Volgens wetenschappers zijn deze resultaten zeer bemoedigend
Artsen in het Verenigd Koninkrijk hebben de geboorte bekendgemaakt van acht gezonde baby’s die ter wereld kwamen dankzij een baanbrekende procedure waarbij IVF-embryo’s worden gecreëerd met DNA van drie personen om te voorkomen dat de kinderen ongeneeslijke genetische aandoeningen erven. Dat schrijft The Guardian.
De twintig moeders die betrokken waren bij het experiment, liepen allemaal een hoog risico om levensbedreigende ziekten door te geven aan hun baby’s als gevolg van mutaties in hun mitochondriën, de kleine structuren die zich in cellen bevinden en die de energie leveren die ze nodig hebben om te functioneren.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
In het onderzoek dat woensdagavond in het New England Journal of Medicine werd gepubliceerd en waar de wetenschappelijke gemeenschap al jarenlang naar uitkeek, is te lezen dat het twintigtal vrouwen een ‘mitochondriale donatie’ kreeg om te voorkomen dat ze een zeldzame genetische ziekte aan hun kind zouden doorgeven.
‘De procedure bestaat erin de eicel van de moeder te bevruchten met het sperma van de vader en vervolgens het genetisch materiaal van de kern over te brengen naar een gezonde, bevruchte eicel van een donor waarvan de kern is verwijderd’, legt The Guardian uit.
Het Verenigd Koninkrijk is een pionier op het gebied van mitochondriale donatie. Dit is daar sinds 2015 toegestaan, wat het experiment mogelijk heeft gemaakt. Volgens verschillende wetenschappers zijn deze resultaten zeer bemoedigend.
IVF betaalbaar maken was een van zijn verkiezingsbeloften
De Amerikaanse president Donald Trump ondertekende dinsdag een decreet dat zijn regering verplicht om binnen drie maanden ‘manieren te vinden om de hoge kosten van in-vitrofertilisatie (IVF) te verlagen’, schrijft CBS News. ‘Ziektekostenverzekeraars zijn momenteel niet verplicht om IVF-behandelingen te dekken, die tienduizenden dollars kunnen kosten,’ aldus het nieuwsnetwerk.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
In het decreet staat dat de regering-Trump ‘moet zorgen voor betrouwbare toegang tot IVF-behandelingen, onder andere door onnodige regeldruk te verminderen, om IVF-behandelingen aanzienlijk betaalbaarder te maken’. Tijdens de campagne in 2024 had Donald Trump zichzelf gepresenteerd als een voorvechter van IVF en had hij beloofd dat de behandeling ‘gedekt zou worden door de overheid of door verzekeringsmaatschappijen als hij herkozen zou worden’.
De rechter oordeelde eerder dat embryo’s ‘kinderen’ waren
Het parlement in Alabama heeft woensdag wetgeving aangenomen die aanbieders van in-vitrofertilisatie vrijwaart van civiel- en strafrechtelijke aansprakelijkheid. Dat schrijft The New York Times. Deze wet was nodig omdat een uitspraak van het Hooggerechtshof van Alabama had bepaald dat ingevroren embryo’s als kinderen moeten worden beschouwd, nadat een kliniek was aangeklaagd vanwege het vernietigen van embryo’s. Als gevolg hiervan stopten vruchtbaarheidsklinieken al hun behandelingen in de staat.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Na de ondertekening van de wet zei ten minste één grote kliniek dat het de embryotransfers in het kader van ivf-behandeling had hervat. Een andere aanbieder zei tegen de krant uit New York dat hij niet zeker was van de reikwijdte van de bescherming en zou wachten op ‘juridische opheldering’. Wetgevers en juristen erkenden dat de wet geen antwoord gaf op existentiële vragen die door de rechtbank waren opgeworpen over de definitie van wanneer iets al een mens kan worden beschouwd, waardoor de kans bestaat dat de wet in de rechtbank kan worden aangevochten.
De overweldigende steun – 81 tegen 12 met 9 onthoudingen in het Huis en 29 tegen 1 in de Senaat – kwam amper twee weken na de uitspraak. ‘Het toonde de intense urgentie onder Republikeinen om ivf-behandelingen te beschermen, zelfs als dat betekende dat ze de netelige tegenstrijdigheden in hun belofte om ongeboren leven te beschermen moesten omzeilen’, schrijft The New York Times.
De bevolking in China krimpt voor het eerst in lange tijd. De regering probeert het probleem aan te pakken door vruchtbaarheidstrajecten te subsidiëren, die voor veel stellen op dit moment te duur zijn. Toch lijkt dit weinig uit te halen. ‘Het algemene beeld is dat mensen minder geneigd zijn om kinderen te krijgen.’
Deze koude en bewolkte ochtend in november is een dag vol beloftes voor Guo Meiyan en haar man: ze hebben eindelijk de kans om een gezin te stichten. Maar Guo (39), die op een brancard naar een ziekenhuiskamer is gereden waar een arts haar bevruchte eicellen weer terug in haar baarmoeder plaatst, is ook angstig. ‘Als de transplantatie niet slaagt is al het geld dat we hebben uitgegeven weggegooid, alle pijn die ik heb doorstaan vergeefs geweest en zullen we opnieuw moeten beginnen.’ Ze is samen met haar man vanuit de noordelijke stad Zhangjiakou 200 kilometer naar Beijing gereisd. Tijdens de laatste fase van de ivf-behandeling woonden ze een maand lang in hotels om dicht bij het ziekenhuis te zijn.
Ze behoren tot de honderdduizenden Chinese stellen die elk jaar een beroep doen op voortplantingstechnologie, nadat andere mogelijkheden om zwanger te worden zijn uitgeput. Mensen die vanuit alle hoeken van het land naar grote steden als Beijing reizen in de hoop hun kansen op een kleine te vergroten. Velen van hen staan al voor zonsopgang in lange rijen voor ziekenhuizen, enkel voor een consult.
De Chinese regering wil de techniek, die pas in 2001 legaal werd in China, nu toegankelijker maken. De belofte is om een deel van de kosten – meestal enkele duizenden dollars voor elke ivf-ronde – te dekken via een nationale ziektekostenverzekering. Het is een van de meer dan een dozijn beleidsmaatregelen die de Chinese overheid neemt tegen wat wordt gezien als een zeer groot probleem: een vruchtbaarheidscijfer dat zo laag is dat de Chinese bevolking begint te krimpen.
‘Dubbel inkomen, geen kinderen’
China heeft dit punt eerder bereikt dan andere landen in een vergelijkbaar stadium van economische ontwikkeling. Nu er elk jaar minder baby’s worden geboren en de oudste mensen in China langer leven, ziet de regering zich genoodzaakt een aantal met elkaar samenhangende problemen aan te pakken: een krimpende beroepsbevolking, een pensioenstelsel dat nog in de kinderschoenen staat en een generatie jongeren die niet geïnteresseerd is in het krijgen van kinderen.
Het subsidiëren van vruchtbaarheidsbehandelingen zoals ivf ‘is nogal wat’, aldus Lin Haiwei, directeur van het Beijing Perfect Family Hospital, waar Guo haar procedure onderging. Bij deze technologie worden eicellen in een laboratorium met sperma bevrucht, waarna de embryo, als het is gelukt, in de baarmoeder wordt geplaatst. Patiënten gaan ver om vruchtbaarheidsbehandelingen te kunnen betalen. Sommigen sluiten leningen af bij familieleden. Boeren plannen hun afspraken na de oogst in de herfst, wanneer ze geld hebben. Maar ook al is er een duidelijke vraag naar vruchtbaarheidsbehandelingen, het aantal patiënten dat het ziekenhuis bezoekt, daalt elk jaar, aldus Lin. ‘Het algemene beeld is dat mensen minder geneigd zijn om kinderen te krijgen.’
