Sinds vannacht is er weer stroom, oorzaak storing onbekend
Maandag werden Spanje en Portugal getroffen door een stroomstoring die meerdere uren duurde en waarvan de oorzaak nog onbekend is, schrijft El Periódico. Vannacht kwam de elektriciteit geleidelijk terug; tegen 4 uur ‘s ochtends was de stroomvoorziening aan Spaanse zijde voor bijna 90 procent hersteld, terwijl in Portugal tegen middernacht 6,2 miljoen van de 6,5 miljoen huishoudens weer waren aangesloten op het elektriciteitsnet. De stroomvoorziening werd gedeeltelijk hersteld dankzij interconnecties met Frankrijk en Marokko en de reactivering van gas- en waterkrachtcentrales.
Terwijl de Portugese premier Luis Montenegro zei dat het incident ‘waarschijnlijk in Spanje was veroorzaakt’, waagde de Spaanse regering zich niet aan een verklaring voor de oorzaken van deze ongekende stroomstoring. ‘Nog nooit’ is het stroomnetwerk zo compleet ingestort, merkte de Spaanse premier Pedro Sánchez maandagavond op. Zo’n ‘15 gigawatt’ aan elektriciteit is ‘plotseling verloren’ gegaan ‘in amper vijf seconden’, aldus Sánchez. ‘Geen enkele hypothese’ is ‘uitgesloten’, benadrukte hij.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Het is ‘noodzakelijk’ om snel ‘de oorsprong van het probleem’ op te helderen om ‘hoaxen en verdachtmakingen te vermijden’, beaamt de redacteur van het Catalaanse dagblad La Vanguardia, Jordi Juan. Reuters meldt dat Redes Energéticas Nacionais, het bedrijf dat verantwoordelijk is voor het beheer van het elektriciteitsnetwerk in Portugal, had gezegd dat een zeldzame verandering in temperaturen in het binnenland van Spanje de oorzaak van de stroomstoring zou kunnen zijn. ‘Bronnen van deze organisatie weerspraken later echter dit bericht’, merkt El País op.
Hoe zit het met de mogelijkheid van een cyberaanval? ‘Het voorbereiden en uitvoeren’ van zo’n operatie ‘die in staat is om de elektriciteit van bijna twee hele landen af te sluiten is zeer complex’, aldus het Spaanse dagblad. ‘Een stroomstoring van deze omvang veroorzaken met een cyberaanval zou ingewikkeld zijn omdat er veel gesegmenteerde elektriciteitsnetwerken zijn,’ legt cyberbedreigingsspecialist Martín Vigo uit aan El País.
Het land wil op deze manier Hamas onder druk zetten
Nadat Israël afgelopen zondag de humanitaire hulp aan Gaza had gestaakt, heeft het zondag de elektriciteitsvoorziening volledig stopgezet door de laatste energiebron die nog verbonden was met het Israëlische netwerk af te snijden. Dit was ‘een poging om de druk op Hamas te verhogen te midden van de steeds chaotischer wordende onderhandelingen over het fragiele staakt-het-vuren in het gebied’, analyseert The Guardian.
‘Ik heb een bevel ondertekend voor de onmiddellijke stopzetting van de elektriciteitsvoorziening in de Gazastrook,’ maakte de Israëlische minister van Energie Eli Cohen bekend in een korte video die door The Times of Israel werd gepubliceerd. ‘We gaan alle middelen gebruiken die ons ter beschikking staan om alle gijzelaars terug te brengen en ervoor te zorgen dat Hamas de dag na [de oorlog] niet meer in Gaza is.’ De voormalige extreemrechtse Israëlische minister Itamar Ben Gvir verklaarde op X dat ‘Gaza in totale duisternis moet worden gedompeld zolang er nog één Israëlische gijzelaar wordt vastgehouden’.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Israël en Hamas beschuldigen elkaar over en weer van het schenden van de wapenstilstandsovereenkomst die op 19 januari van kracht werd. Hamas bagatelliseerde de gevolgen van de beslissing om de elektriciteit stop te zetten en wees erop dat Gaza al maanden in het donker zit. De woordvoerder van Hamas, Hazem Qassem, hekelde echter tegenover AFP Israëls ‘uithongeringspolitiek’ die erop gericht is de oorlog tegen burgers te intensiveren, wat in strijd is met het internationaal recht.
