Tag: Auschwitz

MUZIEK – Time to Get a Gun

Fred Eaglesmith, zonder band

Fred Eaglesmith bezingt het leven met wijsheid, humor en 
de pijn van de blues. Hij heeft het paspoort van de authentieke singer-songwriter: armoede in zijn jeugd, daarna een aantal onbestemde jaren en ten slotte een carrière in de muziek die onmogelijk stabiel te noemen is, al was het maar omdat Eaglesmith, kleinzoon van een Nederlandse grootvader, toeren en opnemen combineert met een bestaan als boer. ‘Een erkende woorden-smid met een stem die raspt aan de randjes’, omschrijft de 
Chicago Tribune hem in een stuk over de nieuwe tournee van Eaglesmith, die onder meer langs Lux in Nijmegen, Paradiso in Amsterdam en Villa N9 in Eeklo voert.

Niet langer met een band treedt de Canadese zanger van onder meer het onvergetelijke Time to Get a Gun op, maar vergezeld door zijn vrouw, tevens de producer van zijn nieuwste plaat. ‘Hem een van americana’s best bewaarde geheimen noemen, voelt alsof we hem doodknuffelen met valse roem. Maar het is een feit dat Eaglesmith nog altijd onder de 
radar blijft, ook al is hij een van de meest getalenteerde songwriters en een waanzinnig goeie podiumartiest’, schrijft de Los Angeles Times.

Eaglesmiths nieuwste is, in de woorden van The Vancouver Sun, een ‘spartaans, eerlijk meesterwerk van een plaat’.

FILM – Autopsie van het Front National

Frans-Belgische film over extreem-rechts

Gevraagd naar de reden waarom hij de vertoning van de film 
Chez nous in zijn gemeente had verboden, antwoordde burgemeester Verrelle van het Zuid-Franse Le Luc-en-Provence onlangs (in de regionale krant 
Var-Matin): ‘Ik ga toch niet de stok aanreiken waarmee ik geslagen kan worden’. Verrelle, pas een klein jaar in functie, is van het Front National. Chez nous gaat over de manier van werken binnen die partij.

Met de Franse verkiezingen op komst en de grote kansen daarin voor het FN, komt de film van de Belgische regisseur Lucas Belvaux nu ook in de Nederlandse filmhuizen. De actie van burgemeester Verrelle is ideale publiciteit voor de film, die precies daarover gaat: hoe het Front National de beeldvorming probeert te manipuleren. ‘Marine Le Pen is door haar volgelingen verheven tot het statuur van de profeet Mohammed, (…) haar afbeelden staat gelijk aan 
blasfemie’, zo tergde het weekblad Marianne. ‘Het is inderdaad niet 
moeilijk om in het kleine stadje in de regio Pas-de-Calais waar het verhaal zich afspeelt, in de film Hénard geheten, de contouren te herkennen van Hénin-Beaumont, een stadje dat het Front National als speerpunt heeft gekozen’, schreef Le Monde.

Is Chez nous een goeie film? ‘In elk geval is het een poging om een werkelijkheid te beschrijven waar de Franse cinema voor wegloopt’, oordeelt het avondblad. ‘Het is een zeldzaamheid dat Franse 
filmmakers zich wagen aan de politieke zaak’, weet ook Les Echos. ‘Het werk van Lucas Belvaux verdient respect. (…) Hij wil ons waarschuwen dat achter het opgefriste blazoen van extreem-rechts de duivel nog steeds springlevend is. Helaas gaat hij daarbij ruw te werk, zonder enige subtiliteit. Het scenario is conventioneel, het plot schematisch en de personages 
karikaturaal. Met uitzondering van Émilie Dequenne [de Belgische actrice die de hoofdrol speelt van een ambulante verpleegster die zich door een extreem-rechtse partij laat verleiden zich kandidaat te stellen voor het 
burgemeesterschap]. Cinematografisch geslaagd of niet, Chez nous heeft in elk geval het politieke debat teruggebracht in de Franse bioscoop.

Weekblad L’Express stelt nu de vraag ‘Waarom de Franse cinematografie links is’. Het wachten is inderdaad op een vergelijkbare autopsie van de Parti Socialiste.

