Het was een discussie(tje) op de burelen van 360. De kersvers verkozen Sadiq Khan werd in de wereldpers over het algemeen aangekondigd als de moslim-, of islamitische, burgemeester van Londen.
Namen wij die beschrijving over?
Voorstanders doken boven op de vraagstelling. Waarom niet? Moeten we niet eens ophouden met die politieke correctheid jegens moslims? Khan is toch een moslim, noem hem dan zo. Pas op dat je niet alles weg corrigeert ter ere van het fatsoen.
Maar tegenstanders vonden de religieuze achtergrond, in dit geval die van de Labour-politicus, minder relevant. Totdat het tegendeel wordt bewezen en hij zijn geloof inzet om politiek mee te bedrijven. Maar in het geval van Khan is zijn afkomst een groter wapenfeit. Hij is zoon van een Pakistaanse buschauffeur en een naaister die in de jaren zestig naar het Britse koninkrijk trokken. Ze kregen een trits kinderen en groeiden op in de multiculturele wijk Tooting, waar hij nog steeds woont. Pakistanen vormen al jaren een minderheidsgroepering in Londen en zijn vaak het mikpunt van geweld en discriminatie. ‘Paki’ is in het Engels een grof racistisch scheldwoord, vergelijkbaar met het Nederlandse woord nikker. Dat hij desondanks 44 procent van de stemmen heeft gewonnen is zijn claim to fame en zegt misschien wel net zo veel over hem als over de multiculturele wereldstad Londen, waar ruim een derde van de inwoners elders geboren is.
Goldsmith, zoon van een miljardair, werd naar mijn weten niet een keer aangeduid als de Joodse conservatieve Lagerhuis-afgevaardigde
Dat Khan ook een aanhanger van de islam is, weten we vooral van zijn rivaal in de race om het uithangbord te worden van de Britse hoofdstad, Zac Goldsmith (35 procent van de stemmen). Deze zoon van een miljardair, die getrouwd is geweest met een echte Rothschild, werd naar mijn weten niet een keer aangeduid als de Joodse conservatieve Lagerhuis-afgevaardigde. Wel probeerde hij Khan in verband te brengen met moslimextremisten, maar die was duidelijk over zijn opvattingen met betrekking tot mensen die beweren hetzelfde geloof als hij aan te hangen ‘maar er afschuwelijke opvattingen op na houden’.
Om een kort verhaal niet onnodig lang te maken, werd het discussie(tje) besloten in het voordeel van de neutraliteit. Stelling nemen hoort niet (altijd) thuis in de journalistiek. Daarom selecteerden we ook voor dit nummer, het 99ste, weer een diversiteit aan stemmen en onderwerpen. Zodat ú het hoogste en het laatste woord kan hebben. Over het toelaten van het vermaledijde pesticide glyfosaat, bijvoorbeeld.
Sadiq Khan is vorige week gekozen tot burgemeester van Londen Het is voor het eerst sinds 2008 dat Labour in plaats van de Conservatieven de stad leidt.
Wie is hij? En, belangrijker nog, wat wil hij?
Onlangs stapte Sadiq Khan de ring binnen op de Earlsfield Amateur Boxing Club in Wandsworth in Zuid-Londen. Hij begon te sparren met een van de vaste bezoekers: duiken, ontwijken, stoten uitdelen. Als jongetje leerde Khan boksen, ook uit zelfverdediging; twee van zijn broers zijn coach op de door vrijwilligers gerunde academie bij Tooting, het kiesdistrict dat hij sinds 2005 vertegenwoordigt. ‘Boksen is niet hetzelfde als vechten,’ legde Khan uit toen ik hem twee dagen daarvoor interviewde. ‘Dat is een klassieke vergissing – boksen is een sport. De vaardigheden die je leert zijn levensvaardigheden: grootmoedigheid, wat je moet eten, hoe je in conditie blijft, hoe je voor elkaar moet zorgen. Het eerste wat je bij boksen leert is de verdediging – je moet jezelf verdedigen… In mijn familie hebben we allemaal gebokst en dat geeft je zelfvertrouwen als je op straat in de problemen komt.’
