‘Minstens vijf mensen zijn omgekomen in een winterstorm’ die sinds zondag over het midden en oosten van de Verenigde Staten raast, ‘met als gevolg sluitingen van scholen, chaos in het verkeer en stroomstoringen’, meldt de BBC. Meer dan tweeduizend vluchten zijn geannuleerd en zo’n 250.000 mensen zaten maandagavond nog steeds zonder stroom, aldus de Britse omroep.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
De koude lucht die vanuit het noordpoolgebied naar beneden komt en gepaard gaat met sneeuwval en vriestemperaturen – tot wel -18 graden Celsius op maandagavond – zal naar verwachting nog enkele weken in een deel van het land aanhouden. Het slechte weer heeft ook geleid tot veel verkeersongelukken, vooral in de staat Kansas, een van de staten die het zwaarst getroffen zijn door de storm.
Bij veel mensen valt de energierekening koud op het dak. Ze denken twee keer na voordat ze de verwarming hoger zetten. Hoe past ons lichaam zich aan de kou aan? En een muts dragen, helpt dat nou echt?
Net als andere zoogdieren en vogels zijn wij, mensen, warmbloedig. Door middel van thermoregulatie houden we constant onze lichaamstemperatuur op peil, gemiddeld tussen de 37 en 37,5 graden Celsius. Wanneer de externe omgeving verandert, ‘wordt een reeks fysiologische reacties in gang gezet. Zo wordt de temperatuur van ons weefsel – huid, bloed en spieren – verlaagd,’ aldus dr. Joseph Costello, die als fitness- en omgevingsfysioloog aan de Universiteit van Portsmouth werkt in laboratoria voor extreme klimaatomstandigheden. ‘Als de blootstelling van het lichaam langere tijd duurt, kan de zogenaamde diepe temperatuur ook veranderen.’
Thermoregulatie wordt aangestuurd door de hypothalamus. Dat is een structuur diep in de hersenen die het interne evenwicht (‘homeostase’) in stand houdt door processen als de hartslag en lichaamstemperatuur te reguleren. Als de hypothalamus merkt dat het lichaam koud wordt, stuurt hij signalen naar de huid, klieren, spieren en organen, waardoor reacties op gang komen die het lichaam warm houden en de vitale organen beschermen.
Wanneer het lichaam afkoelt, heeft bescherming van de interne organen de hoogste prioriteit. Als de omgevingstemperatuur daalt tot vijftien graden, worden de bloedvaten die dicht onder de huid gelegen zijn nauwer. De bloedstroom wordt omgeleid van de uiterste lichaamsdelen – denk aan de handen, voeten, armen, benen en de buitenste huidlaag – naar de kern, om de organen warm en beschermd te houden. Vandaar dat de huid kou als eerste signaleert. Sommige mensen voelen kou sterker dan anderen, met name vrouwen, bejaarden en jonge kinderen. Vrouwen hebben namelijk meer lichaamsvet dan mannen; een dikke laag onderhuids vet isoleert de inwendige organen, maar blokkeert tegelijkertijd de toevoer van warm bloed naar de huid en de uiterste ledematen. Vrouwen hebben doorgaans ook minder spieren, die door rillen warmte kunnen opwekken. Minder spiermassa zorgt er daarnaast voor dat het vermogen van de basale stofwisseling afneemt: het vermogen om voedsel om te zetten in energie.
Als de huid net zo koud wordt als de omgevingstemperatuur, kan het gebrek aan bloed in de huid leiden tot een blauwachtige tint
Die stofwisseling verslechtert met de jaren, waardoor het ouderen ook meer moeite kost om bloed te pompen naar de plekken die daarom vragen. Bij baby’s zijn de stofwisselingsmechanismen simpelweg nog niet genoeg ontwikkeld om goed op kou te reageren, aldus neonatoloog dr. Chris Dewhurst van de Liverpool Women’s NHS Foundation Trust. ‘Baby’s kunnen bijvoorbeeld niet rillen,’ zegt hij. ‘Bovendien is hun lichaamsmassa in verhouding tot hun oppervlakte erg groot, wat betekent dat ze het eerder koud krijgen.’ Baby’s beschikken echter wel over bruin vet – hetzelfde soort vet dat dieren in winterslaap hebben. ‘Bruin vet genereert warmte door calorieën te verbruiken,’ legt Dewhurst uit. ‘Het gaat dan om calorieën die normaal gebruikt zouden worden om spieren en hersenweefsel te kweken.’