LITERATUUR – Gewetensonderzoek

Elie Wiesel en de dood

‘Met zijn talent voor het geschreven woord toonde Elie Wiesel de bittere waarheid over de verschrikkingen van de 
Holocaust aan de wereld, lang voordat andere schrijvers daartoe zelfs maar een poging waagden. Nu heeft hij een boek geschreven over een ander soort beproeving’, schreef The Jerusalem Post toen Open hart in het origineel verscheen, vijf jaar geleden. De vertaling, door Jan Pieter van der Sterre en Reintje Ghoos verschijnt nu bij uitgeverij Meulenhoff.

Elie Wiesel (1928-2016) was ‘de belangrijkste Jood in Amerika’, zoals de Los Angeles Times het simpelweg stelde, en daar is weinig tegen in te brengen. Wiesels boek Nacht, uit 1955, 
over zijn ervaringen in de concentratiekampen van Auschwitz en Buchenwald, valt met niets te vergelijken. Het zou bovendien de voorloper blijken van een immens oeuvre. In 1986 ontving Wiesel de Nobelprijs voor de Vrede, nadat hij behalve als auteur ook als filantroop en activist wereldroem had vergaard. Wiesel was onder meer de drijvende kracht achter de bouw 
van het Holocaust Memorial Museum in Washington D.C.

Een ontroerde lezer vschreef in een ingezonden stuk dat hij het boek had gekocht “zoals een reiziger een gids koopt van het gebied waar hij is geweest”

De andere beproeving waar The Jerusalem Post aan refereert, is niet de vrijwel totale 
verdamping van Wiesels vermogen – zowel dat van zijn Elie Wiesel Foundation for Humanity als zijn privégeld – dat ter belegging was 
toevertrouwd aan Bernie Madoff, een van de grootste oplichters in de geschiedenis van de haute finance. Daarover haalde Wiesel naar verluidt zijn schouders op, met de mededeling dat hij in de oorlog wel ergere dingen had 
meegemaakt.

Open hart ‘exploiteert opnieuw het thema van de overlevende, met een Bijbelse simpelheid’, schreef het Franse weekblad Le Point. (Doordat het lot hem na de oorlog naar Frankrijk voerde, schreef Wiesel een deel van zijn werk in het Frans, waaronder ook Open hart, voordat hij 
zich in de Verenigde Staten vestigde.) Dit keer niet het overleven van de concentratiekampen, maar van een openhartoperatie, die Wiesel op zijn tweeëntachtigste moest ondergaan. De overlevingsdrift die hem door de kampen had geholpen, liet hem in de steek. Wiesel was doodsbang voor de operatie. Toen hij ook die weer bleek te hebben overleefd, begon hij er meteen over te schrijven.

Een ontroerde lezer van de Deseret Morning News (een lokale krant uit Salt Lake City) schreef in een ingezonden stuk dat hij het boek had gekocht ‘zoals een reiziger een gids koopt van het gebied waar hij is geweest’. De man, 
die zelf ook zo’n operatie had ondergaan, 
constateert dat Wiesel ‘een van de beste gidsen is die men zich kan wensen’.

Ook Le Monde liet Open hart bespreken door iemand die zelf op de operatietafel had gelegen in de wetenschap dat, voor de duur van de 
operatie, zijn hart uit het lichaam zou worden gehaald en tot stilstand gebracht, de functies overgenomen door een machinale pomp. 
‘Allen die door de smalle gang van de dood zijn gegaan of die de vreselijke ervaring van een openhartoperatie hebben gehad, kennen het belang van een gewetensonderzoek op zo’n ongewis moment.’ De uitkomst valt een beetje tegen. ‘Elie Wiesel stelt zich vragen, maar biedt geen antwoorden. Een verder uitgewerkte terugblik op zo’n buitengewoon leven zou fijn zijn geweest.’

Het onderzoek naar Wiesels geweten en wat daarin omging, duurt in Frankrijk nochtans voort. Mediapart publiceerde vorig jaar, kort na Wiesels overlijden, een vergelijking tussen de verschillende versies die van De nacht hebben bestaan. Behalve dat Wiesel De nacht aanvankelijk in het Jiddisch schreef en pas later in het Frans, zou er ook een accentverschuiving hebben plaatsgevonden tussen die twee versies. Daarbij is de wraakzucht uit de eerste versie verdwenen om plaats te maken voor een benadering van de feiten als een beproeving.

Auteur: Pieter van den Blink