Een winnaar
Khan beweegt zich met een soepelheid die je zelden aantreft bij parlementsleden. Als gelovig moslim drinkt hij niet en in 2014 deed hij mee aan de marathon van Londen. Tijdens onze coolingdown komen we langs een weg waar zijn vader met bus 44 reed. Niet ver hiervandaan is de sociale huurwoning waar Khan opgroeide. Hij betwijfelt of buschauffeurs tegenwoordig in die wijk kunnen wonen en vindt het triest dat de veryupping het gemeenschapsgevoel in Londen heeft verstoord.
Geen enkele Europese politicus heeft een groter persoonlijk mandaat dan de burgemeester van Londen. De leider van de stad gaat over een begroting van 16 miljard pond en het beleid wat betreft huisvesting, stadsplanning en vervoer. Khan is, zoals collega’s vaak zeggen, een ‘winnaar’.
Bij de algemene verkiezingen van 2010 verdedigde hij zijn Tooting-zetel tegen een agressieve en ruim gefinancierde tegencampagne van zijn conservatieve uitdager. In datzelfde jaar leidde hij de campagne van Ed Miliband om partijleider van Labour te worden en was hij de strateeg achter de overwinning op David, de oudere broer van Ed Miliband. Toen deze hem bij de lokale verkiezingen van 2014 de post van schaduwminister voor Londen had toebedeeld, behaalde Khan voor Labour het beste resultaat sinds 1972. Bij de algemene verkiezingen van vorig jaar won de Labourpartij op een in andere opzichten sombere avond zeven zetels in Londen, het beste resultaat sinds 2001.
Toen Khan in mei vorig jaar aankondigde dat hij de Labourkandidaat wilde worden voor het burgemeesterschap van Londen, verwachtten velen dat hij dat niet zou halen. Daar was Khan het absoluut niet mee eens. De linksere koers die de partij was ingeslagen, was gunstig voor hem. Khan was tegen de oorlog in Irak geweest, een heikel punt voor actievoerders, en had er hard voor gewerkt om de steun van de vakbonden te krijgen. Zijn voordracht – steun zelfs – van Jeremy Corbyn als leider van Labour en zijn verzet tegen de hervor- mingen op het gebied van de uitkeringen vergrootten zijn kansen bij het ‘selecto- raat’ van de partij. Toen op 11 september 2015 de uitslag van de selectieprocedure bekend werd gemaakt, waren velen verbijsterd door zijn verpletterende overwinning. ‘Ik heb nooit gedacht dat het een nek-aan-nekrace zou worden,’ vertelde hij vlak na die bekendmaking. Niemand die ik heb gesproken betwij- felde Khans politieke kwaliteiten, maar sommigen zetten wel vraagtekens bij zijn integriteit. Nadat hij Corbyn had voorgedragen als partijleider, werd Khan beschimpt vanwege zijn harde verwijten aan het adres van de nieuwe leider in een interview in de Mail on Sunday. Khan waarschuwde dat Corbyns ontmoetingen met leden van Hamas en Hezbollah het anti-joodse imago van Labour versterkten, verweet hem dat hij niet meezong bij het volkslied (‘Dat was heel dom van hem. Je probeert immers premier te worden.’) en verklaarde dat hij ‘nauw zou samenwerken met een Tory-regering als dat in het belang van Londen zou zijn’.
Een dergelijke kritiek, suggereren tegenstanders, zou nooit geuit zijn tijdens de selectieprocedure voor de burgemeesterkandidatuur.
