venetië een Gouden Leeuw voor haar hele oeuvre.
Carolee Schneemann, Body Politics, Barbican Centre, Londen, te zien tot 8/01/23
Wonderful Things
TENTOONSTELLING | In de Kunsthal zijn 150 werken te zien van fashionfotograaf Tim Walker (1970), geïnspireerd op de collectie van het Londense Victoria and Albert Museum. Sprookjesachtige taferelen met Tilda Swinton, Grace Jones en Grayson Perry.
Te zien tot 29/01/2023
We, Thomas Houseago
TENTOONSTELLING | In het Finse Tampere heeft de Britse kunstenaar Thomas Houseago Brad Pitt en Nick Cave uitgenodigd hun werk naast dat van hem te laten zien. Het is voor het eerst dat Pitt en Cave hun sculpturen tonen, werken die zijn ontstaan in dialoog met Houseago.
Sara Hildén Art Museum, Finland, te zien tot 15/01/23
360 selecteert een aantal toonaangevende internationale concerten, voorstellingen, boeken, films en exposities.
Ken William Kentridge
OPERA | De Royal Academy nodigt ons uit om de wereld van de multisensoriële kunstenaar William Kentridge te betreden, de ‘global creative powerhouse’ uit Zuid-Afrika. Dat doen we graag, want elke wereld die hij tot nog toe heeft gecreëerd is de moeite van het immersieve bijwonen dubbel en dwars waard. De in Johannesburg geboren kunstenaar ontwikkelde zijn vroege werk tijdens het apartheidsregime van de jaren tachtig. Zijn grootschalige producties met animaties, etsen, tekeningen, collages, films, beeldhouwkunst, theater, opera, dans en muziek reizen sindsdien de wereld rond. Nog niet eerder vertoond zijn de 4 meter brede wandtapijten, die hij speciaal voor de gelegenheid maakte. Kijk hoe typemachines in bomen veranderen, een opgejaagde neushoorn een salto maakt met een megafoon en een cafetière in de diepte van een goudmijn boort.
Te zien in Royal Academy of Arts, Londen, t/m 11/12
Abramović in Carré
PERFORMANCEKUNST | Het Amsterdamse Carré stelt een week lang het podium beschikbaar aan de beroemde performancekunstenaar Marina Abramović en haar instituut MAI. Elke dag valt de Abramović Method live in de zaal te bekijken. No Intermission is haar nieuwste werk, zonder pauze.
Abramović Method is te zien in het Amsterdamse Carré van 24 t/m 29 oktober.
Groots en meeslepend
BEELDENDE KUNST | Groots en meeslepend: die twee meestal in die volgorde gebruikte woorden zijn helemaal van toepassing op het werk van de Britse kunstenaar Tacita Dean. Door verschillende media te gebruiken – fotografie en film, maar ook tekeningen – komt ze telkens uit bij een zekere vorm van schoonheid die vaak in het drama schuilt.
Deze solotentoonstelling in Luxemburg toont nieuw en recent werk van Dean, waaronder films, tekeningen en foto’s op groot formaat. De tentoonstelling is opgebouwd rond twee recente projecten: een trilogie van werken ontworpen voor The Dante Project (2021, een ballet geïnspireerd op The Divine Comedy) en One Hundred and Fifty Years of Painting’ (2021), een op 16 mm gefilmd gesprek tussen kunstenaars Luchita Hurtado (Venezuela) en Julie Mehretu (Ethiopië). Haar benadering tot een onderwerp is vaak nostalgisch, eerder abstract dan documentair. Historische foto’s vult ze aan met eigen tekeningen en zo herschept ze fictieve verledens. Een vijfdelig fotowerk van een rotslandschap kreeg een zware wolkenlucht en mythologische namen in de kantlijn.
Haar idee om een beeld te maken tussen negatief en positief in typeert haar manier van werken misschien nog het best. De met een analoge camera gefotografeerde jacarandabomen krijgen door het negatief om te zetten naar positief eenzelfde vreemdheid als haar 16mm-films. Alleen al omdat de paarse bloemen buitenaards groen zijn geworden.
Tacita Dean is te zien t/m 5/2/2023 in Mudam, Luxemburg
Onvoorspelbare Rosalía
De Spaanse popster Rosalía treedt op met haar derde album Motomami. Nu geen flamemco, maar dikke reggaetonbeats en elementen uit de Japanse en Koreaanse cultuur – en die stem klinkt nog steeds als een nachtegaal.
Rosalía is te zien op 10/12 in Afas Live, Amsterdam
Lukas, Leo en Remi
Het 31-jarige Belgische talent Lukas Dhont won in Cannes de Grand Prix met Close. In zijn tweede film, na Girl, brengt hij een intieme, breekbare, (nog) niet-seksuele vriendschap tussen de twee jonge tieners Leo en Remi in beeld.
Vanaf begin november in de Nederlandse bioscopen
Alle registers opengetrokken
BEELDENDE KUNST | De Duitse superster-kunstenaar Anne Imhof (Giesen,1978) krijgt dit najaar de volledige vrijheid om de 1100 vierkante meter grote kelderzaal van het Stedelijk Museum in te richten. Dezelfde carte blanche gaf het Parijse Palais de Tokyo haar, waar ze de ruimtes vulde met performance, opera, film, schilderijen, tekeningen en muziek, van haarzelf en van bewonderde kunstenaars.
Voor het Stedelijk trekt zij eveneens alle registers open. Dat, samen met een speciaal voor deze gelegenheid gemaakte soundtrack, zal vast en zeker een desoriënterende, dystopische wereld opleveren. Een donkere onderwereld zelfs, schrijft het museum. Of meer nog ‘een complex labyrint van kledinglockers die we kennen van de middelbare school, en die verwijzen naar een gevoel van angst en body dysmorphia’. In Youth stelt Imhof de emotionele dynamiek van de jeugd aan de orde, die worstelt met hebzucht en de angst om iets te missen.
Anne Imhof wordt gezien als dé artistieke stem van een nieuwe generatie.
Youth is te zien in het Stedelijk Museum Amsterdam, t/m 29/1/2023
360 kiest een aantal door de buitenlandse pers beschreven concerten, voorstellingen, boeken, films en exposities die naar Nederland of België komen, of online te vinden zijn.
Woede in Iran over bekroonde film
Kritisch beeld of propaganda?
FILM | Een moordenaar keert ’s nachts terug naar huis, nadat hij zich heeft ontdaan van een lichaam. De camera beweegt omhoog en laat Mashhad, de op een na grootste stad van Iran, van bovenaf zien. De verlichte straten, met in het centrum de grootste moskee van Iran, Imam Reza, doen denken aan de draden van een spinnenweb. Dat is een van de beelden waar recensenten van Holy Spider over vallen, analyseert de Iraanse diasporanieuwssite IranWire, gevestigd in Londen. Deze nieuwe film van regisseur Ali Abbasi, die werd geboren in Teheran en nu in Denemarken woont, is gebaseerd op het waargebeurde verhaal van een seriemoordenaar, bijgenaamd ‘de spinnenmoordenaar’, die in 2000 in Mashhad zestien prostituees wurgde. Nadat hij was veroordeeld, verklaarde hij dat hij de ‘ontucht in de straten van de heilige stad had willen uitroeien’, een missie die hem een zekere populariteit opleverde.
Hoewel Holy Spider in Cannes de prijs voor beste vrouwelijke vertolking won, hebben Iraanse kranten er geen goed woord voor over. Zo hekelt de krant Al-Quds de ‘politieke keuze’ van het festival van Cannes om een film te belonen die een ‘vertekend beeld’ geeft van de Iraanse samenleving. Volgens de ultraconservatieve krant Kayhan is Holy Spider geen film, maar ‘visuele propaganda tegen het Iraanse volk en de islam’, ‘gemaakt door een groep geëmigreerde Iraniërs’.