De grootste uitdaging voor China is dan ook om het dalende geboortecijfer te keren. Jonge mensen klagen over economische onzekerheid en over de financiële lasten die het krijgen van kinderen met zich meebrengt. Daarnaast verzetten ze zich tegen de traditionele ideeën over de rol van de vrouw als huisvrouw. Ze willen zich concentreren op hun carrière of omarmen een levensstijl die bekendstaat als ‘dubbel inkomen, geen kinderen’.
De overheid doet ondertussen haar best een van de laagste vruchtbaarheidscijfers ter wereld op te krikken. Volgens deskundigen is het vrijwel onmogelijk om de Chinese bevolking weer te laten groeien, maar kan het land zijn geboortecijfer wel op peil houden. Het toegankelijk maken van voortplantingstechnologieën zou kunnen helpen, zoals het ook heeft geholpen in rijkere landen als Denemarken, zegt Ayo Wahlberg, antropoloog aan de Universiteit van Kopenhagen.
‘Het is als het plakken van een pleistertje op een enorme wond’
China heeft onlangs beloofd tegen 2025 minstens één ivf-faciliteit te bouwen per 2,3 tot 3 miljoen mensen. Het land telt nu 539 medische instellingen en 27 spermabanken die zijn goedgekeurd om voortplantingstechnologie toe te passen. Elk jaar verzorgen deze instellingen meer dan een miljoen ivf- en andere vruchtbaarheidsbehandelingen. Zo’n driehonderdduizend baby’s werden er tot nu toe verwekt.
Volgens deskundigen zijn dit zinvolle manieren om stellen met een kinderwens te helpen. Als China deze diensten op een betaalbare manier kan uitbreiden, kan het zelfs model staan voor andere landen die met soortgelijke vruchtbaarheidsproblemen kampen. Maar of het veel zal veranderen aan de demografische ontwikkeling van het land is de vraag. ‘Het is als het plakken van een pleistertje op een enorme wond,’ zegt Wahlberg, die een boek schreef over vruchtbaarheid in China.
Ivf veranderde het leven van stellen als Wang Fang en haar man. Wangs eerste huwelijk eindigde in een scheiding, omdat het kinderloos bleef. In 2016 kreeg ze twee ivf-behandelingen en in 2017 beviel ze van een tweeling. Zowel Wang, een fabrieksarbeider, als haar man, een elektricien, gaven tijdens de zwangerschap hun baan op om zich voor te bereiden op de geboorte.
‘Als je geen kinderen hebt kan je je in onze woonplaats eigenlijk niet vertonen’
Toen de eerste ivf mislukte, waren ze erg van slag. Ze kwamen erachter dat ze misschien een spermadonor nodig hadden, iets wat Wang voor de familie verzweeg; haar ouders denken dat de vruchtbaarheidsproblemen van het stel aan haar te wijten zijn. ‘Als je geen kinderen hebt kan je je in onze woonplaats eigenlijk niet vertonen,’ zegt ze. De wachttijd van veertien dagen om te bepalen of de behandeling succesvol was, voelde de tweede keer dat ze ivf deden ‘als een halve eeuw’, zegt ze.
Familieleden boden aan bij te springen met spaargeld om de kosten van meer dan 20.000 euro te dekken. Het is een enorm bedrag voor het echtpaar, dat maandelijks een gezamenlijk inkomen van minder dan 1100 euro had toen ze allebei nog werkten. ‘Ivf is niet eenmalig, en ons geld was na verschillende grote uitgaven op, dus we moesten geld lenen om door te gaan,’ aldus Wang. Als een deel van die kosten door de ziektekostenverzekering zou zijn vergoed, zoals de regering nu van plan is. ‘Dan zou dat ons zeker hebben geholpen en de druk enigszins hebben verlicht’.
Complexe relatie
Een ivf-behandeling kan tussen de 4500 en 11.000 euro kosten, voor veel stellen zijn vier of vijf behandelingen nodig. Elke behandeling heeft een slagingskans van ongeveer 30 procent. Met de nieuwe overheidsmaatregelen zou de ziektekostenverzekering waarschijnlijk ongeveer de helft van de kosten dekken, zegt Lin Haiwei van het Beijing Perfect Family Hospital. Het beleid is nog niet in werking getreden, de details zijn onduidelijk en een dodelijke uitbraak van corona zou de zaken kunnen vertragen. Toch verwacht Lin dat een versie van het beleid in de komende maanden zal worden ingevoerd. Maar hij is ook realistisch over het effect ervan. ‘Het is lastig om veel groei in onze sector te verwachten aangezien het algemene vruchtbaarheidscijfer en de bereidheid om kinderen te krijgen afnemen.’
China heeft een complexe relatie met vruchtbaarheid. Drie decennia lang beperkte de overheid gezinnen tot één kind, soms met brute maatregelen. Tegenwoordig wordt 18 procent van de paren in China geconfronteerd met onvruchtbaarheid – wereldwijd is het gemiddelde ongeveer 15 procent. Onderzoekers noemen daarvoor verschillende factoren, waaronder het feit dat Chinese koppels vaak pas later kinderen krijgen en de veelvuldige abortussen in het land, die volgens deskundigen invloed kunnen hebben op de vruchtbaarheid.
Su Yue (32) had zelf nooit een sterke kinderwens, maar haar man en schoonfamilie wel. Nadat het stel het enkele jaren had geprobeerd, gaf haar schoonmoeder hun geld om met ivf-behandeling te beginnen. Vorig jaar hadden ze succes. Su is dol op haar zoon, die ze liefkozend ‘Cookie’ noemt. Maar ze vertelt ook dat het moederschap haar haar baan heeft gekost. Toen ze vanuit huis werkte kon ze borstvoeding geven, maar dat veranderde toen haar werkgever eiste dat ze naar kantoor kwam. Als millennial met carrièreplannen betreurt ze deze gang van zaken.
Guo Meiyan doet het thuis in Zhangjiakou rustig aan sinds de succesvolle behandeling eind november. In het restaurant van haar en haar man was het druk in de periode rond nieuwjaar. Ze helpt nog steeds mee in de zaak en vond daarnaast de tijd om twee dekens te breien voor de baby. Maar meestal probeert ze te rusten in bed, zegt Guo. ‘Ik ben de hele tijd misselijk en draaierig.’
Een op de vier vrouwen die in de tweede helft van de jaren zeventig zijn geboren, wordt geen moeder. Niet omdat ze dat niet wil, maar omdat ze het niet kan. De pijn die dit bij betrokkenen veroorzaakt, wordt vergroot door het taboe dat op het onderwerp rust. ‘Een vrouw moet moeder worden, hoe dan ook, tegen elke prijs.’