De Tory’s hebben onlangs veel zwaarder geschut in stelling gebracht: dat Khan een vriend is van islamitische extremisten. In februari meldde de S_unday Times_ dat Khan vier bijeenkomsten van de groepering Stop Political Terror had bijgewoond, die werd gesteund door Anwar al-Awlaki, de omgekomen geestelijke van Al-Qaida. De London Evening Standard merkte op dat Khans ex-zwager, Makbool Javaid, bijeenkomsten had bijgewoond die in de jaren negentig waren georganiseerd door de extremistische groepering Al-Muhajiroun (de twee hebben al tien jaar geen contact meer met elkaar). Daarna meldde MailOnline dat Khan in 2008 een toespraak had gehouden op het Global Peace and Unity-festival waar de ‘zwarte jihad-vlag wapperde’.
‘Ik ben altijd heel duidelijk geweest in mijn opvattingen met betrekking tot mensen die beweren hetzelfde geloof aan te hangen als ik maar er afschuwelijke opvattingen op na houden’
Khans verklaring was: ‘Vaak heb je geen idee wie er voor jou spreekt en wie er na jou spreekt. Niemand zou toch in alle ernst kunnen denken dat ik instem met de ideeën die werden geuit door andere mensen die op diezelfde bijeenkomst spraken: zo werkte dat niet. Ik ben altijd heel duidelijk geweest in mijn opvattingen met betrekking tot mensen die beweren hetzelfde geloof aan te hangen als ik maar er afschuwelijke opvattingen op na houden.’ Khan is door extremisten met de dood bedreigd vanwege zijn betrokkenheid bij democratische politiek en omdat hij onlangs voor het homohuwelijk had gestemd.
Vrienden zeggen dat hij ondanks de politieke en fysieke risico’s die het uiten van zijn mening met zich meebrengt, nooit heeft overwogen zijn mond te houden. Als voormalig mensenrechtenadvocaat en voorvechter van de burgerrechten, was dat een automatische keuze.
In een toespraak voor de parlementaire pers in november, een week na de aanslagen in Parijs, verweet Khan opeenvolgende regeringen dat ze de segregatie in de Britse samenleving hadden toegestaan en de omstandigheden waarin extremisme kon gedijen ongemoeid hadden gelaten. Hij waarschuwde: ‘We hebben het recht van mensen om te leven volgens hun eigen cultuur beschermd, maar hebben dat ten koste laten gaan van het kweken van het gevoel dat ze deel uitmaken van een grotere gemeenschap. Te veel Britse moslims groeien op zonder iemand te kennen met een andere achtergrond.’
Arbeidsethos
Sadiq Aman Khan werd geboren op 8 oktober 1970 in het St George’s Hospital in Tooting. Zijn ouders waren kort daarvoor geëmigreerd van Pakistan naar Londen. Khan was het vijfde van acht kinderen. Zijn nu overleden vader, Amanullah, was meer dan vijfentwintig jaar buschauffeur; zijn moeder, Sehrun, naaister. Khan schrijft zijn arbeidsethos toe aan zijn opvoeding. ‘Mijn vader zat alle uren die God hem toestond op de bus. Mijn moeder bracht niet alleen acht kinderen groot, maar naaide thuis ook nog kleren terwijl ze ons opvoedde, kookte. Mijn vader en moeder waren altijd aan het werk, dus ook ik ging zo snel mogelijk werken. Ik had een krantenwijk, een baantje op zaterdag – enkele zomers heb ik als bouwvakker gewerkt.’
De kinderen groeiden op in het Henry Prince-complex van sociale huurwoningen, waar Khan en zijn zeven broertjes en zusjes bij elkaar gepropt zaten in een vierkamerwoning. Pas op zijn drieëntwintigste reisde hij naar het buitenland en tot zijn vierentwintigste sliep hij in een stapelbed. Het gezin werd dagelijks geconfronteerd met racisme. Buspassagiers scholden zijn bebaarde vader uit voor ‘Paki Santa’ en vielen hem lastig. Dergelijke beledigingen dwongen Khan soms zijn bokstechnieken te gebruiken. ‘We rolden vechtend over de grond,’ vertelde hij Mail on Sunday over zo’n confrontatie. ‘Daarna heeft hij nooit meer “Paki” tegen me gezegd.’