Jamé Jam spreekt van ‘een politiek project’ dat erop gericht is ‘Iran en de islam zwart te maken’
‘Met uitzondering van een paar gestoorde mensen, die vaak dicht bij de moordenaar stonden, heeft geen enkele moslim ooit zijn misdaden [van Saïd Hanaï, de spinnenmoordenaar] goedgekeurd’, verduidelijktFarhikhtegan. Ook dagblad Jamé Jam, een publicatie van de staatstelevisie, spreekt van ‘een politiek project’ dat erop gericht is ‘Iran en de islam zwart te maken en een gewelddadig beeld te schetsen’ van de samenleving.
Abbasi kon de film dan ook niet in Iran opnemen. Als alternatief werd Jordanië gekozen. En hoewel de prijswinnende actrice, Zahra Amir Ebrahimi, die in 2008 ook nog eens gedwongen Iran had verlaten vanwege een seksschandaal, op Twitter werd gefeliciteerd door voormalig vicepresident Mohammad Ali Abtahi – ‘Ze laat zien dat we ondanks de ontberingen naar de top kunnen stijgen’ – zal de film (voorlopig) niet in Iran worden vertoond.
Door Laura Weeda
De grootste kunstwerken in één clip
De populaire megalomanie van Jay Chou
VIDEOCLIP | Op 6 juli uploadde de Taiwanees Jay Chou, een van de beroemdste Chineestalige popsterren, de videoclip voor zijn nieuwe nummer, waarvan de titel zich vertaalt naar ‘The Greatest Works of Art’. Het is afkomstig van een album dat op 15 juli werd uitgebracht, het eerste album van de artiest sinds 2016. ‘In de clip is te zien hoe Chou zich verkleedt als bewaker in La Samaritaine en het Parijse warenhuis binnenglipt om een magische piano te bespelen’, beschrijft ArtNet News. Na een paar noten verplaatst hij zich naar een ander tijdperk, waarin hij grootheden als Dalí, Magritte en Monet ontmoet.
‘The greatest works of art zijn dus allemaal buitenlands?’
De clip werd sinds de release vele miljoenen malen bekeken, volgens de Chinese site Sixth Toneonder meer omdat deze een ‘balsemende werking zou hebben’ op ‘alle Chou-bewonderaars op het vasteland van China, die vanwege covid-19 geen reizen naar het buitenland hebben mogen maken en heimwee hebben naar de Europese kunst en cultuur’. Maar er is ook kritiek. ‘In deze roerige tijden hoef ik, de koning van de muziek, niet als een schilderij ingelijst te worden. Mijn muzieknoten vormen de toekomst van de kunst’, citeert Art News uit het liedje om de grootheidswaanzin van de artiest aan te stippen, die bijvoorbeeld ook blijkt uit zijn insinuatie dat tovertrucs van hem tot bepaalde kunstwerken zouden hebben aangezet, zoals de gebogen lepel van Dalí.
Een gebruiker van Weibo, de Chinese variant van Twitter, postte de retorische vraag: ‘The greatest works of art zijn dus allemaal buitenlands?’ The Straits Times, een dagblad uit Singapore, schrijft scherp: ‘Woody Allen draaide Midnight in Paris [waarin de held ook naar het Parijs van de jaren twintig reist] om op zoek te gaan naar overblijfselen van de belle époque. Jay reist naar Parijs om zichzelf te vergelijken met Monet, Van Gogh en Matisse.’
Door Laura Weeda
Knoesterig stemgeluid
Onverslijtbare gitarist blijft trouw aan zichzelf
MUZIEK | Internationale critici betuigen unaniem groot respect voor de Amerikaanse gitarist en singer-songwriter Willie Nelson, die op zijn 89ste verjaardag met A Beautiful Time zijn 72ste album presenteert.
Thoralf Koss, redactiechef van het Duitse MusikReviews, vraagt zich af of we het album wel los van Nelsons leeftijd kunnen beluisteren: ‘Is het ironie dat het openingsnummer I’ll Love You til the Day I Die heet?’ Muzikaal blijft Nelson volgens Koss trouw aan zichzelf en zijn ‘typerende en charismatische’ stemkleur: ‘Hij klinkt geenszins gebrekkig en zijn articulatie is uitstekend.’
In zijn recensie voor de Italiaanse muzieksite Rock Onlineverwijst Paolo Panzeri naar tijden dat onze samenleving het concept ‘jong’ vooropstelde. ‘Maar Nelson komt uit een andere tijd en is nooit uit de mode geraakt. Het is misschien oude countrymuziek, maar ik vind het leuk.’ Uit de manier waarop hij de laatste fase van zijn leven bezingt, haalt Panzeri ‘een nuance die schommelt tussen sarcastisch en teder’.
‘Zijn stem is extra knoesterig en daardoor nog interessanter geworden’
Neil McCormick van The Telegraph vindt dat Nelson de veertien tracks – acht covers en zes nieuwe songs – perfect weet te brengen ‘met zijn losse, haast terloopse gevoel voor timing’: ‘Zijn stem is extra knoesterig en daardoor nog interessanter geworden, terwijl het aangeboren melodieuze allerminst is verdwenen.’
Recensent Joe Breen noteert voor The Irish Times één ‘merkwaardige misser’ op het album: bij With a Little Help from My Friends van The Beatles ligt het tempo volgens hem te hoog. Met Tower of Song van Leonard Cohen maakt Nelson dat ruimschoots goed, ‘alsof dit nummer is gemaakt voor zijn prachtige stem. Echt waar: ook wanneer deze man uit het telefoonboek zingt, klinkt het interessant.’
Het album A Beautiful Time van Willie Nelson is begin mei uitgekomen.
Door Diederik Samwel
Spannende thriller over Russische witwaspraktijken
Te goed om niet waar te zijn
LITERATUUR | Het journalistieke boek Freezing Order van de Amerikaan Bill Browder bevat alle ingrediënten van een thriller, schrijft Andrew Anthony in The Guardian: ‘Omkoping, bedreiging, vergiftiging of pogingen daartoe, mensen die zomaar van een wolkenkrabber naar beneden storten. Een ongelooflijk verhaal, met tempo en flair verteld.’
Vooral ongelooflijk omdat Browder zijn eigen verhaal vertelt, vindt Anthony. Vanaf halverwege de jaren negentig wist hij zich met zijn investeringsmaatschappij Hermitage Capital Management op te werken tot Ruslands grootste buitenlandse financier in het postsovjettijdperk. Browder introduceerde onder meer aandeelhoudersconstructies bij grote concerns als Gazprom. Aanvankelijk floreerde zijn bedrijf ook onder Vladimir Poetin. Tot Sergei Magnitsky, een van Browders stafleden, in 2008 een witwasoperatie van 230 miljoen dollar door de Russische overheid aan het licht bracht. Magnitsky werd gearresteerd en overleed een jaar later in zijn cel, vermoedelijk als gevolg van mishandeling en uitputting. Browder had zich toen al in Londen gevestigd.
Freezing Order gaat vooral over de manier waarop Poetin zijn vijand Browder op alle fronten tegenwerkt
Daar startte hij een uitgebreide, internationale lobby die zou leiden tot de Magnitsky Act, een wet die tegoeden bevriest van politieke leiders en zakenlieden die de mensenrechten hebben geschonden. Freezing Order gaat over de totstandkoming van deze wet en vooral over de manier waarop Poetin zijn vijand Browder op alle fronten tegenwerkt.
‘Een essentieel boek van iemand die al jaren in de gaten heeft hoe corrupt Russische zakenmensen en politici opereren en hoe buitenlandse lobbyisten en communicatiestrategen hun daartoe alle ruimte boden’, vindt Timothy Frye in The Washington Post. Al te subtiel gaat Browder niet te werk, schrijft hij verderop: ‘Helden worden gedreven door rechtvaardigheid, slechteriken door hebzucht.’ In die tweede categorie zijn volgens Frye niet zozeer Russische juristen vertegenwoordigd als wel hun collega’s in de westerse wereld: ‘Gepassioneerd nagelt Browder hen met naam en toenaam aan de schandpaal.’
Andrew Ross Sorkin noemt Browder in The New York Times ‘bij uitstek deskundig’ binnen de dialoog over sancties tegen Rusland om de oorlog in Oekraïne te stoppen: ‘Browder biedt een uniek perspectief op de manieren om Poetins strategie te beïnvloeden.’
