360 selecteert een aantal toonaangevende internationale concerten, voorstellingen, boeken, films en exposities.
Installatie in de Oude Kerk
TENTOONSTELLING | Speciaal voor de Oude Kerk in Amsterdam maakte de Ghanese kunstenaar Ibrahim Mahama (1987) een ruimte vullende installatie geïnspireerd op de vloer met tweeduizend grafzerken. Mahama riep hulp in om de stenen met houtskool over te trekken.
Tot 13/01/23
Hels en hemels spektakel
MULTIMEDIA | De voormalige doopsgezinde kerk aan Prince of Wales Road in Londen is omgetoverd tot een interactieve speelhal. En daar gebeurt nou net alles wat God verboden heeft: een loopje met de werkelijkheid nemen bijvoorbeeld, zoals de Chinese multimediakunstenaar LuYang doet. In de nieuwe werelden die LuYang met zijn digitale technologie creëert op talloze kleurrijke schermen, heeft niets een vaste vorm. NetiNeti heet de tentoonstelling dan ook, die nu te zien is in de Zabludowicz Collection in Londen: ‘noch dit, noch dat’ in het Sanskriet. Maar wel alles dat er tussen ligt.
Volgens de verantwoording bij NetiNeti staat ‘DOKU’, een avatar van de kunstenaar zelf, centraal in de grote hal en komen de zes versies van DOKU overeen met de zes paden van de boeddhistische reïncarnatie: Hel, Hemel, Hongerige Geest, Dier, Asura en Mens. De mix van religie, filosofie, neurowetenschappen, psychologie en moderne technologie die dat oplevert, is wellicht een knipoog van de kunstenaar naar de ooit goddelijke grond waarop de expositie is ingericht.
De bezoekers worden, voordat het psychedelische avontuur begint, gewaarschuwd
De bezoekers worden, voordat het psychedelische avontuur begint, gewaarschuwd: niet alleen voor de desoriënterende en de voor sommigen verontrustende beelden, maar ook voor de felle kleuren, de knipperende lichten en de harde geluiden die hun te wachten staan.
Allemaal redenen om de niet zo doopsgezinde kerk – stel, u bent in de buurt – binnen te treden en het helse en hemelse spektakel te ondergaan.
KUNST | De overzichtstentoonstelling In the Eye of the Storm in Museo Thyssen-Bornemisza in Madrid, met Oekraïense modernistische meesterwerken uit de periode 1900-1930 van instortende keizerrijken, wordt geopend door de Oekraïense president Volodymyr Zelensky zelf.
Tot 30/06/23
Fosso’s vele gedaantes
FOTOGRAFIE | Het beviel de Frans-Kameroense fotograaf Samuel Fosso (1962, Kumba, Kame- roen) niet toen hij als tien-jarige op de foto werd gezet. Dat kan ik beter, moet hij gedacht hebben. Op zijn twaalfde begon hij als assistent in een fotostudio in Bangui (Centraal-Afrikaanse Republiek) en op zijn dertiende opende hij er zelf een. Inmiddels is Fosso vijftig jaar en honderden zelfportretten verder: meestal verkleed als staatsman, onafhankelijkheidsstrijder, sportheld of als de eerste zwarte paus.
In de traditie van de Malinese fotograaf Malick Sidibé speelt Fosso ingenieus met kostuums en attributen, en ironiseert hij de westerse blik op Afrikaanse leiders. Of hij spreekt zich met zijn beelden anderszins politiek uit over racisme, kolonialisme en de invloed van China in Afrika.
Samuel Fosso, Huis Marseille, Amsterdam, Van 10/12 tot 12/03/2023
Logically Yours
MUZIEK | De Engelse band Essential Logic komt, 43 jaar na hun debuut bij Rough Trade, met een nieuw album, Logically Yours. Distributeur Cargo raadde frontvrouw uit het bedwelmende post-punk rauwe tijdperk Lora Logic aan een eigen label te beginnen om een boxset op uit te brengen, en zo geschiedde.
Kunstenaarsvrienden
SCHILDERKUNST | Een beroemde foto van fotograaf John Deakin uit 1963 van de vier schilders in het Londense Soho om 11 uur ’s ochtends in Wheeler’s restaurant vormde de inspiratiebron voor de tentoonstelling. Liever zitten we echt aan tafel met Lucian Freud, Francis Bacon, Frank Auerbach, Michael Andrews, en ook Timothy Behrens, maar de klok kan helaas niet worden teruggedraaid. Gelukkig maakt hun fenomenale werk dat gemis makkelijk goed. Behalve verbanden tussen hun respectievelijke praktijken, hangen er ook enkele portretten die de kunstenaars van elkaar maakten.
Lucian Freud staat – in zijn honderdste geboortejaar – centraal in de tentoonstelling, met meer dan veertig schilderijen uit particuliere en openbare collecties. Hij verzamelde destijds het werk van zijn goede vriend Francis Bacon en anderen uit de groep. Bij zijn dood bezat hij zestien schilderijen van Auerbach en een klein olieverfdoek van Andrews.
Friends and Relations: Lucian Freud, Francis Bacon, Frank Auerbach, