Tag: kort wereldnieuws

  • Wereldnieuws: 2025 vestigt nieuw bosbrandrecord & meer

    Wereldnieuws: 2025 vestigt nieuw bosbrandrecord & meer

    Tandpasta van menselijk haar

    New York Post meldt dat Onderzoekers van het King’s College London zeggen dat ze een stof hebben ontdekt die beter dan fluoride beschermt tegen tandbederf en vroegtijdige tandschade herstelt: menselijk haar. Ons haar bevat namelijk keratine, een eiwit dat ook voorkomt in de huid, nagels en schapenwol.

    De onderzoekers ontdekten dat wanneer keratine op het tandoppervlak wordt aangebracht, ze een wisselwerking aangaat met mineralen die van nature in speeksel aanwezig zijn, waardoor een kristalachtige structuur ontstaat die lijkt op glazuur. Deze structuur kan de functie van natuurlijk glazuur nabootsen, zodat de tanden worden beschermd en blootliggende zenuwkanalen kunnen worden afgesloten.

    De bevindingen worden geprezen als een vooruitgang in de regeneratieve tandheelkunde, een vakgebied dat zich richt op het benutten van de genezingsmechanismen van het lichaam in plaats van synthetische materialen om beschadigd tandweefsel te herstellen en opnieuw aan te maken.

    247 Tandpasta

    Hemelmechanica

    Theoria Eclipsum brengt niet alleen de geometrie van zon, maan en aarde in kaart, maar laat met ingekleurde diagrammen de schaduwzones tijdens een zonsverduistering zien. Deze platen hielpen geleerden bij het berekenen van toekomstige eclipsen en gaven het publiek een bijna poëtische inkijk in de hemelmechanica. In Eclipse Atlas, een nieuw online archief, kunnen liefhebbers hun hart ophalen aan talloze kaarten, illustraties en krantenknipsels, diagrammen uit de zeventiende eeuw die de verschillende fasen van totaliteit tonen, vroege foto’s van verduisteringen en advertenties die mensen aansporen de trein te nemen om ‘de sensatie van hun leven’ niet te missen, aldus Colossal.

    247 Theoria Eclipsum

    Onderzoek: gletsjers op Mars bevatten vooral waterijs

    De gletsjers op Mars zijn zuiverder dan eerder werd gedacht en bestaan mogelijk voornamelijk uit waterijs, aldus een onderzoek dat in het tijdschrift Icarus is gepubliceerd. Waar men vroeger dacht dat ze vooral bestonden uit gesteente met een beetje ijs, hebben wetenschappers ontdekt dat deze gletsjers voor meer dan 80 procent uit waterijs bestaan en slechts met een dun laagje stof en gesteente bedekt zijn, schrijft Mashable.

    Deze bevindingen kunnen nieuw licht werpen op de klimaatgeschiedenis van Mars, de vierde planeet in het zonnestelsel qua afstand tot de zon. Ook zou deze ontdekking een revolutie teweeg kunnen brengen in toekomstige missies naar Mars door bij te dragen aan het creëren van onmisbare hulpbronnen voor toekomstige kolonisten.

    ‘Het water uit deze gletsjers zou een vitale hulpbron kunnen zijn voor astronauten, die in tal van behoeften voorziet, van drinkwater tot de productie van brandstof’, aldus de onderzoekers.


    Cambridge Dictionary wordt uitgebreid

    Skibidi, tradwife en andere slangtermen die populair zijn geworden op sociale media behoren tot de meer dan zesduizend nieuwe woorden die dit jaar aan de Cambridge Dictionary worden toegevoegd, aldus de BBC.

    Skibidi is een onzinwoord dat populair werd via een animatieserie op YouTube, terwijl tradwife een afkorting is van traditional wife, een getrouwde moeder die kookt, schoonmaakt en berichten plaatst op sociale media. Veel nieuwe woorden hebben betrek- king op techgiganten en werken op afstand, zoals het woord mouse jiggler, een apparaat of stuk software dat wordt gebruikt om te doen alsof je
    aan het werk bent. Er zijn ook enkele samengestelde termen toegevoegd, zoals broligarchy, ‘een kleine groep mannen die extreem rijk en machtig zijn en die politieke invloed hebben of willen hebben’.

    247 Dictionary1

    Aarde draait sneller dan eerst

    Onze planeet is sneller gaan draaien dan voorheen. Hierdoor zullen wein de toekomst dagen meemaken die 1,3 tot 1,51 milliseconden korter zullen zijn dan normaal als gevolg van de invloed van de positie van de maan op de rotatie van de aarde. Deze zomer gold dat voor de data 22 juli en 5 augustus.

    Aktuálně meldt dat hoewel dit een verwaarloosbaar verschil lijkt, zeker als we bedenken dat één milliseconde een duizendste van een seconde is, dit verstrekkende gevolgen kan hebben. Het zou problemen kunnen opleveren voor technologieën die afhankelijk zijn van uiterst nauwkeurige tijdmetingen, zoals GPS-systemen, communicatienetwerken en datacentra.

    Wetenschappers overwegen daarom de invoering van een zogenaamde negatieve schrikkelseconde, waarbij de klok gewoon een seconde overslaat. Tot nu toe werden alleen schrikkelseconden toegevoegd om de tijd nauwkeurig bij te houden, juist vanwege de vertraging van de rotatie. Negatieve schrikkelseconden zijn echter een historische nieuwigheid.

    Het zou problemen kunnen opleveren voor technologieën die afhankelijk zijn van uiterst nauwkeurige tijdmetingen

    Er zijn een aantal factoren die van invloed zijn op de rotatie. Zo kunnen naast de stand van de maan ook extreme aardbevingen een rol spelen, zoals de aardbeving in maart 2011 in Japan. Wat de oorzaak is van de snel- lere rotatie nu, weet niemand precies. De meeste wetenschappers denken dat de verandering wordt veroorzaakt door iets binnen in de aarde.


    2025 vestigt nieuw bosbrandrecord

    De bosbranden die Europa teisteren hebben dit jaar meer dan 1 miljoen hectare in de as gelegd, waarmee 2025 het ergste jaar ooit is qua hoeveelheid verwoest bosgebied. Dodelijke vuurzeeën die dorpen hebben leeggemaakt en boeren gedwongen om brandweerman te worden, hebben dit jaar vier keer zo veel land verwoest als het gemiddelde voor dezelfde periode in de afgelopen twee decennia bedraagt, schrijft The Guardian.

    Uit gegevens van het European Forest Fire Information System, die teruggaan tot 2003, blijkt dat dit jaar 1.015.024 hectare is verbrand. Daarmee is het vorige record van 988.544 hectare uit 2017 gebroken, terwijl er nog weken van gevaarlijk brandweer aankomen.

    De verwoestende branden hebben 37 miljoen ton kooldioxide uitgestoten, ongeveer evenveel als de jaarlijkse CO2-uitstoot van Portugal of Zweden, landen met elk 10 miljoen inwoners. De branden hebben ook records gebroken voor deze tijd van het jaar voor negen andere luchtverontreinigende stoffen, waaronder fijne deeltjes die bekendstaan als PM2,5 en die volgens deskundigen bosbranden veel dodelijker maken dan eerder werd gedacht.

    De verwoestende branden hebben 37 miljoen ton kooldioxide uitgestoten

    Bosbranden hebben deze maand grote delen van Zuid-Europa geteisterd, toen een hittegolf, die langer en sterker was door de vervuiling door fossiele brandstoffen, de temperaturen in een groot deel van het Middellandse Zeegebied en de Balkan opdreef tot boven de 40 graden.

    Er zijn voor zover bekend meer dan twaalf doden gevallen door de vlammen, maar wetenschappers zeggen dat het werkelijke dodental waarschijnlijk veel hoger ligt. Dikke rookwolken hebben de longen van mensen vervuild met schadelijke gassen en giftige deeltjes die klein genoeg zijn om in de bloedbaan terecht te komen. Een studie die in december in The Lancet werd gepubliceerd, stelt bosbrandrook aansprakelijk voor 111.000 sterfgevallen per jaar in Europa, inclusief Rusland, tussen 2000 en 2019.

    247 Bosbrandrecord


  • Minstens 30 doden door stortregens in en rondom Beijing

    Minstens 30 doden door stortregens in en rondom Beijing

    In sommige gebieden viel binnen zes uur meer dan 300 millimeter

    Zware regenval in en rondom Beijing heeft tot zeker 30 doden geleid, meldt South China Morning Post. Er werden meer dan 80.000 mensen geëvacueerd. Vooral het bergachtige district Miyun is zwaar getroffen: daar kwamen 28 mensen om het leven.

    Aanbiedingen 360 artikel
    360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.

    In de meeste delen van Beijing viel binnen zes uur meer dan 150 millimeter regen en in sommige gebieden zelfs meer dan 300 millimeter. Beelden tonen ondergelopen wijken en weggespoelde wegen.

    President Xi Jinping en premier Li Qiang riepen op tot maximale inzet van hulpdiensten. ‘Er moet alles aan worden gedaan om vermisten te vinden en verdere slachtoffers te voorkomen,’ aldus Li.

    Toeristische trekpleisters, campings en busroutes in risicogebieden zijn gesloten. Meteorologen waarschuwen voor aanhoudende neerslag en een hoog risico op modderstromen en overstromingen.

  • Wereldnieuws: Afghanen mogen niet meer schaken & meer

    Wereldnieuws: Afghanen mogen niet meer schaken & meer

    Afghanen mogen niet meer schaken

    Het Algemene Directoraat voor Lichamelijke Opvoeding en Sport van de taliban heeft in heel Afghanistan een voorlopig schaakverbod ingevoerd. Volgens hun woordvoerder is de beslissing genomen uit bezorgdheid over het leiderschap van de schaakbond en gebaseerd op ‘sharia-gerelateerde overwegingen’, aldus KabulNow. Afhankelijk van de uitkomst van een nieuwe evaluatie zou het spel later weer toegestaan kunnen worden. De taliban hebben niet verduidelijkt welke aspecten van het schaken ze religieus verwerpelijk vinden.

    De taliban hebben niet verduidelijkt welke aspecten van het schaken ze religieus verwerpelijk vinden

    Het verbod staat niet op zichzelf. De taliban hebben systematisch beperkingen opgelegd aan activiteiten die ze onverenigbaar vinden met hun interpretatie van de islamitische wet. Zo hebben ze ook mixed martial arts (MMA) verboden, een sport die volgens het regime ‘buitensporig gewelddadig’ is en in strijd met de sharia.

    prison

    Mexico klaagt Google aan om naamswijziging 

    Mexico heeft een rechtszaak aangespannen tegen Google omdat het op Maps de naam van de Golf van Mexico heeft veranderd in Golf van Amerika. Dat schrijft El País. Het Hooggerechtshof in Mexico-Stad heeft Google opgedragen de naam van de Golf van Mexico op zijn platforms onmiddellijk te corrigeren. 

    Donald Trump had het technologiebedrijf onder druk gezet om de naam te veranderen van de golf waar de VS, Mexico en Cuba grondgebied delen. Google probeerde het alle partijen naar de zin te maken door de naamswijziging alleen zichtbaar te maken voor gebruikers in de VS. Maar Mexico was het niet eens met deze nuancering en beschouwde dit als een inbreuk op zijn soevereiniteit.

    ‘Google mag niet zomaar de hele Golf hernoemen, want dat is een internationale bevoegdheid’

    Mexico betoogt dat Trump het recht heeft om zijn grondgebied te hernoemen, maar dat de naamsverandering in het geval van de Golf alleen van toepassing kan zijn op het continentale plat van de VS dat binnen 22 kilometer van de kust ligt, niet op het deel waar het grondgebied van Mexico en Cuba begint. ‘Google mag niet zomaar de hele Golf hernoemen, want dat is een internationale bevoegdheid. Google kan alleen dat deel hernoemen dat bij het grondgebied van de VS hoort, maar het moet de naam Golf van Mexico geven aan het territoriale deel dat bij Mexico en Cuba hoort,’ aldus de Mexicaanse president Claudia Sheinbaum.


    Rokken omhoog in Manchester

    Performance-veteraan Marina Abramović keert terug naar haar Slavische origine met wat zij haar ‘meest gewaagde werk ooit’ noemt: Balkan Erotic Epic. Aviva Studios in Manchester krijgt de primeur. Dit najaar presenteert de Servische kunstenaar daar een vervolg op de eerder uitgevoerde installatie, maar nu met 70 performers in 13 scènes.