Wel kunnen wanneer die calorieën inderdaad worden gebruikt om het lichaam warm te houden, de groei en hersenontwikkeling worden aangetast, waarschuwt hij. Wanneer de lichaamstemperatuur daalt, stijgt de bloeddruk, doordat er meer bloed dan normaal door een kleinere ruimte wordt gepompt. In een poging de hoeveelheid vloeistof te verlagen en de bloeddruk naar beneden te brengen, reageren de nieren door overtollig vocht uit het bloed te filteren. Het resultaat kan zijn dat je als het kouder is vaker moet plassen. Dit proces wordt koude diurese genoemd. Als de huid net zo koud wordt als de omgevingstemperatuur, kan het gebrek aan bloed in de huid leiden tot een blauwachtige tint. Als het lichaam lange tijd aan kou wordt blootgesteld, kan deze verdedigingsstrategie ervoor zorgen dat de bloedstroom in sommige delen van het lichaam gevaarlijk laag komt te liggen.
Onderkoeling
Zo bezien heeft het lichaam er in feite voor gekozen om de meer vervangbare delen – denk aan vingers, tenen, oren, neus en wangen – op het spel te zetten om de kerntemperatuur te behouden. Als de huidtemperatuur daalt tot min twee, begint het lichaamsweefsel te bevriezen. De huid ziet er dan wasachtig uit, hij tintelt of prikt en voelt gevoelloos aan. Vervolgens bevriezen de diepere weefsels. Dat heet met een medische term ‘congelatio’. De huid kan dan blauw, grijs of zwart worden. Bij min vier kunnen zich ijskristallen in het bloed vormen. In het geval van ernstige bevriezing kan de huid zo hard als hout aanvoelen. Als het zover is, kunnen ook spieren en botten bevriezen.
Wanneer het vernauwen van de bloedvaten niet langer volstaat voor het behouden van de kerntemperatuur, gaat het lichaam rillen om de warmteproductie op te voeren. De skeletspieren trekken samen om warmte te genereren, wat het eerste symptoom van onderkoeling is. Onderkoeling tast alle systemen van het lichaam aan: de stofwisseling, het mentale bewustzijn, de zenuwgeleiding en neuromusculaire reactietijden, alsook het cardiovasculaire systeem [dat hart en vaten betreft] en het ademhalingssysteem. Naarmate de lichaamstemperatuur daalt, wordt het moeilijker om duidelijk te praten, verslechtert de coördinatie en treedt er geheugenverlies op. Als de lichaamstemperatuur daalt tot 32 graden, stopt het lichaam met rillen. Komt de kerntemperatuur onder de 30 graden, dan gaat het hart onregelmatig kloppen en hapert de nierfunctie. Vloeistof hoopt zich op in het weefsel en in de luchtruimten van de longen. Bij 29 graden kan er bewusteloosheid optreden. En bij 26 graden de dood.
Koudeletsel
Wat nou als je het maar middelmatig koud hebt, maar voor een lange periode – bijvoorbeeld omdat je je huis niet kunt verwarmen? ‘Bij langdurige blootstelling aan minder strenge kou kunnen mensen alsnog lijden aan koudegerelateerde kwalen,’ zegt Costello’s collega en tevens omgevingsfysioloog Clare Eglin. ‘Symptomen van koudeletsel zonder dat er sprake is van bevriezing zijn bijvoorbeeld veranderde zintuiglijke functies, koudegevoeligheid en pijn als gevolg van schade aan de bloedvaten en zenuwen in de handen of voeten. Als die schade ernstig is, kunnen de symptomen vele maanden aanhouden.’