‘Browders verhaal is simpelweg te goed om niet waar te zijn’
Katie Stallard van de New Statesman ziet in Freezing Order een ‘krachtig pleidooi voor alle juridische mogelijkheden om Poetins geldschieters van hun buitenlandse tegoeden en luxejachten af te houden.’ Al krijgt Stallard wel de indruk dat Browder zichzelf ‘iets te nadrukkelijk op de voorgrond plaatst’.
Een heel andere vraag is of Browders verhaal eigenlijk wel klopt. In Der Spiegel presenteert Benjamin Bidder een uitgebreide analyse van de Magnitsky Act, waarin hij vaststelt dat Browder bronnen opvoert die later hun verklaringen hebben ingetrokken. Ook blijken er verschillende verhalen in omloop over de door Magnitsky geopenbaarde witwasoperatie. Niettemin schat Bidder de kans dat de wet in steeds meer landen in werking treedt hoog in: ‘Browders verhaal is simpelweg te goed om niet waar te zijn.’
Freezing Order verscheen half juni in de Nederlandse vertaling van Nannie de Nijs Bik-Plasman bij uitgeverij Atlas Contact.
360 selecteert een aantal toonaangevende internationale concerten, voorstellingen, boeken, films en exposities.
Zonder grenzen
FILM | Onlangs, schijnbaar uit het niets, kondigde de Amerikaanse succesregisseur Jordan Peele de naam van zijn derde film aan: Nope, slang voor ‘nee’, meestal gebruikt om verdere discussie te ontmoedigen. Ook liet hij de poster van zijn nieuwste film zien: een foto van een onheilspellende wolk die boven een bergdorp zweeft. Waar de film precies over gaat, werd niet meteen duidelijk. Wel zei Peele dat hij weer een spektakel wilde maken. Verontrust over de toekomst van de cinema, schreef hij Nope, The Great American UFO Story.
Peele is acteur, komiek, scenarist en regisseur; hij trad jarenlang op bij het comedy-collectief Boom Chicago in Amsterdam. In zijn debuutfilm Get Out overrompelde hij menig bezoeker met zijn keiharde kritiek op ingebakken racisme, juist bij mensen met hardnekkige goede bedoelingen, door op een rauwe en komische manier te laten zien hoe ongemakkelijk het is om zwart te zijn in een witte wereld.
Horror is een geschikt genre voor sociale satire doordat de ongeschreven afspraak met het publiek is dat alles mag
Dat horror een geschikt genre is voor sociale satire, komt volgens Peele doordat de ongeschreven afspraak met het publiek is dat alles mag; er zijn geen ontoelaatbare grenzen, je mag de diepste angsten aansnijden in de veilige omgeving van het medium. Datzelfde geldt voor satire. Die twee genres samen-gevoegd blijken een perfect paar te vormen.
In Los Angeles, waar de film in première ging, waren de eerste reacties volgens Variety eensluidend lovend. De draai die Peele maakte naar sciencefiction leverde hem de vergelijking op met een van ’s werelds voornaamste regisseurs, Steven Spielberg.
Nope is vanaf 18 augustus in de bioscoop te zien.
Where Is Home?
MUZIEK | Cellist Abel Selaocoe, geboren in Zuid-Afrika en opgeleid in Engeland, plaatst westerse en niet-westerse muziek naast elkaar, van Bach tot beatboxing. In Where Is Home? laat hij zich inspireren door familie en aanverwante thema’s. Met het Bantu Ensemble in het Concertgebouw, Amsterdam, 7/8.
Where Is Home? is met het Bantu Ensemble op 7 augustus te zien in het Concertgebouw, Amsterdam.
Couture-koningin
MODE | De Chinese modekoningin Guo Pei, bekend van de enorme gele creatie die popster Rihanna in 2015 droeg naar het Met Gala in New York, is het toonbeeld van exquise vakmanschap, weelderig borduurwerk en onconventionele kledingtechnieken. Ook al vlogen de meme’s in de rondte waarin Rihanna’s jurk als grote omelet werd afgebeeld.
In de ontwerpen van Guo Pei, smelten de invloeden van China’s keizerlijke verleden samen met de grandeur van het Europese hofleven, architectuur en de botanische wereld. Couture Fantasy, is de eerste uitgebreide tentoonstelling van haar baanbrekende werk. De tentoonstelling omvat meer dan 80 ensembles uit de afgelopen twee decennia. In Close Upvertelde zij soms wel vijftigduizend uur aan één kledingstuk te besteden. Inmiddels werken een kleine 500 borduursters voor Pei.
Guo Prei: Couture Fantasy is tot 5 augustus te zien in Fine Arts Museum, San Francisco.
Vergeten verhalen
THEATER | De Amerikaan Taylor Mac maakt al twintig jaar internationaal bekroonde voorstellingen. A 24-Decade History of Popular Music is zijn subjectieve geschiedenis van de VS sinds 1776, verteld vanuit het perspectief van groepen wier verhalen vaak worden ‘vergeten, verworpen of begraven’.
A 24-Decade History of Popular Music is tot en met 6 augustus te zien in het Internationaal Theater Amsterdam.
Licht, vorm en pastelwolken
BEELDENDE KUNST | Pitzhanger Manor, het landgoed van de Britse architect Sir John Soane (1753-1837) in West-Londen, presenteert een solo-tentoonstelling van kunstenares Rana Begum (Bangladesh, 1977). Haar opvallende werken verkennen de perceptie van licht, kleur en vorm en doen de grenzen vervagen tussen beeldhouwkunst, architectuur, design en schilderkunst.
Omdat Soane in Pitzhanger op een in-genieuze manier met licht speelde, is Begum een voor de hand liggende keuze. Ze was dan ook getroffen door de sierlijkheid van Soanes kamers, ‘alsof je voortdurend in het licht staat’. Ze wilde dat haar expositie Dappled Light daarop zou reageren en nam de zichtlijnen en ingewikkelde decoratieve schema’s binnenin mee in haar ontwerp.
Nieuw is een grote zwevende installatie van gaas met zachte geometrische wolken in pasteltinten die tot de on-eindigheid kunnen worden aangevuld – zo lijkt het. Ook te zien is Begums eerste videowerk, dat het vluchtige licht vastlegt in een bos, terwijl ze door de seizoenen fietst.
Rana Begum: Dappled Light is tot 11 augustus te zien in Pitzhanger Manor & Gallery, Londen.
Beste dansers en grote beloften
Tijdens Summer Dance Forever komen dansers van over de hele wereld een week naar Amsterdam. Omschreven als ‘een internationaal dansfeest met het beste van vandaag en de grote beloften van morgen’.
Summer Dance Forever is op 24 augustus op verschillende locaties in Amsterdam te zien.
360 selecteert een aantal toonaangevende internationale concerten, voorstellingen, boeken, films en exposities.
Eigentijdse visionair
ARCHITECTUUR | Wie een idee wil hebben hoe Londen er in 2066 uit zal zien, wende zich voor het meest spectaculaire antwoord tot de Brits-Iraanse architect Zaha Hadid, een pionier op het gebied van de vrije vorm in computergestuurd ontwerpen. Dat deed het tijdschrift Vogue al in 1991, wat de wonderlijkste visioenen opleverde. Helaas stierf Hadid zes jaar geleden, op 65-jarige leeftijd, aan een hartaanval.
De toekomst zit al in haar indrukwekkende oeuvre, dat is terug te vinden van Duitsland tot Azerbeidzjan en Hongkong. Haar eerste grote opdracht was het Vitra Fire Station (1993) in het Duitse Weil am Rhein, daarna volgde het Guangzhou Opera House (2010) in de Chinese provincie Guangdong en de voetgangersbrug over de Ebro in het Spaanse Zaragoza, die uit 29.000 driehoeken bestaat. Elk jaar dook wel ergens een scheef perspectief op, een vertaling van Hadids tekeningen in verwrongen, de zwaartekracht tartende driedimensionale vormen.