    De voorstelling put uit eeuwenoude tradities waarbij vrouwen hun rokken naar de hemel optilden om de goden te beïnvloeden

    De voorstelling put uit eeuwenoude tradities waarbij vrouwen hun rokken naar de hemel optilden om de goden te beïnvloeden, of naakt over de aarde rolden om vruchtbaarheid op te roepen, ‘essentiële spirituele handelingen die we ten onrechte hebben getaboeïseerd’. In Massaging the Breast voeren vrouwelijke performers symbolische gebaren uit die bedoeld zijn om de aarde op begraafplaatsen ‘te doen ontwaken’.

    MA BEE 1920px x 1080px Scale 1 1.5b80bf9

    Red de axolotl

    De axolotl, een huiselijke watersalamander met een cartooneske glimlach en het vermogen om verloren lichaamsdelen te regenereren, is een wereldwijd fenomeen geworden, aldus The Wall Street Journal. Hij verscheen als personage in Minecraft, Fortnite en Pokémon en zijn imago wordt gebruikt om bier, T-shirts en videogames te verkopen.

    De axolotl is echter nauwelijks meer te vinden in zijn natuurlijke habitat in Xochimilco, Mexico. Bij het laatste grote onderzoek naar axolotls in Xochimilco in 2014 waren er slechts vijfendertig axolotls per vierkante kilometer. In 1998 waren dat er nog zesduizend.

    Mexico heeft een Nationale Axolotl-dag ingevoerd en het dier prijkt op het Mexicaanse 50-pesobiljet

    Wetenschappers en activisten bundelen hun krachten om de axolotl van uitsterving te redden. De Nationale Autonome Universiteit van Mexico organiseert de campagne ‘Adopteer de axolotl’. Voor 30 dollar kun je een maand lang virtueel een axolotl adopteren en krijg je een adoptiecertificaat en live updates over zijn gezondheid. Mexico heeft een Nationale Axolotl-dag ingevoerd en het dier prijkt op het Mexicaanse 50-pesobiljet.


    Rusland is voorlopig niet door zijn soldaten heen   

    Russische troepen slaagden er in april in ongeveer 68 vierkante kilometer van Oekraïne te veroveren, ten koste van 4800 voertuigen en meer dan 36.600 doden en gewonden. Dat beweert een statisticus die vooral gegevens verzamelt van officiële Oekraïense bronnen. In dezelfde maand waren de Oekraïense verliezen ‘minimaal’, concludeert analist Konrad Muzyka van Rochan Consulting in Polen, geciteerd door Forbes.

    Van het totale Oekraïense grondgebied is 19 procent onder Russische bezetting. Met het huidige tempo en slachtofferaantal zouden de Russen de rest van Oekraïne pas in het jaar 2256 veroveren ten koste van 101 miljoen slachtoffers. De huidige bevolking van Rusland bedraagt 144 miljoen.

    Het Kremlin rust zijn troepen uit met duizenden civiele voertuigen, waaronder scooters, auto’s en zelfs minstens één bus

    Bizar genoeg hebben de duizelingwekkende verliezen aan mensen en uitrusting het Russische leger in Oekraïne nog niet lamgelegd. Het Kremlin rust zijn troepen uit met duizenden civiele voertuigen, waaronder scooters, compacte auto’s en zelfs minstens één bus. Ondertussen rekruteert het 30.000 troepen per maand, vertelt generaal Christopher Cavoli, commandant van de Amerikaanse strijdkrachten in Europa. Omdat veel gewonden uiteindelijk terugkeren naar de frontlinie, rekruteren de Russische strijdkrachten elke maand meer mensen dan ze verliezen.

    Als gevolg hiervan groeit de Russische troepenmacht in Oekraïne zelfs. Er zijn nu maar liefst 600.000 manschappen, ‘het hoogste niveau in de loop van de oorlog en bijna twee keer zo veel als de aanvankelijke invasiemacht’ in februari 2022, aldus Cavoli.

    Dat het Kremlin erin geslaagd is zijn wervingscampagne vol te houden en zelfs uit te breiden, heeft met twee dingen te maken: geld en moreel. Recordaantallen rekruten worden ‘aangedreven door hoge inschrijfbonussen en de speculatie dat de oorlog snel voorbij zal zijn’, legt Janis Kluge uit, interim-hoofd van de afdeling Oost-Europa en Eurazië aan het Duitse Instituut voor Internationale en Veiligheidszaken.

    GettyImages 1244479216

    Lezen voor strafvermindering 

    De vrouwengevangenis Talavera Bruce in Rio de Janeiro bevat een leeszaal waar gevangenen boeken kunnen lenen om te lezen in hun cel. De collectie van zeshonderd boeken – bijna allemaal gedoneerd – omvat Braziliaanse en buitenlandse literatuur, poëzie, stripverhalen en kinderboeken. Sinds 2012 kunnen gevangenen met elk boek dat ze lezen en waarover ze een opstel schrijven, hun straf met vier dagen verminderen, aldus Courrier International.

    Er is echter een probleem: 30,4 procent van alle Braziliaanse gevangenissen heeft geen bibliotheek

    Er is echter een probleem: 30,4 procent van alle Braziliaanse gevangenissen heeft geen bibliotheek. Bovendien geldt voor 53 procent van de Braziliaanse gevangenen dat ze analfabeet zijn of de middelbare school niet hebben afgemaakt. Met zijn ‘plan voor een eerlijke straf’ wil president Lula alle gevangenissen uitrusten met scholen en ervoor zorgen dat 60 procent van alle gevangenen tegen 2027 toegang heeft tot het systeem ‘Lezen voor strafvermindering’.

    prison
  • Wereldnieuws: Roblox is niet zo veilig als het lijkt & meer

    Wereldnieuws: Roblox is niet zo veilig als het lijkt & meer

    Afghaan beweert 140 jaar oud te zijn 

    Een man uit Afghanistan heeft onlangs verklaard maar liefst 140 jaar oud te zijn, , aldus TOLOnews. Aqel Nazir, die zijn leeftijd officieel wil laten verifiëren aan de hand van ­documentatie, zegt dat hij al minimaal dertig jaar oud was toen Afghanistan in 1919 onafhankelijk werd van de Britten.

    De familie van Aqel Nazir wil dat de leeftijd van de man wordt geveri­fieerd aan de hand van wettelijke documenten

    Hoewel hij zich veel gebeurtenissen uit zijn leven niet meer kan herinneren, weet hij nog wel dat hij de dertig al was gepasseerd tijdens het bewind van koning Amanullah Khan (1919-1929) en dat hij deelnam aan de viering van de onafhankelijkheid.

    De familie van Aqel Nazir wil dat de leeftijd van de man wordt geveri­fieerd aan de hand van wettelijke documenten. Als die inderdaad wordt vastgesteld op 140 jaar, zou Nazir als de oudste mens ooit de recordboeken ingaan. 

    Aqel Nazir

    Rokende Hockney geweerd uit Parijse metro

    De Promotiefoto van David Hockney (87), waarop de maestro naast zijn zelfportret Play within a Play within a Play and Me with a Cigarette staat, is geweerd uit de Parijse metro vanwege Franse wetgeving die het promoten van roken in de publieke ruimte verbiedt. De schilder noemt het verbod ‘complete waanzin’ en een voorbeeld van de bemoeizucht waar hij zijn hele leven tegen heeft gevochten, aldus Designboom.

    Hockney met sigaret is wel te zien op de tentoonstelling in de Fondation Louis Vuitton

    Curator Norman Rosenthal vindt het ‘onbegrijpelijk’ dat juist een stad als Parijs met zijn geschiedenis van revolutie en artistieke vrijheid dit soort censuur oplegt. Hockney met sigaret is wel te zien op de tentoonstelling in de Fondation Louis Vuitton, tussen ruim 400 andere werken, waaronder een portret van zijn vader, een verstokte ant-roker.

    david hockney exhibition paris fondation louis vuitton cigarette designboom 01

    Parijs kan weer ademhalen

    De afgelopen twintig jaar heeft Parijs een transformatie ondergaan: drukke verkeersaders zijn ingeruild voor ­fietspaden, vijftigduizend parkeerplaatsen zijn geschrapt, parkeertarieven voor SUV’s zijn verhoogd, en er zijn autovrije zones ingesteld en groene ruimtes toegevoegd. Dat werpt zijn vruchten af: volgens Airparif, een organisatie die de luchtkwaliteit bijhoudt, is de hoeveelheid fijnstof en stikstofdioxide sinds 2005 met respectievelijk 55 en 50 procent gedaald. Waar warmtekaarten twintig jaar geleden nog rood uitsloegen, was de rode zone in 2023 geslonken tot slechts enkele fijne lijnen boven de drukste wegen, schrijft The Washington Post.

    Luchtvervuiling wordt door gezondheidsdeskundigen vaak omschreven als een sluipmoordenaar

    Luchtvervuiling wordt door gezondheidsdeskundigen vaak omschreven als een sluipmoordenaar, en in verband gebracht met onder meer hartaanvallen, longkanker, bronchitis en astma. Parijs wordt sinds 2014 geleid door de socialistische burgemeester Anne Hidalgo, die zich sterk maakt voor groen beleid en een ‘Parijs dat kan ademhalen’. 


    Roblox is niet zo veilig als het lijkt

    Roblox is een razend populair gameplatform met miljoenen spellen en interactieve omgevingen. Een deel van de inhoud wordt ontwikkeld door de makers, maar een groot deel wordt gegenereerd door gebruikers zelf. In 2024 had het platform meer dan 85 miljoen dagelijks actieve gebruikers, van wie naar schatting 40 procent jonger is dan dertien jaar.

    The Guardian schrijft dat recent onderzoek van Revealing Reality, een Brits bureau dat digitale veiligheid onderzoekt, heeft onthuld hoe makkelijk kinderen op het gameplatform in aanraking kunnen komen met ongepaste inhoud en onbewaakt contact kunnen leggen met volwassenen. Ouders hebben grote zorgen geuit over kinderen die verslaafd raken, traumatiserende inhoud te zien krijgen en benaderd worden door vreemden.

    Revealing Reality maakte meerdere Roblox-accounts aan en koppelde deze aan fictieve gebruikers van allerlei leeftijden. De accounts hadden alleen contact met elkaar en niet met gebruikers buiten het experiment, zodat hun gedrag op geen enkele manier werd beïnvloed.

    ‘Dit soort gebruikersonderzoek zou routine moeten zijn voor een product als Roblox’ 

    De onderzoekers concludeerden dat de huidige veiligheidscontroles beperkt effectief zijn en dat kinderen op het platform aanzienlijke risico’s lopen. Zo vonden ze voorbeelden van interactie tussen volwassenen en kinderen zonder effectieve leeftijdscontrole. Verder ontdekten ze dat de avatar van het account van een tienjarige toegang had tot ‘zeer suggestieve omgevingen’, zoals een hotelruimte met een vrouwelijke avatar die netkousen droeg en op een bed lag te kronkelen, en andere avatars die in seksuele poses op elkaar lagen. Ze ontdekten ook dat een testavatar die gekoppeld was aan een volwassene in staat was de Snapchat-gegevens van een vijfjarige op te vragen met behulp van nauwelijks gecodeerde taal. 

    Volgens de Britse politica Beeban Kidron, die campagne voert voor veiligheid op internet, legt het onderzoek het ‘systematisch falen van het platform om kinderen te beschermen’ bloot. ‘Dit soort gebruikersonderzoek zou routine moeten zijn voor een product als Roblox.’ 

    Roblox

    De Notre-Dame is nog lang niet af

    Kort na de brand in de Notre-Dame in Parijs, op 15 april 2019, lanceerde president Emmanuel Macron het plan om de kerk in vijf jaar tijd te restaureren. Dankzij de noeste arbeid van tweeduizend vakmensen en ambachtslieden uit heel Frankrijk is dit gelukt. De schade is hersteld en de kathedraal heropend. Toch staat de kerk voorlopig nog in de steigers, gezien de slechte staat ervan van vóór de brand. Dat schrijft Le Parisien.