Sinds Israël de oorlog tegen Hamas in Gaza begon als reactie op de aanvallen van 7 oktober, zijn de Gazanen voor hun elektriciteit sterk afhankelijk van generatoren en zonne-energie. Maar de brandstof voor deze apparatuur wordt ook gerantsoeneerd door Israël, dat Hamas ervan beschuldigt een deel ervan te gebruiken voor zijn militaire infrastructuur en raketwerpers.
Het land heeft bekendgemaakt dat de stroom in Teheran en andere provincies vanaf maandag dagelijks uitvalt. ‘Hoewel Iran de op twee na grootste oliereserves en de op een na grootste aardgasreserves ter wereld heeft, gaat het land gebukt onder een energiecrisis‘, formuleert de Financial Times.
’Terwijl de temperaturen in de winter dalen, is de Iraanse aardgasvoorraad ontoereikend om aan de groeiende vraag naar elektriciteit te voldoen, waardoor de elektriciteitscentrales gedwongen zijn om stookolie als grondstof te gebruiken.‘
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Afgelopen woensdag beval de regering echter om het gebruik van deze stof in drie elektriciteitscentrales in Arak en Isfahan, in centraal Iran en Karaj, ten westen van Teheran, stop te zetten om ’de volksgezondheid te waarborgen‘.
In de afgelopen jaren zijn veel grote steden in Iran getroffen door vervuiling, die volgens deskundigen wordt veroorzaakt door het gebruik van stookolie van lage kwaliteit in elektriciteitscentrales.
Op Cuba hebben zondag en maandag zeldzame protesten plaatsgevonden van Cubanen die in Santiago, Cuba’s tweede grootste stad, protesteerden tegen stroomuitval en voedseltekorten. Dat schrijft CNN.De communistische regering onder leiding van Miguel Díaz-Canel wees gelijk naar de Verenigde Staten en beschuldigde hen van het uitlokken van de onrust.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
De protesten in Santiago zouden vreedzaam zijn verlopen. Er waren wel veel veiligheidstroepen aanwezig. Het internet op het eiland lag het hele weekend eruit, mogelijk om organisatoren van protesten in het land het moeilijk te maken. Bij eerdere protesten in 2021, de grootste demonstraties in Cuba sinds de revolutie van Fidel Castro in 1959, werd hard opgetreden door de Cubaanse autoriteiten.
Door een golf van black-outs op Cuba is er soms 18 uur geen stroom, een situatie die de economie van het land nog verder in de problemen brengt. Cuba worstelt met de ergste economische crisis in decennia, deels veroorzaakt door de pandemie, waardoor toerisme kwam stil te liggen. De Cubaanse economie wordt ook al lange tijd belemmerd door de handelsembargo’s van de VS en de recente sancties die zijn opgelegd tijdens het presidentschap van Donald Trump.
De hevige ijsstorm die woensdag het oosten van Canada trof en grote schade veroorzaakte in Montreal, heeft aan twee mensen het leven gekost, schrijft Radio Canada. Een inwoner van Oost-Ontario werd gedood door een vallende boom en een zestigjarige man werd dodelijk verwond door een tak toen hij zijn tuin probeerde op te ruimen in Quebec.
Door de storm zat ook een groot deel van de Franstalige provincie en van het oosten van Ontario in het donker doordat de elektriciteit op veel plekken uitviel. Volgens de Canadese publieke radio zaten donderdagavond nog 800.000 huizen zonder stroom. De stad Montreal kondigde de opening van zes tijdelijke noodonderkomens aan, zodat de bevolking die zonder elektriciteit zat zich warm kon houden ‘totdat de situatie zou zijn hersteld’.