Ook het langdurig inademen van koude lucht kan de luchtwegen en longen irriteren, zelfs bij gezonde mensen. Bovendien kunnen bestaande ademhalingsproblemen verergeren, zoals astma, bronchitis of chronische obstructieve longziekte. Bij het inademen zorgen de neus en de mond er meestal voor dat de lucht wordt opgewarmd en bevochtigd voordat deze de longen bereikt. Bij het inademen van koude lucht reageren de bovenste luchtwegen door zich te vernauwen, waardoor het moeilijker wordt om te ademen. Bovendien bevat koude lucht minder vocht dan warme lucht, wat betekent dat de luchtwegen door het inademen kunnen uitdrogen.
‘Ademhalingsinfecties gedijen goed bij koudere temperaturen,’ aldus Erika Radford, hoofd gezondheidsadvies bij Asthma + Lung UK. ‘De winter is sowieso al een risicovolle tijd voor mensen met longaandoeningen. Het laatste wat we willen, is dat er vanwege blootstelling aan kou nog meer naar lucht happende mensen naar het ziekenhuis worden gebracht.’
Er zijn een paar strategieën die wetenschappelijk aantoonbaar helpen tegen de kou. Maar er bestaan ook heel wat fabeltjes, die je maar beter kunt vergeten.
Draag een muts: wetenschappers hebben ontdekt dat we meer warmte verliezen via ons lichaam dan via ons hoofd. Toch is het de moeite waard een muts te dragen: als je lichaam warm is maar je hoofd koud, gaat je lichaam niet over op rillen, waardoor je kerntemperatuur snel afneemt.
Draag laagjes: als je veel dunne laagjes aan hebt, sluit je lucht in. Zo boots je als het ware het horripilatie-effect na – beter bekend als kippenvel. Veel dieren maken daar ook handig gebruik van: kleine spiertjes, die arrector pili worden genoemd en zich aan de basis van elk haarzakje bevinden, trekken samen, waardoor haren overeind gaan staan en lucht wordt vastgehouden.
Blijf actief: lichamelijke inspanning zorgt ervoor dat spieren samentrekken, waardoor meer voedingsstoffen worden afgebroken. Dat genereert warmte. Alleen al het op- en afstappen van een traptrede kan 200 watt aan extra warmte produceren, waardoor de lichaamstemperatuur snel toeneemt. Maar ga hierin niet te ver – als je oververhit raakt en begint te zweten, kunt je snel warmte kwijtraken op het moment dat je zweet verdampt.
Drink geen alcohol: alcohol stuurt bloed naar de huidoppervlakte, waardoor het wordt afgevoerd van de lichaamskern. De diepe lichaamstemperatuur daalt, waardoor de kans op onderkoeling toeneemt. Alcohol blijkt er bovendien voor te zorgen dat we kou minder goed waarnemen en minder snel en effectief automatisch gaan rillen.
Brandstofgebrek
Volgens deskundigen van het University College London (UCL) zullen deze winter duizenden mensen sterven en miljoenen kinderen lijden door brandstofgebrek van een ‘epidemische omvang’. ‘We bevinden ons op onbekend terrein,’ aldus dr. Tammy Boyce, hoofdonderzoeker aan de UCL en medeauteur van The Marmot Review [van het instituut van gezondheidsgelijkheid]. ‘Huizen die voorheen niet koud waren, zullen dat nu voor het eerst wel zijn. Mensen die nooit brandstof tekortkwamen, zullen nu lijden onder het gebrek.’
Gehandicapten, bejaarden en kinderen zullen het hardst worden getroffen, voegt ze eraan toe. Ze benadrukt dat de kou werkelijk invloed heeft op alles, van schoolresultaten en geestelijke gezondheid tot lichamelijk welzijn. Boyce: ‘Het enige goede wat hieruit kan voortkomen, is dat mensen zich realiseren wat voor een invloed huisvesting heeft op de gezondheid.’