    De restauratie zal naar verwachting nog zeker 100 miljoen euro kosten

    Zo zijn de werkzaamheden aan de zuidelijke toren nog in volle gang, verkeren de steunberen van de apsis in slechte staat, is de sacristie zwaar beschadigd en zijn de gevels van de dwarsschepen erg smerig. De drie grote roosvensters en stenen ribgewelven moeten onder handen worden genomen en de glas-in-loodramen verdubbeld. De restauratie zal naar verwachting tot 2030 of 2035 duren en zal nog zeker 100 miljoen euro kosten.

    rohan reddy WKtLEUqfYq4 unsplash 1

    Europa het snelst opwarmende continent

    Europa is het snelst opwarmende continent ter wereld, en 2024 was het warmste jaar ooit in de geschiedenis van het werelddeel. Zo luidt de conclusie van het rapport dat medio april door de Wereld Meteorologische Organisatie en het observatieprogramma Copernicus werd vrijgegeven. Meerdere landen in Europa werden vorig jaar getroffen door extreem weer en recordtemperaturen. De hevige stormen en overstromingen eisten ten minste 335 levens en raakten in totaal ongeveer 413.000 mensen, aldus het rapport. Er was een opvallend oost-westcontrast in weersomstandigheden, met extreme droogte en warmte in het oosten en warm en nat weer in het westen, aldus The Independent.

    Een opwarming van 1,5 graad zou kunnen leiden tot jaarlijks dertigduizend sterfgevallen als gevolg van extreme hitte

    De experts die aan het rapport meewerkten, ontdekten dat Europa een van de regio’s is waar het overstromingsrisico naar verwachting het grootst zal zijn. Een opwarming van 1,5 graad zou kunnen leiden tot jaarlijks dertigduizend sterfgevallen als gevolg van extreme hitte.

    Verder bereikten de jaarlijkse temperaturen in bijna de helft van het continent een recordhoogte, en hetzelfde gold voor de temperatuur van het zeeoppervlak. De gemiddelde temperatuurstijging was bijzonder sterk in de Middellandse Zee, met 1,2 graden boven het gemiddelde. 

    Daarbij neemt in heel Europa de hoeveelheid ijs af, onder andere als gevolg van smeltende gletsjers. Toch is er ook een lichtpuntje: de hoeveelheid opgewekte schone elektriciteit bereikte in 2024 een recordhoogte van 47 procent, een paar procenten hoger dan het vorige record (43 procent), uit 2023. 

  • Wereldnieuws: Frankrijk wil Vrijheidsbeeld terug & meer

    Wereldnieuws: Frankrijk wil Vrijheidsbeeld terug & meer

    Narwallen ‘spelen’ met hun slagtanden

    Onderzoek dat vorige maand werd gepubliceerd in het tijdschrift Frontiers in Marine Science lijkt te suggereren dat narwallen hun slagtanden niet alleen gebruiken om mee te pronken en te jagen, maar ook om mee te ‘spelen’. Zo is op video’s te zien dat ze meer dan eens een zalmforel achtervolgen zonder dat ze hem proberen te vangen. Ze remmen zelfs af wanneer dat nodig is om de vis net buiten het bereik van hun slagtanden te houden. Ze geven de vis zachte tikjes of duwtjes – een duidelijk verschil met het agressiever gebruik van hun slagtanden wanneer ze op vis jagen.

    Ze geven de vis zachte tikjes of duwtjes

    Van narwallen is bekend dat ze moeilijk te bestuderen zijn, omdat ze extreem schuw zijn. Dat maakt de bevindingen extra bijzonder, aldus The New York Times

    Нарвал в российской Арктике

    Black Lives Matter

    Vorige maand werd begonnen met de verwijdering van de grote gele letters die samen de woorden Black Lives Matter vormen in Washington (nu nog) D.C. De schildering besloeg twee stratenblokken op 16th Street, dicht bij het Witte Huis, en de omgeving werd omgedoopt tot Black Lives Matter Plaza toen de protesten tegen de moord op George Floyd door een politieagent de wereld rondgingen, schrijft My Modern Met.

    De huidige tekst ‘zou bepaalde federale fondsen in gevaar brengen’

    Burgemeester Muriel Bowser zei in 2021 dat BLM daar permanent zou blijven staan geschreven, totdat een wetsvoorstel van de Republikeinse afgevaardigde Andrew Clyde uit Georgia om het gebied ‘Liberty Plaza’ te noemen geratificeerd werd. De huidige tekst ‘zou bepaalde federale fondsen in gevaar brengen’ en diende van ‘elke website, document en ander materiaal dat onder de jurisdictie van het district Columbia valt’ verwijderd te worden. Bowser zwichtte voor het behoud van de transportfinanciering.


    Rusland gebruikt Oekraïense kinderen als terroristen

    Het verhaal gaat dat Rusland steeds vaker Oekraïense kinderen inschakelt bij terroristische aanslagen. Volgens de Oekraïense veiligheidsdienst zouden er alleen al sinds begin 2025 zeven gevallen zijn ontdekt van kinderen die werden gerekruteerd om terroristische aanslagen uit te voeren. Dat schrijft de Poolse krant Gazeta Wyborcza.

    Volgens onderzoekers ronselen de Russen deze kinderen met name via het sociale netwerk Telegram

    Zo zijn er de afgelopen weken twee kinderen gedood in de regio’s Ivano-Frankivsk en Charkiv. Ze hadden de opdracht een appartement te huren waar ze twee explosieven in elkaar moesten zetten en in thermosflessen moesten verstoppen. De Russische troepen, die hen met gps hadden gevolgd, lieten de lading die ze bij zich hadden exploderen.  

    Rusland zet de kinderen naar verluidt in om ongewenste getuigen weg te werken en om het beloofde geld niet te hoeven betalen. Volgens onderzoekers ronselen de Russen deze kinderen met name via het sociale netwerk Telegram, waar ze hen lokken met hoge salarissen en hen vaak in het Oekraïens benaderen om hun vertrouwen te winnen.


    Estland, het schoonste EU-land

    Estland is het enige EU-land waar het luchtvervuilingsniveau volgens de richtlijnen van de WHO als veilig kan worden beschouwd. Dat schrijft Politico en blijkt uit een nieuw rapport van het Zwitserse bedrijf voor luchtkwaliteitstechnologie IQAir. In meer dan de helft van de lidstaten worden de WHO-richtlijnen voor fijnstofdeeltjes met twee tot drie keer de toegestane hoeveelheid overschreden.

    IQAir wijst op de inspanningen van Estland om de uitstoot van de industrie te verminderen, met name door over te stappen op schonere, hernieuwbare energiebronnen. Tallinn, de hoofdstad van Estland, behoort tot de tien minst vervuilde hoofdsteden ter wereld. Het land heeft een lage bevolkingsdichtheid, wat betekent dat er over het algemeen minder vervuiling wordt veroorzaakt, en is zeer bosrijk.

    Boekarest, Warschau en Praag behoren tot de meest vervuilde hoofdsteden in de EU

    Boekarest, Warschau en Praag behoren tot de meest vervuilde hoofdsteden in de EU, hoewel ze niet in de buurt komen van Bagdad, Hanoi en topscorer New Delhi. Binnen de EU scoort Roemenië qua luchtkwaliteit het slechtst, deels door de uitstoot van fabrieken en de hoge emissies van voertuigen, vooral in grote steden als Boekarest. Maar er is reden voor optimisme. Zo heeft Roemenië een langzame maar gestage vooruitgang laten zien en de concentratie fijnstofdeeltjes in 2024 was ‘de laagste in de geschiedenis van dit rapport’, aldus IQAir. Dat past in een breder patroon: EU-landen boeken vooruitgang op het gebied van luchtkwaliteit; vele daarvan behoren al tot de minst vervuilde landen ter wereld, deels dankzij strengere emissieregels en een verschuiving naar hernieuwbare energiebronnen. Vijf van de tien meest vervuilde landen en negen van de tien meest vervuilde steden wereldwijd liggen in Centraal- en Zuid-Azië. De VS, waar onder president Trump veel milieubeleid wordt teruggedraaid, presteren qua luchtkwaliteit beter dan 22 van de 27 EU-lidstaten, hoewel het land nog steeds boven de WHO-aanbevelingen ligt. 

    pexels konpasu de blog 851030875 19542665

    Frankrijk wil Vrijheidsbeeld terug

    De Franse Europarlementariër Raphaël Glucksmann deed onlangs een symbolische oproep aan de VS om het Vrijheidsbeeld aan Frankrijk terug te geven. Volgens hem hebben de VS onder Trump hun reputatie als symbool van de vrije wereld verspeeld. ‘Als jullie regering niet langer geïnteresseerd is in de vrije wereld, dan zullen wij hier in Europa de fakkel overnemen,’ schreef hij op X, geciteerd door Le Figaro.

    ‘Amerika was de vijand van het fascisme, niet de vriend van Poetin’

    ‘Ik zou hier simpelweg niet zijn geweest als honderdduizenden jonge Amerikanen niet op onze stranden in Normandië waren geland,’ begon Glucksmann zijn tweet lovend. ‘Maar het Amerika van die helden vocht tégen tirannen, niet vóór hen. Het was de vijand van het fascisme, niet de vriend van Poetin.’  Karoline Leavitt, de woordvoerder van het Witte Huis, zei in een reactie dat het ‘aan de VS te danken is dat de Fransen nu geen Duits spreken (…) Ze zouden ons geweldige land heel erkentelijk moeten zijn.’ 

    dennis maliepaard c9ccYkbzMZ0 unsplash
    © Dennis Maliepaard / Unsplash

    Het Imane Khelif-effect

    De Algerijnse bokser Imane Khelif won afgelopen zomer de finale in de klasse onder 66 kilo op de Olympische Spelen in Parijs. De controverse over haar geslacht wierp een schaduw over haar triomf, maar de Algerijnen steunen hun kampioen door dik en dun, aldus Le Monde. Sinds haar medaillewinst zien boksclubs in heel Algerije een toestroom van jonge meisjes die deze door mannen gedomineerde sport willen gaan beoefenen.

    Volgens scheidsrechter Nacim Touami hebben de prestaties van Imane Khelif onder meisjes ‘een soort obsessie voor boksen’ gecreëerd. ‘In het verleden was er een zekere terughoudendheid bij ouders om meisjes boksles te laten volgen. Maar sinds de triomf van Imane Khelif zien we een ware rage.’ Ook oud-bokser Lina Debbou is positief: ‘Khelif heeft een enorme bijdrage geleverd aan het vrouwenboksen en dankzij haar succes zijn er veel meisjes bijgekomen.’

    ‘Sinds de overwinning van Imane Khelif is het taboe dat vrouwen niet boksen doorbroken’

    Hayat Berouali, 14 jaar, is minder dan een maand geleden begonnen met boksen en droomt ervan om kampioen te worden. ‘Ik ben van boksen gaan houden door naar de gevechten tijdens de Olympische Spelen te kijken, vooral naar die van Imane Khelif, en mijn ouders moedigden me aan om ook te gaan boksen,’ zegt ze lachend.

    ‘Sinds de overwinning van Imane Khelif is de vrouwensportbeweging nieuw leven ingeblazen en is het taboe dat vrouwen niet boksen doorbroken,’ aldus Mohamed Benyacoub, technisch directeur bij een boksclub. 

  • Wereldnieuws: Elon Musk steunt Nigel Farage & meer

    Wereldnieuws: Elon Musk steunt Nigel Farage & meer

    Laatste kolencentrales gaan dicht

    In de energieplannen voor 2025 van de Spaanse regering is de sluiting voorzien van de laatste vier kolencentrales van het land. Dat meldt El País. Hiermee wordt de Spaanse energievoorziening steenkoolvrij, hoewel het niet uitgesloten is dat een kolencentrale op Mallorca (die in heel 2024 nauwelijks het equivalent van tien dagen heeft gedraaid) ook na 2025 aangesloten blijft op het elektriciteitsnet voor het geval zich een noodsituatie voordoet – in elk geval totdat de tweede elektriciteitskabel om de Balearen met het vasteland te verbinden klaar is.

    In 2024 leverde steenkool nog maar 1,1 procent van de elektriciteit in Spanje

    In 2024 leverde steenkool nog maar 1,1 procent van de elektriciteit in Spanje, het laagste percentage sinds het begin van de metingen. Zes jaar geleden, in 2018, was steenkool nog een belangrijk onderdeel van het systeem: het aandeel lag net boven de 14 procent. De snelle afbouw vond plaats vanwege economische redenen – steenkoolcentrales kunnen niet langer concurreren met hernieuwbare energiebronnen – en Europese regelgeving die landen verbood om steenkolencentrales open te houden met subsidie. In 2018 was 38,6 procent van de Spaanse elektriciteitsproductie afkomstig uit hernieuwbare bronnen, in 2024 56,1 procent.