Wolkenkrabbers zijn ondergronds en worden gekoeld door watervallen, bruggen tellen veertien verdiepingen
Dat zou zij zeker tot in lengte der dagen hebben volgehouden. In 2066 had de volgende generatie kluwen slagaders kunnen zien uitwaaieren over het centrum van Londen, die oostwaarts stromen en weer samenkomen in een crescendo van gekleurde scherven. Wolkenkrabbers zijn dan ondergronds en worden gekoeld door watervallen, bruggen tellen veertien verdiepingen en gebouwen vallen uit elkaar en steken het water over om aan de andere kant weer een geheel te vormen.
Reimagining London is (nog even) te zien op de begane grond van Hadids voormalige studio in een victoriaans schoolgebouw in Clerkenwell.
Clear+Vivid met Alan Alda
PODCAST | Alan Alda’s voornaamste bezigheid is tegenwoordig podcasten. Onlangs bracht hij de 200e aflevering uit van Clear+Vivid with Alan Alda, waarin hij auteurs, kunstenaars, wetenschappers en andere grootheden interviewt, onder wie Yo-Yo Ma en Madeleine Albright.
Rechtlijnige snit uit een strook stof
MODE | Het Metropolitan Museum of Art heeft ontdekt dat mode zich uitstekend leent voor tentoonstellingen, schrijft The Art Newspaper. En dat niet alleen, door ervoor te kiezen de kimono in al zijn complexiteit te laten zien, pareert het museum de al lang gehoorde kritiek dat zijn kostuumcollecties eurocentrisch zouden zijn. Deze keer dus een opmerkelijke selectie van zestig kimono’s uit de John C. Weber Collectie van Japanse kunst, die de artistieke uitwisselingen tussen de kimono en de westerse mode onderzoekt.
Voor de heersende militaire klasse en de stedelingen waren kimono’s een manier om hun gevoel voor esthetiek te tonen
De tentoonstelling laat de transformatie van de kimono zien vanaf de verfijnde Edo-periode (1615-1868) tot het begin van de twintigste eeuw, toen het T-vormige kledingstuk werd aangepast aan de levensstijl van de moderne Japanse vrouw. Voor zowel de heersende militaire klasse als voor de stedelingen waren kimono’s een manier om hun gevoel voor esthetiek te tonen. De relatief losse, omhullende vorm en de rechtlijnige snit uit één enkele strook stof hebben grote invloed gehad op westerse couturiers als Cristóbal Balenciaga en Alexander McQueen.
Kimono Style is tot en met 20 februari 2023 te zien in Metropolitan Museum of Art, New York.
Painlevé in het water
FILM | Zonder microscopen, micro- en macrofotografie, telelenzen, timelapse en slow motion zou het immens populaire genre van de natuurfilm weinig voorstellen. Maar omdat Jean Painlevé (1902-89) al het onzichtbare zichtbaar maakte en een van de eerste was die een milieubewustzijn aan de dag legde, is er nog altijd belangstelling voor zijn werk. Het Jeu de Paume in Parijs laat zijn werk daarom opnieuw zien. Zijn vermogen om onderzeese wezens van dichtbij te bekijken trok de aandacht van surrealisten, maar Painlevé bracht zijn tijd liever door in het onderzoekscentrum voor mariene biologie in Bretagne. Ook besteedt de tentoonstelling aandacht aan Geneviève Hamon, Painlevés partner, die vanaf 1928 ook aan al zijn films meewerkte, maar daar pas veel later erkenning voor kreeg.
Voeten in het water is tot en met 18 september te zien in Jeu de Paume, Parijs.
Alledaagse voorwerpen
TENTOONSTELLING | Het Museum of Brands onderzoekt de geschiedenis van de consumentencultuur van de victoriaanse tijd tot nu. Hoe alledaagse voorwerpen zoals huishoudelijke artikelen en speelgoed vormgeven aan en gevormd worden door mens, cultuur en maatschappij.
Alternatieve modellen
TENTOONSTELLING | Een kleine veertig kunstenaars buigt zich onder de titel Statecraft (and beyond) over alternatieve staatsmodellen en hedendaagse verschijnselen als massamigratie, transnationale organisatiestructuren, globalisering en toenemend nationalisme.
Statecraft (and beyond) is tot en met 30 oktober 2022 te zien in EMST, Athene.
360 selecteert een aantal toonaangevende internationale concerten, voorstellingen, boeken, films en exposities.
Antony Gormley: Ad majorem Dei gloriam
TENTOONSTELLING | In Museum Voorlinden is deze zomer de expositie Ground van de 72-jarige Britse kunstenaar Antony Gormley te zien. Een van zijn opzienbarende kunstwerken, Exposure, een man die op zijn hurken zit, staat op een strekdam vlak bij Lelystad.
Gormley maakt al decennialang fantastische sculpturen die goed passen in een tijdgeest waarin alles een ‘experience’ moet zijn. Hij nodigt de bezoeker uit om door zijn beelden heen te lopen, zoals door het twaalf meter lange staalwerk Passage, of om midden in een driedimensionale bouwtekening te gaan staan. Voor Gormley is de aanwezigheid van een bezoeker essentieel vanwege de contemplatie en de bespiegeling die ontstaan ‘wanneer kunst en het leven op elkaar inwerken’. In de tuin van het museum in Wassenaar zal het werk Critical Mass worden neergezet, zestig gietijzeren afgietsels van zijn eigen lichaam, die een relatie met de omgeving aangaan.
Later ontvluchtte hij het katholicisme en dompelde hij zich onder in de boeddhistische leer
Gormley werd als jongste van zeven kinderen geboren in een rijk katholiek gezin van een farmaceut en opgevoed door monniken op een benedictijnse kostschool. In een interview zei hij eens dat zijn ouders de initialen AMDG voor hun zoon hadden gekozen om hem ad majorem Dei gloriam (tot grotere glorie van God) op te voeden. Grote kans dat zijn belangstelling voor de mysteries van ruimte, vorm en oneindigheid te herleiden is naar zijn religieuze opvoeding. Later ontvluchtte hij het katholicisme en dompelde hij zich onder in de boeddhistische leer, die nog altijd een toetssteen voor hem is.
Antony Gormley – Ground is tot en met 25 augustus te zien in Museum Voorlinden, Wassenaar.
MUZIEK | Regisseur Nicolas Stemann en componist Philippe Manoury beloven volgens het Holland Festival een pessimistische maar tegelijkertijd humoristisch neurotische opera te hebben gemaakt met teksten van Elfriede Jelinek.
Kein Licht is te zien op 24, 35 en 26 juni in Muziekgebouw Amsterdam.
Castillo Deball ontregelt
TENTOONSTELLING | Mariana Castillo Deball is een van de vier kunstenaars die Mexico vertegenwoordigen op de Biënnale. Ze verdiept zich al langer in hoe je de (koloniale) geschiedenis kunt ontregelen en op een artistieke manier kunt herdefiniëren in de kunstwereld.
Mariana Castillo Deball, tot 27 november op de Biënnale Venetië.
Haar tijd vooruit
FOTOGRAFIE | Claude Cahun (1894-1954) werd geboren als Lucy Schwob, maar vond dat het vrouwelijke noch het mannelijke bij haar paste. Neutre, dat klonk beter, vond ze, en daarmee was ze haar tijd ver vooruit. Voor fotografen als Nan Goldin en Cindy Sherman was ze al langer een inspiratiebron, totdat ze niet zo lang geleden werd herontdekt.
Telkens stelde ze de vraag of het mogelijk is een authentieke zelf te bezitten
Cahun speelde samen met andere surrealisten met het begrip identiteit door op elke foto een andere rol aan te nemen, haar gezicht te verdubbelen of met maskers te werken. Telkens stelde ze de vraag of het mogelijk is een authentieke zelf te bezitten, of dat onze identiteit gevormd wordt door maatschappelijke omstandigheden. Dit deed ze altijd in samenwerking met haar geliefde en latere stiefzus, die onder de nom de plume ‘Marcel Moore’ werkte.
