EU-buitenlandchef Kaja Kallas heeft het geweld veroordeeld
De arrestaties vonden plaats tijdens nieuwe demonstraties tegen de regering in Tbilisi. Gigi Ugulava, de voormalige burgemeester van de Georgische hoofdstad, en Nika Melia, oprichter van de pro-Europese Akhali-partij, behoorden tot de tientallen gearresteerde oppositieleden. Melia werd vrijgelaten, maar hij zegt dat hij het slachtoffer was van politiegeweld, meldt Radio Free Europe – Radio Liberty.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Kaja Kallas, de hoge vertegenwoordiger van de Europese Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, heeft op Twitter de ‘brute onderdrukking’ veroordeeld in een land dat lid wil worden van de EU en bevestigde opnieuw de steun van Europa voor ‘het volk van Georgië in hun strijd voor vrijheid en democratie’. Georgische Droom, de partij die sinds 2012 aan de macht is, won vorig jaar de parlementsverkiezingen, maar de oppositie betwist de resultaten van een verkiezing die volgens internationale waarnemers werd gekenmerkt door tal van onregelmatigheden.
De nieuwe president is zondag in besloten kring ingehuldigd
Duizenden pro-Europese Georgiërs demonstreerden zaterdag in de straten van Tbilisi en de rest van het land, aan de vooravond van de inauguratie van de nieuwe president, Michaïl Kavelasjvili. De vertrekkende president, Salome Zoerabisjvili, sloot zich aan bij de demonstranten en verklaarde dat ze ‘de uitslag van de parlementsverkiezingen van oktober zou negeren en na maandag in functie zou blijven’, aldus Euronews.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
De verkiezingen werden gewonnen door de partij Georgische Droom, maar de oppositie en Zoerabisjvili hebben het over ‘onregelmatigheden’ en ‘Russische inmenging’ en roepen op tot nieuwe verkiezingen. Kavelasjvili, een 53-jarige oud-voetballer met ultraconservatieve en antiwesterse opvattingen, werd op 14 december gekozen door een kiescollege dat werd gecontroleerd door Georgische Droom. Op 29 december werd hij in een besloten bijeenkomst ingehuldigd als de nieuwe president van Georgië.
Demonstraties tegen de regering – die een golf aan kritiek ontketende door haar besluit om de gesprekken over toetreding tot de Europese Unie uit te stellen tot 2028 – zijn de afgelopen weken doorgegaan, ondanks talrijke arrestaties.
Duizenden pro-Europese betogers verzamelden zich woensdag opnieuw in de hoofdstad Tbilisi, drie dagen voor de getrapte verkiezingen, een stembusgang die naar verwachting de greep van de regerende partij zal versterken. De partij wordt ervan beschuldigd dat ze Georgië verder wegvoert van haar Europese pad sinds ze de parlementsverkiezingen op een controversiële wijze heeft gewonnen.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Georgia Today meldt dat demonstranten ‘symbolisch’ een doodskist met het portret van de miljardair Bidzina Ivanisjvili, erevoorzitter van Georgische Droom, in brand hebben gestoken buiten het parlement, om duidelijk te maken dat ze willen dat Ivanisjvili en Georgische Droom hun autoritaire greep op het land opgeven.
Georgiërs protesteren tegen uitstel van EU-lidmaatschap
De mensenrechtencommissaris in Georgië beschuldigt de politie ervan dat ze demonstranten martelt. Levan Ioseliani zei dinsdag dat hij zo’n tweehonderd mensen had bezocht die waren aangehouden en gewond geraakt. De aard en ernst van de verwondingen wekken de indruk dat ‘de politie geweld tegen burgers gebruikt als strafmaatregel’, zei de openbare verdediger.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
In de hoofdstad Tbilisi wordt sinds donderdag gedemonstreerd, nadat de regering had aangekondigd dat de onderhandelingen over het EU-lidmaatschap zouden worden uitgesteld tot 2028. Dinsdagavond gebruikte de politie opnieuw een waterkanon en traangas om duizenden pro-EU-demonstranten uiteen te drijven, die voor de zesde avond op rij protesteerden.
‘Georgië staat nu op een gevaarlijke tweesprong,’ schrijft The Guardian in een redactioneel. ‘Door de pro-Europese aspiraties van een meerderheid van de bevolking zo verachtelijk te behandelen, heeft de Georgische regering een crisis veroorzaakt die doet denken aan die van Oekraïne tijdens de Maidan protesten in 2014,’ analyseert het dagblad. ‘Als het geweld in de straten van de hoofdstad en elders aanhoudt, moet Europa Tbilisi duidelijk maken dat dit grote gevolgen zal hebben.’
360 kiest een door de buitenlandse pers beschreven sportevent, van voetbal tot Grieks-Romeins worstelen. Deze keer het EK Voetbal: Georgië en Slovenië.
Land van worstelaars en martial arts
‘Hier is het altijd alles of niets’
EK voetbal 2024 – Nadat het Georgische voetbalteam zich eind maart voor de allereerste keer had gekwalificeerd voor het EK voetbal in Duitsland, werd anderhalf uur later bekend dat de spelers gedecoreerd zouden worden door president Irakli Kobakhidze. Het volksfeest was toen al in volle hevigheid losgebarsten, vertelt de Georgische bondscoach, de Franse international Willy Sagnol, in een interview met het Britse sportmagazine The Athletic: ‘Hier is het altijd alles of niets. De mensen zijn óf intens verdrietig óf dolgelukkig. Dus dat werd een eindeloos feest vol vuurwerk en vreugdetranen. De Georgiërs hebben nu namelijk het gevoel dat ze bestaan als natie.’
Op de vraag hoe hij de Georgische internationals benadert, antwoordt Sagnol, die negen jaar voor Bayern München uitkwam en voormalig assistent was van Real Madrid-coach Carlo Ancelotti: ‘Je ziet mij niet schreeuwen langs de zijlijn. Dat gaat totaal niet werken in dit land, waar iedereen zich laat meeslepen door emoties. Wordt het spannend, dan probeer ik juist zo kalm mogelijk te blijven.’
‘Wij zijn een land van worstelaars en beoefenaars van martial arts’
Voor CNN verklaarde aanvaller Chvitsja Kvaratschelia, die de laatste jaren uitgroeide tot de populairste speler van de Italiaanse topclub Napoli en daar als ‘Kvaradona’ door het leven gaat, dat hij ‘tijdens zijn carrière in een hoop stadions heeft gespeeld, maar dat hij nog nooit zo veel support heeft meegemaakt als in Tbilisi’. Volgens CNN-reporter Ben Church moeten we Kvaratschelia beschouwen als de ‘nationale talisman van Georgië’.
Columnist en blogger Tony Hanmer schrijft in Georgia Today dat hij nog nauwelijks van de verbazing is bekomen na de EK-kwalificatie: ‘Wij zijn een land van worstelaars en beoefenaars van martial arts. Sinds een tijdje is rugby hier de grootste sport. Mogelijk heeft dat te maken met de mannelijke lichaamsbouw en mentale gesteldheid. Die roemrijke geschiedenis van militaire overwinningen kan ook geen kwaad natuurlijk, net als de nederlagen op het slagveld, waardoor we een diepgewortelde strijdlust hebben ontwikkeld.’
Kaartjes voor Ronaldo binnen vier minuten uitverkocht
EK voetbal 2024 – ‘Voetbal is in Slovenië wakker geworden’, kopte het Sloveense dagblad Vecer nadat het land zich afgelopen november kwalificeerde voor het Europees Kampioenschap voetbal. Na 24 jaar is Slovenië terug op het EK, en dat is best bijzonder voor een land met net 2 miljoen inwoners.
‘Ze hebben het vertrouwen in het Sloveense voetbal teruggewonnen,’ aldus de Sloveense bondscoach Matjaž Kek nadat zijn ploeg zich had gekwalificeerd voor het EK. Het is pas de tweede keer dat Slovenië deelneemt aan het kampioenschap.
De laatste keer dat de Slovenen present waren op een eindtoernooi was tijdens het WK in 2010. Toen schreef The Guardian: ‘Hun geheim, als dat er al is, is Keks focus op teamethiek in plaats van individuele flair. In de tijd van het voormalige Joegoslavië werden de Slovenen beschouwd als de ijverigste en evenwichtigste van de zes republieken en ze spotten dan ook met de emotionaliteit en inconsistentie van hun zuiderburen. Deze nationale kenmerken worden weerspiegeld in hun voetbal.’