Eerder berichtten we al over Googles dreigement om Australië te verlaten, vanwege een wetsvoorstel van de regering dat eist dat nieuwsuitgevers voor hun inhoud worden betaald. Sindsdien, meldt Sydney Morning Herald, sloot het bedrijf miljoenencontracten met grote Australische uitgevers.
Zo niet Facebook. Als reactie op het voorstel verhindert het bedrijf persgroepen en gebruikers om nieuwsartikelen op het sociale netwerk in het land te delen of te bekijken. De Australische regering noemt de blokkade ‘autoritair’, de Sydney Morning Herald ‘onthutsend’.
De officiële reactie van Facebook luidt als volgt:
‘We staan voor een onaangename keuze: proberen te voldoen aan een wet die de realiteit van de relatie [tussen het netwerk en de uitgevers] negeert, of stoppen met het toestaan van nieuwsinhoud op onze diensten in Australië. Met een bezwaard hart kiezen we voor de tweede optie.’
Fakebook
Afgezien van de afname van het verkeer naar hun sites die de maatregel tot gevolg zal hebben, maken veel Australische media, zoals The Australian Financial Review, zich zorgen over het verdwijnen van betrouwbare informatie op het netwerk. De krant is van mening dat ‘Facebook de Australische waarheid opoffert (…) om te voorkomen dat er een duur wereldwijd precedent wordt geschapen’.
Volgens een rapport van de Universiteit van Canberra over digitaal nieuws in 2020 gebruikt 39 procent van de Australiërs Facebook om het nieuws te raadplegen en 49 procent om informatie over de covid-19-epidemie te verkrijgen.
‘Terwijl Australië zich voorbereidt op de lancering van het belangrijkste vaccinatieprogramma van ons leven, zullen de antivaxers, die zoals we hebben gezien verkeerde informatie op Facebook verspreiden, niet langer worden weersproken door een persbericht van lokale gezagsdragers’, aldus Financial Review.
Met al dit nepnieuws, waarschuwt ook The Australian, ‘wordt Facebook “Fakebook”’ en zorgt Mark Zuckerberg ervoor dat zijn ‘Australische gebruikers machteloos staan tegenover gevaarlijk nepnieuws’.
‘Vrijheid voor Pablo Hasél. Weg met Franco’s rechtssysteem’
Meer dan veertig mensen zijn gearresteerd na gewelddadige protesten in Madrid, Barcelona en Granada tegen de opsluiting van Pablo Hasél, meldde El Mundo woensdag (17 februari). In de Spaanse hoofdstad verzamelden honderden mensen zich ’s middags bij Puerta del Sol om de rapper te steunen, na zijn veroordeling tot negen maanden gevangenisstraf vanwege tweets waarin hij de politie en de monarchie aanvalt. De ‘ongeoorloofde maar vreedzame’ demonstratie ontmondde tegen de avond in ‘een veldslag’.
In Barcelona verzamelden honderden mensen zich voor de tweede dag op rij, wat uitliep op ‘het verbranden van containers en het opzetten van barricades’.
El País sprak met enkele demonstranten. Jorge Gómez, 24, licht toe: ‘Er is een gebrek aan vrijheid van meningsuiting, alleen omdat Hasél vanzelfsprekende dingen heeft gezegd.’ [Hasél noemde voormalig koning Juan Carlos I een maffiabaas.] Gómez noemt de wetten die de rapper hebben veroordeeld ‘middeleeuws’. Julia Castro, 22, voert aan dat: ‘veel reggaetonliedjes denigrerende boodschappen over vrouwen bevatten en toch door miljoenen mensen worden gehoord, terwijl slechts een minderheid naar Hasél luistert.’
De kreet die het meest is gehoord op het centrale plein van Madrid is ‘Nazi’s overdag en politie ’s nachts’ en ‘Hier zijn de antifascisten’. Op spandoeken staat de slogan ‘Ontvoerd door de staat, iedereen op straat! Laten we zijn vrijheid heroveren!’ en ‘Vrijheid voor Pablo Hasél. Weg met Franco’s rechtssysteem’. Volgens het Spaanse dagblad begonnen de bijeenkomsten in feestelijke sfeer, met liedjes waarin de vrijlating van de Catalaanse rapper wordt geëist.