    De sluiting van de laatste kolencentrales stond aanvankelijk gepland voor 2030, maar de Spaanse regering, die geleid wordt door de sociaaldemocraten, besloot die in september naar voren te halen. Er is wel een kleine slag om de arm: de Spaanse stroomnetautoriteit moet nog beoordelen of volledige ontmanteling van de kolencentrales veilig is. 


    Elon Musk steunt Nigel Farage

    Nick Candy, de nieuwe penningmeester van de rechtse Reformpartij van Nigel Farage, zei tegen Financial Times dat Elon Musk van plan is om een donatie te doen aan zijn partij, net als enkele andere miljardairs. ‘We hebben een aantal miljardairs die bereid zijn om aan de partij te doneren, niet alleen Elon,’ zei Candy, die zelf miljardair is geworden door te investeren in vastgoed.

    ‘Velen in Westminster vrezen dat een financiële tussenkomst van Musk een significante en blijvende impact zou kunnen hebben op de Britse politiek, door Reform de middelen te geven om zichzelf om te vormen tot een gevestigd machtsmiddel,’ schrijft de Britse zakenkrant. Reform UK heeft op dit moment slechts 5 zetels in het 650 leden tellende Britse Lagerhuis, maar werd tweede met 98 zetels in de algemene verkiezingen van juli, waarvan er 89 werden gewonnen door Labour. 

    ‘We hebben nog maar één kans om het Westen te redden’

    Farage en Candy hadden begin december een ontmoeting met Musk in het resort Mar-a-Lago van de gekozen president Donald Trump in Florida. Immigratie, cultuurstrijd en inkrimping van de publieke sector zijn onderwerpen waarop Farage en Musk elkaar kunnen vinden. ‘We hebben nog maar één kans om het Westen te redden en we kunnen samen geweldige dingen doen,’ zei Farage na afloop van zijn gesprekken met Musk. Reform-penningmeester Candy, die deze maand overliep van de Tories naar Reform UK, heeft beloofd minstens 1 miljoen pond van zijn eigen geld aan de partij te geven. Volgens Candy, die voorheen een belangrijke donateur was van de Conservatieven, heeft Reform ‘meer conservatieve waarden in haar pink dan de hele Conservatieve Partij’. De projectontwikkelaar vertelde Financial Times dat hij ‘meer geld zou inzamelen dan enige andere politieke partij’ en dat Reform UK binnen drie maanden meer leden zou hebben dan de Conservatieve Partij. In november zei Reform UK dat de partij de grens van 100.000 leden had overschreden. De Conservatieve Partij heeft ongeveer 130.000 leden.

    ANP 515381574
    Reform UK-leider Nigel,Farage (links) met miljardair Nick Candy. – © ANP

    App zorgt voor daling zelfdodingen

    In 2022 ging de regering van de Mexicaanse deelstaat Yucatán een samenwerking aan met een smartphoneapp genaamd MeMind, een therapie-app die AI gebruikt om het suïciderisico van zijn gebruikers in te schatten. In september zei de regering dat de app had bijgedragen aan een daling van 9 procent van het aantal zelfdodingen in de hele staat. De app heeft nu 80.000 gebruikers, vertelde MeMind aan Rest of World.

    Er zijn meer dan tweehonderd gevallen van mensen met een ‘hoog risico op zelfdoding’ geïdentificeerd

    De afgelopen jaren heeft het gebruik van AI wereldwijd een grote vlucht genomen bij de behandeling van psychische aandoeningen. ‘Hoewel de relatieve nauwkeurigheid en effectiviteit van deze tools varieert, kunnen ze mensen bereiken die anders geen toegang tot behandeling zouden hebben,’ schrijft Rest of World. Twee maanden na de lancering in Yucatán zei toenmalig gouverneur van de deelstaat Mauricio Vila Dosal dat er meer dan tweehonderd gevallen van mensen met een ‘hoog risico op zelfdoding’ waren geïdentificeerd via MeMind.

    Denk je aan zelfdoding? Neem dan 24/7 gratis en anoniem contact op met 0800-0113 of chat op 113.nl


    Cholitas

    Generaties lang mochten inheemse Boliviaanse vrouwen zich niet begeven in het welvarende centrum  van de hoofdstad La Paz. Ze werden als lagere klasse beschouwd en geacht thuis te blijven of in de dienstverlening te werken. Maar Aymara- en Quechua-vrouwen hun rechten hebben opgeeïst en teruggenomen. Met hun karakteristieke lange vlechten en kleurrijke sjaals, rokken en onderrokken beklommen zij de 6.962 meter hoge Argentijnse berg Aconcagua. 

    Todd Antony fotografeerde de groep die zich de ‘Klimmende Cholitas’ noemt. Oorspronkelijk was cholos een denigrerende term voor burgers van Spaanse en inheemse afkomst, Tegenwoordig is de verwijzing  juist een trotse viering  van hun identiteit, schrijft It’s Colossal.

    antony 1

    Politici afgeperst met deepfakes

    In Singapore zijn meer dan honderd ambtenaren van dertig overheidsinstellingen, waaronder vijf ministers, afgeperst door middel van gerichte e-mails met compromitterende deepfakeafbeeldingen. Er werd losgeld geëist oplopend tot 50.000 dollar. South China Morning Post sprak met experts op het gebied van cyberbeveiliging, die zeiden dat de zaak de snelle ontwikkeling van deepfaketechnologie onderstreept en laat zien dat er een grotere behoefte is aan publieke bewustwording en detectietools. Zij vrezen dat het cyberafpersingsincident in Singapore een voorbode kan zijn van grootschaligere cyberafpersingszaken in de toekomst.

    ‘Zijn sterke economie en wereldwijde reputatie maken de stadstaat een verleidelijk doelwit voor cybercriminelen’

    ‘Singapore heeft misschien geen duidelijke zwakke plekken, maar zijn sterke economie en wereldwijde reputatie maken de stadstaat een verleidelijk doelwit voor cybercriminelen,’ zegt Ali Fazeli, senior consultant cyberthreat intelligence bij NexVision Lab, tegen het Hongkongse medium. ‘Als centrum voor de financiële sector, handel en bestuur beschikt Singapore over waardevolle informatie en invloedrijke mensen, waardoor de kans op aanvallen groter is.’

    De gemanipuleerde afbeeldingen toonden naar verluidt politieke ambtsdragers en ambtenaren in compromitterende posities, zei het ministerie voor Digitale Ontwikkeling en Informatie van de stad in een verklaring op donderdag. De inhoud van de e-mails en de afbeeldingen die naar de slachtoffers werden gestuurd waren identiek, behalve het gezicht van de persoon in de afbeelding, dat afkomstig leek te zijn van open bronnen zoals LinkedIn, voegde het ministerie eraan toe.


    Massale sterfte zeekoeten

    ‘Het eerste bewijs vormden de gevederde lichamen die aanspoelden op de stranden van Alaska,’ zo opent The New York Times een artikel over de snel geslonken populatie zeekoeten in deze uithoek van de Verenigde Staten. Uit nieuw onderzoek dat is gepubliceerd in Science blijkt dat ongeveer de helft van de zeekoeten in Alaska, zo’n vier miljoen vogels, de laatste tien jaar is gestorven als gevolg van de opwarmende oceaan. Als de boosdoener wijzen de onderzoekers naar een massa warm water in de Grote Oceaan die de afgelopen jaren recordtemperaturen heeft bereikt en die bekendstaat als de Blob. 

    doncoombez tvaZhFq4C9I unsplash
  • Wereldnieuws: Vapen minder populair onder Amerikaanse tieners

    Wereldnieuws: Vapen minder populair onder Amerikaanse tieners

    Meer pesticide op voedsel sinds brexit

    De toegestane hoeveelheid bestrijdingsmiddelen op tal van soorten voedsel in Engeland, Wales en Schotland is sinds de Brexit explosief gestegen, zo blijkt uit een analyse van Pesticides Action Network UK. Door veranderingen in de Britse regelgeving mogen meer dan honderd producten die in de winkel liggen nu meer pesticiden bevatten dan voorheen, aldus The Guardian.

    Glyfosaat is door de Wereldgezondheidsorganisatie geclassificeerd als ‘waarschijnlijk kankerverwekkend’

    Voor thee werd de maximale residulimiet (MRL) verhoogd met een factor vierduizend voor zowel het insecticide chlorantraniliprole als het fungicide boscalid. Voor de controversiële onkruidverdelger glyfosaat, door de Wereldgezondheidsorganisatie geclassificeerd als ‘waarschijnlijk kankerverwekkend voor de mens’, werd de MRL bij bonen 7,5 keer zo hoog. 

    De veranderingen vonden plaats tussen 2022 en 2024, onder de vorige conservatieve regering, ter vervanging van de strengere pesticidewetgeving van de Europese Unie. In tegenstelling tot Groot-Brittannië heeft de EU de limieten voor bestrijdingsmiddelen niet afgezwakt; in sommige gevallen zijn ze zelfs strenger geworden. Actievoerders roepen de Labourregering op om de veranderingen terug te draaien.

    hannah shedrow tj1kHwu7teQ unsplash

    Elektrische auto’s buiten werking na faillissementen

    Na een recente faillissementsgolf van Chinese fabrikanten van elektrische auto’s (EV’s) melden bestuurders dat software-updates en onderhoud niet meer worden uitgevoerd. Zo ondervonden klanten van WM Motor, dat eind 2023 failliet ging, diverse softwareproblemen. Ook was de app om bepaalde functies van de auto’s mee te bedienen buiten werking, wat allerlei veiligheidsrisico’s opleverde. 

    ‘Het feit dat veel elektrische auto’s afhankelijk zijn van clouddiensten – van smartphonebediening tot software-updates – heeft geleid tot zorgen over de onderhoudbaarheid van de voertuigen op de lange termijn’, schrijft technieuwssite Rest of World.

    Sinds 2020 zijn meer dan twintig fabrikanten in China gestopt

    Intensieve prijzenoorlogen en de geleidelijke afschaffing van overheidssubsidies hebben ervoor gezorgd dat een aantal EV-fabrikanten in het land – naar schatting meer dan honderd – moeite hebben om het hoofd boven water te houden. Sinds 2020 zijn meer dan twintig fabrikanten in China gestopt. WM Motor was tot nu toe de grootste Chinese fabrikant van elektrische auto’s die failliet ging, met van 2019 tot 2022 zo’n honderdduizend verkochte voertuigen. 

    De China Automobile Dealers Association meldt dat maar liefst 160.000 Chinese autobezitters in de steek zijn gelaten door bedrijven die een faillissement hebben aangevraagd of die hun activiteiten hebben gestaakt. 

    Volgens de Chinese regelgeving moeten autofabrikanten de levering van onderdelen garanderen tot minstens tien jaar nadat een model uit productie is genomen; software valt hier echter buiten. 


    ‘Absolutely hideous’

    Een nieuw beeld van de beroemde Ierse schrijver en dichter Oscar Wilde heeft voor veel ophef gezorgd in Londen, aldus The Guardian. Het twee meter hoge bronzen kunstwerk, ontworpen door de Schotse kunstenaar Eduardo Paolozzi (1924-2005), toont het flamboyante hoofd van Wilde, liggend en verdeeld in segmenten. Merlin Holland, kleinzoon van Wilde, noemt het beeld ‘absolutely hideous’ en vindt dat het niets van de geest en het briljante schrijverschap van zijn grootvader uitdraagt. Andere critici menen dat het kunstwerk eerder Wildes tragische einde symboliseert dan zijn literaire nalatenschap. Het beeld wordt binnenkort geplaatst in een openbare tuin in Chelsea, nabij Wildes voormalige woning. De onthulling valt samen met de herdenking van Paolozzi’s 100ste geboortejaar. 

    1296

    Politie faalde bij moord op Oegandese atlete

    Op 5 augustus overleed de Oegandese atlete Rebecca Cheptegei in een Keniaans ziekenhuis, nadat ze vier dagen ervoor met benzine was overgoten en in brand was gestoken door haar ex-partner. De familie van de 33-jarige marathonloopster, die kort daarvoor had deelgenomen aan de Olympische Spelen in Parijs, zei tegen de Keniaanse krant Daily Nation dat de jonge vrouw zich al maanden zorgen maakte over haar veiligheid en dat familieleden de politie hadden gewaarschuwd dat ze in gevaar was.

    Volgens de vader van Cheptegei kwam de moord voort uit een geschil over een stuk land dat zijn dochter had gekocht om haar huis op te bouwen. De krant meldt dat de familie van de marathonloopster kritiek had op de politie, omdat die niet snel genoeg had ingegrepen om Cheptegei te redden: ‘De politie heeft ons in de steek gelaten,’ aldus de familie.