‘Ondanks talloze successen heeft het nationale team in Slovenië nog steeds geen cultstatus’
Bondscoach Kek staat ook tijdens dit kampioenschap weer aan het roer. In de aanloop naar het EK in juni werden er de afgelopen maanden al wat vriendschappelijke duels gespeeld. Hoewel de toeschouwers bij de uitwedstrijd tegen Malta wegbleven, was dat bij de wedstrijd tegen Portugal een ander verhaal. The Slovenia Times schreef dat de wedstrijd ‘ongekende aandacht van het publiek en de media trok door de komst van Ronaldo. De kaartjes waren binnen vier minuten uitverkocht.’
Meer dan 16.000 toeschouwers zagen in het Stožicestadion in Ljubljana hoe Slovenië won van Portugal. ‘Het is natuurlijk niet verkeerd dat mensen Cristiano Ronaldo live willen zien. Maar het zou passend zijn als Slovenen ook wedstrijden bijwonen voor… Slovenen!’ aldus de Sloveense voetbalwebsite Football Planet. ‘Ondanks talloze successen heeft het nationale team in Slovenië nog steeds geen cultstatus, die ervoor zou zorgen dat wedstrijden uitverkocht zijn.’
De oplossing van dit probleem is wellicht de nieuw opgerichte supportersgroep United Fans of Slovenia (ZNS). De groep is verantwoordelijk voor het georganiseerde gejuich voor Slovenië en had bij de beslissende kwalificatiewedstrijd ‘in samenwerking met de Sloveense voetbalbond een grote choreografie voorbereid, die werd uitgevoerd door de toeschouwers op de tribunes toen de voetballers op het veld arriveerden’, schrijft Vecer.
De wet omtrent ‘buitenlandse agenten’ kan niet meer worden gestopt
Het parlement van Georgië heeft dinsdagavond een presidentieel veto terzijde geschoven en zijn definitieve goedkeuring gegeven aan de omstreden wet omtrent ‘buitenlandse agenten’. Dat schrijft The Guardian. De wet zorgde ook dinsdag voor grote protesten in de hoofdstad Tbilisi, waar honderden demonstranten de confrontatie met oproerpolitie zochten.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
De wet vereist dat niet-gouvernementele groepen en media-organisaties die ten minste 20 procent van hun financiering uit het buitenland ontvangen, zich registreren als organisaties die ‘de belangen van een buitenlandse mogendheid nastreven’. Het ministerie van Justitie van het land krijgt ruime bevoegdheden om toezicht te houden op de deze organisaties. Men vreest dat de wet zal worden gebruikt om kritische geluiden te onderdrukken.
De goedkeuring van de wet komt op een belangrijk moment voor Georgië, dat hoopt lid te worden van de Europese Unie. De EU heeft gezegd dat de lidmaatschapsprocedure wordt gepauzeerd zo lang de wet van kracht is.
Russische emigranten hebben zich in Georgië aangesloten bij het protest tegen het omstreden wetsvoorstel omtrent ‘buitenlandse agenten’, dat de toetredingskansen van Georgië tot de EU op het spel zet. ‘Ik kan niet anders dan naar buiten gaan. Mijn morele kompas eist het.’
Anton graait in zijn rugzak en haalt er een plastic bril en een dun stoffen gezichtsmasker uit, dat moet dienstdoen als bescherming tegen traangas en pepperspray.
Die nacht, net als de nacht ervoor, was de vierendertigjarige Russische emigrant en zelfbenoemde politiek activist van plan om tot het aanbreken van de dag samen met Georgische demonstranten buiten te blijven om solidariteit te tonen tegen wat hij ziet als een mogelijke ‘dictatuur’ in Russische stijl. Die zou in Georgië kunnen ontstaan als het parlement van het land een controversieel wetsvoorstel over ‘buitenlandse invloed’ zou goedkeuren.
In een interview met Moscow Times op donderdagavond in het centrum van Tbilisi vertelt Anton, die zijn achternaam niet wil noemen uit angst problemen te krijgen met de Georgische autoriteiten, dat hij van plan is door te gaan tot de protesten voorbij zijn.
‘Ik kan niet anders dan naar buiten gaan,’ zei hij. ‘Mijn morele kompas eist het.’
Elke avond sluit hij zich aan bij tienduizenden Georgiërs die nu al meer dan twee weken in het hele land de straat op gaan om te protesteren tegen wetgeving die organisaties die meer dan 20 procent van hun financiering uit het buitenland halen, verplicht om zich te identificeren als ‘buitenlandse agenten’. De regerende Georgische Droom-coalitie beweert dat dergelijke wetgeving een noodzakelijke transparantiemaatregel is, maar critici zeggen dat het een facsimile is van repressieve wetten in Rusland.
Mooie toekomst
Ook veel andere leden van de omvangrijke Russische diasporagemeenschap in Tbilisi hebben tegen het wetsvoorstel gedemonstreerd. Ondanks mogelijke juridische risico’s in de toekomst willen ze zich verzetten tegen deze maar al te vertrouwde sporen van autoritarisme.
De aanhoudende protesten hebben een ongemakkelijke vraag opgeroepen: is dit de tijd en plaats om je uit te spreken? De meningen hierover lopen uiteen. Degenen die het wel doen, houden zich toch liever gedeisd.
Veel mensen in de diasporagemeenschap kiezen er ook voor om gewoon weg te blijven, zegt Alexander, een zesendertigjarige Russische emigrant in Tbilisi die alleen zijn voornaam wil gebruiken omdat hij bang is voor mogelijke represailles van de Russische autoriteiten.
‘Het is ingewikkeld,’ verwoordt hij zijn eigen gedachten over het bijwonen van de protesten als een Russische burger. ‘Ik wil geen bedrieger zijn voor het Georgische volk.’
Toch werd hij nieuwsgierig toen een Georgische vriend hem vroeg of hij eerder deze week een demonstratie wilde bijwonen. Aanvankelijk ging hij alleen om te observeren, zei hij, maar hij liet zich uiteindelijk toch meeslepen in de emotie van het moment.
‘Het is een soort collectieve overtuiging dat Georgië een mooie toekomst in de Europese Unie verdient,’ zegt hij over de stemming tijdens het protest. Het lijkt erop dat de demonstraties nog wel even doorgaan en Alexander is van plan te blijven deelnemen.
Toch weten hij en anderen dat ze mogelijk juridische problemen riskeren. Georgië heeft een liberaal toegangsbeleid voor buitenlanders, waaronder Russen, die een jaar in het land mogen verblijven zonder visum. Maar hun toegang hangt soms af van de grillen van de autoriteiten, die hen op elk moment de toegang kunnen weigeren.
En dan hebben we het nog niet eens over de voortdurende angst van Russen voor de veiligheid van hun geliefden thuis als ze zichtbaar actief zijn in de politiek, zelfs als ze in het buitenland zijn.
De Georgiërs lijken Russische emigranten te verwelkomen – zelfs aan te moedigen – om deel te nemen
Moskou lijkt de protesten in het Zuid-Kaukasische land dan ook nauwlettend in de gaten te houden. ‘Georgië is ons buurland. Het is in ons belang dat de situatie in Georgië stabiel en voorspelbaar is,’ vertelde Kremlinwoordvoerder Dmitri Peskov begin april aan verslaggevers.
De voorzitter van de Staatsdoema, Vjatsjeslav Volodin, herhaalde de retoriek van de Georgische Droom in een duidelijke poging om de demonstranten in diskrediet te brengen. Hij schreef op 18 april op Telegram dat ‘[degenen] die zich verzetten tegen de goedkeuring van de wet duidelijk handelen in het belang van een andere staat, en niet bepaald in het belang van hun eigen land’.
Toch lijken de waarschuwingen uit Moskou weinig invloed te hebben op de beslissing van Russische emigranten om de protesten bij te wonen.
Bij een demonstratie voor het Georgische parlementsgebouw op 20 april ontvouwde een groep Russische vrouwen een paars spandoek met een eenvoudige boodschap in het Engels: ‘Deze wet is aangenomen in Rusland’, verwijzend naar Ruslands eigen ‘buitenlandse agenten’-wet uit 2012.