Ook Amnesty International veroordeelt de opsluiting van de rapper.
Pablo Hasél's imprisonment is an excessive and disproportionate restriction on his freedom of expression, but he is not alone in suffering the consequences of unjust laws. https://t.co/eN2rr75lyc
In het VK worden vrijwilligers ingeënt met het coronavirus
De Britse regering heeft besloten een experiment te financieren dat van plan is om ongeveer negentig vrijwilligers te ‘infecteren’ met covid-19 om informatie te verzamelen over de reactie van het immuunsysteem. De ethische instantie voor klinische proeven heeft groen licht gegeven voor het experiment. Over een paar weken zullen gezonde mensen tussen de 18 en 30 jaar door middel van druppels in de neus met het virus worden besmet.
Deze wereldprimeur roept enkele vragen op. Zoals: wat is een gepaste beloning als je ermee instemt te worden geïnjecteerd met een virus dat wereldwijd al 2,4 miljoen mensen heeft gedood? Het antwoord is volgens The Times 4000 pond (4600 euro). In het project is in totaal 33 miljoen pond geïnvesteerd.
Op middellange termijn hopen de onderzoekers de tests te kunnen voortzetten om nog ambitieuzere doelen te bereiken, legt professor Peter Openshaw van Imperial College London uit in TheGuardian. ‘Deze onderzoeken zijn uniek en kunnen ons in staat stellen om sneller vooruitgang te boeken, niet alleen bij het begrijpen van de ziekte, maar ook bij het vinden van geschikte behandelingen en vaccins’, aldus de wetenschapper. Deze hulp zou meer dan welkom zijn in een tijd waarin de verspreiding van nieuwe varianten de internationale wetenschappelijke gemeenschap zorgen baart.
Balans
Het wetenschappelijke Nature stelde al aan het begin van de pandemie de vraag of dergelijke ‘tests op mensen’ acceptabel zouden zijn. De media bevestigden vervolgens dat het noodzakelijk was ‘een redelijk evenwicht te vinden tussen de risico’s die deze mensen lopen en het belang dat deze inspanning vormt voor de gemeenschap. De onderzoeken brengen risico’s met zich mee, maar nemen ze ook weg.’
Zeeschildpadden worden in Texas gered van de kou
In Texas is een congrescentrum ingericht om de ‘laatste slachtoffers van het strenge winterweer op te vangen’, schrijft NBC News. Het gaat om duizenden door de kou verdoofde zeeschildpadden, die op het strand zijn aangespoeld.
De verdoving houdt in dat de schildpadden hun flippers niet meer kunnen bewegen en vanzelf komen bovendrijven. Ze weten dat ze moeten bewegen om te kunnen overleven, maar zijn niet in staat om hun lichaam daartoe aan te zetten, legt een medewerker van het centrum uit in een filmpje op CNN. Als gevolg daarvan worden ze levenloos.
Bewoners, van wie sommigen zelf geen warmte of basisvoorzieningen in hun eigen huis hebben vanwege het ongewoon koude weer, hebben de zeeschildpadden gered en naar het congrescentrum in een vakantieoord in het zuiden van Texas gebracht.
‘Zo ongeveer om de vijftien minuten komt er weer een pick-uptruck of SUV aanrijden’, zegt Ed Caum, uitvoerend directeur van de South Padre Island Convention and Visitors Bureau, geciteert door The Guardian.
Hij vertelt dat mensen soms een of twee zeeschildpadden meebrengen, soms meer. ‘Gisteren kwamen er soms ook aanhangwagens vol met vijftig tot honderd stuks.’ Tot nu toe zijn er meer dan 3500 zeeschildpadden ‘verzameld’; Caum is terughoudend met de term gered, want ‘we weten dat we er enkele gaan verliezen’.