    Vrouwenrechtenorganisaties slaan al langere tijd alarm over een toename van het aantal moorden op vrouwen in Kenia

    De dood van Rebecca Cheptegei leidde tot verontwaardiging en afschuw bij vrouwenrechtenorganisaties, die al langere tijd alarm slaan over een verontrustende toename van het aantal moorden op vrouwen in Kenia en andere Afrikaanse landen [zie ook Sport op p. 49]. Volgens een rapport van Africa Data Hub, een organisatie die gevallen van vrouwenmoord uit Keniaanse media verzamelt, zijn honderden vrouwen de afgelopen jaren het slachtoffer geworden van femicide, de term die wordt gebruikt voor het doden van vrouwen en meisjes.

    Cheptegei is niet de enige atlete die het slachtoffer werd van femicide. In 2021 werd de Keniaanse Agnes Jebet Tirop doodgestoken, waarna haar man werd beschuldigd van moord. Niet veel later werd Damaris Muthee Mutua, een in Kenia geboren atlete die uitkwam voor Bahrein, gewurgd gevonden in de Keniaanse stad Iten.

    World Athletics, de internationale atletiekbond, zei in een verklaring geschokt en diep bedroefd te zijn door het nieuws dat Cheptegei was overleden ‘als gevolg van een vermeende aanval van huiselijk geweld’.

    ANP 508420383

    Vakantie-effect verdwijnt snel

    Uit een meta-analyse die in het Journal of Occupational Health is gepubliceerd, blijkt dat een vakantie een lichte vermindering van burn-outklachten en werkgerelateerde aandoeningen tot gevolg heeft, schrijft El País Psychologen beschrijven een burn-out als een aanhoudend gevoel van uitputting en vervreemding van het werk. De Wereldgezondheidsorganisatie beschouwt het als een werkgerelateerd fenomeen en niet als een psychische aandoening. Maar, zo stellen de onderzoekers van onder meer de Radboud Universiteit vast, de effecten van een vakantie nemen af zodra werknemers weer naar kantoor gaan. Die afname zet door, totdat de effecten na twee tot vier weken volledig zijn verdwenen.


    Vapen minder populair onder Amerikaanse tieners

    Het aantal Amerikaanse tieners dat zegt e-sigaretten te roken, oftewel te ‘vapen’, is het afgelopen jaar gedaald, na een ‘zorgwekkende piek’ van vijf jaar geleden, aldus The New York Times. In een jaarlijkse enquête die op scholen in de hele VS werd gehouden, zei nog geen 8 procent van de middelbare scholieren de maand ervoor e-sigaretten te hebben gerookt, het laagste niveau in tien jaar. Naar schatting zijn het 500.000 jongeren minder dan vorig jaar. Het percentage ligt veel lager dan het hoogtepunt in 2019, toen ruim 27 procent van de middelbare scholieren meldde e-sigaretten te gebruiken. 

    Experts zeggen dat verschillende factoren kunnen hebben bijgedragen aan de daling

    Experts zeggen dat verschillende factoren kunnen hebben bijgedragen aan de daling van het aantal vapende tieners. Zo is er in verschillende steden en staten in de VS een verbod op tabak met een smaakje, is er een handhavingscampagne van kracht tegen verkopers van vapes met een smaakje en zijn er campagnes gericht op jongeren over de gevaren van vapen.

    vaporesso VPqbkdlTEnE unsplash
  • Wereldnieuws: Saoedische geestelijke ter dood veroordeeld & meer

    Wereldnieuws: Saoedische geestelijke ter dood veroordeeld & meer

    Wetenschapsfraude

    Drie onderzoekers van Harvard Business School ontdekten gesjoemel met de data die de basis vormen van artikelen over menselijk gedrag waarvan professor Francesca Gino coauteur is. Onderzoek in opdracht van Harvard onthulde hetzelfde, schrijft Vox. De opleiding wil nu rectificatie van de artikelen en verder onderzoek. Gino is inmiddels geschorst. Maar nu heeft zij de drie onderzoekers aangeklaagd voor ‘niet minder dan 25 miljoen dollar’, wegens ‘laster’.

    ‘Het systeem is zo kapot dat een zaak als deze honderdduizenden dollars gaat kosten en jaren zal duren’

    Gezien de manier waarop de wet in de VS werkt kan het lang duren en veel geld kosten voordat de gedaagden zich kunnen verdedigen met inmiddels bewezen feiten. ‘Het systeem is zo kapot dat een zaak als deze honderdduizenden dollars gaat kosten en jaren zal duren,’ zegt smaadadvocaat Ken White. ‘Zelfs als ze de zaak winnen, kunnen ze er uiteindelijk aan onderdoor gaan.’ De verdediging van de onderzoekers is daarom een GoFundMe gestart om het geld bijeen te brengen dat nodig is voor de rechtszaak.

    2464009 1655142152351 16x9 6499fe83de623 1
    Francesca Gino

    Verlaten theaters

    De bioscopen en theaters in de serie Abandoned Theatres van Ben Geier zijn niet alleen beelden van ambachtelijke red brick-architectuur, maar roepen ook nostalgie op naar de tijd van knipperend neon en het geluid van de projector achter in de zaal. Grote kans dat er straks alleen nog foto’s en herinneringen bestaan van deze gebouwen in het midwesten van de Verenigde Staten. Aangezien de economie de klap van de pandemie nog niet te boven is, werden veel bioscopen na een maandenlange lockdown gedwongen hun deuren te sluiten. Geier had het rijk alleen en kon de serie schieten zonder dat er ook maar iemand in de buurt was, zodat de theaters alle aandacht krijgen. Hij legde inmiddels twintig locaties vast, maar blijft de serie uitbreiden.

    Schermafbeelding 2023 08 31 om 13.34.26
    © Ben Geier

    Brexit treft Britse muzieksector 

    Sinds Brexit heeft bijna de helft van de Britse muzikanten en werknemers in de sector minder werk in de EU dan voorheen, meldt The Guardian. Meer dan een kwart kreeg er zelfs helemaal geen werk meer, aldus een enquête van de Independent Society of Musicians (ISM). De gevolgen van Brexit zijn ronduit verwoestend, aldus ISM: allerlei beperkingen tasten het bestaan van muzikanten aan. Volgens mezzosopraan Jennifer Johnston heeft Brexit ‘in stilte onze muzieksector van wereldklasse om zeep geholpen’ en kunnen de gevolgen niet worden overschat.

    ‘Van de Britse markt kan mijn band niet rondkomen, dus het is in feite afgelopen’

    ‘Werk is tot stilstand gekomen,’ zegt een andere deelnemer aan het onderzoek. ‘Het aanbod om op te treden in Europa is opgedroogd. Van de Britse markt kan mijn band niet rondkomen, dus het is in feite afgelopen.’ ISM sprak meer dan vierhonderd muzikanten en mensen in de sector over hun ervaringen sinds Brexit tussen 1 januari 2021 en april 2023. Gevolgen door corona werden buiten beschouwing gelaten.


    Saoedische geestelijke ter dood veroordeeld

    De Saoedische rechtbank heeft de broer van een prominente geestelijke ter dood veroordeeld vanwege tweets over corruptie en het verdedigen van andere geestelijken, aldus Middle East Monitor. ‘Het Gespecialiseerde Strafhof in Riyad heeft mijn broer, Mohammad al-Ghamdi, ter dood veroordeeld na vijf tweets waarin hij kritiek uitte op corruptie en mensenrechtenschendingen,’ twitterde de Saoedische geestelijke Saeed bin Nasser al-Ghamdi eind augustus. Mohammad, een gepensioneerde leraar, zou tijdens zijn verhoor ook vier Saoedische geleerden hebben verdedigd.

    De uitspraak stamt al van begin juli, bijna een jaar nadat hij werd gearresteerd. Volgens Saeed heeft de rechtbank geen rekening gehouden met medische rapporten en de chronische neurologische aandoeningen van zijn broer, ‘noch met zijn hoge leeftijd en ziekte, noch met het feit dat zijn account slechts negen volgers heeft’.

    Schermafbeelding 2023 08 31 om 13.35.47 1
    ©

    Italiaanse regering voldoet de rekening

    Je zou het een daad van uitzonderlijke diplomatie kunnen noemen: de Italiaanse regering heeft de rekening voldaan van vier Italiaanse toeristen die in Albanië waren vertrokken uit een restaurant zonder te betalen. Het gevalletje eten-en-wegwezen in de stad Berat haalde de pers in zowel Albanië als Italië. De berichtgeving leidde ertoe dat Edi Rama, premier van Albanië, het ter sprake bracht tijdens een bezoek van zijn Italiaanse collega Giorgia Meloni. Meloni reageerde door haar ambassadeur op te dragen ‘de rekening voor deze idioten te gaan betalen’. In een verklaring bevestigde de Italiaanse ambassade in Albanië dat de rekening, die naar verluidt ongeveer 80 euro bedroeg, was betaald, aldus de BBC. ‘Italianen respecteren de regels en betalen wat ze verschuldigd zijn en we hopen dat dit soort voorvallen zich niet meer zullen voordoen,’ aldus de ambassade.

    ‘Een paar oneerlijke individuen mogen een natie van fatsoenlijke mensen niet in verlegenheid brengen’

    Francesco Lollobrigida, de Italiaanse minister van Landbouw en zwager van Meloni, die ook aanwezig was bij het bezoek aan Albanië, vertelde persbureau Reuters dat het betalen van de rekening een kwestie van trots is. ‘Een paar oneerlijke individuen mogen een natie van fatsoenlijke mensen niet in verlegenheid brengen,’ zei hij.

    Het is niet duidelijk wanneer het incident precies plaatsvond, maar beveiligingsbeelden van de groep die het restaurant uitloopt en verdwijnt gingen viraal op sociale media. De restauranteigenaar zei tegen het Albanese Report TV dat het de eerste keer was dat klanten zijn zaak hadden verlaten zonder te betalen en dat de vier Italianen zelfs complimenteus waren over het eten.


    Miljoenen volgers van Musk op X lijken nep

    Elon Musk is veruit de meest gevolgde gebruiker op X, het vroegere Twitter, dat hij oktober vorig jaar overnam voor 44 miljard dollar. Zijn account @ElonMusk – dat meer dan 153 miljoen volgers telt – is een soort van micro-versie van het socialemediaplatform als geheel. Maar wie zijn die volgers? Hoe actief zijn ze? Hoe vaak posten ze? En: zijn ze echt? Nieuwssite Mashable bekeek nieuwe gegevens die werden verzameld door de Amerikaanse programmeur en onderzoeker Travis Brown. Welke volgers van Musk nep zijn werd daaruit niet duidelijk, maar uit de gegevens blijkt wel dat heel veel ervan inactief zijn: veel volgers van Musk hebben eigenschappen op basis waarvan je kunt vaststellen ‘dat ze de site niet daadwerkelijk gebruiken’.

    Van de 153.209.283 X-accounts die Musk half augustus volgden, wordt ongeveer 42 procent – oftewel meer dan 65,3 miljoen gebruikers – op hun eigen account door niemand gevolgd. Iets meer dan 72 procent – dat komt neer op bijna 112 miljoen gebruikers – heeft minder dan tien eigen volgers. 

    Overigens bevatten het uiterlijk of het gebruik van de accounts die hem volgen sterke aanwijzingen dat zo’n 40 procent nepaccounts of bots zijn

    Als het gaat om het creëren van content op het platform, blijkt dat meer dan 62,5 miljoen gebruikers die Musk volgen inactief zijn: ze hebben nul tweets gepost. Dat aantal omvat gebruikers die de afgelopen weken mogelijk hun tweets hadden verwijderd op het moment dat de gegevens werden verzameld, of het zijn accounts die nog nooit eerder hebben getweet. En dan zijn er nog eens ruim 100 miljoen volgers die minder dan tien tweets hebben gepost.

    Een ander interessant detail dat uit de gegevens naar voren komt is de datum waarop volgers hun account hebben aangemaakt. De overname van Twitter werd op 27 oktober 2022 voltooid. Van zijn huidige volgers maakte meer dan 25 procent, oftewel 38,9 miljoen gebruikers, een account aan op of na die datum. Overigens bevatten het uiterlijk of het gebruik van de accounts die hem volgen sterke aanwijzingen dat zo’n 40 procent – oftewel bijna 50 miljoen accounts – nepaccounts of bots zijn.

