Beide partijen in het Congres steunen de cryptomunt
De digitale valuta bitcoin bereikte woensdag een nieuw record door de waarde van 109.499,80 dollar aan te tikken. ‘Na een stagnatie van enkele weken vanwege onzekerheid over de tarieven, nam de bitcoin in mei een hoge vlucht met een stijging van 15 procent in de maand’, aldus CNBC.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
De digitale munt profiteert ook van een gunstig regelgevingsperspectief dankzij de steun voor cryptovaluta vanuit beide partijen in het Congres. Het vorige waarderecord van de bitcoin werd gevestigd op 20 januari, de dag van de inauguratie van de Amerikaanse president Donald Trump.
De rijkste man ter wereld veranderde dinsdag ‘bizar genoeg’ de naam van zijn X-profiel in Kekius Maximus, ‘wat een spervuur aan vragen opriep van zowel voor- als tegenstanders’, schrijft New York Post. Kekius Maximus is ook de naam van een cryptomunt. Als gevolg van de naamswijziging is de koers van deze cryptomunt flink omhooggeschoten.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Musk veranderde ook zijn profielfoto: op de afbeelding is nu de beroemde stripfiguur Pepe de Kikker te zien, gekleed in het harnas van een gladiator. Pepe werd naar verluidt online geassocieerd met witte supremacisten en de alt-right tijdens de Amerikaanse presidentsverkiezingen van 2016, aldus het Amerikaanse dagblad.
Zhao heeft een schikking getroffen omtrent een witwaszaak
Changpeng Zhao, het hoofd van cryptoplatform Binance, is dinsdag afgetreden en heeft schuldig gepleit aan witwassen als onderdeel van een schikking van 4,3 miljard dollar. Dat meldt The Wall Street Journal. Het zou gaan om een van de grootste boetes voor een bedrijf in de Amerikaanse geschiedenis en een nieuwe klap voor de cryptoindustrie, na de recente veroordeling van FTX-oprichter Sam Bankman-Fried.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Volgens enkele experts is het akkoord echter een goede uitkomst was voor Zhao, omdat zijn eigen vermogen intact blijft en hij zijn aandeel in Binance, de cryptobeurs die hij in 2017 oprichtte, kan behouden. Mogelijk moet hij echter wel anderhalf jaar de gevangenis in. Binance overtrad de Amerikaanse antiwitwas- en sanctiewetten en verzuimde om meer dan honderdduizend verdachte transacties te melden met organisaties als Hamas, Al-Qaida en Islamitische Staat.
De beurs rapporteerde daarnaast nooit transacties met websites die zich bezighielden met de verkoop van kinderpornomateriaal en was een van de grootste ontvangers van ransomwareopbrengsten, zeiden aanklagers. ‘Binance maakte het criminelen gemakkelijk om gestolen geld en illegale opbrengsten te verplaatsen via hun beurs,’ zei de Amerikaanse minister van Justitie Merrick Garland dinsdag.
De oud-cryptomiljardair kan 110 jaar celstraf krijgen
FTX-oprichter Sam Bankman-Fried is donderdag schuldig bevonden op zeven aanklachten van fraude, samenzwering en het witwassen van geld. Dat meldt The New York Times. Amerikaanse media spreken van ‘een van de meest spraakmakende financiële misdaadzaken in jaren’.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
De 31-jarige voormalige cryptomiljardair kan in totaal 110 jaar celstraf krijgen voor de misdrijven. ‘Sam Bankman-Fried pleegde een van de grootste fraudes in de Amerikaanse geschiedenis, een miljardenplan ontworpen om hem de koning van crypto te maken,’ zei de aanklager in de zaak. Hij zou miljarden aan klantengeld van FTX hebben doorgesluisd naar zijn investeringsfirma Alameda Research.
Bankman-Fried werd er daarnaast van beschuldigd een deel van het geld te hebben gebruikt om onroerend goed te kopen, politieke bijdragen te leveren en liefdadigheidsprojecten te financieren. Toen de misstanden aan het licht kwamen, ontstond er een enorme chaos in de cryptowereld, waarbij mensen miljarden aan crypto zouden zijn verloren.
Miljoenen mensen zouden zijn gedupeerd door het cryptobedrijf
Een medeoprichter van de cryptovaluta OneCoin is veroordeeld tot twintig jaar gevangenisstraf in de Verenigde Staten. Volgens Bloomberg gaat het om Sebastian Karl Greenwood, die de munt samen met Ruja Ignatova opzette. Ignatova wordt gezocht en staat in de top tien van meest gezochte mensen door de FBI.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
De munt, die door een gebrek aan blockchain niet kon worden verhandeld, was populair onder investeerders die er ruim 3,5 miljard euro in staken. Ze waren hun geld bij investering direct kwijt. OneCoin werd in 2014 opgericht in Bulgarije.
Greenwood werd in juli 2018 in Thailand gearresteerd. Hij pleitte eerder al schuldig aan fraude en witwassen. Zijn zakenpartner, Ruja Ignatova, is niet meer gezien sinds haar verdwijning in Griekenland in 2017. Volgens de rechtbank probeerde OneCoin te profiteren van het succes van Bitcoin door investeerders ervan te overtuigen dat OneCoin een ‘niet te missen’ investeringskans was.
Basisingrediënten fentanyl zijn vrij verkrijgbaar online
Fentanyl – een verslavende pijnstiller – werd in de crypto-economie dusdanig gevaarlijk geacht dat veel markten op het darkweb handel erin hebben verboden. Maar uit onderzoek van Elliptic en Chainalysis, die cryptocurrency traceren, blijkt dat Chinese chemische producenten ingrediënten voor fentanyl verkopen aan drugslabs overal ter wereld.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Meer dan negentig Chinese chemische bedrijven verkopen de ingrediënten openlijk online en 90 procent zegt betaling in cryptocurrency’s te accepteren. Elliptic en Chainalysis traceerden transacties ter waarde van tientallen miljoenen dollars in de afgelopen vijf jaar. Volgens de bedrijven is dat slechts het topje van de ijsberg, schrijft maandblad Wired.
De wereldwijde thee-industrie worstelt niet alleen met de economische gevolgen van de oorlog in Oekraïne maar ook met een ander probleem: schendingen van mensenrechten op de plantages, aldus de New Yorkse nieuwswebsite Quartz. Volgens het Britse Business & Human Rights Resource Centre (BHRRC) zijn ongeveer 13 miljoen arbeiders op theeplantages in India, Sri Lanka, Bangladesh, Kenia, Oeganda en nog 43 andere landen het slachtoffer van rechtenschendingen. De beschuldigingen omvatten schending van de vrijheid van vereniging, van gezondheids- en veiligheidsvoorschriften, loonbetalingen en aantasting van de levensstandaard.
De productiekosten van thee zijn de afgelopen jaren gestegen, maar de prijzen zijn min of meer gelijk gebleven. ‘Beheerders van plantages proberen kosten te besparen in een steeds minder winstgevende sector. Daardoor is er sprake van een groeiende trend om gebruik te maken van tijdelijke contracten, koppelbazen en andere onzekere arbeidsomstandigheden,’ aldus het BHRRC-rapport. ‘Werknemers zijn daardoor kwetsbaarder voor allerlei vormen van misbruik, waaronder seksuele uitbuiting en schendingen van gezondheid en veiligheid. Het is moeilijker voor werknemers om zich bij een vakbond aan te sluiten.’ Bedrijven als Starbucks, Unilever, Marks & Spencer, Twinings, en het in Nederland gevestigde Ekaterra betrekken hun thee van plantages waar 47 van de 70 gesignaleerde mensenrechtenschendingen hebben plaatsgevonden. Deze bedrijven tonen volgens het rapport ‘weinig betrokkenheid bij de leveranciers om de effecten voor werknemers te verzachten’.
Crypto voor Fentanyl
Fentanyl – een verslavende pijnstiller – werd in de crypto-economie dusdanig gevaarlijk geacht dat veel markten op het darkweb handel erin hebben verboden. Maar uit onderzoek van Elliptic en Chainalysis, die cryptocurrency traceren, blijkt dat Chinese chemische producenten ingrediënten voor fentanyl verkopen aan drugslabs overal ter wereld.
Meer dan negentig Chinese chemische bedrijven verkopen de ingrediënten openlijk online en 90 procent zegt betaling in cryptocurrency’s te accepteren. Elliptic en Chainalysis traceerden transacties ter waarde van tientallen miljoenen dollars in de afgelopen vijf jaar. Volgens de bedrijven is dat slechts het topje van de ijsberg, schrijft maandblad Wired.
Unsplash
Levende nachtmerrie
Het echtpaar dat op een dag verrast werd door een enorme Banksy-muurschildering op de zijkant van hun huis in Lowestoft, vertelde aan de Engelse boulevardkrant The Sun hoe zij in een ‘levende nachtmerrie’ terechtkwamen.
Banksy schilderde een enorme zeemeeuw op de muur die naar beneden duikt om bouwafval uit een (echte) container te pikken. Realiseert de kunstenaar wel waar hij mensen onbedoeld mee opscheept? zei het echtpaar, dat 40.000 pond per jaar zou moeten gaan betalen voor onderhoud en bescherming tegen diefstal. In plaats daarvan besloot het de meeuw met muur en al te laten weghalen; het werk ligt opgeslagen in afwachting van de verkoop.
Op de 777 vierkante kilometer die New York beslaat, drukt 762 miljoen ton beton, glas en staal, aldus de United States Geological Survey (USGS). Dat enorme gewicht betreft de bouwmaterialen, maar niet de inrichting en het meubilair in alle gebouwen, noch de vervoersinfrastructuur en de 8,5 miljoen inwoners. Door de druk van de bovenliggende stad zakt de New Yorkse bodem met een à twee millimeter per jaar. En dat is zorgelijk, vooral als de bodemdaling wordt opgeteld bij de stijging van de zeespiegel. Die wordt geschat op drie tot vier millimeter per jaar, schrijft BBC Future.
Over een paar jaar gaat dat problemen opleveren en niet alleen voor New York maar ook voor andere kuststeden met een groeiende bevolking, in de VS en elders in de wereld. Zo daalt Jakarta jaarlijks zelfs met twee tot vijf centimeter. Vermindering van het grondwatergebruik en andere manieren van vestigen, zoals in drijvende steden, zou voor oplossingen kunnen zorgen.