Delen van Argentinië moesten het gistermiddag vanaf vier uur enkele uren lang zonder stroom stellen als gevolg van een storing in het elektriciteitsnetwerk. Het betrof met name de provincie Buenos Aires en enkele provincies daaromheen. Zo’n zes miljoen huizen, fabrieken en winkels in dat gebied kwamen zonder stroom te zitten. Door een brand in een weiland in de gemeente General Rodríguez in de provincie Buenos Aires zouden drie hoogspanningslijnen beschadigd zijn geraakt, waardoor de spanning op het nationale elektriciteitsnet wegviel, schrijft Página 12.
De stroomstoring veroorzaakte talloze ongemakken: mensen zaten vast in de lift, mensen die voor hun gezondheid afhankelijk zijn van elektrische apparaten konden niet geholpen worden, verkeerslichten hielden ermee op, sommige metro‘s stonden stil, televisiesignalen vielen weg en zelfs een vergadering van het parlement van Buenos Aires moest opgeschort worden, schrijft hetzelfde dagblad in een ander artikel. Gisteravond berichtte het ministerie van Energie dat rond acht uur alle hoogspanningslijnen weer normaal functioneerden.
De Argentijnse staatssecretaris van Elektriciteit, Santiago Yanotti, schrijft in een tweet dat hij op aanwijzing van economieminister Sergio Massa de federale rechtbank in Buenos Aires heeft gevraagd onderzoek te doen naar de verantwoordelijken voor de brand in het weiland. De stroom viel uit in een week waarin Argentinië te kampen heeft met een extreme hittegolf, wat deels een verklaring kan zijn voor het ontstaan van de brand.
De overstap naar hernieuwbare energiebronnen slaagt alleen als we de elektriciteit uit zon en wind kunnen opslaan. Zijn de ijzer-zoutbatterijen van start-up VoltStorage uit München de ontbrekende bouwsteen voor de energietransitie?
In de kelder bij hem thuis zette Michael Peither zijn eerste laboratorium op. Als student elektrotechniek begon hij bij het licht van een neonbuis te experimenteren met water, zout en metaal. Zijn doel was een vloeibare batterij te construeren waarin de energie van de zonnepanelen op het dak kon worden opgeslagen. Met een doe-het-zelfhandleiding van internet ging Peither aan de slag. Zonder resultaat. Zijn eerste batterij functioneerde prima, maar had onvoldoende capaciteit om de elektriciteit van de zonnepanelen op te slaan.
Peither gaf niet op. Vooral omdat hij niet alleen was geïnteresseerd in de elektriciteit van zijn eigen dak. Met zijn zelfgemaakte batterij wilde hij een fundamenteel probleem van de energietransitie oplossen. Want hoe meer wordt ingezet op hernieuwbare energiebronnen, hoe meer opslagcapaciteit er nodig is. Alleen daarmee kunnen we ons ook van elektriciteit uit zonne- en windenergie voorzien wanneer de zon niet schijnt en er niet genoeg wind is. Er zijn wel bestaande technologieën, maar geen daarvan heeft echt voet aan de grond gekregen. Als alleen de elektriciteit uit de bestaande opslagfaciliteiten voor hernieuwbare energie zou worden gebruikt, gaat in het ergste geval al na een half uur het licht uit.
Spoedcursus
Acht jaar na de eerste experimenten in zijn kelder staan Peither en zijn start-up VoltStorage op het punt om in elk geval een deel van de oplossing voor dit probleem te realiseren. Om aan zijn batterij te kunnen blijven sleutelen, nam hij indertijd een semester vrij. Bij manifestaties voor start-ups aan de TU München vond hij in Jakob Bitner en Felix Kiefl twee medestrijders. In 2016, het jaar van hun afstuderen, richtten ze hun onderneming op. Daarna ging alles opeens heel snel. Hoewel ze nog midden in de ontwikkeling zaten, haalden ze bij investeerders binnen een paar maanden meer dan 1,6 miljoen euro op. Kort daarna vlogen ze naar Shenzhen voor een spoedcursus batterijen in de ‘Silicon Valley voor hardware’.