Khan en zijn broers kregen ook met racisme te maken op de voetbaltribune. ‘Ik bij Wimbledon, mijn broers bij Chelsea,’ vertelde hij me. Maar nu was het wel beter geworden in Londen. ‘Mijn dochters zijn zestien en veertien en zijn eigenlijk in dezelfde buurt opgegroeid als ik. Tegen hen is nooit “Paki” gezegd, zij zijn nooit het slachtoffer geworden van openlijke racistische beledigingen. Dat laat zien dat het beter is geworden.’
Op school zei een docent tegen Khan, die een zwaar B-pakket had met biologie, scheikunde en wiskunde: ‘Jij gaat altijd de discussie aan. Waarom word je geen advocaat in plaats van tandarts?’ Die opmerking, en de tv-serie LA LAW, inspireerden hem om de advocatuur in te gaan. In 1994 werd hij advocaat-stagiaire bij Christian Fisher onder de hoede van de bekende mensenrechtenadvocate Louise Christian. Drie jaar later werd hij partner op dat kantoor – uitzonderlijk snel voor iemand van zijn leeftijd en achtergrond.
Als mensenrechtenadvocaat trad hij op voor wat hij onlangs beschreef als ‘onverkwikkelijke types’, zoals Louis Farrakhan, de leider van de Nation of Islam, en Babar Ahmad, die in 2013 in de VS bekende schuldig te zijn aan ‘het verschaffen van materiële ondersteuning aan het terrorisme’. Ahmad, tegen wiens uitzetting Khan en andere parlementariërs zich hadden verzet, was een jeugdvriend. Khans tegenstanders hebben geprobeerd dat uit te buiten. ‘We kwamen nooit bij elkaar over de vloer – we ontmoetten elkaar in de moskee,’ vertelde Khan me. ‘Als je mensen spreekt in de moskee, praat je niet over politiek en zo. Wel weet ik dat er veel ophef was rondom zijn arrestatie, want hij was het slachtoffer van wangedrag van de politie. Hij diende een schadeclaim in en kreeg een vergoeding toegewezen – hem was ernstig letsel toegebracht.’
Dwars
In 2005 werd Khan gekozen als parlementslid voor Tooting, waar hij zijn hele leven heeft gewoond. Zes maanden na zijn intrede in het parlement lag hij dwars bij Tony Blairs poging om het wettelijk mogelijk te maken dat iemand die van terrorisme werd verdacht negentig dagen kon worden vastgehouden zonder dat er een rechter aan te pas kwam. Dat was de eerste botsing van vele met de toenmalige premier.
In 2006 ondertekende hij een open brief waarin ervoor werd gewaarschuwd dat de buitenlandse politiek van de regering ‘munitie leverde voor extremisten’. Op de tiende herdenkingsdag van de bomaanslag die op 7 juli 2005 in Londen plaatsvond, vertelde hij dat Blair ‘de vier islamitische parlementsleden had opgeroepen om naar Downingstreet 10 te komen en ons daar vertelde dat het onze verantwoordelijkheid was. “Dat is het niet,” zei ik. “Waarom hebt u ons opgeroepen? Ik geef u toch ook niet de schuld van de Ku Klux Klan? Waarom doet u dat dan wel bij ons voor de vier daders van de bomaanslagen van 7/7?”’
In 2008 werd Khan benoemd tot minister van Binnenlands Bestuur, en werd de tweede moslim als bewindsman. Het jaar daarop werd hij minister van Transport: de eerste moslim die deel uitmaakte van het kernkabinet en lid werd van de Privy Council (de geheime adviesraad van de koningin). ‘Het paleis belde me op en vroeg: “Op wat voor Bijbel wilt u de eed afleggen?” Ik antwoordde: “De Koran”, waarop zij zeiden: “Die hebben we niet.” Toen heb ik er zelf maar een meegenomen.’
De verkiezing van een Britse moslim als burgemeester zou een gebeurtenis van internationaal belang zijn, en symbool staan voor het kosmopolitisme van Londen. ‘Ik ben het zat om te verliezen. Ik geloof niet in heldhaftig falen,’ zei hij. ‘Ik heb de juiste politiek, ik heb de juiste principes. Nu hebben we alleen nog de macht nodig om Londen te verbeteren.’