Voor hun verzetswerk in de Tweede Wereldoorlog op het eiland Jersey kregen de twee de doodstraf, die nooit werd voltrokken. Cahun overleed in 1954, Moore zeventien jaar later. Onder de huid was eerder te zien in het Cobra Museum.
Onder de huid is tot en met 28 juli te zien in de Kunsthal, Rotterdam.
Ekaterina’s Voix humaine
OPERA | De opera La voix humaine van Poulenc, gebaseerd op de monoloog van toneelschrijver Jean Cocteau (1930), geactualiseerd door Chris Koolmees en gezongen door de bejubelde mezzo-sopraan Ekaterina Levental, wordt nog een keer opgevoerd in de Muziekkamer Assen.
La voix humaine is te zien op 19 augusts in de Muziekkamer in Assen.
Zorgzame mode
MODE | De tweede editie van de State of Fashion Biënnale 2022 (thema: Ways of Caring) gaat deze zomer op zoek naar mogelijkheden om de mode-industrie duurzamer en zorgzamer te maken. Bekend is dat de kledingindustrie haar ecologische voetafdruk drastisch moet verkleinen (zie ‘Duurzame mode bestaat niet’), een verplichting die niet alleen de branche aangaat, maar ook de consument. Daarover gaan in Arnhem zeven programmaonderdelen met meer dan zeventig ontwerpers, kunstenaars en makers uit alle windstreken. ‘Fashion Open Studio’ laat bijvoorbeeld het werk van vier designers in residence zien die speciaal voor de Biënnale mode ontwerpen die ook sociale en milieuvriendelijke oplossingen kan bieden. In het onderdeel ‘Fashion as Encounters’ wordt de betekenis van mode opnieuw gedefinieerd.
State of Fashion – Ways of Caring is te zien van 3 juni tot 10 juli te in Arnhem.
Mevrouw Sapiens onderzoekt het beeld van de prehistorische mannelijke jager en de vrouwelijke verzamelaar; De betutteling van de Amerikaanse geest laat zien wat de cultuur van safe spaces aan Amerikaanse universiteiten doet met de geest van studenten & Meer tips in deze Top-5 non-fictie, aangeraden door 360 en Athenaeum Boekhandel.
De zee – Rachel Carson
Nu de oceanen en zeeën door toedoen van de mens in gevaar zijn, maakt deze klassieker van mariene bioloog Rachel Carson ons onverminderd bewust van de kwetsbaarheid en het belang van de oceaan, inclusief het leven dat erin huist, en van onze verantwoordelijkheid de planeet gezond te houden.
Mevrouw Sapiens – Thomas Cirotteau
In de prehistorie hielden mannen zich bezig met jagen. Volgens de lesboekje verzamelden vrouwen bessen, kookten en zorgden voor de kinderen. Maar klopt dit beeld? Een internationaal team van wetenschappers twijfelt er ernstig aan. Mevrouw sapiens blijkt machtiger en krachtiger dan lang is gedacht.
De stilte voor de storm – Gal Beckerman
Grote politieke en maatschappelijke veranderingen vallen of staan met het werk van de vooruitstrevende denkers die achter de schermen het heft in eigen hand nemen – van zeventiende-eeuwse wetenschap tot het huidige sociale media-activisme.
De betutteling van de Amerikaanse geest – Jonathan Haidt & Greg Lukianoff
Dit boek laat zien wat de cultuur van safe spaces aan Amerikaanse universiteiten doet met de geest van studenten. Het sterk doorvoeren van politieke correctheid brengt ons vermogen kritisch na te denken in gevaar.
Eenling zijn – Rüdiger Safranski
Rüdiger Safranski stelt dat ieder mens in de eerste plaats een individu is. De een zoekt liever aansluiting bij de groep, de ander heeft de ambitie om de eigenheid te cultiveren. Tussen de twee polen van eenling en gemeenschap zijn er indrukwekkende pogingen geweest om individueel te zijn.
360 selecteert een aantal toonaangevende internationale concerten, voorstellingen, boeken, films en exposities.
Niet te dichtbij komen
FOTOGRAFIE | Judith Joy Ross wordt regelmatig geprezen als ’s werelds grootste levende portretfotograaf. Wat Amerika betreft wellicht, want grootse en levende portretfotografen zijn allang niet meer op één hand te tellen. Dat de sensuele foto’s van Ross ontroerend en soms aangrijpend zijn, staat buiten kijf. Misschien komt dat wel zoals zij zelf tegen The Guardian zei, doordat Ross – zoals elke goeie fotograaf – ziet wat in het dagelijks leven vaak onopgemerkt blijft. Om die momenten vast te leggen, gebruikte zij ‘stiekeme technieken’. Ze deed bijvoorbeeld alsof ze haar camera aan het instellen was en maakte ondertussen de ene na de andere opname.
Therapeutisch, noemt zij de toenadering tot vreemden die zij wil en wilde fotograferen. ‘Een marteling’ zelfs. Want hoe benader je iemand in je eigen belang? Wat ze in een handomdraai in iemand ziet, al is het maar voor even, is zo de moeite waard dat het hervinden van dat moment bijna een dwangmatig proces is. Meisjes kijken verlegen en verwachtingsvol in de lens, en roepen de ongemakkelijkheid van de adolescentie op en de lange zomers van vervlogen tijden.
‘Ik ben geïnteresseerd in mensen, maar wil liever niet te dichtbij komen’
‘Ik ben geïnteresseerd in mensen, maar wil liever niet te dichtbij komen,’ zegt Ross in een interview. Haar werk zit desondanks (of misschien juist daardoor) vol empathie en straalt een diepe verbondenheid uit met het geportretteerde, ongeacht of het bomen, kamers of mensen zijn. Wat ook meewerkt, zegt zij, is het gebruik van de plaatcamera op statief, omdat die ‘zo groot en verdomd mooi is’, en mensen direct ontwapent. Naast de tentoonstelling verscheen een retrospectief boek, Judith Joy Ross: Photographs 1978-2015.
Judith Joy Ross – Photographs 1978-2015, Le Bal, Parijs, tot 18 september.
Macy Gray in De Roma
MUZIEK | Een prachtige stem en een weergaloos gevoel voor ritme: Macy Gray is een van de laatst levende souldiva’s ter wereld, bekend van monsterhit I Try. Binnenkort is ze te zien in het Antwerpse theater.
Macy Gray, De Roma, Antwerpen, 1 juni.
Kapoor Black van Anish
TENTOONSTELLING | Taco Dibbits (Rijksmuseum) heeft een retrospectief samengesteld van Anish Kapoor met onder andere nooit eerder vertoonde werken die hij maakte met zijn Kapoor Black-pigment, zo donker dat deze bijna 100 procent van het zichtbare licht absorbeert.
RetrospectiefAnish Kapoor, Venetië, tot 9 oktober.
‘Iedereen is een kunstenaar’
TENTOONSTELLING | Pierre Bismuth gebruikt allerlei bronnen en materiaal om de uitspraak van Joseph Beuys te pareren met de vraag: als iedereen een kunstenaar is, wat is kunst dan? Hoe alledaagse handelingen betekenis krijgen en poëzie worden, laat de Franse kunstenaar zien in West.
Pierre Bismuth, West, Den Haag, tot 10 juli.
Andere weergave
BEELDENDE KUNST | De Noors-Nigeriaanse kunstenares en sociologe Frida Orupabo (1986) maakt analoge en digitale zwart-witcollages en video-installaties van beeldmateriaal dat zij online vindt. Ze kiest beelden uit het koloniale tijdperk of juist hedendaagse, uit de geneeskunde en wetenschap of uit de kunst en popcultuur, en ‘bevrijdt’ het zwarte (vrouwelijke) lichaam van de meestal eendimensionale weergave. Ze demonteert beelden van zwarte lichamen om ze vervolgens laag voor laag weer in elkaar te zetten. Afbeeldingen worden zodoende indringende verhalen die thema’s als geweld, racisme, seksualiteit en identiteit recht aan doen.
I have seen a million pictures of my face and still I have no idea, Fotomuseum Winterthur, tot 29/5.