Ze hadden ook borden bij zich waarop de verwoestende effecten van de wet werden gehekeld. ‘Daarom hebben een miljoen Russen [het land] verlaten,’ stond op een bord. ‘Daarom duurt de oorlog [in Oekraïne] nu al twee jaar,’ stond op een ander.
Een van de deelnemers aan die demonstratie was Ekaterina, dertig, die ons eveneens verzocht haar achternaam niet te gebruiken. Ze vertelt dat ze vooral deelnam om duidelijk te maken hoe soortgelijke wetgeving mensen in andere landen, waaronder Rusland, heeft geschaad.
‘Ik begrijp heel goed hoe Georgiërs zich voelen bij de mogelijkheid dat hen dit overkomt,’ zei ze. ‘En ik wil hen echt steunen.’
De Georgiërs zelf lijken Russische emigranten te verwelkomen – zelfs aan te moedigen – om deel te nemen.
‘Fuck Ruzzia’
Toen hem tijdens de demonstratie van donderdag werd gevraagd of hij vond dat Russen de aanhoudende demonstraties in Georgië moesten bijwonen, zei de twintigjarige demonstrant Archil Tumanisjvili dat hij vond van wel. ‘Als ze zijn gevlucht voor het Russische regime, dan wel,’ zei hij. ‘Anders betekent het dat ze dit land alleen maar gebruiken als schuilplaats.’
Russen hebben een koud onthaal gekregen in Georgië sinds ze massaal de grens overstaken nadat het Kremlin in september 2022 een ‘gedeeltelijke’ militaire mobilisatie aankondigde.
Zelfs op de belangrijkste protestlocatie langs Tbilisi’s hoofdstraat Rustaveli Avenue wemelt het van de signalen van anti-Russisch sentiment. Op muren en trottoirs staat ‘Fuck Ruzzia’. Ook hebben Georgiërs de slogan ‘Nee tegen de Russische wet!’ overgenomen als hun belangrijkste boodschap tijdens de demonstraties.
Ekaterina vertelt dat ze vorig jaar één moment van anti-Russisch sentiment heeft meegemaakt tijdens protesten tegen een eerdere versie van de ‘buitenlandse invloed’-wet – die de Georgische Droom na massale demonstraties weer op de lange baan schoof –, maar dat de stemming onder de Georgiërs dit keer allesbehalve vijandig is.
‘Ook als ze horen dat we Russisch spreken, zoeken ze gewoon toenadering,’ zegt ze. Ze voegt eraan toe dat ze denkt dat sommige Russische emigranten vinden dat het niet aan hen is om zich te bemoeien met de interne aangelegenheden van een ander land.
Maar op basis van haar ervaring denkt ze dat ‘Georgiërs die komen protesteren niet zullen zeggen dat wij geen moreel recht hebben om samen met hen op Rustaveli te staan’. Ze voegt eraan toe: ‘Maar dat is wel wat de Russen vinden.’
Buiten het parlement demonstreerden tienduizenden Georgiërs
Een omstreden wetsvoorstel over ‘buitenlandse agenten’ heeft een tweede stemming in het Georgische parlement overleefd en heeft nog één stemming nodig om een wet te worden. Dat schrijft Al Jazeera. Tijdens de stemming demonstreerden tienduizenden Georgiërs buiten het parlement. Zij botsten hard met de oproerpolitie.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Critici van de wet zeggen dat het een door het Kremlin geïnspireerde poging is om de democratie te ondermijnen, wat een poging van Georgië om lid te worden van de Europese Unie zal schaden. Met de wet moeten organisaties die buitenlandse subsidies krijgen zich registreren als ‘buitenlands agent’, wat wordt gezien als een manier om oppositie monddood te maken.
Duizenden mensen demonstreren al dagen buiten het parlement in de hoofdstad Tbilisi. Dat deden ze ruim een jaar geleden ook, toen de wet voor het eerst werd ingediend. Na deze protesten werd het voorstel toen ingetrokken. Deze keer is de kans dat de regering de wet intrekt echter een stuk kleiner.
Vorig jaar werd het voorstel ingetrokken na protesten
Duizenden demonstranten hebben zich dinsdag buiten het parlement van Georgië verzameld om te demonstreren tegen de herinvoering van een wetsvoorstel dat organisaties verplicht stelt zich te registreren als ‘buitenlandse agenten’ als ze donaties uit het buitenland krijgen. Dat meldt Politico.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
De Russisch-gezinde regeringspartij Georgische Droom kondigde vorige week aan het wetsvoorstel, dat vorig jaar na gewelddadige protesten werd ingetrokken, weer in te voeren. Volgens de wet zouden organisaties die meer dan 20 procent van hun financiering uit het buitenland halen, zich moeten laten registreren als ‘agenten van buitenlandse belangen’. De formulering is vergelijkbaar met een wet die in Rusland onder president Vladimir Poetin is ingevoerd.
Demonstranten marcheerden door het centrum van Tbilisi en schreeuwden slogans tegen ‘de Russische wet’. Rusland, dat Georgië in 2008 binnenviel, is daar alom impopulair vanwege zijn steun aan de afgescheiden regio’s Abchazië en Zuid-Ossetië. Georgische Droom verwerpt de vergelijking tussen zijn wetsvoorstel en dat van Rusland en zegt dat het noodzakelijk is om buitenlandse invloed tegen te gaan.
Elke week pluist de redactie van 360 een actuele gebeurtenis voor je uit aan de hand van de internationale pers. Deze week kijken we naar de Europese Unie. Een hele rits landen staan in de rij om lid te worden, maar is dat wel een goed idee? En wat moeten zij doen om lid te worden?
Dit artikel verscheen woensdag in de nieuwsbrief Buiten de grenzen, exclusief voor abonnees. Wil je elke week op de hoogte blijven? Neem dan een (proef)abonnement – al vanaf €5 per maand – op 360 Magazine en abonneer je op de nieuwsbrieven.
Welke landen willen lid worden van de Europese Unie?
Op 8 november presenteert de Europese Commissie haar jaarlijkse uitbreidingsverslag, waarin landen die lid willen worden van de Europese Unie, te horen krijgen wat ze moeten doen om dat te bereiken.
‘Het uitbreidingsrapport is enorm’, schrijft Radio Free Europe, ‘met beoordelingen van tien landen: Albanië, Bosnië-Herzegovina, Georgië, Kosovo, Moldavië, Montenegro, Noord-Macedonië, Servië, Turkije en Oekraïne’.
Een lange lijst inderdaad, en ieder land bevindt zich op een ander punt op de lange weg naar het EU-lidmaatschap. ‘Er zijn berichten dat de Europese Commissie naar aanleiding van het rapport zal aanbevelen om Georgië de officiële status van kandidaat-lidstaat te geven’, schrijft The Guardian.‘Alle ogen zullen echter gericht zijn op Oekraïne en Moldavië, die in juni 2022 de status van kandidaat-lidstaat kregen.’
Ook wordt verwacht dat er nieuws naar buiten komt over Bosnië. De andere landen zullen waarschijnlijk te horen krijgen waar zij nog aan moeten werken, als ze dichter bij het Europese lidmaatschap willen komen. Zo zitten Noord-Macedonië en Turkije al langer in de wachtkamer. Voor deze kandidaten staat er veel op het spel. Europese subsidies, handelsverdragen, open grenzen, academische samenwerkingen: wie lid wordt van de EU, wordt lid van een exclusieve club.
‘Men moet wel voldoen aan de voorwaarden en eisen van de Unie’, schrijft Eurozine. ‘De lidstaten geven delen van hun soevereiniteit op. Ze delegeren aanzienlijke beslissingsbevoegdheden aan de EU en accepteren het Europese Hof van Justitie als hoogste arbiter. Ze maken deel uit van de Europese interne markt, een uitgestrekt gebied waarbinnen goederen, diensten, mensen en kapitaal ongehinderd de nationale grenzen kunnen passeren. Dit wordt mogelijk gemaakt door bijna 100.000 pagina’s EU-wetgeving, die bindend is voor alle lidstaten.’
‘Hoe de onderhandelingen met deze aspirant-leden verlopen, zal duidelijk maken of de EU de naoorlogse visie van haar oprichters kan waarmaken, of dat haar interne tekortkomingen de overhand hebben gekregen’, schrijft Bloomberg. ‘De laatste grote uitbreidingsronde van de EU vond bijna twintig jaar geleden plaats, toen de EU tien voormalig communistische landen opnam. Het was een transformatie.’