Onvruchtbaarheid
‘Niet in staat zijn een zwangerschap te voldragen ook al kun je wel zwanger worden.’ De begrippen steriliteit en onvruchtbaarheid worden vaak door elkaar gebruikt, maar zijn medisch gezien niet hetzelfde. Dit is een van de vele voorbeelden van het gebrek aan kennis over vruchtbaarheidsproblemen bij vrouwen. De meeste mensen zien vruchtbaarheid als iets vanzelfsprekends, tot er opeens belemmeringen opduiken. En naast de emotionele en financiële belasting brengt onvruchtbaarheid ook andere problemen met zich mee: de maatschappelijke druk om kinderen te krijgen en de geheimzinnigheid waarmee vruchtbaarheidsproblemen worden omgeven. Zes vrouwen en een man praten openhartig over het onderwerp, dat in hun ogen bij het moederschap hoort, ook als die zo gewenste ‘wonderbaby’ aan het eind van de rit niet komt.
Dit artikel werd genomineerd voor de shortlist van de Innovation Award van de European Press Prize 2021.
‘De eerste paar jaar heb ik er niet over gepraat, uit schaamte. Ik voelde me ellendig dat ik de enige vrouw in mijn omgeving was die niet zwanger kon worden of een kind kon krijgen. Alsof dat mijn eigen schuld was. Soms dacht ik zelfs: Misschien wil ik het niet graag genoeg? Wil ik soms niet echt moeder worden? Ik had het idee dat mijn lichaam anders was dan dat van andere vrouwen. Dat is niet zo: onvruchtbaarheid is iets natuurlijks, het hoort ook bij het moederschap.’
De Míriam van nu is niet dezelfde als de Míriam van tien jaar geleden, die zich ervoor schaamde om over haar onvruchtbaarheidsproblemen te praten. Nu is ze een vrouw die de dingen bij de naam noemt. Ze heeft genoeg van dat ‘wonderbaby’-verhaal, over vrouwen die na jaren worstelen met onvruchtbaarheid en allerlei medische behandelingen uiteindelijk dat zo gewenste kind krijgen. Ze vindt dat er in dat verhaal nog een ander personage thuishoort: dat van de kinderloze vrouw.
‘Want dat is onvruchtbaarheid óók,’ zegt zij. ‘Het eindigt niet altijd met een baby in je armen.’ Vier op haar arm getatoeëerde stipjes, voor elk niet-geboren kind één, vormen het zichtbare aandenken aan de vier miskramen die ze heeft gehad. Voor haar lag de grens bij het moment dat ze aangewezen zouden zijn op een medisch geassisteerde bevruchting. ‘Dat wilden we niet: het leek zo zakelijk en ik had het gevoel dat we daarmee ingingen tegen wat mijn lichaam me vertelde. Bovendien kostte het veel geld om op die manier een kind te krijgen en zag ik ook op tegen de druk van de angst dat het toch weer mis zou gaan.’
‘Maar toen de tijd daar was en we beseften dat we via de natuurlijke weg geen kind zouden krijgen, dacht ik dat ik misschien een belemmering opwierp tegen zwanger worden via andere methode die niet beter of slechter was.’ Uiteindelijk besloten haar partner en zij om één poging te doen en probeerden ze eiceldonatie, maar zonder succes. En na tien jaar leven met onvruchtbaarheid, besloten ze het niet langer te proberen. Ze was toen 41. Eén jaar verwijderd van 42, de leeftijd die ze voor zichzelf als grens om moeder te worden had gesteld.
1. Wanneer zeg je: het is genoeg?
Míriam Aguilar ‘Het is heel belangrijk om voor jezelf een grens te bepalen, want de samenleving oefent druk op je uit om het te blijven proberen: “Je zult het zien: de volgende keer gaat het vast goed!” Waarom horen vrouwen die het blijven proberen toch altijd dat ze zo dapper zijn? Terwijl degenen die besluiten te stoppen worden beschouwd als zielenpieten die het niet gered hebben. Hoe lang had ik het moeten blijven proberen? En wie weet zou ik dan nu uiteindelijk wel een kind hebben en me realiseren dat ik niet gelukkiger was dan daarvóór. De dag waarop we besloten dat het klaar was, voelde ik me bevrijd. Ik had gedaan wat ik kon en moest accepteren wat mijn lichaam niet kon.’
15-20 procent van de paren in de vruchtbare leeftijd hebben last van vruchtbaarheidsproblemen
Ariana Ruglio
‘Waar je de grens trekt is heel persoonlijk. Ik heb al een dochter. Als ik nog helemaal geen kinderen had, zou ik het misschien wel blijven proberen. Of misschien niet. Ik denk dat je de grens moet trekken bij het moment dat je er zelf niet meer tegen kunt. Hou dan op en kijk eens goed naar je leven. Ik vind het een verschrikkelijk idee om dit allemaal continu te moeten doormaken. Het is ook moedig om te zeggen: “Dit was het.” Want het leven is veel meer dat dat. Voor ons was de grens dat ik meer wilde dan alleen moeder zijn.’
Sandra Arolas
‘Dit was echt de laatste poging. Dat klinkt vreemd, omdat we zo lang zijn doorgegaan, maar het was ook de laatste om economische redenen. Want die behandelingen zijn niet gratis. En ook: je krijgt heel sterke hormoonbehandelingen en ik kan niet mijn hele leven hormonen blijven slikken. We gingen met een superdik dossier naar de arts en zeiden: “Dit is het dossier van alle behandelingen die ik heb gehad, dit hebben we allemaal al gedaan en dit is het laatste dat we willen doen.”’
Ona Campillo
‘Ik blijf het niet eeuwig proberen. Er is een grens aan: we zijn ons ervan bewust dat we het nu al twee jaar proberen, we hebben vier miskramen gehad, en nu doen we in vitro-fertilisatie. Op een bepaald moment is het geld op. Dat zal een behoorlijk bepalende factor zijn.’
Sandra Albert
‘Als ik de loterij had gewonnen, was ik het wel blijven proberen, maar het kostte veel geld en we besloten uit financiële overwegingen om niet door te gaan.
Ze zeiden tegen ons: “Blijf het proberen en wie weet heb je geluk”. Hoeveel miskramen moet ik krijgen voordat ik een keer geluk heb? Elke keer als je een miskraam hebt, is het lichamelijk heel zwaar, en psychologisch ook. Voor mij was het een verschrikkelijke teleurstelling. Het was een mislukking. Ik bleef maar huilen en mijn partner zei dan tegen me: “Niet huilen.” Ik had het nodig om te huilen, ik had het recht om boos te zijn en ik moest rouwen. En dat veroorzaakte ook veel spanningen.’
Na drie vroege miskramen, een buitenbaarmoederlijke zwangerschap en een medische pelgrimstocht beseften Sandra en haar man dat hun zwangerschappen nooit levensvatbaar zouden zijn. Het was het gevolg van een genetische afwijking bij hem. Het was een opluchting om de oorzaak te weten en vooral om de schuldgevoelens uit hun hoofd te kunnen zetten. Ze wendden zich tot geassisteerde voortplanting en na drie vergeefse ivf-pogingen, waarover ze hun omgeving niet vertelden, legde Sandra Albert zich erbij neer dat ze nooit kinderen zou krijgen. Hun relatie had zwaar onder dit alles geleden en zelf kon ze zich eindelijk herstellen van de emotionele en lichamelijke uitputting van zoveel jaren mislukte pogingen. Al die tijd had ze het voor zich gehouden, maar nu hielp het haar dat ze een groep vrouwen vond die hetzelfde hadden meegemaakt, zodat ze zich begrepen voelde en ook andere vrouwen kon helpen.