Nu er opnieuw een koufront nadert, is niet bekend wanneer de zeeschildpadden weer het water in kunnen. De temperatuur in het gebied was op woensdagmiddag ongeveer 4 graden Celsius. De schildpadden kunnen pas teruggeplaatst worden in de Golf van Mexico als het kwik boven de 15 graden uitstijgt.
Eerder beschreef The Guardianal hoe de winterstorm de ongelijkheid in toegang tot elektriciteit vergroot onder Texanen; hoewel de staat de meeste elektriciteit produceert in de VS, ‘bevonden miljoenen kansarme inwoners zich de afgelopen weken in kou en duisternis’.
Sinds de anti-immigratiewet van de extreemrechtse Italiaanse minister van Binnenlandse Zaken Matteo Salvini in werking trad, krijgen asielzoekers die de oversteek naar Italië wagen geen humanitaire verblijfsvergunning meer. Na aankomst wacht velen een volgende vlucht: door de besneeuwde Alpen richting Frankrijk.
Hier en daar komt uit een restaurant de geur van versgebakken pizza. Van achter de ramen van de cafés in skidorp Montgenèvre in de Alpen zijn op deze dinsdag in februari flarden van het gejoel van vakantie vierende toeristen te horen. Niet ver hiervandaan is de sfeer heel wat minder uitgelaten: hoog op de berg die naast het dorp oprijst, trekt een groepje van acht mensen in het pikkedonker de pas over die de grens vormt tussen Italië en Frankrijk.
Soms zakken ze tot aan hun heupen weg in de sneeuw. Dan weer glijden ze met hun gladde zolen weg over het ijzelende oppervlak van het stukje piste dat ze opklimmen, met onder zich in de diepte de lichten van een Italiaans stadje. Ze weten niet wat hun wacht aan de overzijde van de bergkam die zich aftekent tegen de maanverlichte hemel. ‘En hoe moeten we nu?’ fluistert er eentje. ‘Hierlangs?’ vraagt een ander ongeduldig. Ze verliezen elkaar uit het oog, komen elkaar verderop min of meer toevallig weer tegen, en gaan weer uiteen.
Zo proberen migranten bijna dagelijks, in een kat-en-muisspel met de politie, langs bergpassen in de Alpen Frankrijk te bereiken. Na meer dan vijf uur lopen door de vallei van Durance komt de groep aan in Briançon, de hoogste stad van Frankrijk, op twaalf kilometer van de grens. Ruim een uur lang moesten ze een van hun maten dragen, die bevangen was geraakt door de kou omdat hij zonder muts of handschoenen en met alleen tennisschoenen aan zijn voeten aan de tocht was begonnen.
‘Iemand die de woestijn, de zee en de bergen is overgestoken, waar is die nog bang voor?’
In de noodopvang van Briançon vinden ze onderdak en warmte, net als 5200 mensen in 2018 vóór hen. Het zijn Guineeërs, Ivorianen, Malinezen, Senegalezen… ‘God is groot,’ roept de 22-jarige Senegalees Demba uit als hij veilig is aangekomen. De afgelopen dagen probeerde hij het ‘al drie keer’. De eerste keer hield de Franse gendarme hem aan in Briançon. De tweede keer gebeurde hetzelfde in La Vachette, de derde in Montgenèvre. Telkens weer werd hij, samen met de twee vrienden met wie hij de tocht ondernam, teruggestuurd naar Italië.
‘De politie en de gendarme waren erg vriendelijk,’ verzekert Demba ons. ‘Ze zeiden “niet opgeven” en “de volgende keer gaat het jullie lukken”, maar ze zeiden ook dat de bergen erg gevaarlijk zijn.’ Het hoofd van de eerste hulp van het ziekenhuis van Briançon Yann Fillet heeft deze winter vooralsnog geen reddingsactie in de bergen op touw hoeven zetten om migranten te hulp te schieten, maar ‘we zien wel veel meer gevallen van ernstige bevriezing dan vorig jaar’. Tegen een radiator aan gedrukt in de gemeenschapszaal van de opvang laat Mohammed het oedeem zien in bijna al zijn vingers. Een deel van de huid is volledig ontkleurd, zijn nagels vallen één voor één uit. Toch droeg hij wel handschoenen toen hij een maand geleden probeerde om vanuit Clavière, de laatste Italiaanse stad voor de grens, Briançon te bereiken. Maar hij moest twaalf uur lopen en geregeld zijn vuisten in de sneeuw zetten als zijn hij er zo diep in zakte dat hij niet meer vooruit kwam.