De vraag is: moet Europa zich blijven uitbreiden, of is het tijd om een stop te zetten op de verdere groei en aspirant-leden de harde waarheid te vertellen dat zij niet langer welkom zijn?
Waarom moet de Europese Unie zich uitbreiden?
De EU is sinds de oprichting uitgegroeid tot een orgaan met 27 lidstaten. Momenteel willen tien landen lid worden. Veel van hen willen dat al een tijdje, maar sinds ruim een jaar is het toelatingsproces urgent geworden.
Europarlementariër Siegfried Muresan noemt in Euractivhet mogelijke lidmaatschap van Moldavië als goed voorbeeld van waarom de huidige geopolitieke situatie vraagt om uitbreiding van de EU. De vele kandidaat-landen op de Balkan zouden mogelijk in de Russische invloedssfeer terecht kunnen komen als de EU ze laat vallen.
‘Het openen van toetredingsonderhandelingen tussen de EU en Moldavië is een belangrijk politiek signaal nu de oorlog tegen Oekraïne de veiligheid van de hele regio aantast’, schrijft Muresan. ‘Moldavië is een directe buur van de EU én een directe buur van Oekraïne. Het zou voor alle EU-leden nadelig zijn als Poetin, naast dictator Loekasjenka in Belarus, een bondgenoot aan de macht zou hebben in de Republiek Moldavië.’
‘Ruim een decennium lang leken de ooit ambitieuze uitbreidingsplannen van de EU hun aantrekkingskracht voor de Europese bevolking te hebben verloren en werden ze op de plank gelegd’, schrijft Balkan Insight. ‘Toen kwam de Russische aanval op Oekraïne, een dramatisch moment voor Europa die een nieuwe impuls vormde voor een uitbreiding van de EU. Het politieke momentum is er en de belangstelling voor uitbreiding is terug. Er is bovendien een grote kans om de Unie niet alleen uit te breiden, maar ook fundamenteel te hervormen.’
Een groep experts onderzocht hoe de EU hervormd moest worden, nu het zich verder wil uitbreiden, schrijft Financial Times. ‘Ze willen dat zowel de EU als de kandidaat-lidstaten zich ertoe verbinden om tegen 2030 klaar te zijn voor uitbreiding. Ze willen de EU-besluitvorming stroomlijnen, met name door meer gemeenschappelijke uitgaven en meer stemmingen met gekwalificeerde meerderheid [zonder vetorecht]. Dat geldt idealiter voor alle EU-besluiten, behalve constitutionele, inclusief begrotingszaken. Ze willen een grotere EU-begroting. Ze willen een krachtig anticorruptiebureau dat toezichthoudt op de EU-instellingen zelf. En ze willen het makkelijker maken om financiering in te houden en stemrecht op te schorten bij schendingen van de rechtsstaat.’
De combinatie van uitbreiden en hervormen werd eerder deze maand ook genoemd door de Duitse minister van Buitenlandse Zaken Annalena Baerbock. ‘We moeten af van de situatie waarin mensen geloven dat toetreding een of-ofding is’, citeert Politico. ‘We moeten ervoor zorgen dat mensen in deze kandidaat-landen, vooral jongeren, de kans krijgen om in een vroeg stadium te kunnen profiteren van de voordelen van de Europese Unie, zelfs voordat hun land volwaardig lid wordt.’ Als voorbeelden noemde ze versoepeling van visaprocedures, studieprogramma’s en cultuurprogramma’s.
Ook de president van de Europese Commissie, Ursula von der Leyen, noemde in een toespraak in september de noodzaak tot hervomring. ‘In een wereld waar grootte en gewicht ertoe doen, is [een uitbreiding] duidelijk in het strategisch belang van Europa,’ citeert Al Jazeera. ‘We moeten nadenken over hoe onze instellingen moeten werken – hoe het [Europees] Parlement en de Commissie eruit moeten zien. We moeten de toekomst van onze begroting bespreken – wat we willen financieren en hoe we dat gaan doen.’
Wat is er tegen verdere uitbreiding in te brengen?
Landen verwelkomen puur om te voorkomen dat het in de armen van Rusland valt, of omdat groter nu eenmaal sterker is, of omdat het past in de geest van de oprichters van de EU, daar valt wat tegen in te brengen. Allereerst zijn er de kosten. WION schreef dat indien negen landen, waaronder Oekraïne, lid worden van de EU, ‘dit de huidige leden meer dan 256 miljard euro gaat kosten. Dit zou betekenen dat door de uitbreiding van de EU veel landen die nu netto financiële voordelen hebben van de EU, veranderen in netto betalers’, schrijft de website. ‘Alle lidstaten zullen meer moeten betalen voor en minder ontvangen uit de EU-begroting.’
Linas Linkevicius, voormalig minister van Buitenlands Zaken en Defensie van Litouwen, schrijft in een artikel voor denktank Carnegie Europe dat de EU eerst aan zichzelf moet denken, voordat het aan anderen denkt. ‘Een EU die wordt verscheurd door interne meningsverschillen en inconsistenties, is niet in staat om een sterk principieel standpunt, een gemeenschappelijk beleid te formuleren’, schrijft hij.
The Week gaat dieper in op de onderlinge verschillen, die nu al voor zoveel onrust zorgen dat verdere uitbreiding misschien op een laag pitje moet worden gezet. ‘De toevoeging van toekomstige nieuwe lidstaten en hun economische sterke en zwakke punten zorgen nu al voor de nodige ontevredenheid in sommige EU-leden. Het blok heeft voortdurend problemen met de Poolse en Hongaarse houding ten opzichte van de binnenlandse rechtsorde, inclusief eerlijke verkiezingen en een onafhankelijke rechterlijke macht.’
Een ander argument tegen uitbreiding is de onvermijdelijke migratie van oost naar west die deze met zich mee zou brengen, schrijft de econoom Philip Pilkington op het blog Unherd.‘Of we openen de deur en groeien, of we sluiten hem en stagneren’, schrijft hij. ‘Als we voor de eerste optie kiezen, zullen er ongetwijfeld gevolgen zijn in de vorm van populisme, dat we nu al zo veel aantreffen in de westerse landen.’
Georgië kampt sinds het begin van de oorlog in Oekraïne met een enorme toestroom aan Russische emigranten. Hoofdstad Tbilisi zou er 110.000 nieuwe bewoners bij hebben gekregen uit een land dat nog altijd als de overheerser wordt gezien. Dat roept de nodige spanningen op.
Dima Belysh staat met zijn oranje hoodie en groezelige witte sneakers in een verlaten amfitheater in een park. Het is november en hij is bezig met een 24 uur durende performance, gewijd aan zijn overhaaste vlucht vanuit Sint-Petersburg naar de hoofdstad van Georgië. Ik blijk de enige toeschouwer op dat moment te zijn, dus we hebben alle tijd om te praten.
‘Het is wrang,’ zegt hij. ‘Ik ben gevlucht van een plek waar ik me niet thuis voelde naar een plek waar ik niet welkom ben.’
Hij heeft zich altijd openlijk uitgesproken tégen de oorlog in Oekraïne, maar buiten Rusland was er voor hem vrijwel geen toekomstperspectief – hij had maar weinig geld en hij sprak alleen Russisch. Dus in de begindagen, na de invasie van Oekraïne in februari 2022, bleef hij zitten waar hij zat. Maar toen de Russische president Vladimir Poetin eind september een algehele mobilisatie afkondigde, kon Dima niet anders dan het land verlaten, omdat hij anders het risico zou lopen te moeten dienen in een leger dat hij niet steunde en te vechten in een oorlog waar hij niet achter stond.
Georgië was een voor de hand liggende keuze. Het was een van de weinige landen met een grens die nog open was voor Russen die zich geen vliegticket konden veroorloven. Tienduizenden Russen hadden dezelfde gedachte en de grenswachten in Larsi, een kleine plaats in de Kaukasus, de enige grensovergang met Rusland, wisten niet wat hen overkwam.