Voor de opslag van stroom uit hernieuwbare energiebronnen richten de drie mannen zich op ijzer-zoutbatterijen. Die bestaan in wezen uit een cel die elektrische energie omzet in chemische energie en die opslaat in twee tanks met een oplossing van water, zout en ijzer. Om de energie weer vrij te laten komen, wordt de chemische energie omgezet in elektrische energie. Daarmee onderscheiden de oprichters zich bewust van de concurrentie uit China, die vooral werkt met lithium-ionbatterijen. Terwijl lithium een schaarse en dure grondstof is, zijn ijzer en zout bijna overal ter wereld goedkoop en goed verkrijgbaar. ‘Je zou zelfs ijzer van verroeste spoorrails of fietsframes kunnen recyclen,’ zegt Peither. Zijn hun ijzer-zoutbatterijen de ontbrekende bouwsteen voor de energietransitie?
‘De meeste periodes van windstilte of gebrek aan zonneschijn kunnen zo worden overbrugd’
De drie mannen werken nog steeds aan hun uitvinding en hebben hem nog niet op de markt gebracht. Kai Peter Birke, onderzoeker aan de universiteit van Stuttgart naar opslagsystemen voor elektrische energie: ‘Het idee is in elk geval veelbelovend.’ Als langetermijnopslagsysteem voor zonne- en windenergie kan het bijdragen aan het slagen van de energietransitie. ‘Maar daarvoor moet de technologie echt volwassen zijn. Zo kan bijvoorbeeld de batterij exploderen als bij het overladen knalgas (oxywaterstofgas) ontstaat.’
Bij vloeibare batterijen bestaat inderdaad het gevaar dat in de oplossing waterstof wordt gevormd, die in combinatie met zuurstof tot een explosie kan leiden. Maar de oprichters van VoltStorage menen ook daarvoor een oplossing te hebben gevonden: ‘Wij scheiden de waterstof af voordat die kan reageren met zuurstof. Het waterstofgas wordt vervolgens teruggevoerd naar de elektrolyt. Voor dat proces hebben we patent aangevraagd,’ zegt medeoprichter Bitner. In het algemeen lijkt VoltStorage de belangrijkste problemen van deze batterijtechnologie in de afgelopen jaren te hebben opgelost. Zo gaan de oprichters ervan uit dat hun opslagunits een enorme levensduur hebben: ze zouden tienduizend laadcycli moeten kunnen doorlopen, dat wil zeggen dat ze twintig jaar zonder capaciteitsverlies kunnen blijven werken. In principe kunnen de opslagunits in containers bij elk wind- of zonnepark worden geplaatst. Er passen vijf ijzer-zoutmodules in een container. Elektriciteit uit zon en wind kan zo achtenveertig uur lang worden opgeslagen.
‘De meeste periodes van windstilte of gebrek aan zonneschijn kunnen zo worden overbrugd,’ zegt Bitner. ‘Dat zal ons niet alleen permanent onafhankelijk maken van Russisch gas en gasgestookte elektriciteitscentrales, maar ook de elektriciteitsprijzen doen dalen.’
Als hun technologie succesvol blijkt, kan het een enorme business worden. De markt voor langdurige energieopslag groeit gigantisch: McKinsey becijfert het potentieel op één tot drie biljoen dollar tegen 2040. Ook durfkapitalisten lijken zich dit te realiseren, want ze hebben in juli nog eens 24 miljoen euro in VoltStorage geïnvesteerd. Het enige hartzeer: ‘Duitse investeerders zijn jammer genoeg nog steeds terughoudend. Nu zijn we een Duits bedrijf dat in meerderheid in buitenlandse handen is,’ zegt Peither met lichte spijt in zijn stem.