Nieuws als rap
Om jongeren te trekken verpakt het Zweedse dagblad Aftonbladet het nieuws in rapsongs: AI zorgt ervoor dat verhalen in rap-vorm op muziek worden gezet. Deze vorm is een van de resultaten van overleg met jongeren over meer prikkelende manieren om het nieuws te brengen, aldus adjunct-hoofdredacteur Martin Schori in zijn column. Aftonbladet testte het resultaat begin mei op duizend geselecteerde jonge gebruikers. De reacties waren positief, schrijft Schori, zowel van de proefpersonen als van de jongeren die met het oorspronkelijke idee kwamen. Verreweg het populairst bleek een rap te zijn over het bezoek van Beyonce aan Stockholm in het kader van haar wereldtournee.
‘We moeten oude conventies uitdagen en luisteren naar de nieuwsconsumenten van de toekomst,’ aldus Schori. ‘Behalve nieuws als rap gebruiken we AI inmiddels om video’s te ondertitelen en interviews te transcriberen, en meer tools zijn in ontwikkeling.’
Wetenschappers waarschuwen dat meer dan een vijfde van de mensheid tegen het einde van deze eeuw zal worden blootgesteld aan gevaarlijk hoge temperaturen, aldus de Franse nieuwszender Euronews. Volgens een nieuwe studie van de Universiteit van Exeter in het Verenigd Koninkrijk zijn we met het huidige klimaatbeleid op weg naar een opwarming van 2,7°C. De Intergouvernementele Werkgroep inzake Klimaatverandering (IPCC) van de Verenigde Naties waarschuwt dat daarmee de limiet van 1,5°C – die nodig is om een klimaatramp te voorkomen – wordt overschreden. Als de opwarming van de aarde op deze schaal doorgaat, zullen tegen 2100 twee miljard mensen – dat is ongeveer 20 procent van de verwachte wereldbevolking – worden blootgesteld aan levensbedreigende hitte en extreem weer. De gemiddelde wereldtemperatuur bedraagt dan ruim 29°C en valt buiten de ‘menselijke klimaatniche’, oftewel de omstandigheden waarin mensen goed kunnen gedijen. De optimale temperatuur voor de mens ligt tussen 13 en 25°C.
De Universiteit van Exeter onderzocht niet de financiële maar de menselijke kosten van de opwarming van de aarde. Extreme hitte beïnvloedt het vermogen om te werken, te denken en te leren, heeft een verwoestend effect op gewassen en vergroot de kans op conflicten, infectieziekten en zwangerschapscomplicaties. Naarmate de gevolgen groter worden, zullen meer mensen uit hun huizen worden verdreven en zich gedwongen zien om naar koelere klimaten te migreren.
India, waar nu al mensen sterven door de hitte, zal een van de zwaarst getroffen landen blijven, gevolgd door Nigeria, Indonesië, de Filipijnen en Pakistan. Ook plekken die aan de koelere kant van de voorspelde opwarming blijven, krijgen te maken met meer hittegolven en droogtes.
Door de wereldwijde temperatuurstijging te beperken tot 1,5 °C, de richtlijn van het klimaatakkoord van Parijs, zal het aantal mensen dat aan extreme hitte wordt blootgesteld, verminderen tot 400 miljoen, zo blijkt uit het onderzoek dat werd gepubliceerd in Nature Sustainability.
SBF wordt beschuldigd van onder meer fraude met klantengeld
De oprichter van het inmiddels failliete cryptoplatform FTX Sam Bankman-Fried is gearresteerd op eilandengroep de Bahama’s. Dat schrijft persbureau Reuters. Waarom de 30-jarige miljardair is aangehouden is niet bekend. Wel is duidelijk dat de VS om zijn arrestatie hadden gevraagd en dat hij waarschijnlijk binnenkort wordt uitgeleverd.
Cryptobeurs FTX werd vorige maand failliet verklaard en sindsdien is er steeds meer naar boven gekomen over hoe het bedrijf bestuurd werd. Zo zou Bankman-Fried investeringen van zijn eigen bedrijf Alameda hebben betaald met stiekem overgemaakt klantengeld dat op FTX stond geparkeerd. Het zou gaan om zeker tien miljard dollar dat FTX na een bankrun begin november niet kon terugbetalen.
Het onderzoek naar Bankman-Fried loopt al enkele weken en naar verwachting wordt deze week bekendgemaakt waar de miljardair voor wordt vervolgd. Er liepen al onderzoeken voor fraude en witwassen naar de oprichter van FTX, die zelf altijd heeft gezegd onschuldig te zijn.
Cryptobedrijf BlockFi was het volgende bedrijf dat omviel
De ineenstorting van de cryptobeurs FTX blijft een spoor van verwoesting door de cryptowereld trekken. Maandag kondigde het cryptobedrijf BlockFi aan dat het faillissement heeft aangevraagd onder de Amerikaanse Chapter 11-regeling, meldt The New York Times. BlockFi, vorig jaar nog een bedrijf dat ruim 15 miljard dollar waard was, is net als veel andere start-ups op de cryptomarkt in korte tijd een hoop waarde verloren.
Hoewel het faillissement van FTX een grote klap voor de cryptowereld was, zijn de problemen al langer aan de gang. Stablecoin (een stabiele cryptomunt) TerraUSD kelderde begin dit jaar en ook bitcoin en ether, twee vertrouwde en toonaangevende munten op de markt, zitten in een diep dal. Dat FTX, een van de grootste cryptobeurzen ter wereld, in zeer korte tijd ineenstortte, heeft het vertrouwen van beleggers en investeerders al helemaal een knauw gegeven.
BlockFi, dat groot werd door leningen in cryptogeld te verstrekken en zo de traditionele financiële wereld te verbinden met de cryptowereld, had eerder dit jaar ongeveer 275 miljoen dollar aan leningen gekregen van FTX. Door de problemen bij FTX en de dalende waarde van crypto kwam BlockFi dermate in de problemen dat het, net als het platform, de stekker uit het bedrijf moest trekken.
Extreemrechtse en neonazistische onlinewinkels maken openlijk gebruik van de infrastructuur die wordt geboden door grote betalingsverwerkers en webhostingbedrijven, blijkt uit onderzoek van Bellingcat. ‘Webwinkels dragen bij aan de verspreiding van het extreemrechtse discours.’
Fascistische modeartikelen kunnen bijdragen aan de promotie en financiering van extremistische groeperingen. In sommige gevallen blijkt de verkoop van dit soort artikelen afhankelijk te zijn van diensten die worden geleverd door prominente bedrijven die beleid voeren tegen het bevorderen van racistische organisaties en haatdragende inhoud.
Onderzoek door Bellingcat heeft uitgewezen dat een aantal extreemrechtse en neonazistische onlinewinkels openlijk gebruikmaakt van de infrastructuur die wordt geboden door grote betalingsverwerkers, commerciële content-managementsystemen en webhostingbedrijven. Bellingcat kon ook vaststellen dat sommige extreemrechtse web-winkels kleding bleken te kopen van groothandels die volgens hun charter diversiteit en gelijkheid hoog in het vaandel hebben, alvorens hun eigen haatdragende boodschappen op de kleding te drukken en deze met winst te verkopen. Sommige extreemrechtse sites bleken zelfs op reguliere socialemediaplatforms links te plaatsen naar hun eigen onlinewinkels en die van hun extreemrechtse bondgenoten.
Sommige kleding die door de European Brotherhood wordt verkocht, verkondigt een extreemrechtse en anti-lgbt boodschap.
Verschillende groeperingen die door Bellingcat zijn bestudeerd, hebben Instagrampagina’s die zorgvuldig binnen de grenzen van de regels van het platform worden gehouden. Sommige van deze accounts bevatten echter links naar Telegram-groepen en webwinkels waar diezelfde groeperingen modeartikelen met nazistische en racistische symbolen aanprijzen en verkopen. Andere kledingstukken die te zien waren in extreemrechtse onlinewinkels, vertoonden subtielere of gecodeerde verwijzingen naar het fascisme en het nazisme, zoals de coördinaten van een kasteel dat tijdens de Tweede Wereldoorlog door prominente nazi’s werd gebruikt.
Extreemrechtse webshops zijn ‘een van een reeks methoden waarmee de algehele beweging zichzelf financiert’
Zo werden er T-shirts verkocht op een website waarvan het domein was geregistreerd bij GoDaddy, dat zich eerder heeft uitgesproken tegen racisme en homofobie, en ook prominente extreemrechtse groepen verbiedt. Andere extreemrechtse websites bleken kopers de mogelijkheid te bieden om voor producten te betalen met behulp van betalingsplatforms zoals PayOp, Nets Easy, Mollie Payments, BungeeCloud en Paysera. Talloze extreemrechtse en neonazistische organisaties zijn de afgelopen jaren begonnen met het inzamelen van geld en het verspreiden van elkaars merknamen door een verscheidenheid aan kleding en merchandise te verkopen.
Volgens Hans Jakob-Schindler van de internationale beleidsorganisatie Counter Extremism Project zijn extreemrechtse webshops ‘een van een reeks methoden waarmee de algehele beweging zichzelf financiert’. Dergelijke operaties hebben twee duidelijke voordelen, voegt hij eraan toe. ‘Ze maken verkoop naar het buitenland eenvoudig, omdat je geen fysieke winkel hoeft te hebben in het rechtsgebied van je klantenbestand, en ze kunnen gemakkelijk worden aangepast aan veranderende omstandigheden’ als er bijvoorbeeld ergens streng wordt opgetreden.
Financiering
Maar het gaat niet alleen om de potentiële bron van financiering. Zoals anderen hebben opgemerkt, onder wie hoogleraar Cynthia Miller-Idriss in haar boek Hate in the Homeland, kunnen deze winkels bijdragen aan het wereldwijde extreemrechtse discours, kunnen ze ideologieën versterken en extreemrechts helpen zichzelf te zien als onderdeel van een bredere, wereldwijde beweging.
– Een webwinkel die reclame maakt voor koopwaar gerelateerd aan de oorlog in Oekraïne.