    Schermafbeelding 2023 08 31 om 13.41.19
    © Getty Images

  • Wereldnieuws: Klimaatverandering bedreigt twee miljard mensen & meer

    Wereldnieuws: Klimaatverandering bedreigt twee miljard mensen & meer

    Rechtenschendingen op theeplantages

    De wereldwijde thee-industrie worstelt niet alleen met de economische gevolgen van de oorlog in Oekraïne maar ook met een ander probleem: schendingen van mensenrechten op de plantages, aldus de New Yorkse nieuwswebsite Quartz. Volgens het Britse Business & Human Rights Resource Centre (BHRRC) zijn ongeveer 13 miljoen arbeiders op theeplantages in India, Sri Lanka, Bangladesh, Kenia, Oeganda en nog 43 andere landen het slachtoffer van rechtenschendingen. De beschuldigingen omvatten schending van de vrijheid van vereniging, van gezondheids- en veiligheidsvoorschriften, loonbetalingen en aantasting van de levensstandaard.

    De productiekosten van thee zijn de afgelopen jaren gestegen, maar de prijzen zijn min of meer gelijk gebleven. ‘Beheerders van plantages proberen kosten te besparen in een steeds minder winstgevende sector. Daardoor is er sprake van een groeiende trend om gebruik te maken van tijdelijke contracten, koppelbazen en andere onzekere arbeidsomstandigheden,’ aldus het BHRRC-rapport. ‘Werknemers zijn daardoor kwetsbaarder voor allerlei vormen van misbruik, waaronder seksuele uitbuiting en schendingen van gezondheid en veiligheid. Het is moeilijker voor werknemers om zich bij een vakbond aan te sluiten.’ Bedrijven als Starbucks, Unilever, Marks & Spencer, Twinings, en het in Nederland gevestigde Ekaterra betrekken hun thee van plantages waar 47 van de 70 gesignaleerde mensenrechtenschendingen hebben plaatsgevonden. Deze bedrijven tonen volgens het rapport ‘weinig betrokkenheid bij de leveranciers om de effecten voor werknemers te verzachten’.


    Crypto voor Fentanyl

    Fentanyl – een verslavende pijnstiller – werd in de crypto-economie dusdanig gevaarlijk geacht dat veel markten op het darkweb handel erin hebben verboden. Maar uit onderzoek van Elliptic en Chainalysis, die cryptocurrency traceren, blijkt dat Chinese chemische producenten ingrediënten voor fentanyl verkopen aan drugslabs overal ter wereld.

    Meer dan negentig Chinese chemische bedrijven verkopen de ingrediënten openlijk online en 90 procent zegt betaling in cryptocurrency’s te accepteren. Elliptic en Chainalysis traceerden transacties ter waarde van tientallen miljoenen dollars in de afgelopen vijf jaar. Volgens de bedrijven is dat slechts het topje van de ijsberg, schrijft maandblad Wired.

    Drogen Spritze Pulver fentanyl opiods
    Unsplash

    Levende nachtmerrie

    Het echtpaar dat op een dag verrast werd door een enorme Banksy-muurschildering op de zijkant van hun huis in Lowestoft, vertelde aan de Engelse boulevardkrant The Sun hoe zij in een ‘levende nachtmerrie’ terechtkwamen.

    Banksy schilderde een enorme zeemeeuw op de muur die naar beneden duikt om bouwafval uit een (echte) container te pikken. Realiseert de kunstenaar wel waar hij mensen onbedoeld mee opscheept? zei het echtpaar, dat 40.000 pond per jaar zou moeten gaan betalen voor onderhoud en bescherming tegen diefstal. In plaats daarvan besloot het de meeuw met muur en al te laten weghalen; het werk ligt opgeslagen in afwachting van de verkoop.

    ANP 435372890
    © ANP – JUSTIN TALLIS

    New York zinkt

    Op de 777 vierkante kilometer die New York beslaat, drukt 762 miljoen ton beton, glas en staal, aldus de United States Geological Survey (USGS). Dat enorme gewicht betreft de bouwmaterialen, maar niet de inrichting en het meubilair in alle gebouwen, noch de vervoersinfrastructuur en de 8,5 miljoen inwoners. Door de druk van de bovenliggende stad zakt de New Yorkse bodem met een à twee millimeter per jaar. En dat is zorgelijk, vooral als de bodemdaling wordt opgeteld bij de stijging van de zeespiegel. Die wordt geschat op drie tot vier millimeter per jaar, schrijft BBC Future.

    Over een paar jaar gaat dat problemen opleveren en niet alleen voor New York maar ook voor andere kuststeden met een groeiende bevolking, in de VS en elders in de wereld. Zo daalt Jakarta jaarlijks zelfs met twee tot vijf centimeter. Vermindering van het grondwatergebruik en andere manieren van vestigen, zoals in drijvende steden, zou voor oplossingen kunnen zorgen.


    Nieuws als rap

    Om jongeren te trekken verpakt het Zweedse dagblad Aftonbladet het nieuws in rapsongs: AI zorgt ervoor dat verhalen in rap-vorm op muziek worden gezet. Deze vorm is een van de resultaten van overleg met jongeren over meer prikkelende manieren om het nieuws te brengen, aldus adjunct-hoofdredacteur Martin Schori in zijn column. Aftonbladet testte het resultaat begin mei op duizend geselecteerde jonge gebruikers. De reacties waren positief, schrijft Schori, zowel van de proefpersonen als van de jongeren die met het oorspronkelijke idee kwamen. Verreweg het populairst bleek een rap te zijn over het bezoek van Beyonce aan Stockholm in het kader van haar wereldtournee.

    ‘We moeten oude conventies uitdagen en luisteren naar de nieuwsconsumenten van de toekomst,’ aldus Schori. ‘Behalve nieuws als rap gebruiken we AI inmiddels om video’s te ondertitelen en interviews te transcriberen, en meer tools zijn in ontwikkeling.’

    iStock 1217805754
    © Lorado – iStock

    Klimaatverandering bedreigt twee miljard mensen

    Wetenschappers waarschuwen dat meer dan een vijfde van de mensheid tegen het einde van deze eeuw zal worden blootgesteld aan gevaarlijk hoge temperaturen, aldus de Franse nieuwszender Euronews. Volgens een nieuwe studie van de Universiteit van Exeter in het Verenigd Koninkrijk zijn we met het huidige klimaatbeleid op weg naar een opwarming van 2,7°C. De Intergouvernementele Werkgroep inzake Klimaatverandering (IPCC) van de Verenigde Naties waarschuwt dat daarmee de limiet van 1,5°C – die nodig is om een klimaatramp te voorkomen – wordt overschreden. Als de opwarming van de aarde op deze schaal doorgaat, zullen tegen 2100 twee miljard mensen – dat is ongeveer 20 procent van de verwachte wereldbevolking – worden blootgesteld aan levensbedreigende hitte en extreem weer. De gemiddelde wereldtemperatuur bedraagt dan ruim 29°C en valt buiten de ‘menselijke klimaatniche’, oftewel de omstandigheden waarin mensen goed kunnen gedijen. De optimale temperatuur voor de mens ligt tussen 13 en 25°C.

    De Universiteit van Exeter onderzocht niet de financiële maar de menselijke kosten van de opwarming van de aarde. Extreme hitte beïnvloedt het vermogen om te werken, te denken en te leren, heeft een verwoestend effect op gewassen en vergroot de kans op conflicten, infectieziekten en zwangerschapscomplicaties. Naarmate de gevolgen groter worden, zullen meer mensen uit hun huizen worden verdreven en zich gedwongen zien om naar koelere klimaten te migreren.

    India, waar nu al mensen sterven door de hitte, zal een van de zwaarst getroffen landen blijven, gevolgd door Nigeria, Indonesië, de Filipijnen en Pakistan. Ook plekken die aan de koelere kant van de voorspelde opwarming blijven, krijgen te maken met meer hittegolven en droogtes.

    Door de wereldwijde temperatuurstijging te beperken tot 1,5 °C, de richtlijn van het klimaatakkoord van Parijs, zal het aantal mensen dat aan extreme hitte wordt blootgesteld, verminderen tot 400 miljoen, zo blijkt uit het onderzoek dat werd gepubliceerd in Nature Sustainability.

    gettyimages 1253520314 594x594 1
    © Getty Images NurPhoto / Contributor
  • Wereldnieuws: Costa Rica is zijn vredige reputatie kwijt & meer

    Wereldnieuws: Costa Rica is zijn vredige reputatie kwijt & meer

    Shoppend op weg naar het perfecte leven

    Xiaohongshu, oftewel ‘het kleine rode boekje’, is een Chinees platform dat vooral vrouwelijke gebruikers antwoorden helpt vinden op allerlei vragen. Wat moet je bestellen bij die populaire nieuwe theesalon? Welke medicijnen helpen tegen menstruatiekrampen? Hoe maak je valse wimpers schoon? Hoe maak je het uit zonder iemand pijn te doen?

    Jessica Tian bijvoorbeeld, tijdschriftredacteur in Beijing, gebruikte het platform om haar verlovingsring te kiezen maar ook bij de keuze voor kattenvoer, elektrische auto en vloertegels voor haar nieuwe appartement. ‘Ik vertrouw niet meer op iets dat niet door iemand is beoordeeld op Xiaohongshu,’ zegt Tian tegen technieuwsplatform Rest of World.

    Voor veel jonge, welvarende en overwegend vrouwelijke stadsbewoners is Xiaohongshu de primaire zoekmachine is geworden

    Xiaohongshu, opgericht in 2013, is uitgegroeid tot een platform met 200 miljoen maandelijks actieve gebruikers. Ze delen tips over van alles en nog wat, uiteenlopend van diëten en dating tot taalcursussen. De informatie is zo overvloedig en divers dat de app voor veel jonge, welvarende en overwegend vrouwelijke stadsbewoners de primaire zoekmachine is geworden. Ze zien het als een vrouwvriendelijke leidraad om het perfecte leven bij elkaar te kunnen kopen, schrijft Rest of World.

    Het bedrijf achter dit lucratieve bedrijfsmodel dat sociale media en e-commerce samenbrengt, omschrijft zichzelf als een ‘lifestyle bijbel’. De tijdlijn van de app bevat een oneindige stroom Instagram-achtige berichten, voorzien van TikTok-achtige aanbevelingen, vaak van influencers. Adviezen van shoppers die elkaar vertellen wat ze moeten kopen, gaan vergezeld van glamoureuze foto’s, schattige emoji’s en enthousiaste kreten.

    ‘Xiaohongshu is een platform dat de consumptiecultuur bewierookt’

    Maar critici zien een keerzijde en noemen het een valstrik voor consumenten, die jongeren opzadelt met onrealistische verwachtingen. ‘Xiaohongshu is een platform dat de consumptiecultuur bewierookt,’ zegt Jia Guo, promovendus aan de Universiteit van Sydney die Xiaohongshu-influencers bestudeert. ‘Het houdt gebruikers een gepolijst, bourgeois, middenklasse leven voor.’ De nadruk op het belang van fysieke schoonheid en individueel succes kan schadelijk zijn. Onderzoek heeft al uitgewezen dat de zwaar geretoucheerde foto’s die door Xiaohongshu-influencers worden gepost, jonge vrouwen ongelukkiger maken over hun eigen lichaam.

    jean beller 6j56djYQgJs unsplash
    © Unsplash

    Werknemers van Starbucks leggen het werk neer

    In aanloop naar de jaarlijkse aandeelhoudersvergadering van Starbucks legden medewerkers van ruim honderd winkels in de VS het werk neer om te protesteren bij het hoofdkantoor in Seattle. Dit als reactie op de agressieve antivakbondshouding van het bedrijf. De koffieketen wordt ervan beschuldigd tientallen werknemers te hebben ontslagen als vergelding voor het opzetten van een vakbond. Starbucks zou al sinds begin 2022 dwarsliggen, schrijft The Guardian.

    Voorts zijn er beschuldigingen van intimidatie, winkelsluitingen, het inhouden van extra’s en het bewust vertragen van onderhandelingen over een eerste vakbondscontract. Starbucks ontkent schending van het arbeidsrecht en wijst de overige beschuldigingen af. Voorzitter en voormalig CEO Howard Schultz moet eind maart getuigen voor een commissie van de Amerikaanse Senaat over de houding ten aanzien van vakbonden.

    ‘Starbucks zou ons recht op organisatie moeten respecteren‘

    ‘Barista’s van Starbucks zoals ik zijn degenen die de winkels draaiende houden,’ zegt Sarah Pappin van een vestiging in Seattle tegen de Britse krant. ‘Wij kennen de bestellingen van onze vaste klanten, wij maken de lattes, wij ruimen de rommel op en wij zijn vaak het lichtpuntje van de dag voor onze klanten. Wij vormen het hart en de ziel van Starbucks.’