Belysh maakt deel uit van een immense stroom Russische emigranten die sinds het begin van de oorlog zijn neergestreken in Georgië – voornamelijk in Tbilisi, een stad met 1,2 miljoen inwoners. De cijfers zijn niet zo betrouwbaar, maar de overheid vermeldt dat er sinds het begin van de oorlog tot oktober 2022 al meer dan 110.000 Russen naar Georgië zijn gekomen. De toestroom legt een grote druk op de stad wat betreft huisvesting en infrastructuur, en vergroot de al langer bestaande politieke en culturele tweespalt.
Uit angst
De postsovjet-identiteit van de Georgiërs stoelt al eeuwenlang voor een belangrijk deel op de Russische overheersing – eind achttiende, begin negentiende eeuw vroegen Georgische koningen de Russen om bescherming, uit angst voor Perzische aanvallen. Niet alleen slaagden de Russen er niet in Georgië te beschermen tegen de Perzische agressie – Tbilisi werd in 1795 met de grond gelijkgemaakt – maar uiteindelijk lijfde Rusland Georgië domweg in en maakte het tot onderdeel van het Russische rijk. Dat was het startschot van twee eeuwen overheersing vanuit het noorden, waaraan pas een einde kwam in 1991, met de ineenstorting van de Sovjet-Unie.
De Georgiërs hebben lange tijd volgehouden dat ze geen problemen hebben met de Russen zelf, maar met de Russische overheid. Met de inval in Oekraïne is dat onderscheid echter vrijwel geheel verdwenen. De vlucht van tienduizenden Russen die zichzelf beschouwen als slachtoffer van de eigen overheid valt precies in een tijd waarin Georgiërs meer dan ooit zijn geneigd de collectieve verantwoordelijkheid voor de oorlog in Oekraïne bij alle Russen te leggen. De massale migratie heeft de Georgiërs in beroering gebracht en roept lastige morele vragen op: wie geldt als slachtoffer? In hoeverre zijn burgers verantwoordelijk voor de daden van hun land? Waar zou onze sympathie moeten liggen?
In hoeverre zijn burgers verantwoordelijk voor de daden van hun land?
De inval in Oekraïne riep bij de Georgiërs bovendien een veelheid aan emoties op: medeleven met de Oekraïners en angst dat Rusland over niet al te lange tijd opnieuw de blik zal richten op Georgië, dat al eerder, namelijk in 2008, door de Russen werd binnengevallen. Als Rusland de strijd in Oekraïne wint, zouden de Georgiërs reden hebben om te vrezen dat het Kremlin zich voldoende gesterkt zou voelen om de klus uit 2008 te komen afmaken. Een andere vrees is dat Rusland, als het de oorlog verliest, het kleine en zwakke Georgië als een makkelijke troostprijs zou kunnen beschouwen.
En dan is er nog de haat. Er verschenen teksten op muren, er werd gif verspreid op social media. Bezorgde burgers lieten een petitie rondgaan om een visumbeperking voor Russen in te stellen.
Van een vriend hoorde ik over een Rus en een Georgiër die elkaar in een kroeg te lijf waren gegaan. Op een Telegramkanaal voor Russen in Tbilisi werd een anonieme opname geplaatst van iemand die (in het Russisch, maar met een Georgisch accent) dreigde Russen in elkaar te slaan. Mede gezien het feit dat het Kremlin de Russenhaat in Oekraïne opvoert als rechtvaardiging van de oorlog, is de sfeer in Tbilisi bijzonder gespannen.
Een twintigjarige Russische mensenrechtenactiviste die in 2021 naar Georgië is geëmigreerd, probeerde via Airbnb en Booking.com een accommodatie te huren aan de Zwarte Zee-kust. Ze werd meermaals geweigerd omdat ze Russisch is. Iemand schreef: ‘Ga lekker terug naar Rusland om voor Poetin te vechten.’ Ze probeerde uit te leggen dat ze niet terug kon naar Rusland. ‘Ik was zo kwaad. Ik schreef: “Ik ben mensenrechtenactivist. Ik ben journalist, ik heb vrienden die zijn gemarteld”,’ vertelt ze. Hij wilde bewijzen zien dat ze echt werd vervolgd, en pas toen zei hij: ‘Nou ja, misschien mag je dan toch wel komen.’
Hoewel Georgië twee eeuwen lang is overheerst door Rusland, hebben de huidige Georgische grieven tegen Rusland vooral te maken met Abchazië en Zuid-Ossetië, twee gebieden waar etnische minderheden wonen, respectievelijk de Abchazen en de Osseten. Beide gebieden hebben zich afgescheiden van Georgië tijdens onafhankelijkheidsoorlogen in de jaren negentig van de vorige eeuw; honderdduizenden etnische Georgiërs zijn het gebied ontvlucht. Deze zelfbenoemde regeringen worden nu gesteund door Rusland, dat in beide gebieden militaire bases heeft. Een veelgehoorde opmerking vandaag de dag is dat Rusland op die manier in feite 20 procent van Georgië ‘bezet’. (Op sommige muren valt tegenwoordig te lezen: ‘Weg met de bezetter’.) Georgiës poging om de controle over Zuid-Ossetië terug te krijgen leidde tot de oorlog van 2008, waarin Rusland niet alleen de Georgische krijgsmacht uit Zuid-Ossetië verdreef, maar ook kortstondig verder wist op te rukken, tot diep in Georgië, met hevige offensieven waarbij zelfs de oostelijk gelegen steden Gori en Poti werden bereikt. Volgens officiële berichten van beide kanten kwamen hierbij 224 Georgische en 162 Zuid-Ossetische burgers om het leven.
De regerende partij in Georgië lijkt bezig met een balanceeract
Veel Georgiërs zien de oorlog van 2008 en de Russische aanwezigheid in Abchazië en Zuid-Ossetië eenvoudigweg als de meest recente hoofdstukken in een eeuwenoud verhaal over Rusland dat de nationale ambities van Georgië dwarsboomt. (Die oorlog vond plaats enkele maanden na de belofte dat Georgië op termijn lid van de NAVO zou kunnen worden). De Russische invasie van Oekraïne wordt gezien als een vergelijkbare aanval op mensen die ze inmiddels als verwanten beschouwen. Een links tijdschrift is een campagne begonnen om de etnische zuivering van de Georgiërs in Abchazië te bestempelen als ‘genocide’. ‘Voor Boetsja was er Abchazië’, luidt de titel van die campagne.
De regerende partij in Georgië lijkt bezig met een balanceeract. Het streven is zorgen dat het land gericht blijft op het Westen: internationale sancties tegen Rusland handhaven, samen optrekken met het Westen op het gebied van VN-resoluties, EU-lidmaatschap aanvragen. Maar uit de mond van een van de topambtenaren klinkt een heel ander geluid. De laatste tijd heeft men zich zorgvuldig onthouden van kritiek op Rusland en heeft men zich kritischer opgesteld ten aanzien van de Oekraïense regering, en zelfs antiwesterse samenzweringstheorieën verspreid. Dit tot grote woede van veel Georgiërs die willen dat de regering zich onomwonden achter Oekraïne schaart; oppositiepartijen en andere criticasters verwijten de regering een knieval te hebben gedaan voor Moskou.
Onaangename verrassing
Poetin kwam met een onaangename verrassing: Rusland trok het verbod in op directe vluchten naar Georgië, dat in 2019 was ingesteld, en maakte tevens een einde aan de visumbeperkingen voor Georgiërs die naar Rusland willen reizen. Vóór de oorlog van Rusland met Oekraïne zou deze maatregel in Georgië met gejuich zijn ontvangen, maar nu leek het een gifbeker, bedoeld om een wig te drijven tussen de Georgische regering en haar bondgenoten in het Westen. Met succes: Amerika en de EU waarschuwden dat Georgische bedrijven sancties riskeerden als Russische luchtvaartmaatschappijen toestemming zouden krijgen om op Georgië te vliegen. Georgië heeft evengoed doorgezet, met als argument dat het hervatten van het vliegverkeer economisch voordeel oplevert. Dit besluit kon rekenen op scherpe kritiek vanuit Washington en Brussel.
De emigranten zitten klem tussen al het geharrewar. De regerende partij heeft geprobeerd de situatie te bagatelliseren door te benadrukken dat veel van de nieuwelingen in feite etnische Georgiërs zijn, en dat veel van hen Georgië enkel gebruiken als doorgangsstation op weg naar andere bestemmingen.