Eerder werd al gemeld dat extreemrechtse kleding en items werden verkocht in reguliere onlinewinkels. Maar bedrijven als Amazon, Google en Wish hebben de afgelopen jaren maatregelen getroffen om aanstootgevend materiaal te verwijderen. Dit heeft ertoe geleid dat sommige extreemrechtse groepen op zoek zijn gegaan naar andere manieren om hun producten te promoten en te verkopen. Hoewel Telegram een plaats is geworden waar veel extreemrechtse groepen zichzelf promoten en met anderen communiceren, is de berichtendienst niet ontworpen als platform waar items gemakkelijk kunnen worden gekocht en verkocht. Extreemrechtse verkopers moeten daarom over het algemeen hun eigen onlinewinkel opzetten als ze hun producten op de markt willen brengen. Velen van hen maken behalve voor hun eigen kledinglijn ook reclame voor een verscheidenheid aan andere producten. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om gaan om sportkleding voor mixed martial arts (MMA), extreemrechtse muziek, en fakkels en rookbommen die veelal worden gebruikt door voetbalhooligans.
Extreemrechtse en neonazistische groeperingen bleken ook reclame te maken voor elkaars onlinewinkels in andere landen
Extreemrechtse en neonazistische groeperingen bleken ook reclame te maken voor elkaars onlinewinkels in andere landen. Een dergelijke samenwerking helpt de bekendheid binnen internationale netwerken te vergroten, draagt bij aan de verspreiding van racistische berichten en vergroot de poten-tiële markt voor de nicheproducten die er worden verkocht. Een bericht op de Telegrampagina van European Brotherhood – een groep zelfbenoemde Europese nationalisten die T-shirts verkopen met allerlei nazisymbolen – verwees bijvoorbeeld naar tientallen White Lives Matter (WLM)-winkels in heel Europa. En het merk Pride France biedt naast MMA-producten ook white supremacy- en neonazikleding op een Franstalige website genaamd 2yt4u (wat staat voor ‘too white for you’), waar diverse links staan naar extreemrechtse webwinkels in andere landen, die soms ook dezelfde producten verkopen.
Geen idee
De extreemrechtse groepen die aanstootgevende producten verkopen, maken deze niet zelf. De kledingstukken en accessoires zijn meestal afkomstig van groothandels die hoogstwaarschijnlijk geen idee hebben hoe hun producten in een later stadium worden bewerkt en gebruikt. Bij de ontwerpen die tot nu toe in dit onderzoek zijn beschreven, lijken de logo’s en teksten met de hand op merkloze kleding te zijn aangebracht, voordat deze aan consumenten werd doorverkocht.
T-shirts verkocht door de European Brotherhood. De coördinaten verwijzen naar het kasteel van Wewelsburg, een plek die door veel neonazi’s als belangrijk wordt beschouwd.
Zo verkoopt de onlinewinkel Martelentete neonazistische kleding van merken met ogenschijnlijk openlijk racistische namen. De beschrijving van een van hun sweatshirts bevat een link naar een productspecificatie met daarin een link naar russelleurope.com. Russell is een dochteronderneming van Fruit of the Loom en een grote business-to-businesskledingproducent. Opgemerkt moet worden dat waarschijnlijk noch Russell noch Fruit of the Loom weet hoe het komt dat hun product op deze manier wordt gebruikt. Hun kledingstukken worden in verschillende stadia van de productieketen verkocht aan een verscheidenheid aan klanten en leveranciers, die elk de verkoper kunnen zijn die bewust of onbewust de materialen verkoopt aan de extreemrechtse merken of aan de mensen die hen vertegenwoordigen.
Kernwaarden
Een woordvoerder van Fruit of the Loom zei tegen Bellingcat dat respect voor mensen een van de kernwaarden van het bedrijf is. ‘Wij tolereren op geen enkele manier haatdragende taal of acties van mensen of groepen die in strijd zijn met onze waarden. We zullen deze situatie grondig onderzoeken en passende maatregelen nemen om elke associatie met onze merken of het gebruik van onze producten in de toekomst weg te nemen.’
Een T-shirt met een Duitse adelaar op het Ruswear Telegram-kanaal.
De eerdergenoemde extreemrechtse website 2yt4u.com blijkt afhankelijk te zijn van de diensten van WIX. Dat is een vooraanstaand Israëlisch softwarebedrijf dat een gebruiksvriendelijke tool voor het bouwen van websites biedt, als ook cloudhostingservices. De berichtgeving en de T-shirts die door 2yt4u worden verkocht, onder meer met beruchte SS-symbolen en slogans, of met een Ku Klux Klan-figuur met een strop en een fakkel, lijken in tegen in tegenspraak met het beleid van WIX.
Nordic Sun Records, een Hongaarse webwinkel van white supremacists die muziek en kleding verkoopt, stelt dat het betalingen accepteert via de Nederlandse betalingsverwerker Mollie Payments. Dit is ook te zien als je kijkt naar de broncode van het betalings-portaal op de website van Nordic Sun Records.
Veel cryptocurrency’s hebben de reputatie dat ze worden gebruikt door neonazi’s en rechts-extremisten
Mollie Payments stelt op haar website dat het niet toestaat dat producten worden verkocht die als ‘sociaal onaanvaardbaar’ gelden, inclusief producten die de reputatie van Mollie kunnen schaden of politiek geweld kunnen aanmoedigen. Gevraagd naar Nordic Sun Records antwoordde Mollie Payments: ‘Ons beleid verbiedt bedrijven die onze betalingsdiensten gebruiken om producten te verkopen die politiek geweld aanwakkeren. We zijn een intern onderzoek begonnen naar Nordic Sun Records en zijn tot de conclusie gekomen dat het bedrijf onze algemene voorwaarden heeft geschonden. We hebben onze dienstverlening per direct stopgezet.’
Een T-shirt verkocht op de 2yt4u-website.
Nordic Sun Records accepteert ook transacties via CoinPayments, een cryptoplatform. Veel cryptocurrency’s hebben al de reputatie dat ze worden gebruikt door neonazi’s en rechts-extremisten, vanwege de anonimiteit die ze kunnen bieden. Dat neemt niet weg dat cryptoplatforms beleid hebben om te voorkomen dat hun diensten worden gebruikt door extreemrechtse of haatzaaiende organisaties.
Het is belangrijk op te merken dat veel winkels meer weghebben van het werk van hobbyisten, met hun beperkte voorraad en hun armoedige, verouderde websites. Anderen, zoals European Brotherhood en Midgaard, lijken daarentegen meer gerenommeerder en professioneler. Het feit dat zo veel grote bedrijven op het gebied van kledingproductie, webtechnologie, sociale media en betalingsverwerking dit soort handel onbewust blijken mogelijk te maken, roept ook relevante vragen op voor elk van hen.
De Bored Ape Yacht Club is een van de exclusiefste clubs van dit moment – en wordt gezien als model voor de cryptotoekomst van het internet. Of is het allemaal toch gewoon een piramidespel?
Op een bank in een donker vertrek zit Post Malone te roken. De meubels komen duur over, zijn pak is crèmewit. De rapper met de gezichtstatoeages pakt een mobieltje van een glazen tafel, klikt op een app waarmee in cryptovaluta gehandeld kan worden – en koopt een verveeld kijkende cartoonaap met een cowboyhoed. Hij neemt nog een trek van zijn sigaret. De zaken gaan goed.
Zo begint de video voor de song ‘One Right Now’ die in november 2021 verscheen. De cartoonaap is geen grap maar een statussymbool. Post Malone laat zich zo kennen als lid van de Bored Ape Yacht Club, een exclusieve internetsubcultuur waar digitale afbeeldingen van verveelde apen worden verzameld en uitgewisseld. De apen hebben opvallende brillen of schieten laserstralen uit hun ogen, ze dragen allerlei soorten hoofddeksels, sommige bestaan gedeeltelijk uit cyborgimplantaten. Wat ze allemaal gemeen hebben is katerig-coole blik en een vleugje onheilsromantiek. Momenteel gaan er elke week driecijferige miljoenenbedragen om in de handel met deze plaatjes. Er zijn er maar tienduizend van en ze worden steeds duurder naarmate ze vaker van eigenaar wisselen.
Ecosysteem
Rond de Bored Apes moet een compleet ‘ecosysteem’ verrijzen, met een echt clubhuis in Miami, driedimensionale apen in virtuele werelden en een ‘decentraal autonome organisatie’ die dat allemaal coördineert. Klinkt raar? Niet in de oren van Universal Music. Het grootste muzieklabel ter wereld liet onlangs weten met vier van die verveelde apen een band te willen beginnen.
Dat roept vragen op. Zoals: wat gebeurt hier in hemelsnaam? Waarom betalen mensen miljoenen voor digitale plaatjes die je ook met een simpele klik kunt downloaden en kopiëren? Laten we beginnen bij het laatste.
De plaatjes van de apen zijn geld waard omdat ze genoteerd staan in een publiek toegankelijke blockchain-database. Daar staat, cryptografisch beveiligd, wie hun eigenaars zijn. Om deze eigenaarsrechten gaat het. De apen zijn dus zogezegd cryptoverzamelplaatjes, ze functioneren op eenzelfde wijze als de munten van een cryptovaluta. Tegelijkertijd zijn ze echter ook het toegangskaartje tot een digitale avant-garde. De Bored Ape Yacht Club moet als kiemcel fungeren voor het ‘web 3.0’, een op crypto gebaseerd internet waar niet langer de techconcerns de baas zijn maar dat van iedereen moet worden – van iedereen die zogeheten tokens koopt. Een token is een op een blockchain genoteerde virtuele marktwaarde. Het kan bijvoorbeeld om spullen gaan voor figuren in onlinespelen, om stukjes film en kunst op internet maar ook om digitale eigendomsrechten op onroerend goed of edelstenen. Je kunt zo’n beetje alles ‘tokeniseren’. Ook de verveelde apen zijn tokens.
Je bent niet alleen eigenaar van een aap, maar zelf ook een aap
De Bored Ape Yacht Club is dus een praktijktest voor het web 3.0 dat naar men zegt een nieuw digitaal handelssysteem zal creëren. Misschien is het ook een gigantisch piramidespel, zoals sommigen menen. Misschien is het beide.
Wie de Club bezoekt, betreedt een verlopen Tiki-bar in een cartoon-moeras. In 2031, zo gaat het verhaal dat de oprichters bedacht hebben, zijn alle mensen die vroeg in de cryptowereld gestapt zijn, miljardair. Nu vervelen deze miljardairs zich en hebben zij niets anders meer te doen dan rondhangen in hun clubhuis. Dat zij apen zijn, is een grapje voor insiders. In de cryptogemeenschap wordt aping in gebruikt voor als iemand met een zeer gewaagde som geld zich in een crypto-investering stort.