Het bedrijf heeft momenteel zestig werknemers, maar VoltStorage zoekt dringend dertig nieuwe medewerkers en meer kantoor- en productieruimte in München. Vanaf 2024 willen ze hun ijzer-zoutbatterij in serie gaan produceren. Voor die tijd moet de onderzoeksfase zijn afgerond en moeten de eerste pilotsystemen zijn geïnstalleerd.
Energiedichtheid
Peither en Bitner willen in het openbaar nog niet praten over concrete orders, winstverwachtingen of plannen om naar de beurs te gaan. Maar ze laten zich wel ontvallen dat er twee tot drie grotere pilots met wind- en zonneparken in Duitsland en Europa gepland staan. Er komen al aanvragen uit Amerika, Oceanië en Afrika.
De enige vraag die resteert: als het zo’n goed idee is, waarom heeft dan niemand er eerder aan gedacht? Eén reden zou de lage energiedichtheid kunnen zijn, vermoeden de uitvinders. De batterijen zijn aanzienlijk zwaarder en groter dan de alternatieven met lithium. ‘Daarom zijn ze ook niet geschikt voor elektrische auto’s,’ zegt Birke. De oprichters van VoltStorage geven dat openlijk toe. ‘Zelfs voor huiseigenaren met zonnepanelen op het dak is onze batterij nog niet rendabel,’ zegt Peither. Het opslagprobleem voor huizen heeft hij dus ook na jaren experimenteren in zijn kelder nog niet opgelost. Maar een veel groter probleem mogelijk wel.
Het Afrikaanse land kampt al jaren met een energiecrisis
De Zuid-Afrikaanse president Cyril Ramaphosa heeft de noodtoestand in zijn land uitgeroepen vanwege de aanhoudende problemen met het nationale elektriciteitsnet, schrijft News24. Volgens Ramaphosa worden de economie en de maatschappij van het land bedreigd door de energieproblemen. Zuid-Afrika heeft dit jaar nog geen etmaal gehad zonder stroomuitval.
Het land kampt al jaren met stroomuitval door een tekort aan elektriciteit en verouderende elektriciteitscentrales. De noodtoestand geeft de regering meer bevoegdheden om de crisis aan te pakken en prioriteit te geven aan reparaties en verbeteringen aan de elektriciteitsinfrastructuur. Daarnaast gaat men bedrijven aanmoedigen om hun energieverbruik anders in te plannen.
In zijn toespraak tot de natie erkende president Ramaphosa dat het dagelijkse leven van Zuid-Afrikanen zwaar geraakt wordt door de gebrekkige elektriciteitsvoorziening en benadrukte hij dat alle sectoren in het land moeten samenwerken om het probleem aan te pakken. Hij riep daarnaast alle burgers op om energie te besparen en zei dat men meer gebruik moet maken van zonnepanelen en generatoren.
Volgens een analyse van de Britse ngo Possible produceren de miljoenen particuliere gasketels in het Verenigd Koninkrijk twee keer zoveel CO2 als alle gasgestookte elektriciteitscentrales van het land samen. Dat onderstreept de dringende behoefte aan krachtig overheidsbeleid om snel koolstofarme verwarming door bijvoorbeeld warmtepompen te introduceren, aldus de onderzoekers. Warmtepompen werken op elektriciteit en zijn efficiënter, maar kosten veel meer om te installeren dan gasboilers. Het VK loopt achter op de meeste Europese landen als het gaat om warmtepompen, aldus The Guardian.
Het energieverbruik thuis zorgt voor ongeveer 15 procent van alle broeikasgassen in het VK
Voor de analyse werden overheidsgegevens gebruikt om CO2-emissies en luchtvervuiling te schatten die worden geproduceerd door particuliere gasboilers en door elektriciteitscentrales. Zo bleek dat particuliere gasketels in een stad als Leeds dezelfde hoeveelheid CO2 uitstoten als een gascentrale. Het energieverbruik thuis zorgt voor ongeveer 15 procent van alle broeikasgassen in het VK.
Uit de gegevens blijkt ook dat gasketels thuis acht keer zoveel stikstofdioxide produceren als elektriciteitscentrales. NO2 is een luchtverontreinigende stof die in het VK jaarlijks tienduizenden vroegtijdige sterfgevallen veroorzaakt.