    En, voegt ze eraan toe, ‘in plaats van een voormalige CEO op het schild te hijsen die erop is gebrand om ons het zwijgen op te leggen, zou Starbucks ons recht op organisatie moeten respecteren en ons tegemoet moeten komen aan de onderhandelingstafel.’ De werknemers willen dat de aandeelhouders een resolutie aannemen die bepaalt dat een onafhankelijke derde partij de houding van Starbucks ten aanzien van de rechten van werknemers gaat beoordelen.


    Costa Rica is zijn vredige reputatie kwijt

    In Costa Rica, dat bekend stond als een vredig land, is het aantal moorden de afgelopen tien jaar schrikbarend gestegen. Het moordcijfer van 2022 is het hoogste in de geschiedenis van het land en ligt maar liefst 66,5 procent hoger dan in 2012. Inmiddels liggen de cijfers voor 2023 alweer 30 procent hoger dan in de eerste drie maanden van 2022, bericht El País.

    Geschillen tussen criminele bendes – meestal vanwege drugshandel – worden niet langer alleen uitgevochten in achterbuurten of in de kustgebieden, waar cocaïne van zuid naar noord wordt getransporteerd, maar overal in het land. Recentelijk waren er zelfs schietpartijen op scholen.

    Toename van armoede en ongelijkheid in de afgelopen twee decennia, bezuinigingen op de politie en de groeiende invloed van internationale bendes zijn schuldig aan de verslechterde situatie. Het land is inmiddels niet langer alleen een doorvoerpunt voor de drugshandel, maar het is de thuisbasis geworden van gewelddadige lokale bendes die de steun van Mexicaanse of Colombiaanse kartels niet langer nodig hebben.

    640px Policia Alajuela Costa Rica 2013 2

    Rome krijgt Holocaust-museum

    De Italiaanse regering heeft de financiering goedgekeurd voor een langverwacht Holocaustmuseum in Rome, bericht The Local. In de Italiaanse hoofdstad werden tijdens de Tweede Wereldoorlog bijna tweeduizend Joden opgepakt en naar concentratiekampen gestuurd. Een nationaal museum in de hoofdstad zal bijdragen ‘aan het levend houden van de herinnering aan de Holocaust’, aldus een regeringsverklaring, nadat ministers eerder deze maand instemden met de financiering van het project.

    Volgens de Italiaanse minister van Cultuur Gennaro Sangiuliano wordt er 10 miljoen euro apart gezet voor de bouw van het museum. Ruth Dureghello, hoofd van de Joodse gemeenschap van Rome, verwelkomde het nieuws maar riep wel op tot het vaststellen van ‘definitieve tijdschema’s’. Die oproep is niet zo verwonderlijk want al sinds de jaren negentig wordt er gesproken over plannen voor de bouw van het museum. Volgens Luca Zevi, de architect die verantwoordelijk is voor het project, zou het museum binnen drie jaar klaar moeten zijn.


    Enige leerling

    Het eilandje Oteshima op vijftien kilometer van de Japanse westkust, telt vierendertig inwoners. De vijftienjarige Akino Imanaka is er de enige inwoner van onder de achttien. Ze doorliep haar lagere en middelbare school op de Oteshima School, waar ze deze maand haar eindexamen behaalde. Ze was er de enige leerling, schrijft The Mainichi.

    De school heeft vijf leraren waarvan sommigen de rol van medeleerling op zich namen, zodat Imanaka tijdens de les iemand had om mee van gedachten te wisselen. Eenmaal per week bezocht ze een middelbare school op het vasteland ‘voor uitwisseling’. Afgelopen juni was er een sportdag waaraan ook mensen van buiten het eiland deelnamen, maar, zegt Imanaka, ‘er waren echt wel momenten dat ik me eenzaam voelde. Als voorzitter van de scholierenraad heb ik veel plekken kunnen bezoeken en dat was een goede ervaring.’

    Japan

    Blu in Barcelona

    Barcelona heeft een maatschappijkritische muurschildering van de meestal anonieme Italiaanse kunstenaar Blu onlangs bijgewerkt en opgeknapt. Blu, niet zijn echte naam, schilderde het werk in 2009, vlak na de financiële crisis. Hij vergeleek de onverzadigbare kapitalistische honger met die van een killer whale. De 25 meter lange muurschildering werd twee jaar geleden overgeschilderd als onderdeel van een stadsproject. Maar de buren misten het uitzicht en vroegen Blu eerder dit jaar een tweede versie te maken. Hij behield de haai van bankbiljetten en voegde er een arsenaal kernraketten en oorlogsvliegtuigen aan toe. De gehele muurschildering blijft zich met elke nieuwe toevoeging ontvouwen als een uitstekende samenvatting van wereldwijde kwalen.

    PastedGraphic 1
  • Primeur in VS: stadsbestuur Seattle verbiedt discriminatie op grond van kaste

    Primeur in VS: stadsbestuur Seattle verbiedt discriminatie op grond van kaste

    Lees ook het andere kort nieuws uit de buitenlandse pers van vandaag:

    » Zeker tien Palestijnen omgekomen bij inval Israëlische leger

    » Poetin ontvangt Chinese topdiplomaat en maakt nieuwe afspraken

    Eerste stad buiten Zuid-Azië die kaste in de wet opneemt

    Het bestuur van de Amerikaanse stad Seattle heeft discriminatie op grond van kaste in de antidiscriminatiewetgeving opgenomen. Daarmee is Seattle de allereerste niet in Zuid-Azië gelegen stad die officieel zo’n bepaling in de wet opneemt, meldt de Amerikaanse omroep NPR. Het wetsvoorstel werd met een ruime meerderheid van zes tegen één aangenomen. Het stadsbestuur redeneerde dat discriminatie op grond van kaste losstaat van nationaliteit en religie en daarom een speciale vermelding in de wet verdient.

    Volgens Zuid-Aziatische gemeenschappen in de VS komt deze vorm van discriminatie veel voor in het land. Met name op het gebied van huisvesting en onderwijs en binnen de technologiesector, waar Zuid-Aziaten belangrijke functies bekleden, vindt uitsluiting op grond van kaste plaats.

    ‘De wet zou ervoor kunnen zorgen dat werkgevers ervoor terugdeinzen om Zuid-Aziaten in dienst te nemen’

    Er klinken echter ook tegengeluiden. Zo gaan er stemmen op die vinden dat de wetsbepaling te eenzijdig de aandacht vestigt op hindoes en de bevolkingsgroep in een kwaad daglicht stelt. Volgens hen behandelt de wetsbepaling een probleem waarvan nooit officieel is aangetoond dat het bestaat en zou ze weleens een averechtse uitwerking kunnen hebben. ‘Dit zou ervoor kunnen zorgen dat hindoes vaker gediscrimineerd worden en dat werkgevers ervoor terugdeinzen om Zuid-Aziaten in dienst te nemen,’ aldus Sara Nelson, het enige bestuurslid dat tegenstemde.

    Het kastensysteem ontstond drieduizend jaar geleden in India. Het houdt in dat mensen hiërarchisch worden gerangschikt op basis van hun afkomst en geboorte. De laagste kaste zijn de zogeheten dalits, ofwel ‘de onaanraakbaren’, die eeuwenlang werden onderdrukt. In 1948 werd het systeem in India opgeheven. In de VS, de op een na favoriete bestemming voor Indiërs die naar het buitenland vertrekken, wonen naar schatting zo’n 5,4 miljoen Zuid-Aziaten.

    Lees ook:

  • Wereldnieuws: Vastgelijmd aan dinosaurus & Meer

    Wereldnieuws: Vastgelijmd aan dinosaurus & Meer

    Egypte kapt groen

    De Egyptische regering is bezig met ingrijpende stadsvernieuwingsprojecten in Caïro, en daarvoor worden tot woede van de inwoners honderden ficussen, acacia’s en palmbomen gekapt, aldus Middle East Monitor. Door verschillende historische wijken worden snelwegen aangelegd. Eind september is begonnen om Lotus, een openbaar park in buitenwijk Madinet Nasr, te verwijderen. Er komt een parkeerplaats voor terug.

    Bij de vernietiging van al deze groene gebieden heeft geen enkel overleg met de bewoners plaatsgevonden

    Tussen augustus 2019 en januari 2020 verloor de wijk Heliopolis bijna 400.000 vierkante meter aan groen, een oppervlakte van meer dan vijftig voetbalvelden. Experts en bewoners zijn bezorgd over het milieu omdat de bomen hielpen de luchtvervuiling te verminderen en de temperaturen in de stad te verlagen. Bij de vernietiging van al deze groene gebieden heeft geen enkel overleg met de bewoners plaatsgevonden. 

    Alle ruimte wordt vrijgemaakt voor nieuwe snelwegen die worden aan-gelegd naar het prestigeproject van president Abdul Fatah al-Sisi: de nieuwe administratieve hoofdstad. Alleen al de snelwegen hebben naar verluidt zo’n 450 miljoen euro gekost. 

    sherif moharram KUxBU4 T2cY unsplash kopie 2

    ‘Poetin gebruikt etnische minderheden’

    Russische slachtoffers van de oorlog in Oekraïne vallen voornamelijk onder minderheden die door Poetin zijn gemobiliseerd, aldus Victoria Maladaeva van de ngo Free Buryatia Foundation (FBF), een belangenvereniging van tegenstanders van de oorlog uit de autonome Russische republiek Boerjatië in Siberië, bericht Al Jazeera.

    Volgens Maladaeva noemt Poetin zichzelf een nationalist, ‘hij praat altijd over hoe geweldig de Russische cultuur en de Russische taal zijn, maar ontkent dat er meer dan 20 miljoen mensen van andere nationaliteiten in Rusland zijn’. Uit onderzoek van FBF zou zelfs ‘etnische genocide’ blijken. ‘Statistisch gezien hebben Dagestan, de autonome republiek Toeva en de republiek Boerjatië, waar minderheden wonen, het hoogste dodental.’

    Moskou, met 17 miljoen inwoners, telt krap 50 slachtoffers. Boerjatië, 980.000 inwoners, al 364. ‘De kans dat een Boerjaat sterft in de oorlog is 7,8 keer groter dan die voor een etnische Rus; voor een Toevaan is dat 10,4 keer.’


    Rapapawn

    De animatiestudio Rapapawn van Óscar Raña en Cynthia Alfonso ontstond in 2017 als experiment: ‘om te kijken of we onze tekeningen konden laten bewegen’. Dat is gelukt, bewijzen de vele grote projecten waaraan de studio de afgelopen tijd heeft meegedaan. Improvisatie en intuïtie zijn fundamenteel in hun werkwijze. Het duo begint zonder aanvankelijk plan maar laat ‘de dingen gaandeweg vorm krijgen, zonder wiskundige formule’. De videoclip voor Mundo Prestigio’s La Maison du Bonheur – een abstracte film waarin vormen op muziek in elkaar overgaan – was de eerste keer dat ze digitaal ‘risograaf-effecten’ toepasten, een duurzame druktechniek die intense kleuren oplevert.

    Rapapawn kopie 2

    Vastgelijmd aan een dinosaurus

    Ook in Duitsland roeren activisten zich op openbare plekken: in het Berlijnse Natuurhistorisch Museum lijmden twee klimaatactivisten zich op de laatste zondag van oktober vast aan de steunbalken van het skelet van een dinosaurus, schrijft Freie Presse. Daarop waarschuwde het museum de politie. Tegen de twee vrouwen van 34 en 42 jaar zijn aanklachten ingediend voor huisvredebreuk en schade aan eigendommen. De vrouwen, gehuld in oranje vesten, hadden een spandoek bij zich met de tekst: ‘Wat betekent het als de regering dit niet aankan?’

    In een reactie zei de protestgroep Letzte Generation: ‘Net als de dinosauriërs destijds worden wij bedreigd door klimaatveranderingen waartegen we niet bestand zijn. Als we niet willen uitsterven, moeten we nu handelen.’ In Groot-Brittannië en Nederland zorgen klimaatactivisten eveneens voor controverse met hun acties.

    220823 DINOSAURIER 80 1200x800 c Carola Radke MfN kopie

    De Brug van Salvini. En Berlusconi. En Mussolini.