Het clubhuis bestaat in deze vorm niet echt, alleen een website met wat cartoontekeningen. Het enige wat je er kunt doen is het toilet bezoeken. De leden mogen collectief een virtuele wc-muur vol schilderen. Elke 15 minuten een pixel. ‘We zijn er tamelijk zeker van dat die vol piemels komt te staan,’ schrijven de oprichters.
Digitale identiteit
De club onderhoudt een eigen server om te chatten op het communicatieplatform Discord. Maar deze gemeenschap komt pas echt tot leven doordat de leden hun aap onderdeel maken van hun digitale identiteit. Dat betekent allereerst dat ze hem gebruiken als profielfoto op sociale media. Zo herkennen de leden van de club elkaar en vormen ze netwerken. Een profielfoto waarvoor je betaald hebt en die exclusief van jou is, is niet te vergelijken met zomaar een foto, zegt een clublid. Je bent niet alleen eigenaar van een aap, maar zelf ook een aap: ‘Ik heb een heel andere relatie met iets dat van mij is.’ De man is eind dertig, woont op Puerto Rico en noemt zich G-money. Zijn echt naam wil hij niet zeggen. Hij stelt zich voor als gewoon ‘G-money, futurist, disruptor en aap.’ De camera laat hij bij het videogespek uit, te zien is alleen de aap.
Het idee voor de club kwam van twee jonge Amerikaanse-literatuurnerds met een zwak voor punkrock en hiphop uit de jaren negentig. Zij noemen zich Gordon Goner en Gargamel en ze haalden er de programmeurs No Sass en Emperor Tomato Ketchup bij om een algoritme te ontwerpen dat uit diverse cartoonelementen willekeurig tienduizend apen samenstelde. Toen die in april voor het eerst te koop werden aangeboden, gingen ze voor 300 dollar per stuk weg; inmiddels kosten ze gemiddeld zo’n 220.000 dollar. Daarom ontstonden er ook nieuwe clubs, van mollige pinguïns of van luie leeuwen bijvoorbeeld. Daar stappen nu weer nieuwkomers in, dat alles in de hoop dat hun eigen club al even snel aan waarde wint als die van de apen. Maar vraag je het de leden van de Bored Ape Yacht Club, dan is hun club natuurlijk de enige echte ware. Met name bijzonder eraan is dat de apenbezitters het geestelijk eigendomsrecht aan hun apen overgedragen krijgen. Zoals de aap Jenkins the Valet. Zijn eigenaar gaf hem een achtergrond mee als kamerdienaar en kletskous van de club en twittert nu naarstig in zijn naam. Inmiddels heeft Jenkins – niet zijn eigenaar – onderdak gevonden bij het vermaarde artiestenagentschap Creative Artists Agency. Een contract voor een boek is al in kannen en kruiken. In augustus verkocht Jenkins digitaal stemrecht over de richting die het plot van de roman moet nemen – en wel in de vorm van tokens op de blockchain. Een vorm van crowdfunding dus. Hoe enthousiaster de fans, hoe meer zij verdienen.
De oprichters kunnen op elk moment nieuwe figuren in de apenkosmos introduceren en duurder verkopen
Zulke projecten vergroten de bekendheid van de club. Daarvan profiteert het totale ‘ecosysteem’ zoals dat in het cryptojargon heet, omdat meer mensen willen instappen en de prijs voor apentokens opdrijven. Daarom waken de oprichters niet over hun geestelijk eigendom zoals Disney en andere klassieke studio’s dat bijvoorbeeld wel doen – want natuurlijk kunnen zij op elk moment nieuwe figuren in de apenkosmos introduceren en duurder verkopen naarmate de hype groeit. Met latere series van mutantenapen en honden hebben ze miljoenen verdiend.
Ook de clubleden hebben er belang bij dat hun eigen aap zo breed mogelijk wordt opgemerkt, zijn afbeelding wellicht zelfs gedownload en gekopieerd wordt. Alleen zij hebben immers het eigendomscertificaat in hun bezit. Alleen zij profiteren als de waarde ervan stijgt. En alle andere apen zijn ook blij als sommige de bekendheid van de club vergroten.
De Bored Ape Monkey Club is dus, zo u wilt, een model voor geestelijk eigendom volgens het piramidespelprincipe: hoe eerder je instapt, hoe beter; hoe later, hoe meer je de zaak de hemel in moet prijzen om het weer duurder te kunnen verkopen. Zo ontstaat er een fancultuur die tegelijkertijd een investeerdersgemeenschap is die door financiële prikkels wordt gedreven. Als de leden van de Bored Ape Yacht Club juichen voor een band van verveelde apen, als ze er enthousiast over praten op internet – dan stijgt met het succes van de band ook de waarde van de tokens. Die zijzelf in hun bezit hebben.
Bij de apenband die Universal Music onder contract genomen heeft, moet dat waarschijnlijk ook zo gaan. Je kunt het crowdfunding noemen. Of web 3.0. Of je afvragen wat hier in hemelsnaam aan de hand is.
De legendarische hacker Joe Grand staat in de cyberwereld bekend als Kingpin. Hij heeft een nieuwe uitdaging in zijn leven gevonden: geld terugwinnen dat verloren is gegaan door menselijke onzorgvuldigheid.
‘Ik ben het wachtwoord vergeten,’ vertelde zijn vriend aan Dan Reich, een elektrotechnisch ingenieur en oprichter van een start-up in New York. Het ging om het wachtwoord voor een digitale portemonnee met daarin Theta, een cryptocurrency. Het tweetal had in 2018 voor 50.000 dollar aan Theta gekocht. De digitale munt was nooit meer dan een paar cent waard geweest, maar begon tegen het eind van 2020 te stijgen. Binnen drie maanden was hun 50.000 dollar zo’n 2,5 miljoen dollar waard. De vriend van Reich die het wachtwoord vergeten was, is professioneel pokerspeler. Het is zijn werk om dingen te onthouden: ‘Hij had nummerborden van middelbare-schoolvrienden onthouden. Voor zijn levensonderhoud pokert hij aan acht tafels tegelijk en onthoudt hij het spel van tientallen verschillende spelers,’ schreef Reich in een artikel op zijn website.
Er was nog een probleem. De digitale portemonnee, een soort USB-stick, zou zichzelf na zestien mislukte pogingen wissen. En ze hadden er al twaalf gehad. Als ervaren elektrotechnicus wist Reich dat er een andere oplossing moest zijn. ‘De chats met onze vrienden werden steeds krankzinniger’, schreef hij. ‘Zoals dat als we geen technische manier zouden vinden om bij het geld te komen, we het op chemische wijze zouden moeten proberen: we zouden een weekend weggaan en hem hallucinogenen toedienen totdat hij zich het wachtwoord herinnerde.’ Het was ernstig.
Kingpin
Uiteindelijk, nadat hij eerst nog was gestuit op een mysterieuze, geheime Zwitserse groep met een lab in Parijs, die hij echter niet overtuigend vond, kwam hij Joe Grand tegen. Grand is in de wereld van hackers bekend als Kingpin. Hij was het jongste lid van de legendarische groep L0pht, een zevental dat in 1998 met nerdy kapsels en pakken en uitgestreken gezichten in de Amerikaanse Senaat verscheen om vragen van senatoren te beantwoorden: ‘Ik heb begrepen dat jullie in dertig minuten het internet in het hele land onklaar kunnen maken?‘ ‘Dat klopt’, was het antwoord. Grand geeft nu lessen en cursussen over de hele wereld. Maar, zegt hij in een videogesprek met El País vanuit zijn werkplek in Portland, Oregon, ‘diep vanbinnen ben ik nog steeds de zestienjarige hacker die het leuk vindt om mensen te ergeren’.
In februari 2021 vertelde Dan Reich Grand over zijn probleem. Het was tijdens de pandemie en Grand had tijd om na te denken over een oplossing. Grand is een hardware hacker, een speciale categorie in het wereldje. De aanval om bij de informatie in de digitale portemonnee te kunnen komen moest plaatsvinden op het niveau van de chip zelf, en betrof niet alleen de code. Bij crypto is je geld alleen toegankelijk met jouw persoonlijke sleutel, die in de portemonnee wordt bewaard. Zonder die sleutel, die in het geval van Reich ook nog eens was beveiligd met een wachtwoord van enkele cijfers, valt er niets te doen.
Beiden gingen ermee akkoord om een professionele video van het hele proces op te nemen. De opname werd gemaakt in mei 2021, maar de video werd pas op 24 januari dit jaar geüpload naar YouTube. Binnen drie weken had hij het ongelofelijke aantal van 4 miljoen views bereikt; inmiddels zijn het er 4,6 miljoen. De video van 32 minuten slaagt er op fraaie wijze in de complexiteit van het technische proces en de oplossingen die Grand aandraagt uit te leggen. ‘Hacken is niet wat je in speelfilms ziet,’ zegt Grand in de video. ‘Het is een enorme achtbaan, het betekent puzzels oplossen en computers en hardware dwingen dingen te doen die ze niet verwachten. Je wilt dat ze hun functie prijsgeven op een manier die jij kunt controleren.’
‘Het laat zien dat mensen problemen hebben met cryptocurrencies. Ze zijn niet echt gebruiksvriendelijk’
Inmiddels zijn Reich en Grand met nog enkele anderen partners in een nieuw bedrijf dat in de eerste plaats cryptobezitters wil bijstaan die de toegang tot hun portemonnee zijn kwijtgeraakt.
Grand weet niet goed hoe hij het ongelooflijke succes moet verklaren van de video, die ook leidde tot een geschreven versie in The Verge. ‘Wat het ook is, het laat zien dat mensen problemen hebben met cryptocurrencies. Ze zijn niet echt gebruiksvriendelijk‘, zegt hij. ’We worden overspoeld met e-mails, echt honderden en nog eens honderden berichten,’ voegt hij eraan toe. Sommige komen uit Spanje en Latijns-Amerika.