Evergrande schorst handel op beurs van Hongkong op
De Chinese vastgoedgigant Evergrande, die op de rand van het faillissement staat, heeft volgens South China Morning Post maandag de handel in zijn aandelen op de beurs van Hongkong opgeschort ‘in afwachting van een mogelijke verkoop van een meerderheidsbelang in de vastgoedbeheertak’. Evergrande is de vastgoedontwikkelaar met de ‘hoogste schulden ter wereld’ – maar liefst 300 miljard dollar –, aldus de krant.
Een mogelijk faillissement van Evergrande zou een groot effect hebben op de Chinese vastgoedsector en banken
De financiële gemeenschap heeft al enkele weken geen vertrouwen meer in de capaciteiten van het bedrijf om aan zijn betalingsverplichtingen te voldoen, en de Chinese regering lijkt niet bereid de groep uit de brand te helpen. Een mogelijk faillissement van Evergrande, dat het op één na grootste vastgoedbedrijf is van China, zou een groot effect hebben op de Chinese vastgoedsector en banken.
De vastgoedtak van Evergrande verklaarde tegenover SCMP dat ze in afwachting is van een ‘mogelijk algemeen bod’ op haar aandelen.
Om kansen op een lang leven te vergroten moeten we minstens 7000 stappen per dag zetten of meer dan 2,5 uur per week sporten beoefenen als tennis, fietsen, zwemmen, joggen of badminton, zo blijkt uit twee grootschalige nieuwe onderzoeken. De twee onderzoeken, die samen meer dan 10.000 mannen en vrouwen decennialang volgden, tonen aan dat de juiste soort en hoeveelheid lichaamsbeweging het risico op vroegtijdig overlijden met maar liefst 70 procent vermindert. Activiteit boven een bepaald plafond voegt waarschijnlijk geen jaren aan onze levensduur toe en kan in extreme gevallen zelfs schadelijk zijn, schrijft The New York Times.
Eerder onderzoek suggereerde al dat actieve mensen langer leven dan degenen die zelden bewegen. Maar wetenschappers stelden niet eerder vast in hoeverre beweging al dan niet kan worden geassocieerd met een langere levensduur.
De sterfterisico’s bleven dalen naarmate het aantal stappen steeg
Mannen en vrouwen die ten minste 7000 dagelijkse stappen zetten toen ze aan het onderzoek deelnamen, hadden ongeveer 50 procent minder kans om te overlijden dan degenen die minder dan 7000 stappen zetten. De sterfterisico’s bleven dalen naarmate het aantal stappen steeg, tot wel 70 procent minder kans op vroegtijdig overlijden bij degenen die meer dan 9000 stappen zetten. Bij 10.000 stappen vlakken de voordelen af. ‘Er was een punt van afnemende meeropbrengst,’ zegt Amanda Paluch, universitair docent kinesiologie aan de Universiteit van Massachusetts Amherst, die een van de twee studies leidde. Mensen die meer dan 10.000 stappen per dag zetten, leefden zelden langer dan degenen die minstens 7000 stappen deden.
Hun paard en wagen hebben ze nog niet afgezworen, maar ook in de amishgemeenschap doen computers en mobiele telefoons langzaam hun intrede. Tot angst van sommigen: ‘We zijn bang dat onze kinderen van ons worden weggedreven.’
Op de boerenmarkt zet een jonge vrouw in een ouderwetse, lange jurk, getooid met een wit kapje, een stap opzij. Ze kijkt op de smartphone in haar hand en begint te scrollen, opgezogen in haar eigen wereld. Niet ver bij haar vandaan bedient een zestiger met een grijze baard, een breedgerande strohoed en bretels een computergestuurde zaagmachine. Hij zaagt planken voor tuinhuisjes die online worden verkocht en afgeleverd door het hele land.