BEELDENDE KUNST | De Scandinaviërs Michael Elmgreen (1961) en Ingar Dragset (1969) staan sinds hun deelname aan de Biënnale in 2009 in de schijnwerpers. De tentoonstelling Useless Bodies van het kunstenaarsduo in Milaan beslaat 3000 vierkante meter in vier galeriezalen en onderzoekt de huidige toestand van het lichaam in het postindustriële tijdperk. Het duo stelt dat onze fysieke aanwezigheid bijna volledig overbodig aan het worden is in een wereld die steeds meer draait op twee-dimensionale beelden.
Onze lichamen, zeggen zij, genereren nauwelijks nog waarde
Onze lichamen, zeggen zij, genereren nauwelijks nog waarde. Men zou zelfs kunnen beweren dat ze eerder een obstakel zijn geworden; het gaat om onze gegevens die worden verzameld en doorverkocht worden. Juist de waarneming van de lijfelijk aanwezige mens is een thema in het beeldende werk van de twee, en van hun performances. Naast andere terugkerende onderwerpen als opgroeien, intimiteit en diversiteit, komt het duo steeds weer uit bij hoe we navigeren in de publieke sfeer. In Fondazione Prada zijn de zalen gevuld met werk, vermaak en ontspanning, alleen is er niemand meer te bekennen
Useless Bodies, Fondazione Prada, Milaan, tot 22/8.
360 selecteert een aantal toonaangevende internationale concerten, voorstellingen, boeken, films en exposities.
Aldwyths ogen
DOCUMENTAIRE | Onterecht lang een outsider in de kunst-wereld gebleven is de Amerikaanse Mary Aldwyth Dickman. Nu is er de fascinerende documentaire Aldwyth: Fully Assembled, over de kunstenares die het gender uit haar naam haalde en verder ging als Aldwyth toen een conservator het rood in haar werk als menstruatiebloed interpreteerde. Pas na twaalf ongelukken, een scheiding en dertien ambachten stortte zij zich maniakaal op het maken van collages. Zoals het doek Casablanca (classic version) (2003-2006) – geïnspireerd door de Hollywoodklassieker uit 1942, waarin Humphrey Bogart de beroemde filmzin ‘Here’s looking at you, kid’ de wereld in slingerde – dat bestaat uit honderden verschillende ogen van grote en minder grote kunstenaars die zij door de jaren heen verzamelde. Omdat Aldwyth anticipeerde op de vraag van wie die oogballen dan wel allemaal zijn, vermeldde ze aan de zijkant van de collage zorgvuldig welke oog aan wie toebehoort.
Wat ze niet gekregen of gehaald had, kreeg ook een vakje
Veel erkenning kreeg ze niet. Ook dat zette ze om in kunst: in de sculptuur We Regret to Inform You doorboorde ze alle afwijzingen met roestige spijkers. Om een South Carolina Fellowship te krijgen, stuurde ze een drie-dimensionale cv in: een in delen uitklapbaar houten koffertje met tientallen vakjes die elk stonden voor een verworvenheid in haar carrière. Wat ze niet gekregen of gehaald had, kreeg ook een vakje.
In haar propvolle studio staan de tijdschriften waar ze haar materiaal uit haalt in hoge stapels tegen de muur. Want alles wat ze gebruikt moet uit een origineel drukwerk afkomstig zijn. Toen een aandoening haar dat geknip niet meer toeliet, kon ze dankzij een beurs iemand inhuren om dat voor haar te doen. Waar ze dan woonde, wilde een interviewer weten, waarop Aldwyth een matras boven op een werktafel uitrolde en zei: ‘Hier.’
Jon Bernthal
SERIE | De serie We Own This City, gebaseerd op ware gebeurtenissen uit het van Baltimore Sun-verslaggever Justin Fenton, volgt de opkomst en ondergang van de corrupte afdeling moordzaken van agent Wayne Jenkins, gespeeld door Jon Bernthal.
We Own This City, vanaf 25 april te zien op HBO Max.
Beiroet in Berlijn
TENTOONSTELLING | In het Berlijnse Gropius Bau is een heterogene mix te zien van kunstenaars uit de gouden jaren zestig in Beiroet, van de Libanoncrisis van 1958 tot 1975. Vol drang naar vernieuwing en vasthoudende politieke overtuigingen.
Beirut and the Golden Sixties: A Manifesto of Fragility, tot 12 juni te zien in Gropius Bau, Berlijn.
Adolf Mas
FOTOGRAFIE | De Catalaanse fotograaf Adolf Mas werkte voor architecten die hem opdracht gaven hun gebouwen te fotograferen. Ondertussen legde hij met verhalende beelden de Spaanse stad uit het begin van de twintigste eeuw vast.
Los ojos de Barcelona, tot 18 mei te zien in Fundación Mapfre, Barcelona.
Een jaar lang Paul Robeson
TENTOONSTELLING | Burgerrechtenactivist, zanger en acteur Paul Robeson (1898-1976) was een charismatisch en compromisloos leider in de strijd tegen het kolonialisme en het imperialisme. Hij stond op de barricade voor de emancipatie van de zwarte bevolking. In de jaren dertig speelde Robeson de hoofdrol in Othello in Stratford, trok hij in Londen op met toekomstige leiders van Afrika zoals Kenyatta en Nkrumah, werkte hij samen met regisseur Sergei Eisenstein en plande hij een film over de Haïtiaanse revolutionair Toussaint Louverture.
Robeson bleef een onvermoeibare voorvechter van de menselijke waardigheid en verzette zich zijn leven lang tegen het fascisme en racisme. Zijn activisme wordt wel gezien als de basis van de burgerrechtenbeweging. Ook produceerde hij nog eens 250 songs, speelde in 11 speelfilms en stond op talloze podia. Zijn indrukwekkende nalatenschap zal een jaar lang het onderwerp zijn in kunstcentrum West in Den Haag, met films, optredens, opnames, muziek, toespraken en interviews onder leiding van curator Baruch Gottlieb.
The Artist as Revolutionary, tot 4 maart 2023 te zien in Kunstcentrum West, Den Haag.
Zeven jaar ongemak
TENTOONSTELLING | In Amsterdam-Noord is een selectie te zien van internationale kunstenaars die de verschillende aspecten van het fenomeen ‘ongemak’ in hun werk onderzoeken, zowel visueel als conceptueel. In hoeverre manifesteert deze gemoedstoestand zich in de beeldende kunst? Wat veroorzaakt hinder of ongerief in het hoofd van de kunstenaar, of zit het ’m juist in de spanning van het materiaal of het object, en hoe wordt dat zichtbaar?
Maar net zo goed gaat het over ongemak ten opzichte van de hedendaagse politiek, met technologie of de tijd waarin we leven. De expositie Are You Comfortable? toont kunstwerken van zeven kunstenaars, onder wie Jose Dávila, Melanie Smith, William Kentridge en de Spaanse multidisciplinaire kunstenares Alicia Framis, die mode en architectuur gebruikt om maatschappelijke kwesties aan de orde te stellen.
Are You Comfortable?, tot 31 juli te zien in Project Space on the Inside, Amsterdam.
360 selecteert een aantal toonaangevende internationale concerten, voorstellingen, boeken, films en exposities.
Koortsdroom in Volksbühne
THEATER | Suzan Boogaerdt en Bianca van der Schoot spelen Jessica – An Incarnation, een nieuwe voorstelling van Susanne Kennedy en Markus Selg, met wie het duo al eerder bewustzijnverruimend spektakel maakte over de vraag wat realiteit is en wat illusie.
Jessica – An Incarnation, 25 maart, Volksbühne, Berlijn.
Diepzinnige Arvo Pärt
MUZIEK | Liefhebbers van de gerenommeerde Estse componist Arvo Pärt kunnen hun hart ophalen op het Pärt Festival, een ode aan de ‘diepzinnige muziekvernieuwer’. Spiegel im Spiegel, jarenlang favoriet in de Klassieke Top 400, staat ook op het programma.
Arvo Pärt, 22 t/m 27 maart, Muziekgebouw, Amsterdam.