Niet alle problemen gaan over ontoegankelijke digitale portemonnees en verloren cryptomunten. Er zijn ook mensen die werden opgelicht en om die reden hulp zoeken; anderen hebben een versleuteld apparaat en weten niet meer hoe ze toegang kunnen krijgen. ‘En daarnaast zijn er ook mooie, legitieme probleemgevallen waarmee we kunnen helpen. Het is opwindend om de respons te zien,’ zegt hij. Het ontsluiten van digitale portemonnees is ook interessant omdat zijn honorarium een percentage bedraagt van het hervonden geld.
Weggegooide harde schijf
Overigens gaat het om veel meer gevallen dan we ons misschien voorstellen: volgens een vaak aangehaald onderzoek van Chainanalysis heeft 20 procent van de bitcoins die in omloop zijn, geen eigenaar. Dat gaat dus om vele miljarden euro’s. Sinds vorig jaar is Grand betrokken bij een veelbesproken geval van cryptoverlies. James Howells gooide per ongeluk een harde schijf weg met daarop zijn wachtwoorden, in plaats van een identieke waar ze niet op stonden. Zijn geval heeft veel aandacht gehad. BBC publiceerde een artikel met daarin een van de meest evidente zinnen in de geschiedenis van de journalistiek: ‘Howells wilde dat hij zijn harde schijf nooit had weggegooid.’ Het is dan ook niet al te moeilijk om je in te leven in iemand die in een stadje in Wales woont en meer dan 200 miljoen euro had kunnen bezitten, maar die is kwijtgeraakt.
Het probleem is volgens Grand in dit geval niet technisch van aard, maar ligt bij de gemeente. Om die harde schijf op te sporen is toestemming nodig om de vuilstort te doorzoeken. ‘Hij probeert zich er al bijna tien jaar bij neer te leggen’, zegt Grand over zijn gesprekken met Howells. ‘Maar ik ben hoopvol. Ik denk dat het met de juiste stappen en de juiste mensen gaat lukken. Het is een aansprekend verhaal omdat hij een harde schijf weggooide, wat niemand iets kan schelen. Het gaat erom hoe de gemeenschap hiervan kan profiteren,’ legt hij uit. Howells heeft 25 procent van de waarde aan zijn gemeente beloofd als de harde schijf wordt teruggevonden.
Niet iedereen die denkt miljoenen te bezitten, heeft die ook werkelijk
Naast het bedrijf van Grand zijn er meer die een gat in de markt zien voor het opsporen van portemonnees met miljoenen aan verloren cryptovaluta. Er zijn ook andere problemen waar de sector op stuit. Bijvoorbeeld dat niet iedereen die denkt miljoenen te bezitten, die ook werkelijk heeft. ‘Ik spreek mensen in deze business die zeggen steeds weer teleurgesteld te worden. Soms zeggen ze je dat ze geld hebben en dan vind je 2 dollar. Veel mensen overdrijven,’ aldus Grand.
Zijn nieuwe onderneming is meer dan alleen een technische uitdaging. Tijdens de lockdowns stelde Grand zichzelf andere, grotere vragen dan wanneer hij voor computeruitdagingen staat. ‘Ik kreeg een burn-out. Ik had geen zin meer in techniek, zelfs niet in hacken. Ik had als een gek gereisd en stressvolle achttienurige werkdagen gemaakt om producten te ontwerpen,’ zegt hij. Dat ging om entreepassen voor de beroemde Def Con-hackerconferenties; technische kunstwerken met gebruikmaking van hoogstandjes op het gebied van elektronica, hardware, codering en cryptografie. De opdracht leverde prestige op binnen het vakgebied, maar de vereiste inspanning was slopend.
‘Ik vroeg me uiteindelijk af wat mijn leven inhoudt en waar om mensen zich mij zullen herinneren. Iedereen heeft wel iets gedaan dat misschien memorabel is zonder dat er uiteindelijk iemand naar omkijkt, want je verandert toch in een voetnoot. Dus ik accepteerde mijn sterfelijkheid, denk ik. Ik kwam tot de conclusie dat ik gewoon moet doen waar ik van houd,’ zegt hij. En het hacken van cryptoportemonnees kwam precies op het juiste moment.
Trezor
Met de rust van de lockdowns had hij drie maanden om uit te dokteren hoe hij Dan Reichs cryptoportemonnee te lijf kon gaan. Het merk was Trezor, misschien wel het meest populaire merk. De software was verouderd en daarvan kon Grand profiteren. Maar ook met andere uitdagingen had hij niet veel moeite. ‘Alles is te hacken, alles,’ zegt hij. Hoewel de oude versie van de software van Trezor de aanval makkelijker maakte, beschikt Grand inmiddels ook over manieren om toegang te krijgen tot nieuwere versies, die hij momenteel nog even voor zich houdt.
Trezor was niet erg blij het onderwerp te zijn van een op video vastgelegde aanval die door miljoenen mensen werd bekeken. Het bedrijf haastte zich te zeggen dat een soortgelijke aanval door allerlei aanpassingen inmiddels niet meer zou werken. Grand begrijpt dat. ‘Als zoiets naar buiten komt, is dat natuurlijk niet leuk. Ik voel me er dan ook niet zo goed over en zou ze graag helpen,’ zegt hij. Maar hij heeft belangrijkere doelen: ‘Mijn doel is om mensen aan het denken te zetten en dingen te tonen die ze nog niet eerder hebben gezien. Ik wil de boel een beetje door elkaar schudden en daarmee de druk opvoeren om producten te verbeteren en het bewustzijn te vergroten. Hacker zijn betekent ook een mogelijk controversiële kant laten zien, die mensen niet altijd leuk vinden. Mensen zien hacken als magie, maar dat is het niet,’ voegt hij eraan toe.
Grand ontwierp bijvoorbeeld een kaartje om parkeermeters mee voor de gek te houden en een apparaatje om garagedeuren mee te openen: met elke klik veranderde het de code, zodat de deur uiteindelijk openging. ‘Ik zweer dat ik er nooit iets slechts mee heb gedaan‘, zegt hij.
Zijn mobiele telefoon gebruikt hij alleen voor bellen en navigatie, niet voor sociale media of e-mail
‘Ik ben een hacker die eerlijke kansen biedt. Ik ben aan niets en niemand verbonden en ik bevraag en wantrouw alles,’ voegt hij eraan toe. Om die reden is hij een ‘technologisch minimalist’: technologie is zijn leven, maar omdat hij de risico’s kent, gebruikt hij alleen wat strikt noodzakelijk is. Zijn mobiele telefoon gebruikt hij alleen voor bellen en navigatie, niet voor sociale media of e-mail.
‘Ik maak mijn afwegingen’, zegt hij. ‘Ik weet dat ik als ik een smartphone gebruik kan worden gevolgd via mijn telefoon. Dat is een grens. Ik ben me bewust van wat technologie is en wat bedrijven die jou technologie bieden met jouw gegevens doen,‘ voegt hij eraan toe.
‘Ik heb geen Amazon Echo of Alexa. Ze zeggen dat die alleen luisteren wanneer je bijvoorbeeld “Hé Alexa” zegt, maar ik weet dat dat niet waar is. Die dingen moeten namelijk luisteren om te horen wanneer je “Hé, Alexa” zegt,‘ redeneert hij. Hij voegt eraan toe: ‘Ik gebruik alleen wat ik nodig heb. Ik zal dergelijke dingen niet in huis halen, tenzij ze een specifiek doel dienen.’
Met zijn nieuwe project hoopt hij dat mensen de positieve kant van de hackerswereld zullen inzien: ‘Mensen vinden het fijn als er hackers zijn die goede dingen doen.’
Carlos Pérez Ricart van het CIDE, de Commissie voor Waarheidsvinding en Historische Opheldering, vraagt zich hardop af hoe ver de staat mag gaan om de geweldscrisis het hoofd te bieden. ‘Is Bukele het prototype van een nieuw Latijns-Amerikaans leiderschap van rechtse signatuur?’
Keuze uit het archief
Afgelopen week werd Nayib Bukele met duidelijke cijfers herkozen als president van El Salvador. Hij is in eigen land uiterst populair vanwege zijn meedogenloze strijd tegen de bendes die de bevolking voorheen terroriseerden. Buiten El Salvador is zijn imago wat minder rooskleurig: sinds hij in maart 2022 de noodtoestand heeft uitgeroepen om het bendegeweld aan te pakken, zijn willekeurige arrestaties, martelingen en het doden van gevangenen aan de orde van de dag.
In dit artikel van Sinembargo van april 2022 legt Carlos Pérez Ricart van het CIDE, de Commissie voor Waarheidsvinding en Historische Opheldering, uit wat de opkomst van leiders zoals Bukele betekent. ‘Wat er in El Salvador gebeurt, lijkt niet zozeer een erfenis van het verleden, maar een beeld van wat ons in de toekomst te wachten staat.’
Op het Twitteraccount van de president is een fotoverzameling te vinden: honderden afbeeldingen van getatoeëerde mannen. Allemaal zonder hemd en met vastgebonden handen; niemand die lacht. Sommigen staan met hun gezicht naar de muur, anderen kijken strak in de camera. Van de meesten zien we amper hoe hun rug zich ongemakkelijk kromt naar de knieën. Het zijn gevangenen; ze zijn zojuist gearresteerd. Op hun lichaam zie je de sporen van de klappen en zweepslagen die hun zijn toegediend: door het leven en door de politie.
De video’s op het Twitteraccount van de president zijn nog schokkender: personen die lange tijd gehurkt moeten staan in afwachting van hun beurt om te worden kaalgeschoren, kennelijke oproerkraaiers, in een kleine ruimte opeengepakt. Er staan summiere aanduidingen bij de beelden, 280 lettertekens, die niet voldoende zijn om de vreselijke hitte, de strontlucht en het zweet waarmee de opsluiting gepaard gaan te beschrijven.
Op het Twitteraccount wordt ‘de oorlog verklaard aan de gangsters’
Het gaat hier om het Twitteraccount van de populairste president van Latijns-Amerika, Nayib Bukele, de opperbevelhebber van het leger van El Salvador. Op het account wordt ‘de oorlog verklaard aan de gangsters’ en de ‘noodtoestand’ uitgeroepen in het kleinste land van Midden-Amerika. Het gaat hier om het drukst bezochte account over Latijns-Amerikaanse politiek, waar honderden aspirant-tirannen op het hele continent zich met bewondering aan vergapen.