Punt van discussie zijn Russen met banden met de oppositie, wie de toegang tot Georgië wordt geweigerd: sinds het begin van de oorlog zouden onder meer kritische journalisten, een advocaat van oppositieleider Alexei Navalny en een lid van de activistische groep Pussy Riot de toegang tot Georgië zijn geweigerd. Voor de Georgische oppositie is dit het bewijs dat de regering danst naar de pijpen van het Kremlin. Maar het is schimmig: ik heb veel Russen gesproken die denken dat de overheid mensen weert om te voorkomen dat Tbilisi een centrum wordt van Russische oppositieactiviteiten, wat de woede van Moskou zou kunnen wekken, maar tegelijkertijd valt het aantal Russische oppositieleden dat wordt geweerd in het niet bij het aantal mensen dat wordt toegelaten. Verschillende oppositiegroepen van verbannen Russische journalisten en activisten hebben zich zonder al te veel moeite in Tbilisi weten te vestigen.
Alexander, die kort geleden in Georgië is komen wonen en die niet zijn volledige naam wil geven, leidt me langs alle anti-Russische graffiti in de wijk Vera, niet ver van waar ik woon. Hij heeft veel van zijn landgenoten horen beweren dat de graffiti afkomstig zijn van Russen, en hij probeert bewijs te verzamelen dat dat niet het geval is. Op de muur staat een variatie op de alomtegenwoordige tekst: ‘Poetin is een klootzak’. Maar hier werden een Russische ‘i’ en een Oekraïense ‘kh’ door elkaar gehaald op een manier die geen enkele moedertaalspreker van een van beide talen zou doen. Niet ver daarvandaan de klassieke tekst: ‘Dood aan het Russische oorlogsschip’. Die had ik al gezien: ‘Russisch’ is met één ‘s’ geschreven. Een foutje dat in beide talen makkelijk is gemaakt, aldus Alexander. Veelzeggender is de manier waarop sommige Cyrillische letters zijn geschreven. De Russische ‘y’ vertoont ongekend veel gelijkenis met de Georgische ‘kh,’ en de Russische ‘b’ met de Georgische ‘n’. ‘Dit is duidelijk het werk van Georgiërs,’ zegt hij.
De Georgiërs zelf hoeven er niet van overtuigd te worden dat de graffiti van eigen makelij zijn.
Veel van de Russen die ik heb gesproken zijn diep geschokt nu hun land zijn ware aard heeft laten zien, en voor velen heeft Rusland van het ene op het andere moment afgedaan. Collectief het boetekleed aantrekken lijkt de voornaamste reactie.
‘De Russen denken dat we nergens zijn zonder hen, maar zo is het niet’
Russische ondernemingen in Tbilisi zijn veelal te herkennen aan de Oekraïense vlag en een poster met een QR-code om geld te doneren aan de Oekraïense strijdkrachten. Als er al wordt gesproken over het feit dat de Russische emigranten onheus worden behandeld, volgt steevast de nuancering: ‘Het stelt natuurlijk niets voor in vergelijking met wat de Oekraïners doormaken.’
‘De Russen denken dat we nergens zijn zonder hen, maar zo is het niet,’ zegt Zurab Chitaia. Hij heeft een ingewikkelde identiteit: met zijn Georgische vader en zijn Russische moeder is hij opgegroeid in Abchazië, maar daar sprak hij Russisch. Tijdens de oorlog in de jaren negentig zijn vrijwel alle etnische Georgiërs verdreven uit Abchazië, en toen Chitaia tiener was, vluchtten zijn ouders met hem naar Moskou. Een paar jaar geleden is hij teruggekeerd naar Tbilisi, waar hij inmiddels een keten heeft van goedlopende cafés.
Chitaia maakt een Russischtalige podcast over Georgië, bij wijze van tegenwicht voor de soms wel heel extreme pogingen om de inwoners van Tbilisi zo te intimideren dat ze geen Russisch meer durven te spreken. Maar hij zegt ook dat veel Russen onderschatten hoezeer de Georgiërs een hekel aan hen hebben. ‘Jonge Georgiërs hebben geen boodschap aan Rusland,’ zegt hij. ‘Ze hebben iets van: “Laat ons met rust, we kennen jullie niet, we hebben geen enkele positieve ervaring met jullie, we moeten jullie niet. We zijn zonder jullie opgegroeid en het enige wat we van jullie kennen zijn tanks, bommen en moordpartijen.” Onze ouders en grootouders waren gedwongen om zich tot Rusland te verhouden en zich op Rusland te richten. Maar wij niet.”’
Het feit dat Russen alleen maar hun paspoort hoeven te laten zien om Georgië binnen te komen, steekt veel Georgiërs. Behalve Rusland zijn er nog 94 andere landen waarvan de inwoners gebruik kunnen maken van het visumvrije laisser-fairebeleid van Georgië, maar door de toestroom van afgelopen jaar roepen de oppositiepartijen nu op tot een visumplicht voor Russen. De regering is hiertegen en beroept zich op de economische voordelen: in 2022 is het bnp met meer dan tien procent toegenomen en regeringsambtenaren schrijven dat deels op het conto van de Russische emigranten.
Huisbazen en horecaondernemers gedijen bij de komst van tienduizenden klanten uit de middenklasse
Maar de economische voordelen zijn ongelijk verdeeld. Huisbazen en horecaondernemers gedijen bij de komst van tienduizenden klanten uit de middenklasse. Ondertussen krijgen hardwerkende Georgiërs uit de arbeidersklasse te maken met de daaruit voortvloeiende inflatie. Nadat Poetin in mei aankondigde dat er weer directe vluchten zouden komen tussen Rusland en Georgië, laaide de visumdiscussie weer op, en dit keer bemoeide ook de Amerikaanse ambassade zich ermee; de ambassadeur zei dat Poetin de Russische aanwezigheid op de een of andere manier zou willen ‘gebruiken’ om zich te mengen in Georgië. En hoewel ze er een paar maanden eerder op had aangedrongen dat Georgië onderdak zou blijven bieden aan mensen ‘op de vlucht voor de Russische onderdrukking’, zei ze nu dat ‘veel Georgiërs zich zorgen maken over de honderdduizend Russen die afgelopen jaar naar Georgië zijn gekomen’.
Wie in Tbilisi woont, krijgt te maken met verschillende graden van verantwoordelijkheid en slachtofferschap, wordt deel van een hiërarchie van daders, kolonisators en gekoloniseerden. In de ogen van veel activisten trekt de toestroom van Russen een wissel op de binnenlandse politiek en bemoeilijkt ze de pogingen om af te rekenen met de eigen geschiedenis van onderdrukking van kleinere landen. Er is een verhitte discussie gaande over de aanloop naar de oorlog uit de jaren negentig, maar duidelijk is dat een aanzienlijk deel van de verantwoordelijkheid bij Georgië ligt – een feit dat wordt verdoezeld door het narratief van een ‘Russische bezetting’. In dat narratief wordt ook het aandeel van de Abchazen en de Osseten ontkend – in grote lijnen hebben zij niet het idee dat ze bezet worden, en zien ze de steun van Rusland als een noodzakelijk kwaad dat bescherming biedt tegen het in hun ogen grotere gevaar van het Georgische nationalisme. Dergelijke nuances gaan steeds meer verloren in de hoogoplopende spanningen van vandaag de dag.
‘De oorlog van Rusland en Oekraïne heeft een verlammende uitwerking op het proces waarin wordt nagedacht over onze conflicten, en zo wordt het vrijwel onmogelijk onze eigen fouten te ontdekken en onder ogen te zien’, schrijft Anna Dziapshipa, een in Tbilisi woonachtige filmmaker met een Georgische en Abchazische achtergrond.
Ondertussen duikt er steeds meer graffiti op, die ook steeds transformeren. Het is niet ongebruikelijk om boodschappen te zien die worden overgeschilderd, die worden veranderd, bijna als een publiek debat. ‘Fuck Russia’ wordt geregeld veranderd in ‘Fuck Putin’. Niet ver van mijn huis staat ‘Russians fuck off cunts’, en daar heeft iemand boven gezet ‘nationalists of all countries go fuck yourselves.’ Het begon met ‘Russians go home’, in het blauw, waarna iemand het laatste woord veranderde, met gele verf, zodat er nu (in de kleuren van de Oekraïense vlag) staat: ‘Russians go help.’ Onlangs is ook dat weer veranderd. Nu staat er: ‘Russians go to hell.’