De amish hebben hun paard en wagen nog niet afgezworen. Door hun starre afwijzing van veel nieuwe technologie hebben ze hun negentiende-eeuwse levensstijl goeddeels weten te behouden: geen auto’s, tv’s of aansluitingen op het elektriciteitsnet, bijvoorbeeld. Maar in sommige gemeenschappen doen computers en mobiele telefoons langzaamaan hun intrede, die hen – nolens volens – de eenentwintigste eeuw in trekken.
Welvaart en gemak
Ook voor de amish heeft technologie de deur opengezet naar meer welvaart en meer gemak. Een aannemer kan een klant bellen vanaf de bouwplaats. Software biedt voor een winkelier uitkomst bij salarisadministratie en voorraadbeheer. Een bakkerij kan creditcards accepteren. Maar de hechte geloofsgemeenschap, die zich zo veel mogelijk afzijdig houdt van de buitenwereld, is bang voor de gevolgen van toegang tot het internet. Ze zijn bang voor porno, voor de mogelijkheid dat sociale netwerken hun zonen en dochters in de armen van jongeren buiten de gemeenschap drijven en voor de ontsluiting van een wereld van schier eindeloze mogelijkheden.
‘Het leven van de amish draait om het erkennen van het belang van afgesproken grenzen,’ zegt auteur Erik Wesner, die de blog Amish America bijhoudt. ‘En de geest van het internet gaat daar lijnrecht tegenin.’
John, de timmerman van het bedrijf Amish Country Gazebos dat de tuinhuisjes maakt, haalt als voorbeeld het verbod op auto’s aan. ‘Een leven zonder auto’s is een manier om de groep bijeen te houden,’ zegt hij. (Zoals de meeste geïnterviewden weigert hij uit typische amishbescheidenheid zijn achternaam te noemen, en om dezelfde reden wil het merendeel ook niet worden gefotografeerd.) ‘We zijn altijd huiverig voor de dingen die onze jongeren bij de kerk en de gemeenschap kunnen wegdrijven,’ voegt hij eraan toe.
Het internet bedreigt ook een ander bindmiddel: bij de amish stopt het schoolonderwijs na de tweede klas van de middelbare school, daarna gaan jongeren in de leer bij een familielid of ander lid van de gemeenschap om een vak of ambacht te leren. ‘Als je alles gewoon op internet kunt opzoeken, gebruik je je hersens niet,’ zegt Levi, een andere timmerman. ‘Hoe meer mensen zich op technologie verlaten, hoe meer ze achter een bureau willen zitten. Maar achter een bureau leer je niet een huis te bouwen. Waar ik me zorgen om maak, is dat onze kinderen hun arbeidsethos kwijtraken.’
Sommige jongeren vinden die angst ongegrond. Marylin (18) vertelt dat de jeugdleiders haar en haar vriendinnen verzoeken tijdens kerkdiensten het samenzijn te respecteren en hun mobiele telefoons niet te gebruiken, ‘dus dan checken we alleen onze berichten en hoe laat het is’. Maar ze vindt dat de regels wel wat soepeler mogen. ‘We kunnen niet leven zoals vijftig jaar geleden,’ zegt ze. ‘Je kunt niet van ons verwachten dat we stil blijven staan. We houden van onze manier van leven, maar een beetje meegaan met de tijd kan geen kwaad.’
Een van de redenen dat de amish steeds meer gebruikmaken van technologie, is de sterke groei van de sekte. Het aantal amishgelovigen in de Verenigde Staten wordt geschat op 313.000, een toename van 150 procent ten opzicht van 25 jaar geleden, volgens onderzoekers op het Elisabethtown College in de provincie Lancaster, Pennsylvania – het hart van amishland. De aanwas is grotendeels te danken aan de gewoonte van de amish om grote gezinnen te stichten: getrouwde vrouwen krijgen gemiddeld zeven kinderen, en het percentage gehuwden ligt hoger dan het Amerikaanse gemiddelde. Bovendien trouwen ze op jongere leeftijd.