New Statesman
Verenigd Koninkrijk | weekblad | oplage 23.900
Sinds 1913 hét tijdschrift voor de Britse linkse intelligentsia. Bekend om zijn diepteanalyses en stevige maatschappijkritiek. In de columns en andere opiniërende stukken stelt het blad zich ook open voor andere dan linkse geluiden.
Het verzet tegen opwaardering van buurten – Engelse vakterm: gentrification – groeit. In Londen werd eind september een cornflakescafé bestookt omdat daar een bakje ‘shooty shooty bang bang’ (chocoladeflakes in witte, biologische chocolademelk) zes euro kost. Ook in Amsterdam vinden regelmatig protesten plaats tegen de ‘veryupping’ van de stad.
Nee
Een wereld zonder ongelijkheid wensen, alla, maar moet dan ook meteen elk gevoel voor proportie uit het oog worden verloren? Onrechtvaardigheid is overal, bij ons en in het buitenland, maar tegelijk hebben mensen meer ruimte dan ooit om hun ongenoegen kenbaar te maken en veranderingen af te dwingen. Om die reden is de aanval op het Cereal Killer-café van dit weekend, waarbij bezittingen werden vernield en de medewerkers de stuipen op het lijf gejaagd, frustrerend, beschamend en ronduit dom. Het is een cafeetje waar je voor een paar pond een bakje muesli kunt krijgen; je kunt het negeren of er kind aan huis aan worden, al naar gelang hoe je je cornflakes graag eet. Het is een zaak waar je al vanaf 2,50 pond [3,50 euro] iets te eten kunt krijgen, maar onze ‘anti-gentrificatievandalen’ meenden deze kleine middenstander op de korrel te moeten nemen.
Wie mueslifanaten of modieuze types gaat terroriseren vanwege iets wat maar 2,50 pond kost, is niet goed snik. Flesjes water zijn in Londen vaak een stuk duurder. Voor een simpele kop koffie tel ik geregeld een hoger bedrag neer. Als ik in de Sherd een biertje drink, mag ik blij zijn als ik überhaupt wisselgeld terugkrijg van een tientje. De keuze voor het mueslitentje is dus flauw, net als alle andere ongemotiveerde aanvallen op andermans eigendom: als doelwit is het zo slecht gekozen, dat het als protest alleen maar contraproductief werkt.
Ter rechtvaardiging van deze graffiti- en scheldaanval op het kleine café, voerden de vandalen van Class War aan dat ‘onze gemeenschap wordt verscheurd – door Russische oligarchen, Saoedische sjeiks, louche Israëlische projectontwikkelaars, Texaans oliegeboefte en onze bloedeigen Eton-kakkers. Binnenkort zal deze stad een onherkenbare, eenvormige, doodse yuppiekolonie zijn, waar voor normale (en niet zo normale) mensen als jij en ik geen plek meer is.’
Het concept van een muesli-café is origineel. Je kunt het irritant vinden, maar met eenvormigheid heeft het niets te maken. De eigenaars komen niet van Eton en zijn ook geen oliesjeiks. Alan en Kerry Healey zijn een eeneiige tweeling uit het verarmde Dublin. In tegenstelling tot Starbucks is hun bedrijf geen multinational die handig de belasting ontwijkt. Je kunt hun maffe haarstijl niks vinden, hun retroconcept suf, het meeliften op een golf van nostalgisch consumentisme een wat veilige keuze, maar om dan meteen maar het café te boycotten is buiten alle proporties. Met hun oneerlijke aanval zetten de organisatoren – en iedereen die meedeed – alleen zichzelf te kijk. Misschien zou een bakje muesli hun goeddoen.
Rupert Myers
The Daily Mail
Samen met de Daily Mail is The Daily Telegraph de toonaangevende conservatieve krant van ‘Middle England’. De krant heeft als bijnaam ‘Torygraph’, vanwege haar hechte banden met de conservatieve partij.