De tweets van de laatste week geven een inkijkje in de relatie tussen Bukele en de bendes in zijn land. Niet dat ze het hele verhaal vertellen, daarvoor is een bezoek aan het kranten- en tijdschriftenarchief nodig. Nauwelijks kwam Bukele in juni 2019 aan de macht of hij begon een reeks geheime onderhandelingen met drie van de belangrijkste straatbendes (maras) van het land, de Mara Salvatrucha-1, Barrio 18 Revolucionario en Barrio 18 Sureños, berucht om hun tatoeëringen. Bukele beloofde verbetering van de gevangenisomstandigheden van de bendeleiders in ruil voor de toezegging dat hun criminele cellen het aantal moorden terug zouden brengen en dat ze de partij van de president electoraal zouden steunen.
De regering heeft het bestaan van zulke onderhandelingen altijd ten stelligste ontkend; niettemin is er een flink aantal door de nieuwssite El Faro opgeduikelde geluidsopnames, foto’s, geschriften en getuigenissen die onze bewering staven.
Akkoorden
Het werkte. De akkoorden tussen de regering van El Salvador en de straatbendes vormen de meest voor de hand liggende verklaring voor de daling van het aantal moorden in het land. Werden er voor de wapenstilstand gemiddeld tien mensen per dag vermoord, de laatste maanden staat het cijfer op iets minder dan drie. Een enorm succes voor een land dat tot voor kort werd beschouwd als het gewelddadigste ter wereld.
Zoals dat meestal gaat met dit soort experimenten functioneerde het pact… tot het ophield te functioneren.
Op zaterdag 26 maart werden er zestig moorden gepleegd in El Salvador. Volgens de eerste artikelen die hierover beginnen te verschijnen bereikte duizenden gangstergroeperingen in alle hoeken en gaten van El Salvador hetzelfde bevel. De boodschap bestond uit één enkel woord: ‘Adelante’ (Voorwaarts). Het was het begin van wat uiteindelijk zal worden aangeduid als de gewelddadigste dag uit de moderne geschiedenis van het land (en dat wil wat zeggen).
Wat ging er mis? Was de regering een van haar beloftes niet nagekomen? Werd de wapenstilstand opgeheven en is wat wij het weekend van 26 maart hebben gezien slechts een voorproefje van een criminele explosie zonder weerga? We weten het niet. Uit de eerste berichten valt in ieder geval op te maken dat de meeste slachtoffers toevallige passanten waren: bakkers, kooplieden, surfers. De stop die een poos op de moorden had gezeten is er weer af.
Nayib Bukele
President Nayib Bukele van El Salvador is een spektakelpoliticus die graag zijn toevlucht zoekt tot ophef en grilligheden. Dat zie je wel vaker bij naar autocratie neigende leiders: veel aandacht voor het imago.
In dat licht moet waarschijnlijk ook de videoboodschap worden gezien die hij op 5 juni 2021 overbracht tijdens een conferentie in Miami over cryptocurrencies en bitcoin. ‘Mijn naam is Nayib Bukele, ik ben de president van El Salvador,’ begon hij. Vervolgens legde hij in het Engels uit dat mensen vaker hun lot in eigen hand moeten nemen en dat hij daarom bitcoin tot officiële munteenheid van zijn land zou maken. ‘Welkom in de toekomst.’
El Salvador, het armste land van Latijns-Amerika, bekend om zijn koffie en de hoogste moordcijfers ter wereld. Een land waar zeventig procent van de inwoners niet eens een bankrekening heeft. Dat zou opeens voorop gaan lopen in de financiële revolutie?
Bukele liet er echter geen gras over groeien. Kort na zijn videotoespraak nam het Salvadoraanse parlement met een versnelde procedure een nieuwe wet aan, en sinds een half jaar is bitcoin nu het officiële betaalmiddel, naast de Amerikaanse dollar, die in 2001 als nationale munt werd ingevoerd.
Iedereen die dat wil, zou zijn boodschappen of belastingen nu moeten kunnen betalen met bitcoin. De regering belooft zoveel nieuwe banen en investeringen dat er een aparte stad voor gebouwd zal moeten worden: Bitcoin City. En ze gaan natuurlijk zelf ook cryptomunten minen, met computers die worden aangedreven door groene geothermische energie, afkomstig uit vulkanen.
Maar het slaat allemaal nog niet echt aan. Veel Salvadoranen zijn ontevreden over de bitcoinwet en ze beschuldigen Bukele van gokken met staatsmiddelen. Toen de overheid geldautomaten liet neerzetten waar je dollars en bitcoins kunt wisselen, staken demonstranten ze in brand. Sindsdien staan er zwaarbewapende soldaten naast. Digitaal betalen in het land lukt vooralsnog bijna nergens.
Noodtoestand
Bukele’s reactie – een mengeling van geschiedschrijving via de media en harde hand – liet niet op zich wachten. Diezelfde 26 maart nog, om acht uur ’s avonds, gaf hij op eigen gezag de Nationale Assemblee bevel in het hele land de noodtoestand af te kondigen. Een paar uur later al waren de eerste individuele basisrechten (het recht op vrijheid van meningsuiting en op samenscholing) opgeschort. De dagen erna werd een reeks hervormingen goedgekeurd die de politie de bevoegdheid gaven om zonder gerechtelijke toestemming telefoons af te tappen en de termijn dat iemand zonder voor de rechter te zijn geleid kan worden vastgehouden te verlengen van drie naar vijftien dagen. Andere maatregelen waren het instellen van gevangenisstraffen tot wel zestig jaar voor bendeleden en de mogelijkheid minderjarigen tot wel tien jaar van hun vrijheid te beroven. Er werd een raad van anonieme rechters ingesteld om deze gevallen af te handelen, een constructie die de weg vrijmaakt voor allerhande vormen van misbruik.
Alle nieuwe maatregelen gingen vergezeld van dreigementen aan het adres van rechters die ‘delinquenten bevoordelen’ met hun vonnissen en die de politie ‘niet hun werk laten doen’. Slachtoffers van de theatrale vertoning van Bukele waren ook de ngo’s die ‘angelitos’ (engeltjes) ‘beschermen’ en ‘romantisch afschilderen’ en zelfs het Inter-Amerikaans Hof voor de Mensenrechten, een orgaan dat ‘bendeleden verdedigt’ en waaruit Bukele nu heeft gedreigd zich terug te trekken.
‘Ik zweer bij God dat ze geen hap rijst meer krijgen, en dan eens kijken hoelang ze het volhouden’
Wat volgde was het verbale geweld op Twitter: dreigementen om de maaltijden in de gevangenissen te schrappen (‘Ik zweer bij God dat ze geen hap rijst meer krijgen, en dan eens kijken hoelang ze het volhouden’), geen sanitaire benodigdheden meer te verstrekken, de opdracht om leden van vijandige bendes in dezelfde cel te stoppen. ‘Ze zullen op de grond slapen en ze zullen zelf het leed ondergaan dat zij het volk hebben aangedaan,’ aldus Bukele. Toen de noodtoestand negen dagen van kracht was meldde de regering de arrestatie van bijna zesduizend vermeende bendeleden. Het gaat om massa-arrestaties, waarbij het er niet toe doet of er belastend bewijs is.
Het is moeilijk te voorspellen hoe dit zal aflopen. Zoals meestal het geval is met dit soort ontwikkelingen die in het teken staan van improvisatie en machtsmisbruik, roepen ze meer vragen dan antwoorden op.
Voorbeeldfunctie
Mag de staat zijn voorbeeldfunctie opgeven om een crisis van deze omvang het hoofd te bieden? Stel dat de middelen effectief zijn, dan nog kun je je afvragen wat de prijs is als staatsinstellingen de gewelddadige praktijken van degenen die zij vervolgen overnemen. Hoeveel jaar achteruitgang betekent dit voorstel van de president van El Salvador wel niet? Wat kunnen de pers, de oppositie en de rest van de bevolking van de staat verwachten als met zo veel gemak de individuele vrijheden opzij worden geschoven?
Vanuit een ruimer perspectief bezien: loopt El Salvador voorop met een politiek programma dat de mensenrechten negeert en een beleid bepleit waarin de onafhankelijkheid van de rechtspraak met voeten wordt getreden? Is dat niet – met wat kleine veranderingen – dezelfde weg die Guatemala nu gaat?
Hebben we hier te maken met het prototype van een nieuw Latijns-Amerikaans leiderschap van rechtse signatuur?
Tot slot moeten we serieus stilstaan bij de vraag wat het leiderschap van Bukele inhoudt. Hebben we hier te maken met het prototype van een nieuw Latijns-Amerikaans leiderschap van rechtse signatuur? In hoeverre is het onvermogen van de regeringen in deze regio om een structurele oplossing te vinden voor de geweldsproblematiek de reden van het echec? Er is geen keus: of we beginnen eindelijk te zoeken naar een samenhangend antwoord op deze vragen, of we zijn gedoemd op dit heilloze pad verder te gaan.
Het is de hoogste tijd om het te hebben over wat nu in El Salvador aan de hand is. We moeten dat kleine land goed onder de loep nemen, want wat daar gebeurt lijkt niet zozeer een erfenis van het verleden – een typisch teken van onderontwikkeling –, maar een beeld van wat ons in de toekomst te wachten staat. Een heel somber beeld.
Tot voor kort was digitale kunst een niche waar weinig geld in omging. Maar de opkomst van NFT’s, oftewel digitale eigendomscertificaten, heeft tot speculatie en astronomische bedragen geleid. ‘De kunsthandel is radicaal veranderd door techspeculanten.’
Hebt u weleens gehoord van ene Mike Winkelmann, alias Beeple? Tot een jaar geleden was hij een relatief onbekende grafisch ontwerper en animatiekunstenaar uit de Verenigde Staten. In maart 2021 veranderde hij ineens in de op twee na populairste levende kunstenaar ter wereld – na de Britten David Hockney en Damien Hirst – toen het veilinghuis Christie’s zijn werk Everydays: The First 5000 Days verkocht voor 69,5 miljoen dollar (62,3 miljoen euro). Het gaat niet om een doek of beeldhouwwerk. Je kunt het niet aanraken. Het is een mozaïek bestaande uit vijfduizend plaatjes en video’s die Beeple dag na dag in zijn social media plaatst en dat hij heeft gecodificeerd als een uniek digitaal bestand.