Micheil Saakasjvili wil naar Kyiv voor medische behandeling
De Georgische ambassadeur in Oekraïne is ontboden door Volodymyr Zelensky. Hij roept Tbilisi op te stoppen met de ‘openbare executie’ van zijn voormalig president, die momenteel terechtstaat, bericht Ukrinform. De Oekraïense president kondigde dat aan nadat hij een video had bekeken van Micheil Saakasjvili, voormalig president van Georgië (van 2004 tot 2013) en belangrijkste tegenstander van het huidige (pro-Russische) regime, vanuit zijn gevangeniscel waarop hij sterk vermagerd en verzwakt te zien is.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Saakasjvili, die momenteel terechtstaat voor overtredingen die volgens hem zelf politiek gemotiveerd en beledigend zijn, vraagt om overplaatsing naar het buitenland voor medische behandeling. De vijfenvijftigjarige is al verschillende keren in hongerstaking geweest en heeft sinds zijn gevangenschap bij zijn terugkeer uit ballingschap in 2021 veel gewicht verloren, meldt het Amerikaanse online medium US News and World Report.
De voormalig president is een vijand van de Russische president Vladimir Poetin sinds de invasie van een deel van zijn land in 2008. Ook beweert hij te zijn vergiftigd door handlangers van Poetin. In een videoboodschap op maandag drong Zelensky er daarom bij de Georgische autoriteiten op aan om Saakasjvili, die de dubbele Oekraïense nationaliteit heeft, naar Kyiv te laten reizen voor medische behandeling. ‘Oekraïne heeft de Georgische autoriteiten herhaaldelijk gevraagd om deze openbare executie te stoppen,’ zei hij. ‘Geen enkele autoriteit in Europa heeft het recht om mensen te executeren. Leven is een fundamentele Europese waarde.’
Regeringspartij hekelt ‘leugens’ over doel van de wet
Tienduizenden Georgiërs protesteren al enkele dagen tegen een wetsvoorstel van de regering. Het gaat om een wet waarmee alle organisaties financiële transacties moeten aangeven en als ‘buitenlands agent’ kunnen worden aangemerkt zodra ze meer dan 20 procent van hun financiering uit landen buiten Georgië krijgen.
De protesten hebben hun doel bereikt. De regeringspartij Georgische Droom heeft de wet teruggetrokken in het parlement. ‘We zien dat het aangenomen wetsontwerp heeft geleid tot meningsverschillen in de samenleving. De leugenmachinerie was in staat het wetsontwerp in een negatief daglicht te stellen en een bepaald deel van het publiek te misleiden. Het wetsontwerp kreeg het valse etiket “Russische wet” opgeplakt en toen de wet in eerste lezing werd aangenomen, werd dat in de ogen van een deel van het publiek voorgesteld als een afwijking van de Europese koers’, aldus de partij in een verklaring, geciteerd door Georgia Today.
‘We moeten zeer voorzichtig zijn met vrede en economische ontwikkeling in ons land en met de vooruitgang van Georgië op het pad van Europese integratie. Daarom moet de energie van onze medeburgers niet worden besteed aan confrontatie, maar aan de ontwikkeling van het land in de juiste richting’, verklaart de regeringspartij.
Dinsdag en woensdag liepen de protesten in de Georgische hoofdstad Tbilisi behoorlijk uit de hand
Volgens tegenstanders kon de wet gebruikt worden om kritische organisaties de mond te snoeren, omdat de overheid het toezicht zou kunnen verscherpen dankzij het wetsvoorstel. Met name jongere Georgiërs vrezen dat toetreding tot de Europese Unie moeilijker wordt als de wet zou worden aangenomen. Ook de president van Georgië was tegenstander: zij had aangekondigd haar veto uit te spreken.
Dinsdag en woensdag liepen de protesten in de Georgische hoofdstad Tbilisi behoorlijk uit de hand. Betogers gooiden met stenen naar de politie, die reageerde door het waterkanon in te zetten. Volgens schattingen waren er de afgelopen avonden tienduizenden mensen op de been.
Zo’n 120.000 Georgiërs verzamelden zich maandag voor het parlement in Tbilisi. Ze eisten dat de regering de hervormingen doorvoert die nodig zijn om de status van kandidaat-lidstaat van de Europese Unie te verkrijgen, meldt Euronews.
De vreedzame bijeenkomst, waar mensen met Europese en Georgische vlaggen vrolijk door elkaar liepen, vond plaats enkele dagen nadat de Europese Commissie (EC) had besloten Georgië na bestudering van zijn aanvraag slechts een ‘Europees perspectief’ te bieden.
De EC heeft Georgië alleen het ‘vage vooruitzicht’ geboden om ooit lid van de EU te worden
Georgië diende in maart een aanvraag in, samen met Moldavië en Oekraïne, enkele dagen na de inval van Rusland in laatstgenoemd land. De Commissie heeft aanbevolen Oekraïne en Moldavië de status van officiële kandidaat-lidstaat te verlenen, maar is met Georgië niet zo ver gegaan en heeft het land alleen het ‘vage vooruitzicht’ geboden om ooit lid van de EU te worden, aldus Agenda.
‘De Commissie heeft een lijst opgesteld van eisen waaraan voor het einde van het jaar moet zijn voldaan voordat een nieuw besluit over de aanvraag kan worden genomen’, aldus de Georgische nieuwssite. Europa vraagt Georgië op te treden tegen corruptie, de persvrijheid te versterken, een einde te maken aan de politieke verdeeldheid en de greep van de oligarchen op de economie en het bestuur van het land te bestrijden.
De wapenstilstand die vanaf 2020 gold in Nagorno-Karabach tussen Armenië en Azerbeidzjan is recent door de Azeri’s geschonden. Daardoor groeit in Rusland de vrees dat het troepen zal moeten inzetten in gevoelige regio’s die onder Russische verantwoordelijkheid vallen. Een scenario waar Oekraïne op hoopt.
Het grootste deel van de Russische strijdkrachten is momenteel in Oekraïne om versterking te bieden aan de ‘speciale operaties’. En daarvan heeft Azerbeidzjan geprofiteerd. Eind maart begonnen Azerbeidzjaanse troepen voor het eerst sinds het staakt-het-vuren waartoe in 2020 was besloten een klein offensief in Nagorno-Karabach. Met succes, want Rusland heeft momenteel geen tijd voor enige vorm van vredeshandhaving.
Het dorp waar het om draait heet in het Armeens Parukh. De Azeri’s, die het Farukh noemen, vielen het op 24 en 25 maart binnen, en hebben zich verschanst op een nabijgelegen heuvel om het gebied beter in de gaten te kunnen houden. De leiding van de niet-erkende republiek Nagorno-Karabach kondigde op 25 maart aan dat de vijand een aanval op haar grondgebied had uitgevoerd met Bayraktar-drones. Die drones werden twee jaar geleden ook al gebruikt, maar zijn inmiddels bekend als een van de belangrijkste wapens van de Oekraïners in hun verzet tegen de Russische inval.
Russische generaals ten einde raad
Het Westen juicht het gebruik van deze Turkse Bayraktars in Oekraïne toe, omdat ze de tanks van de bezetter op verantwoorde wijze vernielen. Maar in Karabach wordt er met afgrijzen naar gekeken. En die verdeling symboliseert hoe complex de huidige internationale betrekkingen liggen, en maakt duidelijk dat er nieuwe bondgenootschappen en conflicten ontstaan. De ontreddering onder de Russische generaals is ondertussen groot; zij weten niet langer tot wie ze zich kunnen wenden en wie er klaar staat om Rusland een mes in de rug te steken. Het is voor hen een moeilijke situatie – en daarvoor is Rusland in de eerste plaats zelf verantwoordelijk.
De bezetting van het dorp werd uiteindelijk bevestigd door Jerevan en Bakoe. De Armeniërs spraken van agressie, terwijl de Azeri hun actie een hergroepering noemden. Hoewel de Armeniërs zelfs verscheidene doden aan beide zijden meldden, grepen de Russen niet in en lieten ze de Azeri’s het dorp zonder slag of stoot innemen.