‘We beleefden het ieder op onze eigen manier. Hij trok zich terug in zijn wereld en ik in de mijne. We groeiden uit elkaar. We konden geen manier vinden om hier samen doorheen te komen en onze relatie sterker te maken in plaats van zwakker. Uiteindelijk zijn we uit elkaar gegaan. Ons onvermogen om kinderen te krijgen heeft daarin een grote rol gespeeld, want hij weigerde om adoptie te overwegen. Ik kon me geen leven zonder kind voorstellen. En het was voor mij heel moeilijk te zien dat hij daar niets aan wilde doen.’
Míriam
‘Je kunt niet zeggen dat het een negatieve invloed op onze relatie heeft gehad, sommige dingen maken de band juist sterker. Misschien heeft het wel invloed op ons seksleven: het is vreselijk om jarenlang op het moment van de ovulatie te moeten vrijen! Het wordt heel machinaal, wanneer je als stel zoiets natuurlijks gebruikt voor een bepaald doel. Bij seks moet het om de seks gaan, niet om kinderen krijgen.’
Ona
‘Ik werd af en toe wel gespannen, want het is heel frustrerend om je seksleven zo te moeten plannen. Die druk ben je tenminste kwijt als je een ivf-traject ingaat.’
Ariana
‘Mijn seksualiteit is anders dan vijf jaar geleden, maar dat geld ook voor mijn kijk op kinderen krijgen. Nu ben ik juist bang dat ik zwanger word: de arts heeft me verteld dat 99 procent van mijn zwangerschappen in een miskraam zal eindigen en dus moet je altijd ‘oppassen’.
We hebben elkaar veel steun gegeven. Hij wilde meer kinderen en als het aan hem had gelegen zouden we het nog eens hebben geprobeerd, maar dat wilde ik niet. Je moet veel met elkaar praten en heel eerlijk zijn over hoe je je voelt en waar je bang voor bent, want een relatie kan gemakkelijk bezwijken onder al dat gedoe.’
Ona en Edu
O: ‘Wij hadden het geluk dat we elkaar goed begrepen, we konden elkaar steunen en ik denk dat het onze relatie sterker heeft gemaakt; onze pech heeft ons dichter bij elkaar gebracht.’
E: ‘Soms wist ik niet of ik wel de juiste ondersteuning bood. Maar ik probeerde er voor haar te zijn, haar te begrijpen. Natuurlijk hoef je niet altijd sterk te zijn. Dankzij dit alles hebben wij geleerd dat er momenten zijn waarop je elkaar moet opvangen. Op sommige dagen ben ik heel negatief en op andere dagen is zij dat.
Op dit moment hebben we drie of vier zwangerschappen in onze omgeving en we zouden liegen als we zeiden dat dat geen pijn doet. Uiteindelijk leer je het te aanvaarden, want je bent natuurlijk ook blij, het zijn je vrienden. Tegelijkertijd denk je: “Waarom overkomt mij dit?” Maar uiteindelijk leg je je erbij neer. Hoe lang het ook doorgaat, het zal altijd moeilijk voor ons blijven. Je moet accepteren dat je boos wordt. Verdriet en boosheid moeten er nu eenmaal uit.’
Een positieve zwangerschapstest, die voor veel mensen gelijk staat aan blijdschap, betekent voor hen: ‘paniek’
Zij begonnen drie jaar geleden voor het eerst te proberen in verwachting te raken. Ze dachten dat dat ‘een eitje’ zou zijn, net als in de meeste tv-series en films. Vanwege een menstruatie die uitbleef, gingen ze naar een dokter, die bevestigde dat Ona zwanger was geworden… en de vrucht had verloren. In de maanden daarna gaf de Predictor nog drie keer een positieve uitslag, die ofwel in een miskraam of in een buitenbaarmoederlijke zwangerschap eindigde.
Het gevaarlijkste moment kwam toen Ona, zwaar bloedend, met spoed geopereerd moest worden vanwege een geperforeerde eileider. ‘Op zo’n moment ben je er niet mee bezig of je vader wordt of niet, want je loopt kans je partner te verliezen,’ zegt Edu. Nu weten ze dat ze niet langer kunnen proberen om op een natuurlijke manier zwanger te worden. Ze zijn al te vaak op de Eerste Hulp beland. Een positieve zwangerschapstest, die voor veel mensen gelijk staat aan blijdschap, betekent voor hen: ‘paniek’. Volgens de artsen zijn zij een ‘heel duidelijk’ geval van onvruchtbaarheid en ze staan op de wachtlijst voor ivf in de reguliere gezondheidszorg. Tegelijkertijd zijn ze ook aan het traject in de particuliere sector begonnen. Daar zitten ze nu middenin. We interviewden hen een paar dagen voor de terugplaatsing van het enige levensvatbare embryo dat hun eerste ivf had opgeleverd, en die hun zo’n 10.000 euro heeft gekost. Ze beleven het, zeggen ze ‘met de handrem erop’.
‘Het is een zware tijd, het schudt je emotioneel door elkaar en je hebt momenten waarop je er spijt van hebt en tegen jezelf zegt dat het jouw schuld is. Je ziet vriendinnen in verwachting raken terwijl jij al tweeënhalf jaar aan het proberen bent. En dan zeggen mensen dingen tegen je als: “Hou er gewoon mee op, en je zult zien dat je zwanger wordt. Je moet er gewoon niet meer zo over nadenken.”’
Sandra Albert
‘Wij kregen steeds de vraag: ‘En, wanneer komen de kinderen?’ En als je op dat gebied problemen hebt, is dat ingewikkeld. Elk stel heeft zijn eigen tempo en eigen problemen. Deze vragen zouden niet gesteld moeten worden. Als een stel al lang bij elkaar is en geen kinderen heeft, is dat omdat ze het niet willen of omdat ze het niet kunnen.’
Míriam
‘Er is een moment geweest waarop ik me afvroeg: “Als ik die druk niet voelde, zou ik dan doorgaan?” Je vraagt je af of je dit allemaal doet omdat je moeder wilt worden of omdat je moeder moet zijn om in het plaatje te passen van hoe de samenleving is ingericht. Ik begreep dat ik moeder wilde zijn, maar het was ook zo dat ik veel druk voelde.’
Glòria Labay
‘Wij leven in een wereld die is gericht op kinderen krijgen, maar mijn partner en ik vormen nu ook een gezin, ook al hebben we geen kinderen samen.’
Ariana
‘Het lijkt wel of het moederschap voor een vrouw het hoogste doel is. Dat is een patriarchale instelling. Een vrouw moet moeder worden, hoe dan ook, tegen elke prijs; het maakt niet uit of je lichaam volgestopt wordt met hormonen en medicijnen, het maakt niet uit of je kinderen doodgaan tijdens de zwangerschap, je moet het blijven proberen en dat heeft veel te maken met het idee dat vrouw zijn betekent moeder zijn.’
4. De gevolgen: lichamelijk…
Míriam
‘Het verlies van mijn baby’s was heel pijnlijk en de eerste miskraam was het ergst. Op dat moment dacht ik: ‘Wat is dit? Wat gebeurt er? Niemand bereidt je op zoiets voor en ik ging naar de Eerste Hulp. Op dat moment voelde ik me niet slecht behandeld, maar ook niet echt goed. Ik verloor bijna alles op het toilet van het ziekenhuis. Ik had het gevoel dat me iets verschrikkelijks was overkomen en dat zij het niet zo belangrijk vonden.’