Op 7 februari stierf een 28-jarige Togolees aan onderkoeling langs de kant van de weg niet ver van het dorp La Vachette. Vorig jaar overleden drie mensen tijdens hun tocht door de bergen. ‘En er zijn twee mensen spoorloos,’ zegt Michel Rousseau. Hij werkt voor de actiegroep Tous Migrants, die de migranten op straat opzoekt en steun verleent. Sinds 2016 kiezen zij in groten getale de route over de Alpen uit angst om teruggestuurd te worden bij de drukke grensovergang tussen Ventimiglia en Menton.
‘Ze doen dat met de moed der wanhoop,’ denkt Rousseau. Sinds de anti-immigratiewet, of liever: het decreet, van de extreem-rechtse Italiaanse minister van Binnenlandse Zaken Salvini in werking trad, is de populatie die de oversteek waagt van karakter veranderd. De wet maakte een einde aan de humanitaire verblijfsvergunningen, die een kwart van de asielzoekers tot dan toe voor twee jaar kregen. ‘Het klimaat is veranderd. Vroeger hadden de migranten die hier aankwamen hooguit zes maanden in Italië doorgebracht. Maar degenen die nu komen, kregen geen verblijfsvergunning of hebben geen kans op verlenging,’ vertelt pastoor Davide Rostan uit de vallei van Suse, een overtuigd actievoerder. ‘Sinds Salvini er is, zijn ze bang,’ vertelt vrijwilligster Sylvia Massara, die in een opvangcentrum werkt van een religieuze orde in Oulx, een klein Italiaans dorp op een steenworp afstand van de grens.
Zelf zat Demba bijna tweeënhalf jaar in een opvangcentrum in het dorpje Gagliano del Capo in Apulië. Hij laat trots de bewijzen zien van zijn ijver: twee diploma’s van opleidingen die hij er volgde, één in biologische bijenteelt en één in diëtiek. Maar twee maanden geleden werd zijn asielaanvraag afgewezen en werd hij het centrum uitgezet. ‘Toen heb ik voor 150 euro per maand een kleine kamer bij een boer gehuurd,’ vertelt hij. ‘Ik vond werk in een klein restaurant in Leuca, waar ik zeven dagen per week van acht uur ’s ochtends tot zeven uur ’s avonds moest werken voor maar 750 euro per maand.’ Een prettige ervaring was het niet: ‘In Zuid-Italië houden ze niet van zwarte mensen, er is veel racisme,’ zegt Demba. ‘De meeste klanten vertrokken als ik hen serveerde. Toen stuurde de eigenaar me weg.’
Demba verliet Casamance, een gebied in Senegal, al zeven jaar geleden. Hij reisde door Libië, Tunesië, Algerije en ten slotte door Marokko, waar hij ‘meer dan tien keer’ probeerde om de hekken rondom de Spaanse enclave Ceuta over te klimmen en ‘misschien wel zeven keer’ om de straat van Gibraltar in een rubberboot over te steken. Uiteindelijk keerde hij terug naar Libië en bereikte hij Italië over zee.
‘Iemand die de woestijn, de zee en de bergen is overgestoken, waar is die nog bang voor?’ vraagt de 28-jarige Guineeër Ousmane, die wij in de noodopvang van Briançon ontmoeten, verbitterd. Ook zijn asielaanvraag werd afgewezen, na een verblijf van tweeënhalf jaar in een asielzoekerscentrum in Apulië. ‘Ik heb twee jaar van mijn leven verloren,’ vertelt hij. ‘We zaten met tweehonderd mensen in dat kamp. Maar één Malinees kreeg uiteindelijk na vijf jaar een verblijfsvergunning.’