Het dorp ligt in een gebied dat door Russische vredeshandhavers wordt gecontroleerd
Toch is dit een serieus probleem. Het dorp ligt in een gebied dat door Russische vredeshandhavers wordt gecontroleerd; zij moeten ervoor te zorgen dat de twee partijen niet weer tegenover elkaar komen te staan. Ook zijn ze er verantwoordelijk voor dat de grens, die na het staakt-het-vuren van 9 november 2020 werd vastgesteld, niet wordt verplaatst.
Maar de Russen hebben wel wat anders aan hun hoofd. Het Armeense ministerie van Buitenlandse Zaken wendde zich vergeefs tot Moskou met het verzoek de orde in Nagorno-Karabach te herstellen: ‘Wij verwachten dat de Russische strijdkrachten maatregelen nemen om de onmiddellijke terugtrekking te bewerkstelligen van Azerbeidzjaanse strijdkrachten die een gebied zijn binnengedrongen dat onder Russische verantwoordelijkheid valt.’
Hoewel het Russische ministerie van Defensie erkent dat Azerbeidzjan de overeenkomst heeft geschonden, reageerde het met een vage oproep aan beide partijen om de vredesakkoorden te respecteren.
Moskou bekommert zich niet om een vredesmissie, aangezien alle beschikbare strijdkrachten in Oekraïne nodig zijn
Bakoe [de hoofdstad van Azerbeidzjan] antwoordde dat de Armeniërs hysterisch deden, dat niemand iets bezet had en dat het slechts ging om een tactische hergroepering van Azerbeidzjaanse troepen. In feite hebben de Russen niets gedaan om hen tegen te houden. Meer in het algemeen toont dit voorval aan dat Moskou zich op dit moment niet bekommert om een vredesmissie, aangezien alle beschikbare strijdkrachten in Oekraïne nodig zijn. Het is geenszins de bedoeling om nu verwikkeld te raken in een gewapend conflict in de zuidelijke Kaukasus.
Toen de Veiligheidsraad van Nagorno-Karabach op 26 maart het Russische ministerie van Defensie vroeg om het aantal troepen in de regio uit te breiden, werd duidelijk dat Rusland dat niet van plan is. ‘Deze vraag moet aan onze soldaten worden gesteld‘, reageerde Kremlin-woordvoerder Dmitri Peskov, die als het om de oorlog in Oekraïne gaat vaker namens het leger spreekt.
Tweede front
Turkije, de voornaamste bondgenoot van Azerbeidzjan, wordt er door sommige pro-Kremlinmedia van beschuldigd opzettelijk een tweede front te hebben geopend in Karabach. Dat zou niet alleen in hun eigen voordeel zijn, maar tot doel hebben Oekraïne te helpen. Ankara stuurt zijn Bayraktar-drones immers naar beide fronten, zo luidt de redenering.
‘Bovendien is Turkije lid van de NAVO’, benadrukte Tsargrad TV, dat eraan herinnert dat Rusland niet alleen tegen Oekraïne vecht, maar tegen het hele Westen. ‘Dit is echt niet het juiste moment voor kleine lokale conflicten’, aldus het nationalistische Russische tv-kanaal.
Vandaar dat de Zuidelijke Kaukasus Moskou momenteel veel zorgen baart. Iets dergelijks is in Karabach niet meer voorgevallen sinds de herfst van 2020. Er is regelmatig sprake geweest van wapengekletter, waarbij de ene partij de andere de schuld gaf. Maar niet eerder lanceerde Azerbajdzjan een tegenaanval ondanks de aanwezigheid van Russische soldaten. Karabach is weliswaar bijna 600 kilometer verwijderd van Vladikavkaz, de dichtstbijzijnde grote Russische stad, maar rust in de regio is momenteel van het grootste belang voor Moskou.
Vooralsnog hebben de Oekraïners hun hoop gevestigd op Karabach
Rusland zit sowieso niet te wachten op gewapende conflicten elders. Niet aan de Tadzjieks-Afghaanse grens, die geen Russische grens is maar toch door Russische grenswachten wordt bewaakt, en ook niet in Abchazië en Zuid-Ossetië, de Georgische gebieden die door het Russische leger worden bezet. En al helemaal niet in Transnistrië, een autonome regio binnen de internationaal erkende grenzen van Moldavië, waar een plaatselijke Russische ‘vredeshandhavingseenheid’ als het ware een openluchtmuseum uit het Sovjettijdperk in stand houdt.
In Kyiv juicht men daarentegen het ontstaan van andere fronten toe. Vooralsnog hebben de Oekraïners hun hoop gevestigd op Karabach. In Georgië, dat zij rechtstreeks hebben benaderd, is hun nogal gedurfde verzoek in die richting niet goed onthaald.
De secretaris van de Oekraïense Nationale Veiligheids- en Defensieraad, Oleksy Danilov, verklaarde zelfs dat als Georgië en Moldavië militaire operaties zouden starten met het doel de bezette gebieden Zuid-Ossetië, Abchazië en Transnistrië op de Russen te heroveren, de uitkomst van de oorlog in Oekraïne een uitgemaakte zaak zou zijn.
Want Rusland kan het zich niet veroorloven zijn bezettingsmacht in de voormalige Sovjetrepublieken aan te spreken om ze in te zetten in Oekraïne. Veel deskundigen, waaronder Russen, zijn van mening dat Rusland niet opgewassen zal zijn tegen een oorlog op meerdere fronten – die het land in het verleden zelf heeft gecreëerd om zijn militaire en politieke invloed uit te breiden.
Riskante strategie
Maar noch Tbilisi, noch Chisinau [de hoofdsteden van respectievelijk Georgië en Moldavië] zijn voorlopig van plan van de situatie te profiteren, omdat zij dit niet in hun belang achten. Georgië heeft zich zelfs niet aangesloten bij de sancties tegen Rusland en Russische burgers kunnen gewoon Georgisch grondgebied betreden. Hoewel Georgië gedeeltelijk door Rusland is bezet, is het land geen bondgenoot van Oekraïne geworden.
Rusland is daarom overgegaan op een nogal riskante strategie. Op Russischtalige sociale media zijn inmiddels video’s verschenen waarop te zien is hoe troepen die in Zuid-Ossetië en Abchazië gelegerd waren, naar het westen trekken. Die informatie is bevestigd door de onderzoeksjournalistieke website Russia Insider en door TheWashington Post, die bronnen uit het Pentagon citeren. Het exacte aantal soldaten en materieel dat de Russen uit de Kaukasus terugtrekken is onbekend. Manschappen en materieel zullen aan het Oekraïense front worden toegevoegd, waarschijnlijk via de Krimbrug en het bezette schiereiland, om daarna deel te nemen aan de gevechten in Zuid-Oekraïne.
Ondertussen maken Russische media melding van toenemende spanningen aan de Tadzjieks-Afghaanse grens, die wordt bewaakt door Russische grenswachten en soldaten van de 201e Divisie, die in Tadzjikistan zijn gestationeerd. Islamisten zouden een conflict willen uitlokken in de regio Gorno-Badachsjan (de oostelijke autonome provincie van Tadzjikistan). Deze informatie zou afkomstig zijn van een geheim rapport van de buitenlandse inlichtingendienst en werd zeer recentelijk verspreid op Russischtalige sociale netwerken.
Uiteraard kan niet al deze informatie door onafhankelijke bronnen worden geverifieerd. Maar het vooruitzicht van dit mogelijke nieuwe front wordt vanuit Kyiv niettemin met enige hoop gevolgd.
Deze website gebruikt cookies. Door de site te gebruiken gaan we er vanuit dat je ze accepteert. OK
Manage consent
Over onze cookies
Deze website gebruiks cookies die de gebruikservaring verbeteren. De cookies die we als noodzakelijk categoriseren worden opgeslagen door je browser en zijn essentiëel voor een goede werking van de basisfuncties van deze website. We gebruiken ook third-party cookies die ons helpen te analyseren hoe deze website gebruikt wordt. Deze cookies kunnen ook voor marketingdoeleinden worden gebruikt. Ze worden alleen door je browser opgeslagen als je daar toestemming voor geeft.
Onze noodzakelijke cookies zijn essentiëel voor het goed functioneren van deze website. De basisfuncties en beveiliging van deze website zijn hiervan afhankelijk. Deze cookies slaan geen persoonlijke informatie op.