Rond Lancaster, waar open land schaarser en duurder is geworden, is een aantal amishfamilies vanwege de snel uitdijende gemeenschap weggetrokken naar landelijke gebieden in onder andere de staat New York. Anderen hebben het boerenbestaan vaarwel gezegd en zijn op de handel overgegaan. Moses Smucker, bijvoorbeeld, heeft een levensmiddelen- en broodjeskraam geopend in de populaire markthal in Philadelphia. Zes dagen per week wordt hij vanuit de omgeving van Lancaster naar Philadelphia gereden, een rit van meer dan 100 kilometer. ‘Philadelphia is erg jachtig,’ zegt hij. ‘Als ik thuiskom, stap ik weer op mijn paard. Onthaasting is een groot goed.’ Zijn zaak Smucker’s Quality Meats and Grill richt zich op toeristen en kantoorpersoneel in de buurt van het stadhuis. Je kunt er met creditcard betalen en de zaak wordt op Yelp beoordeeld met vierenhalve ster. Over technologie zegt Smucker: ‘Je moet omarmen wat nodig is om je zaak te runnen. De amish beginnen dat te begrijpen.’
De scheidslijnen zijn niet altijd even helder. Een huis aansluiten op openbare nutsvoorzieningen is taboe, maar veel huizen wekken stroom op door middel van generatoren en zonnepanelen
Er zijn ongeveer tweeduizend succesvolle amishondernemingen in de omgeving van Lancaster, veel van hen miljoenenbedrijven, zegt amishkenner Donald B. Kraybill. Deze ‘zakelijke, kapitalistische’ tendens is des te opmerkelijker, zegt de gepensioneerde professor, omdat hij voortkomt uit een ‘cultuur van soberheid’. Veel amish trekken een duidelijke grens. Sommige technologie is toegestaan op het werk – smartphones, internet – maar niet in huis. Toch zijn de scheidslijnen niet altijd even helder. Een huis aansluiten op openbare nutsvoorzieningen is taboe, maar veel huizen wekken stroom op door middel van generatoren en zonnepanelen. Veel huishoudens hebben koelkasten op gas. En dankzij de speciale ‘amishtaxidienst’, gerund door buitenstaanders, wordt het verbod op autobezit listig omzeild.
John, de timmerman van Amish Country Gazebos, brengt het grootste deel van de dag achter de computergestuurde zaagmachine door. Hij kent de machine, die in een moderne meubelmakerij niet zou misstaan, vanbinnen en vanbuiten, wat thuis nogal eens tot plagerijen leidt. ‘We noemen hem soms de computergeek,’ zegt zijn zoon Junior gekscherend, terwijl de familie aanschuift voor het avondmaal. Het is een typisch amishplaatje. Aan tafel zitten John en zijn vrouw Lizzie, samen met Junior, zijn echtgenote, hun vier dochters en een zoon die nog geen week geleden thuis is geboren. Lizzie heeft biefstuk, aardappelen en maïs klaargemaakt, en als toetje is er watermeloen uit eigen tuin. De familieleden buigen het hoofd om te bidden. Deze maaltijd zal niet worden verstoord door mobiele telefoons.
De krant der kranten, met als motto ‘All the news that’s fit to print’.
Deze website gebruikt cookies. Door de site te gebruiken gaan we er vanuit dat je ze accepteert. OK
Manage consent
Over onze cookies
Deze website gebruiks cookies die de gebruikservaring verbeteren. De cookies die we als noodzakelijk categoriseren worden opgeslagen door je browser en zijn essentiëel voor een goede werking van de basisfuncties van deze website. We gebruiken ook third-party cookies die ons helpen te analyseren hoe deze website gebruikt wordt. Deze cookies kunnen ook voor marketingdoeleinden worden gebruikt. Ze worden alleen door je browser opgeslagen als je daar toestemming voor geeft.
Onze noodzakelijke cookies zijn essentiëel voor het goed functioneren van deze website. De basisfuncties en beveiliging van deze website zijn hiervan afhankelijk. Deze cookies slaan geen persoonlijke informatie op.