‘Ik moest wel acht keer bij de Italiaanse immigratiedienst langskomen. Toen begreep ik dat ze me niet konden helpen’
Naast hem zit een andere Guineeër, van 21 jaar oud, die ook Ousmane heet. Hij bracht een jaar en acht maanden door in het asielzoekerscentrum van Mineo, te midden van de Siciliaanse sinaasappelboomgaarden, een centrum dat een tijdlang de twijfelachtige eer genoot het grootste migrantencentrum van Europa te zijn. Vaak wonen er wel vierduizend mensen, in gebouwen oorspronkelijk bedoeld om soldaten van een nabije Amerikaanse basis onder te brengen. Begin dit jaar kondigde Matteo Salvini de aanstaande sluiting van het centrum aan, na een serie arrestaties volgend op schandalen met drugssmokkel en systematische verkrachtingen, georganiseerd door een Nigeriaanse maffia.
Net als veel anderen die in Mineo hebben gezeten, beschrijft Ousmane een heel andere business, die er over de ruggen van de migranten werd bedreven, met medeweten van de kampleiding: ‘In plaats van ons de 75 euro per maand te geven die ons als asielzoekers toekwam, gaven ze ons telefoonkaarten en sigaretten, die we voor hooguit drie euro per pakje konden doorverkopen.’ In Italië heeft ‘elk kamp zijn eigen wet’, zo vatten zijn landgenoten de situatie samen. Ousmane vertrok uit Mineo, waar hij ‘enkel at en sliep’. Hij woonde een maand lang op straat in Turijn, en besloot toen om naar Frankrijk te gaan. ‘Eerst wilde ik in beroep gaan tegen de afwijzing van mijn asielaanvraag. Maar ik moest wel acht keer bij de Italiaanse immigratiedienst langskomen. Toen begreep ik dat ze me niet konden helpen.’
In Briançon komen de migranten weer op krachten, voeren ze telefoongesprekken en zoeken ze informatie. Het merendeel vertrekt binnen enkele dagen. ‘We proberen te bedenken wat we kunnen doen,’ legt een van hen uit. Camara is al een maand in Briançon. De 22-jarige Guineeër bracht drie jaar door in verschillende Italiaanse centra, tot hem gevraagd werd te vertrekken. Hij probeerde al twee keer eerder om Frankrijk binnen te komen. ‘De eerste keer hield de politie ons aan,’ vertelt hij. ‘Ze verscheurden mijn geboortebewijs en mijn kaart van de bergen.’ De volgende dag lukte het hem toch om Briançon te bereiken. ‘Ik kwam hiernaartoe omdat ze zeiden dat ik niet in Italië kon blijven en omdat ik een beetje Frans spreek. Maar ik ken hier helemaal niemand.’
In 1944 opgericht op initiatief van De Gaulle. Iconische krant, gehecht aan zijn onafhankelijkheid (maar sinds 2010 wel eigendom van drie private investeerders). Om recht te doen aan de titel ‘De wereld’ houdt Le Monde een groot netwerk van correspondenten in stand.
Deze website gebruikt cookies. Door de site te gebruiken gaan we er vanuit dat je ze accepteert. OK
Manage consent
Over onze cookies
Deze website gebruiks cookies die de gebruikservaring verbeteren. De cookies die we als noodzakelijk categoriseren worden opgeslagen door je browser en zijn essentiëel voor een goede werking van de basisfuncties van deze website. We gebruiken ook third-party cookies die ons helpen te analyseren hoe deze website gebruikt wordt. Deze cookies kunnen ook voor marketingdoeleinden worden gebruikt. Ze worden alleen door je browser opgeslagen als je daar toestemming voor geeft.
Onze noodzakelijke cookies zijn essentiëel voor het goed functioneren van deze website. De basisfuncties en beveiliging van deze website zijn hiervan afhankelijk. Deze cookies slaan geen persoonlijke informatie op.