Bossanova Bebel
MUZIEK | Wie wil niet meewiegen op het ritme en de zwoele, loom klinkende stem van bossanovazangeres Bebel Gilberto (54)? De Braziliaanse Gilberto bouwde op haar laatste album Agora verder aan de moderne variant van de bossanova.
Bassonova Bebel, 13 maart, Het Sieraad, Amsterdam.
For the Record
FOTOGRAFIE | Platenhoezen zijn zo ongeveer sinds de uitvinding van het vinyl geliefde schilderdoeken voor kunstenaars en vormgevers. Iedereen heeft wel een herinnering aan een of meerdere covers. In de Londense Photographers’ Gallery zijn tweehonderd iconische hoezen tentoongesteld waarbij de bijdragen van fotografen en andere visuele kunstenaars onmiskenbaar aanwezig zijn. Uiteraard ontbreekt Andy Warhol niet met zijn bananenhoes die hij ontwierp voor The Velvet Underground & Nico.
De lijst met artistieke grootheden is indrukwekkend; de unieke creaties van onder anderen Cindy Sherman, David Bailey, Joseph Beuys, Nan Goldin, Richard Avedon en William Eggleston werpen licht op de talloze manieren waarop dit vierkante formaat is gebruikt door artiesten. De covers komen uit de collectie van Antoine de Beaupré, eigenaar van meer dan 15.000 albums.
For the Record: Photography & the Art of the Album Cover, The Photographers’ Gallery, Londen 25/3 t/m 12/6
Sol LeWitts Joodse erfenis
TENTOONSTELLING | Het Joods Museum van België noemt de tentoonstelling van de Amerikaanse conceptuele kunstenaar Sol LeWitt (1928-2007) een ‘dubbele première’. Dubbel omdat werken van hem voor het eerst samen wordt getoond met de vrij onbekende Joodse erfenis van LeWitt, namelijk de ontstaansgeschiedenis van zijn ontwerp voor de in 2001 geopende synagoge Beth Shalom Rodfe Zedek in Chester, Connecticut. De muurschildering van een kleurige, zespuntige ster kan uiteenschuiven om de Thora te onthullen.
Solomon LeWitt, geboren in Connecticut, in een familie van Joodse immigranten uit Rusland, ontwikkelde zich tot pionier van de conceptuele en minimalistische kunst, en werd een beroemdheid met zijn Wall Drawings. Hoewel hij niet religieus was en een seculier leven leidde, onderhield LeWitt gedurende zijn hele leven een discrete maar innige band met zijn Joodse erfenis. Om een synagoge te kunnen ontwerpen werd hij uitgedaagd ‘een probleem van geometrische vormen’ op te lossen in een ruimte die moest voldoen aan rituele gebruiken. Hij baseerde de synagoge op de traditionele houten Poolse varianten met hun achtkantige koepels, die vrijwel allemaal in de Tweede Wereldoorlog door de nazi’s werden verwoest.
In Brussel werden de Wall Drawings op de muren van het museum aangebracht door jonge kunstenaars en kunststudenten, in samenwerking met professionele tekenaars uit de studio van LeWitt.
Sol LeWitt: Wall Drawings, Works on Paper, Structures (1968-2002), te zien t/m 1 mei, Joods Museum van België, Brussel.
Eerbetoon aan jeugdvriend
FILM | De Deense regisseur Jonas Poher Rasmussen kreeg zijn schoolvriend Amin aan het praten over hoe hij in de jaren tachtig was gevlucht uit Afghanistan en in Denemarken terechtkwam. In Flee laat hij zien dat Amins tocht langs corrupte Russische agenten en onmenselijke mensensmokkelaars ook in handgetekende 2D-animaties huiveringwekkend echt en spannend kan zijn.
Maar nog meer laat de film de onmetelijke veerkracht van een vluchteling zien die, verscheurd door de oorlog in Kaboel, nu een onbedreigd leven kan lijden als homoseksuele man, iets waarvan hij nooit had gedacht dat het mogelijk was. Dat Rasmussen ervoor koos om het schrijnende verhaal op deze meeslepende manier te verfilmen, werd door Sundance Film Festival en het IDFA gehonoreerd met lovende kritieken.
Het grootste gedeelte van de film is animatie, maar Rasmussen gebruikte ook montages van archiefbeelden die de politieke chaos in Afghanistan en Rusland doeltreffend weergeven. Flee is een liefdevol eerbetoon aan zijn jeugdvriend, zoals Along the Way van Mijke de Jong dat is aan de tweeling wiens vluchtverhaal zij verfilmde.
360 selecteert een aantal toonaangevende internationale concerten, voorstellingen, boeken, films en exposities.
Kunst als gids en woordvoerder
TENTOONSTELLING | Werk van meer dan veertig kunstenaars, die in Groot-Brittannië wonen maar van wie de wortels in het Caribisch gebied liggen, vormen de kracht van wat in de Britse pers als een ‘meeslepende show’ wordt omschreven. De expositie volgt zeventig jaar tumultueuze geschiedenis met kunst als gids en woordvoerder. Alles komt dan uiteraard voorbij: de pijn van het vertrek, de aankomst, vriendelijkheid en wreedheid, opstand, onderdrukking en onophoudelijk onrecht.
Een van de vroegste werken van Steve McQueen, een Londenaar die in Amsterdam woont, is een fragment van één minuut uit een super 8-film uit 1992; het toont twee oudere West-Indiase mannen die palmbomen met pot en al van het Oost-Londense Brick Lane naar de bus naar huis dragen.
De expositie volgt zeventig jaar tumultueuze geschiedenis met kunst als gids en woordvoerder
Maar behalve onthutsende foto’s – van bijvoorbeeld Michael X die aankomt op Paddington Station, Stokely Carmichael die het Dialectics of Liberation-congres toespreekt in het Round House in Camden in 1968 en meisjes die met een Black Panthers-schooltas op weg zijn naar school – geeft de schilderkunst een eigen, autonoom perspectief op de realiteit van de kunstenaars die heen en weer pendelen tussen de zonovergoten Caraïben en de wispelturige seizoenen aan deze kant van de wereld. Zoals de met foto’s van de Windrush-generatie behangen voorkamer op Njideka Akunyili Crosby’s schilderij Remain, Thriving uit 2018. Hun nakomelingen volgen het nieuws over het Windrush-schandaal, waarbij tientallen Britten het land uit werden gezet omdat de juiste papieren zouden ontbreken.
Life Between Islands: Caribbean-British Art 1950s–Now, tot 3 april 2022, Tate Britain, Londen.
Life Between Islands, 2021
Tegen ismen
TENTOONSTELLING | Visueel activist Zanele Muholi strijd tegen de ismen – racisme voorop. Sinds begin 2000 documenteert zij de zwarte lhbtiq+-gemeenschappen met intieme en krachtige foto’s. Alle hedendaagse thema’s worden aan de orde gesteld.
Zanele Muholi, tot 13 maart 2022, Gropius Bau, Berlijn.
Vrolijk en triest
MUZIEK | J’ai parfois eu des pensées suicidaires, et j’en suis peu fier – ik heb weleens aan zelfmoord gedacht en ik ben er niet trots op, zingt de Belgische artiest Stromae op zijn nieuwe album. De jarenlange radiostilte na zijn immens populaire songs als Formidable en Alorson danse wordt met L’enfer in één klap verleden tijd met de taboedoorbrekende teksten die de lyricus, vormgever en ‘league of his own’ de wereld in slingert, waarbij in het openbaar zijn suïcidale gedachten benoemt. Gedachten die hij door erover te zingen het zwijgen heeft opgelegd.
‘Zo zie ik mijn muziek ook. Vrolijk en triest. Dat wisselt elkaar af’
Dat hij als beroemdheid zijn eigen worstelingen deelt – j’suis pas tout seul à être tout seul – en het onbespreekbare bespreekbaar maakt, hoort bij hoe hij zijn muziek maakt. ‘Zo zie ik mijn muziek ook. Vrolijk en triest. Dat wisselt elkaar af,’ zei hij tegen de Franse tv, waarna hij plotseling begon te zingen.