Nee
Vorig weekend was ik een van de honderden mensen die meeliepen in de Class War-fuckparade, een protest en straatfeest tegen gentrificatie. ’s Avonds werden er wat verf en cornflakes naar het Cereal Killer-café op Brick Lane gegooid – wat tot verontwaardigde reacties leidde. De thema’s waar het protest echt over ging – ongelijkheid en sociale verdringing – werden zoals gewoonlijk genegeerd.
Mijn sympathie gaat uit naar de schoonmakers die zondag de rotzooi moesten opruimen, en het spijt me oprecht dat het protest kinderen bang heeft gemaakt. Toch was dit kleinschalige vandalisme niets vergeleken bij de hardvochtigheid van de gentrificatie die de levens vernietigt en de huizen sloopt van de kwetsbaarste Londenaren.
Zo’n 49 procent van de kinderen in deze buurt leeft onder de armoedegrens. Projectontwikkelaars en huizenbezitters verdienen miljoenen door deze kinderen en hun gezinnen hun huizen uit te zetten, en ze vervolgens in ontoereikende tijdelijke woonruimte te proppen of zelfs gewoon op straat te zetten. Om hun kinderen te voeden moeten veel ouders uit de buurt de beschamende gang naar de voedselbank maken, terwijl de nieuwe bewoners van Shoreditch met succes een zaak kunnen openen waar een bakje kindermuesli vijf pond kost.
Voor wie zich afvraagt wie deze demonstranten waren: ik zou ze omschrijven als een bonte mix van proletarische Londenaars, van kleuters tot bejaarden, bewoners van sociale woningbouw in de buurt en anderen afkomstig uit minder dure buurten van de hoofdstad, vaak zelf het slachtoffer van gentrificatie en huisuitzettingen. Er waren Class War-anarchisten bij, activisten, krakers, maar ook jongeren en buurtgenoten, kwaad over de stijgende prijzen of gewoon uit op een verzetje. Het zou me verbazen als er iemand meeliep die het eten op Brick Lane kan betalen.
De tweede fuckparade in Camden draaide uit op een wraakactie op ultrarechtse voetbalsupporters die ons beledigingen toeschreeuwden. Aan het begin van de mars van dit jaar klonk onder andere de leus ‘immigranten welkom, racisten opgerot’.
Misschien was er inderdaad sprake van vandalisme, maar de meesten zongen leuzen en protestliederen, of dansten door de straten waar zij het eten niet meer kunnen betalen. De ergernis over vernieling van eigendommen is begrijpelijk, maar het valt in het niet bij de armoede, honger en dakloosheid waar duizenden Londenaars dagelijks mee te maken hebben. Het Cereal Killer-café was zondagochtend weer gewoon open, maar de vernietigende effecten van de gentrificatie gaan door – net als de strijd ertegen.
Will Harvey
The Guardian
The Guardian wordt tot de meest serieuze en gerespecteerde kranten in Groot-Brittannië gerekend. Thuisbasis van de meest gerespecteerde columnisten en journalisten. Altijd zeer kritisch ten opzichte van de overheid en andere instituten.
Deze website gebruikt cookies. Door de site te gebruiken gaan we er vanuit dat je ze accepteert. OK
Manage consent
Over onze cookies
Deze website gebruiks cookies die de gebruikservaring verbeteren. De cookies die we als noodzakelijk categoriseren worden opgeslagen door je browser en zijn essentiëel voor een goede werking van de basisfuncties van deze website. We gebruiken ook third-party cookies die ons helpen te analyseren hoe deze website gebruikt wordt. Deze cookies kunnen ook voor marketingdoeleinden worden gebruikt. Ze worden alleen door je browser opgeslagen als je daar toestemming voor geeft.
Onze noodzakelijke cookies zijn essentiëel voor het goed functioneren van deze website. De basisfuncties en beveiliging van deze website zijn hiervan afhankelijk. Deze cookies slaan geen persoonlijke informatie op.
