Maandag 9 juni werd het hulpschip Madleen, dat op weg was naar Gaza, door de Israëlische veiligheidsdiensten onderschept. De humanitaire missie kwam daarmee tot een abrupt einde. Was de boottocht van de Madleen een geslaagde activistische boodschap of eerder een mislukte pr-stunt?
‘Greta zou deze stunt nooit hebben geprobeerd in de buurt van wateren onder controle van Hamas’
Het zeilschip Madleen van de organisatie Freedom Flotilla met activisten en beroemdheden aan boord, waaronder Greta Thunberg, werd maandag op 9 juni onderschept door de Israëlische veiligheidsdiensten. Het schip was onderweg naar Gaza in een poging de Israëlische zeeblokkade te doorbreken en hulp te bieden aan de Gazanen. Op ongeveer 200 meter van de kust werd het zeilschip onderschept door Israël.
Op beelden van de Israëlische veiligheidsdiensten is te zien hoe de bemanning van Madleen met respect wordt behandeld terwijl ze werden onderschept, schrijft Zina Rakhamilova in Israel Hayom. De activisten op de boot beweren dat ze werden ontvoerd, maar Rakhamilova wijst erop dat ze eten en drinken kregen en door de soldaten werden geëscorteerd naar de Israëlische kust. Inmiddels is de bemanning aangekomen in Israël en een deel van hen is gedeporteerd naar Frankrijk.
Ze rekenden er op dat ze gestopt zouden worden door Israël.
Freedom Flotilla Coalition (FFC) heeft al eerder de maritieme Israëlische blokkade van Gaza proberen te doorbreken, bijvoorbeeld met de missie Mavi Marmara in 2010, die uitliep op een gevecht tussen de Israëlische veiligheidsdiensten en de bemanning. Negen activisten werden gedood door Israëlische soldaten. Volgens Israël is de blokkade er om de smokkel van wapens naar Gaza tegen te gaan. Het doorbreken van deze blokkade zou dus een gevaar voor Israël zijn. Rakhamilova beweert dat de overname van de Madleen, net als van ieder ander schip dat de blokkade overtreedt, legitiem was.
Hoewel de activisten aan boord van de Madleen hun reis als een humanitaire missie beschrijven, wijst Rakhamilova op de vele foto’s en video’s waar de bemanning geniet van de boottocht. Ze noemt de reis van de Madleen daarom een publiciteitsstunt. In haar ogen lijkt de boottocht meer op een vakantieuitstap gesponsord door ngo’s dan op een daadwerkelijke onderneming van humanitaire hulp. De activisten waren volgens Rakhamilova ongeorganiseerd en ongeinformeerd. Ze hadden geen plan voor hun aankomst in Gaza. Sterker nog, ze rekenden er juist op dat ze gestopt zouden worden door Israël. ‘Greta zou deze stunt nooit hebben geprobeerd in de buurt van wateren onder controle van Hamas. Ze wist dat ze veilig was omdat Israël haar zou tegenhouden.’
‘Zulke acties van het maatschappelijk middenveld belichten niet alleen de fouten van internationale machthebbers, maar ook hun medeplichtigheid’
Chris Doyle wijst erop dat Israël hongersnood gebruikt als oorlogswapen. Voedselleveringen worden door blokkades buiten Gaza gehouden en hulpfaciliteiten worden bewust verwoest door de Israëlische autoriteiten. De maritieme blokkade van Gaza door de Israëlische autoriteiten is volgens Doyle illegaal. In januari 2024 heeft het Internationale Gerechtshof besloten dat humanitaire hulp zonder problemen Gaza moet kunnen bereiken.
Het doel van de Madleen was om deze blokkade te doorbreken en de oorlogsmisdaden aan te kaarten. Critici beschrijven de tocht als een publiciteitsstunt. De bemanning heeft uitgebreid gebruikgemaakt van sociale media en het eten aan boord is maar een symbolische hoeveelheid. Maar voor Doyle is dit juist de bedoeling van activistische acties zoals deze. ‘Zulke acties van het maatschappelijk middenveld belichten niet alleen de fouten van internationale machthebbers, maar ook hun medeplichtigheid’, schrijft Doyle in Arab News.
Wat zou er gebeuren als een hele vloot van de NAVO zich naar de kust van Gaza zou begeven?
De Madleen werd meerdere keren lastiggevallen door de Israëlische autoriteiten tijdens haar reis. De communicatieapparatuur op het schip werd geblokkeerd. Uiteindelijk werd de zeilboot gekaapt. Doyle haalt aan dat Israël het narratief rond de Madleen zal proberen te domineren. De regering van het land heeft de activisten beschuldigd van antisemitisme. Maar de recente oorlogsmisdaden, waaronder het bewust verhongeren van de Palestijnen in Gaza, zorgt ervoor dat Israëls woord nog weinig inhoudt. Net zoals de weinig tot niks zeggende veroordelingen en beloftes van Westerse landen om hulp te bieden.
Doyle vindt de missie van de Madleen, genoemd naar een Gazaanse vissersvrouw, een dappere en indrukwekkende actie, gezien de Israëlische aanvallen op hulpschepen uit het verleden. Hij benadrukt dat de internationale gemeenschap nog steeds weinig oog heeft voor de humanitaire crisis in Gaza. Hij vraagt zich dan ook af waarom er niet meer boten naar Gaza varen. Wat zou er gebeuren als een hele vloot van de NAVO zich naar de kust van Gaza zou begeven?