Welkom in het universum van de NFT’s, dat voor een omwenteling in de kunsthandel heeft gezorgd. 2021 kan in de bewuste drie letters worden samengevat. Zelfs het Collins-woordenboek koos NFT (non fungible token) als woord van het jaar: ‘Een digitaal certificaat dat dient om het eigendom van een afbeelding te registreren als kunstwerk of verzamelobject.’ Op zich is een NFT niets materieels: het is alleen een gesloten link, een via blockchaintechnologie versleuteld bestand, waardoor je bent verzekerd van een bepaald eigendom, of het nu gaat om een tweet, een meme, een liedje of een artikel… In één jaar tijd heeft dit technologische gereedschap de kunstwereld met astronomische verkoopcijfers op z’n kop gezet.
Uit Everydays: The First 5000 Days
Nieuw veilingrecord
Zeven maanden na de aftrap bij Christie’s was Beeple goed voor een nieuw veilingrecord: 28,9 dollar voor Human One, een eenzame astronaut die almaar, dag en nacht, bij zon en bij regen (de omgeving verandert al naargelang de tijd en de plaats waar het werk wordt geïnstalleerd) door postapocalyptische landschappen struint. Het werk kan dienen als een vingerwijzing voor de weg die NFT-kunst zal gaan: ook die zal echt worden. Beeple presenteerde zijn videosculptuur in twee formats, het ene zuiver digitaal, het andere als fysiek object: een soort cabine waarin de astronaut rondloopt op een paar langzaam draaiende LED-schermen. Hij had maar twee veilingen nodig om 2021 af te sluiten met 100 miljoen dollar.
‘Fantastisch, nu kunnen dus ook kunstenaars veranderen in kleine kapitalistische idioten’
‘Fantastisch, nu kunnen dus ook kunstenaars veranderen in kleine kapitalistische idioten.’ Aldus Brian Eno, die meer dan veertig jaar de grenzen van de muziek en de kunst heeft opgerekt door te experimenteren met digitale omgevingen en het componeren van uiterst avant-gardistische stukken. Nog radicaler laat David Hockney zich erover uit: ‘Internationale dieven en oplichters,’ liet hij zich met z’n 83 jaar ontvallen in een podcast. Hockney, de koning van de meest verfijnde popart, een van de eerste klassieke schilders die met zijn iPad overging op digitaal tekenen, kwalificeerde de NFT-kunstwerken als ‘belachelijk kinderachtig’. Damien Hirst daarentegen, die het best heeft weten te profiteren van marketingals artistieke handeling, sloot zich snel bij de NFT-golf aan en lanceerde zijn eigen collectie van 10.000 pixels of kleurenpuntjes (gebaseerd op een van zijn werken uit 2016).
Vijandige en sceptische tongen waarschuwen voor een speculatieve zeepbel terwijl enthousiaste technologen gewagen van een digitale revolutie zonder weerga. Filosofen als Gilles Lipovetsky en Zygmunt Bauman predikten een vloeibare moderniteit; inmiddels zijn we beland in het tijdperk van de niet-dingen, zoals de modieuze denker Byung-Chul Han het zegt. En de NFT’s manifesteren zich als de apotheose van de vloeibaarheid en de niet-dingen.
Duizelingwekkende cijfers
Hoewel het moeilijk is om aan officiële cijfers te komen en de bedragen variëren al naar gelang het adviesbureau, bedroeg de wereldwijde NFT-omzet het afgelopen jaar rond de 20 miljoen euro, aldus het in blockchain gespecialiseerde bedrijf DappRadar. In het meest recente onderzoek van het verzekeringsbedrijf Hiscox wordt geschat dat de onlinekunstmarkt vergeleken met 2019 zo’n 280 procent is gestegen dankzij de NFT-omzet, die meer dan 3 miljard euro bedroeg.
De VIP-apenkoorts
Neymar Jr. heeft zijn profielfoto op Twitter verruild voor die van een aap.
De populaire presentator Jimmy Fallon en de rapper Eminem hebben hem ook: hun kostte hij respectievelijk 220.000 en 462.000 dollar; omdat Neymar later kwam moest hij 1,1 miljoen dollar neertellen voor twee apen. Steeds meer acteurs, zangers en basketbalvedettes hebben hun eigen verveelde aap: ze zijn een statussymbool en maken dat je ‘cool’ overkomt, maar ze geven daarnaast toegang tot de meest exclusieve, virtuele én echte, privéfeesten. De serie ‘Bored Ape Yacht Club’, uit de Yuga Labs-studio, begon als een beperkte editie van 10.000 apen, in feite een soort luxe plaatjes (een ervan bracht 3,4 miljoen op bij Sotheby’s). Adidas kleed ze aan, voor een miljoenenakkoord.
Is er sprake van speculatie? ‘Zeker.’ Gaat het om een revolutie? ‘Ook.’ ‘De NFT-speculatieboomis nauw verbonden met de pandemie. Historisch vallen tijden van crisis samen met wilde speculatieve transacties,’ stelt Daniel Canogar (Madrid, 1964), een van de pioniers op het gebied van digitale kunst in Spanje. Canogar is allesbehalve een fan van NFT’s en hij stopte zijn kritiek in een digitaal kunstwerk, Shred, dat via een algoritme in real time de NFT-werken die online te koop waren uit elkaar haalde. Hij stelde het kunstwerk afgelopen jaar op de kunstbeurs ARCO tentoon en het ‘baarde veel opzien bij pers en kritiek, maar deed qua verkoop niets’. Tot zijn galerie in New York hem overhaalde het te verkopen als NFT (het bestand wordt versleuteld via blockchaintechnologie).Toen was het wel degelijk in recordtijd uitverkocht. Een NFT-werk dat NFT’s bekritiseert? Cryptoverzamelaars lusten er wel pap van.
‘NFT is en blijft technologie en is goed noch slecht. In feite profileert NFT zich als de toekomst van de niet-tactiele media, als de manier om een digitaal werk te waarborgen. Maar toch… inhoudelijk stelt het heel weinig voor en heeft het meer te maken met grafisch ontwerp en emoji’s, instant-esthetiek en videospelletjes… Misschien is dat de tijdgeest. Maar ik mis makers die het gereedschap bewuster gebruiken, ik zou graag complexere werken zien,’ constateert Canogar, die al zeker vijftien jaar werkt aan een even doordacht als poëtisch oeuvre door de mogelijkheden van de technologie te verkennen en dieper door te dringen in de dematerialisatie van de kunst en de moderne tijd.
Voor de Madrileense kunstenaar ‘heeft het fenomeen NFT niets te maken met de wereld van de kunst maar met cryptomunten’. ‘Het doet me een pervers genoegen als ik zie hoe radicaal de kunsthandel op z’n kop is gezet door de techspeculanten. Zo’n schok kán goede dingen teweegbrengen: minder elitisme, meer verantwoordelijkheid van de kunstenaars voor hun eigen werk,’ geeft Canogar toe.
Een eigen verveelde aap als profielfoto is inmiddels statussymbool.
Paradigmawissel
Om de paradigmawissel in het profiel van de verzamelaar te begrijpen is het miljoenenbod op The First 5000 Days verhelderend. De voornaamste bieder was de Chinese multimiljonair Justin Sun (31 jaar), CEO bij Bit Torrent en oprichter van het cryptomuntenplatform Tron. Maar een zekere MetaKovan ging op het laatste moment over zijn bod heen en bemachtigde de toen al historische Beeple. Achter het pseudoniem MetaKovan zit de impresario Vignesh Sundaresan (32 jaar), de ontwerper van de geldautomaten voor bitcoins. Voor hij miljonair werd in Singapore was Sundaresan een immigrant die India verliet zonder een cent op zak. ‘Cryptomunten vormen een nivellerende kracht tussen het Westen en de rest, het hele Zuiden komt in opstand,’ verklaarde hij bij die gelegenheid.
‘Mijn leven is er drastisch door veranderd. Eerst kon ik niet van mijn werk rondkomen en nu ben ik miljonair’
Enfin, binnen een paar weken nam Justin Sun revanche door een Picasso (een echte, uit 1932) voor 20 miljoen te kopen en er een tokenvan te maken, dus een NFT-versie voor zijn virtuele kunstcollectie, die hij op de metaverse toegankelijk wil maken. ‘Mijn leven is er drastisch door veranderd. Eerst kon ik niet van mijn werk rondkomen en nu ben ik miljonair,’ laat ook de kunstenaar Javier Arrés (Motril, 1982) vanaf Fuerteventura weten. Moest Arrés voorheen zijn kunstenaarschap combineren met een baan in een animatiestudio om het eind van de maand te halen, het afgelopen jaar beliep de omzet van zijn werk een miljoen euro.
Arrés was een traditionele tekenaar, zo een die de kunstacademie heeft afgerond. Zijn illustraties en muurschilderingen hadden een heel hoog detaillistisch gehalte, bijvoorbeeld het werk dat hij met inkt en viltstift maakte voor de Biënnale in Londen waarmee hij in 2019 in zijn discipline de eerste prijs won. Tot hij het potlood verwisselde voor een tablet(‘Het is hetzelfde, behalve dat het potlood digitaal is’) en zijn Visual Toys (Visueel speelgoed) ging maken: bewegende constructies, microkosmossen waarin van alles gebeurt.
‘Het is een soort puzzel met digitale stukken. Vroeger wist ik niet hoe ik dit aan de man moest brengen. Maar NFT is het ideale format voor dit soort digitale, niet-statische werk. Ik begrijp dat er veel verwarring over NFT bestaat, je ziet een hoop flauwekul, maar er zijn digitale werken met een heel ambachtelijke inslag,’ wil hij benadrukken.
Met het oog op de NFT-boomoverweegt ook Arrés om een pauze in te lassen. ‘Al die speculatie is niet goed, de markt raakt oververzadigd. In 2019 kostte de creatie van een werk [in NFT veranderen en met blockchain versleutelen] maar 10 dollar. Normaal zou dat bedrag rond de 80 dollar schommelen, maar het is inmiddels gestegen naar 250 of 300 dollar, gewoon waanzin. Er is te veel vraag: er wordt als een gek ingebracht.’
Voordelen
Wat zijn de voordelen voor de kunstenaar? ‘De toegang tot de markt is democratischer en transparanter geworden. Er is geen tussenpersoon die profiteert, geen galerie die 50 procent voor jouw werk opstrijkt. Bovendien krijg je als dat werk binnen bepaalde tijd opnieuw wordt verkocht een deel van de opbrengst, bij wijze van auteursrecht. Dat is nooit eerder vertoond,’ aldus Arrés.