TENTOONSTELLING | Het retrospectief van Domenico Gnoli (1933-1970) is onderdeel van een reeks tentoonstellingen gewijd aan outsiders in de kunstwereld. Gnoli werd beroemd door het heel precies en op grote schaal schilderen van dagelijkse voorwerpen: een overhemd, een bed, een schoen.
Domenico Gnoli, tot 27 februari, Fondazione Prada, Milaan.
Roepende geesten
TENTOONSTELLING | In Ghost Calls van gelauwerd kunstenares Emma Talbot verschijnen figuren uit de Keltische geschiedenis die, in sculpturen en in schilderijen over meerdere meters zijden doek, meerouwen om samen de impact van de dood te verzachten.
Ghost Calls, van 18 februari tot 19 maart 2022, Galerie Onrust, Amsterdam.
Chromophilia, de liefde voor kleur
TENTOONSTELLING | In het kleurrijke Chromophilia laten een aantal kunstenaars de complexiteit en de mogelijkheden van kleur binnen hun eigen medium zien. Dat varieert van werken met verf tot textiel, met gekleurd glas of bestaande uit verschillende lichtbronnen. Galerie Hauser & Wirth schrijft over de tentoonstelling dat kleur net als muziek onze geest kan verheffen of het geheugen kan stimuleren.
Kleur kan heel symbolisch zijn, maar het heeft ook het vermogen om reacties uit te lokken
Bovendien kan kleur heel symbolisch zijn, vaak is kleur gepolitiseerd en staat ze voor ideologieën, of speelt ze een rol in activisme of duidt ze ras en sekse aan. Maar dat kleur het vermogen heeft om reacties uit te lokken, ‘van uitbundige vreugde tot verpletterende wanhoop’, laten de makers in Zürich zien. Frank Bowling houdt zich al jaren bezig met de complexiteit van kleur in de schilderkunst. Zijn werk Swimmers (2020) is samengesteld uit acrylverf en gels, gecollageerd canvas en gevonden materialen of objecten. David Batchelors Chromodisc (2019) is een klok die met licht de loop van een uur aangeeft.
Chromophilia, tot 12 maart, Hauser & Wirth, Zürich.
360 selecteert een aantal internationale concerten, voorstellingen, boeken, films en exposities die naar Nederland of België komen, of online te vinden zijn.
Mafioso in de dop
FILM | Eindelijk is het dan zover: er komt een prequel op de succesvolle serie The Sopranos die in 2007, na 6 seizoenen en 87 afleveringen stopte. Voor het verhaal The Many Saints of Newark, een film over de jeugdjaren van Tony Soprano, gaan we terug naar de jaren zestig in Newark, waar rellen ten gevolge van armoede, werkloosheid en racisme aan de orde van de dag zijn.
We zien Tony Soprano – gespeeld door niemand minder dan Michael Gandolfini, zoon van de in 2013 overleden James ‘Tony Soprano’ Gandolfini – als een mafioso in de dop en Dickie Moltisanti (gespeeld door Alessandro Nivola) als de vader van een handlanger van Tony genaamd Christopher. Fans van The Sopranos worden op hun wenken bediend vanwege het sfeertje en de uitmuntende cast.
Nu afwachten of de film net zoveel prijzen in de wacht sleept als The Sopranos.
Vanaf 11 november in de bioscoop
Still uit The Many Saints of Newark
Cinémode
TENTOONSTELLING | CinéMode van de Franse modeontwerper Jean Paul Gaultier (1952) belooft hét evenement te worden dit najaar in Parijs. In een spectaculaire tentoonstelling zijn onder andere de creaties van Gaultier voor Marilyn Monroe, Audrey Hepburn en Catherine Deneuve te zien.
TENTOONSTELLING | Het is algemeen bekend dat de grondleggers van het kubisme Georges Braque (1882-1963) en Pablo Picasso (1881-1973) bevriend waren en elkaars werk sterk hebben beïnvloed. Zo lieten beiden voor eens en voor altijd het lineaire perspectief los vanuit de gedachte dat dit nooit een complete, visuele ervaring zou kunnen weergeven. Deze stroming, het kubisme, waarin de werkelijkheid wordt gereduceerd tot hoekige en rechtlijnige vormen, betekende een doorbraak voor hen en voor de abstracte kunst. De twee maestro’s gingen steeds analytischer werken en bouwden de vaste vormen van de objecten op uit verschillende, naast en over elkaar geschilderde facetten. Als de Eerste Wereldoorlog uitbreekt meldt Braque zich om mee te vechten. ‘Ik heb hem naar het station gebracht en hem nooit meer teruggezien,’ zei Picasso hierover.
In de tentoonstelling Georges Braque: Inventor of Cubism eert Kunstsammlung Nordrhein-Westfalen hem ook als pionier van de Franse avant-garde en haalt hem uit de schaduw van Picasso. Rond de zestig meesterwerken uit internationale musea en privécollecties tonen de verschillende stijlen en technieken die tekenaar, schilder, beeldhouwer en maker van collages – hij werd vooral bekend van de papier-collétechniek waarbij een stuk krantenpapier op het doek werd geplakt – Georges Braque beheerste. Daarnaast geven films en documentairemateriaal een helder beeld van de artistieke ontwikkeling van de kunstenaar tegen de achtergrond van de revolutionaire uitvindingen en stromingen uit de beginperiode van het modernisme.
T/m 23 januari 2022 in Kunstsammlung Nordrhein-Westfalen, Düsseldorf
MUZIEK | Fotomodel, zangeres en vrouw van voormalig president Sarkozy Carla Bruni gaat weer toeren. Met haar omfloerste stemgeluid, subtiel gitaarspel en looks weet ze al jaren hele zalen te betoveren. In oktober 2020 verscheen haar inmiddels vijfde album Carla Bruni.
Koninklijk Circus, Brussel, 16-10
Giselle
Na een succesvolle reeks in 2018 herneemt Opera Ballet Vlaanderen de klassieker Giselle in een bewerking van de Britse danser Akram Khan (1974). Het romantische liefdesverhaal tussen het boerenmeisje Giselle en de dorpsjongen Albrecht is omgetoverd tot een modern ballet.
THEATER | ‘One Hot Hit,’ schreef The Daily Mail. Niets dan overweldigende recensies voor Frozen, de op de geliefde animatiefilm gebaseerde theaterproductie die nu te zien is in het Londense theater Drury Lane, gevestigd in een monumentaal pand in Covent Garden. Naast visuele hoogtepunten en hartverwarmende ballads geeft deze bewerking een verdieping aan de relatie tussen de zussen Elsa en Anna, die hun beide ouders hebben verloren en met elkaar het leven moeten ‘uitvinden’.
Met speciale effecten en een bijzondere scenografie is de musical een onvergetelijke ervaring van begin tot eind. Naast bekende songs bevat deze productie nieuwe muziek van Kristen Anderson-Lopez en Robert Lopez, schrijvers van de onvergetelijke – en Oscar winnende – song ‘Let It Go’. Gebaseerd op Hans Christian Andersens sprookje ‘De sneeuwkoningin’, toont Frozen wat zelfacceptatie, empowerment en het verschil tussen goed en kwaad betekenen in een situatie als die van de getormenteerde zussen Anna en Elsa.
Frozen is nu te zien in Drury Lane Theatre in Londen
Deze website gebruikt cookies. Door de site te gebruiken gaan we er vanuit dat je ze accepteert. OK
Manage consent
Over onze cookies
Deze website gebruiks cookies die de gebruikservaring verbeteren. De cookies die we als noodzakelijk categoriseren worden opgeslagen door je browser en zijn essentiëel voor een goede werking van de basisfuncties van deze website. We gebruiken ook third-party cookies die ons helpen te analyseren hoe deze website gebruikt wordt. Deze cookies kunnen ook voor marketingdoeleinden worden gebruikt. Ze worden alleen door je browser opgeslagen als je daar toestemming voor geeft.
Onze noodzakelijke cookies zijn essentiëel voor het goed functioneren van deze website. De basisfuncties en beveiliging van deze website zijn hiervan afhankelijk. Deze cookies slaan geen persoonlijke informatie op.