    Wat heeft extreemrechts in Italië toch met een brug naar Sicilië? Na Mussolini en Berlusconi gaat Matteo Salvini het nu proberen, schrijft The Guardian. Net geïnstalleerd als minister van Infrastructuur in de extreemrechtse regering van Giorgia Meloni, heeft hij het even oude als controversiële plan afgestoft om een gigantische, miljarden kostende brug te bouwen tussen Sicilië en het vasteland, ondanks dat het project door allerlei voorgangers is verworpen vanwege hoge kosten, milieu-effecten, technische onuitvoerbaarheid en dergelijke.

    De bouw van de brug zou zo’n 100.000 nieuwe banen opleveren

    Tegen staatsomroep RAI zei Salvini op 25 oktober: ‘Een van mijn doelstellingen is de komende vijf jaar werkzaamheden te starten voor de bouw van il ponte sullo Stretto di Messina,’ ofwel: de brug over de Straat van Messina. ‘De vervuiling en het tijdverlies door het transport met veerboten, kost mensen in een jaar meer dan het zou kosten om de brug te bouwen,’ meent hij. Bovendien zou de bouw van de brug zo’n 100.000 nieuwe banen opleveren.

    Waarschijnlijk waren de oude Romeinen de enigen wie het ooit lukte een verbinding over de Stretto aan te leggen. Plinius de Oudere schreef althans dat in 251 voor Christus een brug van boten en vaten werd gebouwd om 140 olifanten die de Romeinen tijdens de Eerste Punische Oorlog hadden buitgemaakt op de Carthagers, van Sicilië naar Rome te vervoeren. Bijna 2000 jaar later droomde de Italiaanse dictator Benito Mussolini van een brug, maar hij kreeg het niet voor elkaar. Silvio Berlusconi wist in de jaren negentig gedeeltelijke financiering uit Brussel voor een project van 6 miljard euro binnen te halen, maar zijn opvolger Romano Prodi stopte het project. Heel verstandig, zo blijkt, want wetenschappers hebben vorig jaar op de zeebodem een breuk gelokaliseerd die in 1908 voor een verwoestende aardbeving zorgde met 120.000 slachtoffers – de grootste seismische ramp van de twintigste eeuw. Precies op die plek staat de brug van Salvini gepland.

    Brug 1 kopie 2

    Israëlische zorgen om extreemrechts in Zweden

    De extreemrechtse partij Zweden Democraten kreeg bij de verkiezingen vorige maand ruim 20 procent van de stemmen en speelt nu een sleutelrol in de nieuwe Zweedse regering, want de minderheidscoalitie van de Middenpartij, de liberalen en de christendemocraten is afhankelijk van hun steun, schrijft Haaretz. En dat kan problematisch worden voor de betrekkingen met Israël: vorig jaar maakte Ziv Nevo Kulman, de Israëlische ambassadeur in Zweden, namelijk al duidelijk dat Israël geen betrekkingen wenst te onderhouden met partijen die ‘wortels hebben in het nazisme’.

    De Zweden Democraten – opgericht in 1988 en in Zweden momenteel de op een na grootste partij na de sociaaldemocraten – zijn ontstaan in extreemrechtse en neonazistische kringen. Sinds de partij populair is geworden probeert zij die wortels te verbergen door zichzelf ‘nationalistisch en sociaal-conservatief’ te noemen. Dat neemt echter niet weg dat hoge partijfunctionaris Björn Söder twijfels uitte over de ware ‘Zweedsheid’ van de naar schatting 20.000 leden tellende Joodse gemeenschap in het land. En een lokale politica van de partij, Gunilla Wassénius, ondertekende een petitie waarin wordt beweerd dat Zweden is geïnfiltreerd door zionistische belangen die aansturen op een genocide op blanken. En dan was er nog mediaster en gekozen partijlid Rebecka Fallenkvist, die Anne Frank in een Instagrambericht ‘immoreel’ en ‘de geilheid zelve’ noemde. De Israëlische ambassade in Stockholm zegt dat ‘Israël uitstekende relaties heeft met veel leden van de nieuwe regering’ maar: ‘we zijn bezorgd over de opkomst van extreemrechts’.

  • Wereldnieuws: Colombia verklaart Stille Oceaan tot beschermd gebied & Meer

    Wereldnieuws: Colombia verklaart Stille Oceaan tot beschermd gebied & Meer

    Colombia verklaart Stille Oceaan tot beschermd gebied

    De Colombiaanse president Iván Duque heeft vlak voor zijn aftreden aangekondigd dat zijn land als eerste op het westelijk halfrond 30 procent van zijn oceaangebied tot beschermd gebied zal verklaren, wat betekent dat visserij en oliewinning verboden zullen worden, meldt Axios. Die stap is belangrijk, want volgens wetenschappers worden de oceanen aangetast door overbevissing, vervuiling, verblekende koraalriffen, en stijging van de zeespiegel en hogere temperaturen als gevolg van klimaatverandering. De kans op sterfte, overstromingen en verlies van voedselbronnen gaat daardoor drastisch omhoog. Oceanen produceren de helft van alle zuurstof in de wereld en absorberen 31 procent van door de mens geproduceerde kooldioxide.

    Negen landen die grenzen aan de Stille Oceaan (VS, Mexico, Chili, Peru, Ecuador, Canada, Panama, Costa Rica en Colombia) hebben in juni op de top van Noord-, Midden- en Zuid-Amerika een verklaring ondertekend waarin ze beloven meer samen te werken en sneller maatregelen te nemen voor de bescherming van oceaangebieden.

    qui nguyen 0G01UI1MQhg unsplash kopie
    – © Unsplash

    Verbod op informatie over abortus

    Bibliotheekmedewerkers van het Metropolitan Library System (MLS) van Oklahoma reageerden geschokt toen zij halverwege juli instructies kregen om het woord ‘abortus’ niet meer te gebruiken en klanten niet meer te helpen bij het zoeken naar abortusgerelateerde informatie op computers van de bibliotheek of hun eigen telefoon. De medewerkers werden gewaarschuwd dat ze een boete kunnen krijgen volgens de abortuswetgeving van de staat, meldt Vice.

    ‘Als een personeelslid informatie geeft over het laten uitvoeren van een abortus, kan die persoon aansprakelijk worden gesteld’

    ‘Als een personeelslid informatie geeft over het laten uitvoeren van een abortus, kan die persoon aansprakelijk worden gesteld,’ aldus een memo. ‘De civiele straffen omvatten een boete van 10.000 dollar plus een gevangenisstraf en ontslag, omdat de medewerker door het MLS op de hoogte is gesteld maar die waarschuwing heeft genegeerd.’ Bibliotheekmedewerkers is ook gevraagd op te passen voor misleiders die om informatie over abortus vragen zodat ze vervolgens aangifte kunnen doen.


    Lucha Lourdes 

    De multigetalenteerde Mexicaanse fotografe Lourdes Grobet is op 81-jarige leeftijd overleden. Ze laat een schathemelrijk oeuvre achter, met als hoogtepunt de portretten van Mexicaanse worstelaars uit de lucha libre. Vlak voor haar dood publiceerde Grobet nog een levenswerk over inheems theater.

    Blue Demon 1990
    – © Lourdes Grobet

    Britse vakantiegangers in de rij

    Lange rijen aan de grens dreigen na de brexit het ‘nieuwe normaal’ te worden voor Britse vakantiegangers, aldus The Guardian. Tussen Groot-Brittannië en Frankrijk is een diplomatieke ruzie uitgebroken over de lange files met vakantiegangers die uren moeten wachten in Dover. Rishi Sunak en Liz Truss, de twee overgebleven kandidaten voor het leiderschap van de Conservatieve Partij, geven Frankrijk de schuld van de vertragingen. Voormalig minister van Financiën Sunak zei dat de Fransen ‘de brexit niet de schuld moeten geven en eerst maar eens voldoende personeel moeten werven om aan de vraag te kunnen voldoen’. Minister van Buitenlandse Zaken Truss zei dat ze contact had opgenomen met haar Franse collega en noemde een ‘gebrek aan middelen aan de grens’ als reden voor de vertragingen.

    Clément Beaune zegt nauw samen te werken met de Britten, maar ‘Frankrijk is niet verantwoordelijk voor de brexit’

    Diplomaten en grensbeambten zeggen echter dat de vertragingen het gevolg zijn van de nieuwe grensregelingen, die nu zakken voor de eerste grote test sinds het Verenigd Koninkrijk de EU heeft verlaten. Volgens de nieuwe regels moeten alle paspoorten worden gecontroleerd; deskundigen noemen dat de grootste boosdoener, die niet makkelijk op te lossen is. Clément Beaune, de Franse minister van Transport, zegt nauw samen te werken met de Britten, maar ‘Frankrijk is niet verantwoordelijk voor de brexit’. 

    Bestuurders van de haven van Dover zijn boos omdat de Britse regering een aanvraag van 39 miljoen euro heeft afgewezen om de haven bestendig te maken tegen de extra druk na de brexit. Afgelopen december kreeg de haven daarvoor slechts 33.000 pond. 


    Droogte funest voor oogsten in Italië

    Door de aanhoudende droogte in Italië vallen de oogsten dit jaar bijzonder slecht uit, zegt de Italiaanse landbouworganisatie Coldiretti. De productie van maïs en gewassen voor diervoeder ging met 45 procent omlaag, terwijl de opbrengsten van rijst en tarwe met30 procent en de fruitopbrengst met 15 procent terugliepen, meldt ANSA. De melk-productie is met 20 procent gedaald doordat de koeien gestrest zijn door de extreme hitte.

    Door watergebrek in de Po-delta is een vijfde van de kweek van mosselen en spiering gestorven

    Door watergebrek in de Po-delta is een vijfde van de kweek van mosselen en spiering gestorven. ‘Er moeten noodmaatregelen komen voor het redden van de oogsten van landbouwbedrijven die in ernstige moeilijkheden verkeren,’ aldus Ettore Prandini, voorzitter van Coldiretti.

    Extreme weersomstandigheden, zoals de hittegolven die delen van Europa teisteren, zullen volgens wetenschappers steeds frequenter voorkomen. 

    daniel schludi HLOWpeN68G4 unsplash kopie
    – © Unsplash

    Publicatie over honderd jaar

    Onlangs kwamen ruim tweehonderd mensen bijeen voor een bijzondere ceremonie in een bos met duizend sparren ten noorden van Oslo. Dat bos is in 2014 aangeplant door de Schotse kunstenaar Katie Paterson. De boompjes zijn nu nog maar een meter hoog, maar in 2114 zijn ze groot genoeg om het papier te leveren voor een speciale collectie boeken: enkele van ’s werelds meest gerenommeerde auteurs hebben namelijk bij de Bibliotheek van de Toekomst in Oslo manuscripten ingeleverd die pas over een eeuw zullen worden gedrukt, met papier dat van de sparren komt, meldt BBC.

    De ceremonie in het bos voor deze Bibliotheek van de Toekomst – een honderdjarig kunstproject dat door Paterson is bedacht om onze ideeën over tijd te verruimen en het besef van onze verplichtingen aan het nageslacht te vergroten – vindt sinds 2014 elk jaar plaats. De kunstenaar nodigt jaarlijks samen met een kleine groep mensen een prominente schrijver uit om een manuscript te leveren. Die opdrachten lopen door tot 2113, waarna de boeken allemaal zullen worden gepubliceerd.

    Tot aan de publicatie worden de manuscripten honderd jaar lang bewaard in de grootste openbare bibliotheek van Oslo

    Margaret Atwood was de eerste auteur die een verhaal inleverde, met de titel Scribbler Moon; daarna ontving de Bibliotheek van de Toekomst inzendingen vanuit de hele wereld, van de Engelse romanschrijver David Mitchell en de IJslandse dichter Sjón tot de Turkse Elif Shafak, Han Kang uit Zuid-Korea en de Vietnamees-Amerikaanse dichteres Ocean Vuong. Dit jaar kwamen de Zimbabwaanse auteur Tsitsi Dangarembga en de Noorse schrijver Karl Ove Knausgård naar het bos om hun verhaal te overhandigen. De auteurs mogen niets over de inhoud van hun werk onthullen, maar alleen de titel prijsgeven: dat van Dangarembga heet Narini en haar ezel (narini is Zimbabwaans voor ‘oneindigheid’); dat van Knausgaard heet Blind boek.

    Tot aan de publicatie worden de manuscripten honderd jaar lang bewaard in de grootste openbare bibliotheek van Oslo, in afgesloten glazen laden in een kleine houten opslag die ‘De stille kamer’ wordt genoemd.