In 2020 was de cryptokunst nog een undergroundbeweging die zich afspeelde op platforms voor cryptomunten en op metaversen als Decentraland of Cryptovoxels (virtuele universums die lijken op een videospel, met hun eigen wijken, galeries en musea). Nu wordt ervoor geadverteerd in de straten van New York, betaal je met Visa (het is niet nodig virtuele munten als ethers of bitcoins te hebben) en geldt Paris Hilton als influencer.Niemand heeft de NFT’s in de Verenigde Staten zo populair gemaakt als zij. Als muze, verzamelaar en mecenas lanceerde ze haar eigen collectie, Planet Paris, in samenwerking met de kunstenaar Blake Kathryn (haar virtuele Barbie-portret, Iconic Crypto Queen, werd voor 1,1 miljoen verkocht).
Historische misstand
Kunnen NFT’s een historische misstand rechtzetten? Dat vraagt de cineaste en activiste Carmen Peláez zich af in haar manifest over de Amalia’s, de schilderijen van haar oudtante Amalia Peláez, die ze in NFT-versie online heeft gezet.
Amalia Peláez (1896-1968) was een van Cuba’s belangrijkste schilders. Zo exposeerde ze in het MOMA in New York en introduceerde de avant-garde op haar geboorte-eiland. In haar stijl combineert ze het modernisme van Parijs met de meer uitgelaten aard van Cuba.
Alle schilderijen die ze bij haar dood naliet, werden uiteindelijk door het regime van Fidel Castro geconfisqueerd en maken nu deel uit van de collectie van het Museum van Schone Kunsten in Havana.
De achternicht, die in Miami woont en directeur van de Stichting Peláez is, heeft haar toevlucht tot NFT’s genomen om het werk van de kunstenares ‘aan de wereld terug te geven’. De opbrengsten komen ten goede aan de productie van een overzichtscatalogus en aan diverse organisaties die zich inzetten voor de mensenrechten op Cuba. ‘Amalia heeft nooit deel uitgemaakt van de revolutie. Ze zal altijd horen bij Cuba én bij de Cubanen, waar ze zich ook bevinden,’ aldus Peláez.
De NFT’s hebben zich al enigszins toegang verworven tot de wereld van de galeries en musea. Het eerste museum in Europa dat een zaal reserveerde die permanent was gewijd aan cryptokunst was het Museum of Modern and Contemporary Art (MOCO), dat afgelopen oktober in Barcelona aftrapte met de nieuwste kunst, van Kaws tot Banksy. Het MOCO is net als z’n naamgenoot in Amsterdam een particulier museum waarachter de Nederlandse verzamelaars Lionel en Kim Logchies zitten, directeuren van de Lionel Gallery.
Potentieel
‘2022 wordt het jaar waarin we zullen zien hoe de NFT’s de traditionelere musea en instituten veroveren. Cryptokunst is een revolutie op zich. Die zal veel dingen decentraliseren en veranderen, door alle makers kansen te geven,’ voorspelt Kim Logchies. Het MOCO, dat is gevestigd in het zestiende-eeuwse Palacio Cervelló, in de historische wijk El Born, is uitgegroeid tot het meest op instagram geposte museum van Barcelona, vooral vanwege de overweldigende digitale kunstinstallaties. In de NFT-zaal zijn zeven werken te zien van kunstenaars als Beeple, Daniel Arsham, de Argentijn Andrés Reisinger (die de aandacht op zich heeft gevestigd met zijn hybride mix van digitaal en fysiek werk) en… Blake Kathryn, die namens Paris Hilton in Bedroom Bliss, een roze fantasieslaapkamer creëert die ‘de kijker een etherisch vredesmoment bezorgt’. ‘Het potentieel is ongelooflijk. NFT’s en de digitale kunst in het algemeen kunnen onze creativiteit nog meer prikkelen dan traditionele kunst. Maar ze zullen altijd naast elkaar blijven bestaan,’ wil Logchies nog kwijt.
De NFT’s zijn gewoon een typisch eenentwintigste-eeuws gereedschap met hun schaduwkanten en voors en tegens
In november waren de NFT’s al een van de voornaamste attracties in de Miami Art Week en ze zullen ook een plaats krijgen op de volgende editie van de ARCO (Madrid, van 23 tot 27 februari), een van de meest invloedrijke kunstmanifestaties. ‘NFT-technologie speelt vandaag de dag en in de toekomst ongetwijfeld een rol en de vraag is hoe die zich in de kunstwereld zal ontwikkelen. Het is belangrijk om in gedachten te houden dat NFT gebruikmaakt van blockchaintechnologie om de uniciteit van de werken te waarborgen; het gaat op zich om digitale werken die al jarenlang in de kunstwereld meedraaien,’ aldus Maribel López, directeur van ARCO.
Dat het NFT is, wil niet zeggen dat het kunst is. Dat Warner 100.000 avatars uit The Matrix online zet voordat de film in première gaat (zelfs Keanu Reeves kon zijn verbazing niet verbergen) betekent niet dat die virtuele kosmossenkleine kunstwerken zijn, eerder lucratieve merchandising: met 5 dollar per avatar is de actie goed voor zo’n 5 miljoen. Zelfs Melanie Trump kwam aanzetten met een NFT van haar ogen. Zangers en voetballers als Shakira en Piqué bleven niet achter. De NFT’s zijn gewoon een typisch eenentwintigste-eeuws gereedschap met hun schaduwkanten en voors en tegens.
De Maleisische kunstenaar Red Hong Yi raakte geïnspireerd door centrale banken die overal ter wereld geld bijdrukken. Ze maakte haar eigen bankbiljetten met behulp van geëtste koperplaten en opende een heuse bank: Memebank.
Met een vriendelijk gezicht kijkt Red Hong Yi in de camera alsof ze een persoonlijke bekentenis voor Instagram gaat opnemen. ‘Ik heb besloten niet langer kunstenaar te zijn’, zegt ze ernstig. Maar dan klaart haar gezicht op. Een lach ontbloot haar tanden – boven en onder voorzien van een beugeltje – en ze vervolgt uitbundig: ‘Want ik ben geïnspireerd door centrale banken. En hoe ze gewoon geld kunnen drukken als het op is. Op een dag was mijn geld op en toen dacht ik: Waarom druk ik niet mijn eigen geld? En dat ben ik gaan doen.’ En zo ontstond Memebank, een parodie op het geldsysteem van centrale banken overal in de wereld, met de 36-jarige Maleisische kunstenaar Hong Yi, beter bekend als ‘Red’, als oprichter en directeur.
George Washington op het Amerikaanse 1-dollarbiljet verandert bij Red in een stripfiguurtje van een Wall Street-bankier met diamanten in beide handen
Inspiratie voor de door haar ontworpen bankbiljetten komt van de Amerikaanse dollar, de Maleisische ringgit, de Japanse yen, het Britse pond en de Singaporese dollar. George Washington op het Amerikaanse 1-dollarbiljet verandert bij Red in een stripfiguurtje van een Wall Street-bankier met diamanten in beide handen. Op het aan de ringgit ontleende biljet staat de tekst ‘2 seconds after buying crypto’ en heeft koning Tuanku Abdul Rahman plaatsgemaakt voor drie orang-oetans, waarvan er een vraagt: ‘Where Lambo?’ Oftewel: waar is de Lamborghini, want met crypto word je toch schathemeltjerijk? Op het aan de yen ontleende papiergeld staat Satoshi Nakamoto, die ontkent dat hij de bedenker is van de bitcoin en daarom een zonnebril op heeft.
Red opende eind januari het eerste filiaal van haar Memebank in Kuala Lumpur. Het gebouw van een voormalige drukkerij werd omgetoverd in een heuse bank, voorzien van geldautomaten bij de entree en overal tapijt in de knalrode bedrijfskleur. Aan het plafond hingen duizenden biljetten van het Memebank-geld, ‘speciale’ klanten werden ontvangen in een vipruimte en ondertussen waren medewerkers van het team bezig met het drukken van nieuw geld. Geheel in de geest van het project vond de financiering plaats volgens de laatste ontwikkelingen in de financiële kunstwereld: Red Hong Yi vergaarde de benodigde financiën door zes koperen printplaten waarmee ze haar geld drukt te verkopen als NFT, als non-fungible token, een ‘niet-inwisselbaar bewijs’.
Het is allemaal meer dan simpelweg een parodie, vindt Red. Ze hoopt mensen bewust te maken van de economische systematiek die schuilgaat achter het geld waarvan ze dagelijks afhankelijk zijn, en hoopt dat ze zich vragen gaan stellen over de afkomst en de betekenis ervan. Over inflatie bijvoorbeeld, die ontstaat door maar geld bij te blijven drukken.
Het systeem met bankbiljetten en centrale banken zoals het nu is, hoeft niet altijd zo te blijven
Daarom komt ook de modernisering van het financiële systeem met vindingen zoals cryptocurrency’s aan de orde. Daarover zegt Joe, voormalig bankier en nu adviseur van Memebank: ‘De opkomst van alternatieve investeringen zoals crypto is de afgelopen jaren een uitdaging geworden voor het bestaande monetaire systeem. Grote groepen mensen zien de efficiëntere en transparantere technologie erachter en beschouwen die als een afdekking tegen inflatie.’ Waarmee Memebank maar wil zeggen: het systeem met bankbiljetten en centrale banken zoals het nu is, hoeft niet altijd zo te blijven.
Deze website gebruikt cookies. Door de site te gebruiken gaan we er vanuit dat je ze accepteert. OK
Manage consent
Over onze cookies
Deze website gebruiks cookies die de gebruikservaring verbeteren. De cookies die we als noodzakelijk categoriseren worden opgeslagen door je browser en zijn essentiëel voor een goede werking van de basisfuncties van deze website. We gebruiken ook third-party cookies die ons helpen te analyseren hoe deze website gebruikt wordt. Deze cookies kunnen ook voor marketingdoeleinden worden gebruikt. Ze worden alleen door je browser opgeslagen als je daar toestemming voor geeft.
Onze noodzakelijke cookies zijn essentiëel voor het goed functioneren van deze website. De basisfuncties en beveiliging van deze website zijn hiervan afhankelijk. Deze cookies slaan geen persoonlijke informatie op.