Sandra Albert
‘Na de behandelingen was ik vijftien of zestien kilo zwaarder. Bij elke zwangerschap en ivf kwam ik twee kilo aan en die bleven eraan.’
5. … en emotioneel
Sandra Arolas
‘Na de eerste drie miskramen had ik het een tijdlang heel zwaar. Het kostte me zelfs moeite om langs een kinderspeelplaats te lopen. Ik geloof niet dat het een obsessie werd, al had dat wel kunnen gebeuren, want we hebben veel behandelingen achter elkaar gedaan. En zo kwam er een moment waarop we zeiden dat het genoeg was geweest en zijn we een jaar lang gestopt, voordat we de laatste ivf deden.
We hadden dat liever allemaal niet hoeven doen, dan was de lichamelijke, emotionele en financiële prijs veel lager geweest. Met die behandelingen moet je wel heel zeker weten dat je het echt wilt. En wij wisten dat heel zeker, maar toch komen er soms nog steeds twijfels op.’
Het succespercentage van ivf is 30 procent, het is geen wondermiddel en het is een industrie waarin miljoenen omgaan
Glòria
‘Ik werd wel zwanger en vervolgens verloor ik het telkens rond de acht weken. Hoeveel miskramen kan ik aan? Het was schadelijk voor me. Daarom heb ik het opgegeven. Zwangerschapsbehandelingen lijken het tovermiddel, maar dat zijn ze helemaal niet. Het succespercentage van ivf is 30 procent, het is geen wondermiddel en het is een industrie waarin miljoenen omgaan.’
6. De financiële prijs
Sandra Albert
‘We hebben er heel veel geld aan uitgegeven. Alles ging op aan de behandelingen, er bleef niets over voor reizen of iets anders, het was allemaal voor dat ene doel. We werkten alleen maar om dat te kunnen betalen.’
Sandra Arolas
‘Wij hebben geld geleend en we probeerden niet eens meer om een huis te kopen of een andere auto. In het begin hadden we spaargeld en nu hebben we leningen – en twee kinderen, natuurlijk! En dat is fantastisch. Maar we moeten ook leningen terugbetalen voor behandelingen die niet werkten. Dat is zwaar, want op de een of andere manier kun je toch blijkbaar niet vergeten wat er niet goed ging.’
Tussen de 35000 en 8000 euro
Dat kost een ivf-behandeling, exclusief medicatie (rond de 700 euro) en extra technieken zoals pre-implantatie genetische diagnostiek (PGD) (4000 euro).
Nederland: De kosten van ivf verschillen per kliniek, maar over het algemeen kost een ivf-traject gemiddeld 3.000 euro. Een ivf/ICSI-behandeling in combinatie met PGD (preïmplantatie genetische diagnostiek – waarmee kan worden gezocht op ernstige genetische aandoeningen), kost per poging ongeveer 7000 euro. De eerste drie behandelingen worden (tot je 43e) door vrijwel alle ziektekostenverzekeraars vergoed. Wel geldt het eigen risico en het eventuele vrijwillige eigen risico. Het is mogelijk om extra ivf-behandelingen aanvullend te laten verzekeren.
Ona
‘Wij hebben financiële steun gekregen: we hebben zelf de helft betaald en onze ouders hielpen ons met de andere helft, want ook al bieden ze veel mogelijkheden om het te financieren, vruchtbaarheid is nog steeds een commerciële aangelegenheid. Er spelen veel belangen mee en er is geen garantie dat het de eerste keer goed gaat.
Op een bepaald moment moest ik elke maand in de gaten houden of ik wel of niet ongesteld werd, of ik een injectie moest gaan halen, of ik pleisters moest dragen, of ik naar de dokter moest… het was heel vermoeiend. Maar toch keken we er echt naar uit en daarom hebben we deze hele reeks behandelingen uiteindelijk gedaan. Ik had het gevoel dat ik niet meer in de maat liep. Het zijn zoveel hormonen dat je op een gegeven moment het contact met je lichaam een beetje verliest.’
Na zes miskramen, bijna tien jaar behandelingen, ivf’s en twaalf embryoterugplaatsingen is Sandra Arolas in verwachting van haar tweede kind. Het oudste kind kwam vijf jaar geleden via de eerste ivf, na drie natuurlijke zwangerschappen die in een miskraam eindigden. De oorzaak van de onvruchtbaarheid was een genetisch probleem van haar partner.
Sandra is gewend aan puncties, injectiespuiten en hormonen. Maar voor de laatste ivf, waarmee ze eindelijk de tweede zwangerschap kreeg waar ze zo lang op had gehoopt, moest ze een jaar stoppen en rust nemen. ‘Omdat ik wilde leven zonder te hoeven nadenken over of ik mijn medicijnen wel had genomen. Wanneer ik ongesteld moest worden. Ik wilde dat alles normaal was.’
Nu telt ze de dagen af tot ze haar baby in haar armen heeft. Deze zwangerschap is niet gemakkelijk geweest: ‘Ik zie vrouwen die erg van hun zwangerschap genieten en die benijd ik wel. Ik kan er niet van genieten, omdat ik zo gespannen ben. Het is heel moeilijk voor me geweest om een band met dit kind te vormen. Ik weet inmiddels dat de statistieken voor mij niet gunstig zijn. Dus het is vreemd dat het goed gaat.’
‘Wij wilden altijd kinderen, een stuk of wat. Ik wist zeker dat ik er drie wilde en dat er twee al voor mijn dertigste zouden komen. Maar dan ineens besef je dat het niet zo makkelijk gaat als je dacht. Ik dacht dat de eerste er wel zou zijn als ik 26 was, maar het duurde tot ik 32 was. En als de tweede komt ben ik 38. Je hebt bepaalde verwachtingen, maar je hebt het niet in de hand, het hangt niet van jou af.’
Gemiddeld aantal kinderen
Gemiddeld aantal kinderen per vrouw in Catalonië: 1,31; in de EU ligt het gemiddelde op 1,59 in Nederland op 1,57 (in 2019, CBS).
Ona
‘Het was voor mij vanzelfsprekend dat ik zwanger zou worden. Mijn moeder raakte moeiteloos in verwachting, van een tweeling. Ik twijfelde er niet aan dat het bij mij ook zo zou gaan. Iedereen zei tegen ons dat we nog heel jong waren en dat ik heus wel in verwachting zou raken. En dan komen de obstakels, die niet passen in het plaatje dat je verwachtte. Ouders die besluiten om pas laat aan kinderen te beginnen, moet je dan ook nooit veroordelen, want het is niet alleen een kwestie van vruchtbaarheid. We hebben een probleem als samenleving. We worden pas later in ons leven economisch onafhankelijk. Toen ik 24 of 25 was, vond ik mezelf nog te jong om een kind te krijgen.’
Glòria
‘Al je vruchtbare jaren besteed je aan je werk en dan merk je ineens dat als je kinderen wilt, het niet lukt. Ik wist dat de vruchtbaarheid vanaf je vijfendertigste begint af te nemen, maar je denkt altijd dat statistieken iets anders zijn dan individuele gevallen. Voor mij was het heel belangrijk om naar de universiteit te gaan, bijvoorbeeld. Ik zag het krijgen van kinderen als een vanzelfsprekendheid. Maar dat bleek niet terecht. Je moet er zelf actief in zijn.’
8. Gebrek aan informatie
Glòria
‘Als vrouw ben je een groot deel van je leven bezig met zorgen dat je niet zwanger wordt. Ik had anticonceptiemiddelen gebruikt, ik had een spiraaltje… Je hebt in je hoofd dat het heel gemakkelijk is om zwanger te worden en daarom gebruik je al die anticonceptiemethoden – maar dan blijkt dat het helemaal niet zo gemakkelijk gaat. In het begin denk je dat je best een paar jaar kunt wachten.’
Ona
‘Ik heb nu geleerd hoe de vrouwelijke voortplanting werkt en ik heb mezelf ook leren kennen. Je denkt er nooit aan dat je maar twee of drie dagen per maand zwanger kunt raken. Je ziet zoveel films en tv-series waarin het al bij de allereerste keer raak is…
Het verhaal van de “wonderbaby” is overal, maar waar zijn al die mensen bij wie het niet lukt? Waar zijn ze? Wat doen ze? Er is niets geregeld voor mensen bij wie het niet lukt. Tijdens de behandelingen is er psychologische ondersteuning, maar als het allemaal klaar is, ben je gewoon een mislukte vruchtbaarheidsbehandeling. Zo noemen ze het. Ik voel het niet als een mislukking. Soms zijn woorden ook belangrijk.’
Ze wilde altijd moeder worden, maar bij geen van haar relaties was het ervan gekomen. Op haar achtendertigste zei ze tegen zichzelf: ‘Het is nu of nooit.’ Twee zwangerschappen met haar toenmalige partner eindigden in een miskraam en ze wendde zich in haar eentje tot geholpen voortplanting: inseminaties, ivf en uiteindelijk eiceldonatie. Dat laatste deed ze samen met haar huidige partner. Het lukte niet. Net zo min als het adoptietraject waaraan ze begon. Uiteindelijk besloot ze dat haar relatie met het moederschap, dat haar altijd heeft ‘gefascineerd’, professioneel zou blijven.
Ze is vroedvrouw en helpt al meer dan twintig jaar baby’s op de wereld. ‘Ik heb geen ziekteverlof hoeven nemen omdat ik niet meer tegen het beroep kon, maar ik heb op bepaalde momenten wel vrij moeten nemen. Ik denk dat mijn ervaring me heeft geholpen om vrouwen te ondersteunen die een verlies hebben geleden, want niet alles in het moederschap is een roze wolk.’
Nu begint ze een gezondheidszorgproject om andere vrouwen en stellen te helpen leven met onvruchtbaarheid, en ze is ook de drijvende kracht achter ‘La vida sin hijos’ (Leven zonder kinderen), een door haar bijeengebrachte groep vrouwen die taboes willen doorbreken.
‘Ik heb me niet afgevraagd of ik meer of minder man ben. Voor mij heeft het daar niets mee te maken’
9. Nog steeds een taboe
Glòria
‘Ik wilde niet meedoen aan dit taboe, dit complot van stilzwijgen. Het is net als vijftig jaar geleden, toen mensen altijd zeiden dat iemand die kanker had, een “lang ziekbed” had. Ik wil niet dat er eufemismen worden gebruikt als het over onvruchtbaarheid gaat.
Ik ben er gewoon voor uitgekomen. Het probleem is dat er geen normale voorbeelden zijn van kinderloze vrouwen. Het gaat altijd om stereotypen, zoals de verbitterde vrouw of de stiefmoeder. Nu veel mensen besluiten hierover te praten, zal het taboe verdwijnen.’
Sandra Arolas
‘Veel mensen vroegen of wij kinderen wilden. Maar als ik dan vertelde wat er speelde, begonnen ze vaak over hun eigen ervaring, die wel succesvol was. Zo krijg je uiteindelijk het gevoel dat je alleen staat, dat dit kennelijk alleen jou overkomt. Terwijl het juist heel veel mensen blijkt te overkomen. Het is niet waar dat het er maar weinig zijn. Er wordt gewoon niet over gepraat.’
Míriam
‘Naar mijn idee werd iedereen uiteindelijk zwanger. Of dat nou natuurlijk ging of via behandelingen. Dus ik dacht: Wat gebeurt er? Waarom overkomt dit alleen mij? Terwijl er natuurlijk veel vrouwen zijn die niet zwanger worden of miskramen krijgen. Waarom praten mensen daar dan niet over?
Over menstruatie wordt ook niet gepraat. Mensen praten niet over de postnatale periode of de moeilijke kanten van het moederschap of de borstvoeding. Niemand praat over wat dan ook dat vrouwen meemaken. En dit is óók iets dat wij meemaken.’
‘Er hangt een groot taboe rond reproductieve gezondheid en de geestelijke gezondheid van vrouwen. Niemand vertelt je dat een op de vier zwangerschappen niet wordt voldragen. Niemand vertelt je dat als je kind binnenin je sterft, je misschien toch een bevalling door moet. Niemand vertelt het je omdat we het niet willen horen. Als mannen in deze positie verkeerden, zouden zij er dan meer over praten? Dit zijn gebeurtenissen die je niet kunt voorkomen, maar je kunt mensen die ze moeten doormaken wel helpen om ermee om te gaan.’
Glòria
‘Het is heel belangrijk om erover te praten. De meeste mensen dragen onvruchtbaarheid in stilte. Veel onderwerpen die voor vrouwen belangrijk zijn, blijven onzichtbaar. Erover praten is zogenaamd feminisme.
Als je niet vruchtbaar bent, is het alsof je een lichamelijk defect hebt. Maar dat gaat gewoon niet meer op. Dat vrouwen zijn waar we nu zijn, komt doordat we besloten méér te willen dan alleen moeder zijn. Maar het patriarchaat heeft bepaald dat de belangrijkste rol van vrouwen is om kinderen te krijgen. Een vrouw die geen moeder is, past daar gewoon niet in. Wat voor rol heeft een volwassen vrouw als ze niet voldoet aan wat er van haar wordt verwacht? Veel dingen zijn ineens buiten je bereik, je verwachting van hoe je leven zou zijn verdwijnt.’
Sandra Arolas
‘Het idee dat je nutteloos bent als je geen kinderen kunt krijgen, bestaat nog steeds. Alsof mensen met een baarmoeder verplicht zijn nieuw leven op de wereld te zetten. Of het nu je eigen beslissing is of niet, het feit dat je geen kinderen hebt maakt je tot een uitzondering.’
Ona en Edu
O: ‘Wij vrouwen zijn opgevoed met de gedachte dat het onze missie in het leven is om moeder te worden. Als je dat doel niet bereikt, kun je nog zo’n vrije, zelfstandige vrouw zijn, maar toch besef je ergens dat jij ook zo bent, dat je nog steeds vastzit aan de regels van het patriarchaat. En dat is frustrerend.’
E: ‘Ik heb me niet afgevraagd of ik meer of minder man ben. Voor mij heeft het daar niets mee te maken.’
Sandra Albert
‘Toen de dokter ons vertelde dat onze enige mogelijkheid het gebruik van donorsperma was, zei mijn partner dat hij niet wilde dat iemand dat wist. Wat maakt het uit of het je eigen bloed is of niet?’
Míriam
‘Ik zat er niet mee dat de eitjes niet van mezelf zouden zijn. Het maakte me niet uit, want wat ik wilde was een kind. Ik had niet dat bezitterige gevoel dat het van mij moest zijn.
Ik heb me echt overweldigd gevoeld door het moederschap, maar ook erg in de steek gelaten bij mijn miskramen, omdat ik geen ruimte kreeg om te praten. Er hangt een enorm taboe rond de geestelijke gezondheid van vrouwen. Het is alsof je nergens last van mag hebben, alsof je gewoon moet vergeten en verder gaan.’
Zij wilde altijd moeder worden. Maar haar eerste zwangerschap was niet wat ze zich ervan had voorgesteld en ook het moederschap was niet het sprookje dat haar was verteld. Bij haar is sprake van een secundaire onvruchtbaarheid. Haar eerste dochter werd met 41 weken geboren na een lange en zware, maar normale zwangerschap. De problemen kwamen later, toen ze probeerden een tweede kind te krijgen. Ze raakte in verwachting van Pol en Gala, maar die zwangerschappen eindigden abrupt na dertien en zestien weken. Uit onderzoeken bleek dat Ariana een immuunziekte had en dat zou er de oorzaak van kunnen zijn dat haar zwangerschappen mis liepen. Met behandeling was er een kans om het opnieuw te proberen, maar Ariana en haar man besloten ermee op te houden en te aanvaarden dat hun gezin een ongebruikelijke grootte had. ‘We besloten dat het klaar was. Ik wilde dat niet nog een derde keer meemaken. Er was misschien wel een oplossing voor mijn onvruchtbaarheid, maar ik besloot die niet aan te grijpen. Dat begrijpen veel mensen niet. Het lijkt zelfzuchtig als je je dochter geen broertje of zusje wilt geven. Mijn dochter heeft al een broertje en zusje, maar die zijn er niet. Wij hebben een ander gezin.’
Op haar Instagramaccount ‘Temps de dol’ (Tijd van rouw) maakte ze de verschillende vormen van moederschap zichtbaar waarover je nooit hoort, met name verdriet rond geboortes. ‘Voor mij is onvruchtbaarheid moederschap. De dood van een kind in de baarmoeder maakt deel uit van het moederschap, de dood van je kind bij de geboorte maakt deel uit van het moederschap en het beëindigen van een zwangerschap is ook deel van het moederschap.’
10. Wat mij geholpen heeft
‘Ik heb een Instagramaccount aangemaakt om het verhaal te vertellen, als een dagboek. Ik had behoefte aan iemand die tegen me zei: “Wat jou overkomt, overkomt velen van ons, je stelt je niet aan.” En ik begon te schrijven. Ik heb ook psychologische hulp gezocht omdat ik besefte dat ik er alleen niet uit zou komen. Beide dingen hebben me geholpen om me geen misbaksel te voelen.’
Sandra Arola
‘De mensen die ons het meest na staan hebben ons er doorheen gesleept en nooit vraagtekens geplaatst bij onze keuzes: “Als je je goed voelt en je vindt dat je het moet doen, doe het dan.” En het is goed om mensen te hebben die naast je staan, want het is niet gemakkelijk.’
O: ‘Erover praten helpt me om ermee in het reine te komen, de scherpe kantjes eraf te halen en niet boos op het leven te worden. En het heeft me geholpen om met andere vrouwen te praten die net zulke dingen hebben meegemaakt.’
E: Wij zijn er heel open over en maken zelfs grapjes over onze situatie, want dat helpt ons om ons beter te voelen. Iedereen moet zijn of haar eigen manier vinden.’
Sandra Albert
‘In mijn omgeving was het niet iets waarover je praatte. Ik heb mijn moeder uitgelegd dat ik de eerste behandeling zou ondergaan, maar daarna heb ik er met haar niet meer over gesproken. Want als je er niet over praat, bestaat het probleem niet. En ook om de druk te ontwijken en vragen als “En? Hoe ging het? Nu wel gelukt?”’
11. Aanvaarding, een leven zonder kinderen
Sandra Albert
‘Toen de laatste ivf ook niet lukte, was het tijd om eens goed over mijn leven na te denken, want ik was heel verdrietig. En ik zei tegen mezelf: “Ofwel je gaat op zoek naar iets om naar uit te kijken in je leven, of je wordt een verbitterd mens.” Nu kan ik er beter mee omgaan, maar ik heb een hele tijd in een vacuüm geleefd. Het is nu een paar jaar geleden en ik heb tijd gehad om het te verwerken. Op mijn leeftijd is het sowieso een gepasseerd station. Ik kan er nu goed mee omgaan. Het is moeilijk geweest om een balans te vinden, maar het gaat nu prima. Ik ben gegroeid als persoon.’
Glòria
‘Ik lijd er niet meer onder: ik ben eroverheen gekomen. Als je maar praat, word je sterker. Dit is niet bepalend voor mij. Het is me overkomen, maar er is me heel veel meer overkomen.
Als je geen kinderen blijkt te krijgen, komt alles een beetje op losse schroeven te staan, je waarden, wat je nalaat… En ik denk na over ouder worden. Ik denk dat mensen zonder kinderen daar meer mee bezig zijn dan mensen met kinderen, omdat ze ervan uitgaan dat die wel voor hen zullen zorgen.’
Míriam
‘Ik dacht dat ik het nodig had om moeder te zijn. Ik weet nog hoe ik vroeger dacht over een meisje dat geen kinderen kon krijgen: “Ik zou doodgaan als mij dat zou gebeuren.” Nu weet ik dat je niet doodgaat omdat je geen kinderen hebt. Het zou normaal moeten zijn dat vrouwen zonder kinderen even gelukkig kunnen zijn. We moeten een eind maken aan die sociale druk. En mensen informeren, zodat ze niet van die pijnlijke vragen stellen. En we moeten realiseren dat een ivf-behandeling lang niet altijd werkt.’
Ona en Edu
E: ‘Natuurlijk moeten we ons erop voorbereiden dat we geen kinderen krijgen. Maar dat blijft toch een beetje doen alsof, want we willen nog steeds graag ouders zijn. Als het niet kan, kan het niet en moeten we naar andere manieren zoeken. Je kunt geen mogelijkheid najagen die er niet is, daar word je alleen maar ongelukkig van. Wat mij misschien nog het meest zou frustreren is dat ik mijn ouders dan ook geen grootouders kan maken. Dat zal voor mij misschien het moeilijkst te aanvaarden zijn.’
Míriam
‘Dat ik mijn verhaal zo vaak vertel is ook bedoeld voor de vrouwen die dit doormaken of gaan doormaken. Zodat zij zich niet zo hoeven te voelen als ik me voelde: alleen. En ik denk ook aan mijn nichtje. Ik wil niet dat zij zich, als ze volwassen wordt, onder druk gezet voelt om kinderen te krijgen. Als zij dat niet wil of kan hoop ik dat ze de middelen en informatie heeft die ik niet had.’
Voor het eerst zijn onderzoekers erin geslaagd een laboratoriumembryo iets langer dan dertien dagen in leven te houden. Het record biedt nieuwe perspectieven, maar baart ook zorgen.
JA
Laten we op de wijsheid van wetenschappers vertrouwen
Dat de internationale consensus over de limiet van twee weken waarmee met een menselijk embryo mag worden geëxperimenteerd opnieuw ter discussie wordt gesteld, is een enorme sprong voorwaarts. Maar vooral duidt deze nieuwe ontdekking, zoals het onderzoeksteam schrijft in Nature Cell Biology, ‘op het opmerkelijke en onverwachte vermogen van menselijke embryocellen om zich op eigen kracht te reorganiseren’. Dat betekent dat embryo’s al in zo’n vroeg stadium autonoom zijn.
Tot nu toe was de limiet van twee weken geruststellend voor degenen die twijfelen hoelang er met het menselijk leven ‘geknutseld’ mag worden. Na twee weken kan het embryo zich niet meer opsplitsen tot een tweeling, dus is het een volledig individu waarvan de lichamelijke aard bepaald begint te worden. Deze ontwikkeling markeert het begin van het bestaan van ‘een wezen met een moreel statuut’.
Wetenschappers zijn altijd geneigd naar de toekomst te kijken om hun onderzoek te rechtvaardigen. Ze zullen zeggen dat hun werk de kennisgrens verlegt en een belofte vormt voor de vooruitgang van de menselijke soort. Dankzij deze experimenten met een embryo van dertien dagen wordt het makkelijker om miskramen te begrijpen, in-vitrofertilisatie te verbeteren en een beter inzicht te krijgen in de oorzaak van complicaties tijdens de zwangerschap. Kortom, als de tijdslimiet wordt opgerekt, zal de mens daar wel bij varen.
Dankzij deze experimenten wordt het makkelijker om miskramen te begrijpen, in-vitrofertilisatie te verbeteren en beter inzicht te krijgen in de oorzaak van complicaties
Maar anderen zien dit als pure speculatie. Volgens hen leert het ons niets over de ontwikkeling van het embryo in de baarmoeder, omdat bij ivf alle parameters voortdurend in de gaten worden gehouden. Toch kan dit onderzoek nuttig zijn en is de wetenschap steeds weer in staat gebleken om het onmogelijke te realiseren.
Voor liefhebbers van morele zekerheid is juist dit onzekere karakter van de wetenschap verdacht. Leven met zekerheden is nu eenmaal makkelijker, en wie het gelijk aan zijn kant denkt te hebben, meet zich sneller een oordeel aan. Kijk maar naar de felle tegenstanders van abortus in de Verenigde Staten. De geanimeerde discussies over deze kwestie bewijzen in elk geval dat het onvermijdelijk is om zo veel mogelijk verschillende mensen te betrekken bij beslissingen over medische wetenschap en ethiek.
En daar slaagt de wetenschap uitstekend in. Je kunt haar niet verwijten dat ze geen oog heeft voor de zware verantwoordelijkheid die op haar schouders rust.
De discussies die de komende maanden en jaren over deze limiet van veertien dagen gevoerd gaan worden, zullen dan ook gepassioneerd zijn, en ze zullen de grenzen van de wetenschap ongetwijfeld verleggen.
Deborah Jane Orr (1962) is een Schotse journaliste. Ze werkte voor The Independent,City Limits en New Statesman en schrijft tegenwoordig toonaangevende commentaren voor The Guardian. Orr is getrouwd met de schrijver Will Self.
The Guardian
Verenigd Koninkrijk | dagblad | oplage 332.000
Onafhankelijke kwaliteitskrant van linkse signatuur. Sinds 1821 thuisbasis van de meest gerespecteerde columnisten en journalisten. Altijd zeer kritisch ten opzichte van de overheid en andere instituten.
Embryo van 13 weken.
NEE
Het gaat niet om een simpel samenstel van cellen
Dit experiment roept ethische vragen op. Verschillende bio-ethici en andere wetenschappers met een christelijke achtergrond hebben er al hun zorgen over uitgesproken. John Bryant, hoogleraar Moleculaire Celbiologie aan de Universiteit van Exeter en belijdend christen, roept op tot ‘ethische prudentie’ bij het implanteren van een embryo dat ouder is dan twee weken. Hij refereert aan het onderzoek naar ectogenese, de ontwikkeling van een zwangerschap buiten de baarmoeder. ‘Dit soort onderzoek is gevaarlijk,’ zegt hij. ‘Bij een beperkt aantal mensen zullen de resultaten misschien positief zijn, maar niet alles wat kan moet je ook doen.’
Philippa Taylor, die leiding geeft aan het Christian Medical Fellowship, een vereniging van christelijke artsen, heeft een nog conservatiever standpunt over embryo-onderzoek. ‘Er moet een ethische discussie worden gevoerd over dit soort onderzoek. De tot nu toe geldende limiet van twee weken is een erkenning van het bijzondere statuut van het embryo en dient gehandhaafd te blijven.’
‘Het menselijk embryo wordt nu alleen nog maar als een simpel samenstel van cellen beschouwd’
Volgens Nola Leach, directeur van de charitatieve ngo Care, ‘is het bijzondere statuut dat de politiek aan het menselijk embryo toekende op tragische wijze verdwenen. Het menselijk embryo wordt nu alleen nog maar als een simpel samenstel van cellen beschouwd. Of de termijn van twee weken nu verlengd wordt of niet, wij zullen altijd ethische bezwaren tegen experimenten met menselijke embryo’s blijven houden, omdat het om kostbaar menselijk leven gaat.’
Dr. Brendan McCarthy, nationaal adviseur van de Anglicaanse Kerk voor medisch-ethische kwesties, is blij dat over deze zaak opnieuw discussie ontstaat. ‘Bij de huidige limiet wordt rekening gehouden met het begin van de neurale ontwikkeling,’ licht hij toe. ‘Als dit begin niet langer leidend is bij het doen van onderzoek, wordt onduidelijk hoelang het statuut van het embryo en de menselijke foetus gerespecteerd moeten worden.’
Professor David Jones, directeur van het rooms-katholieke Anscombe Bioethics Centre, beschouwt elk onderzoek naar het menselijk embryo als immoreel. ‘Dit kan ertoe leiden dat er in de toekomst zuigelingen buiten de baarmoeder opgroeien,’ zegt hij. ‘Dan zal het kind niet alleen de bescherming van het lichaam van de moeder missen, maar zal het in geen enkel stadium van zijn ontwikkeling meer beschermd zijn. Je mag het leven en de menselijke zwangerschap niet op die manier van elkaar scheiden. Natuurlijk, medisch-wetenschappelijk gezien is dit een grote sprong vooruit, maar wel een die ten koste gaat van menselijkheid en ethiek, waardoor een steeds inhumanere toekomst dreigt.’
Christian Today is een nieuwsorganisatie die in 2000 in Londen werd opgericht om verslag te doen van algemeen kerkelijk nieuws vanuit een christelijk perspectief.
Deze website gebruikt cookies. Door de site te gebruiken gaan we er vanuit dat je ze accepteert. OK
Manage consent
Over onze cookies
Deze website gebruiks cookies die de gebruikservaring verbeteren. De cookies die we als noodzakelijk categoriseren worden opgeslagen door je browser en zijn essentiëel voor een goede werking van de basisfuncties van deze website. We gebruiken ook third-party cookies die ons helpen te analyseren hoe deze website gebruikt wordt. Deze cookies kunnen ook voor marketingdoeleinden worden gebruikt. Ze worden alleen door je browser opgeslagen als je daar toestemming voor geeft.
Onze noodzakelijke cookies zijn essentiëel voor het goed functioneren van deze website. De basisfuncties en beveiliging van deze website zijn hiervan afhankelijk. Deze cookies slaan geen persoonlijke informatie op.
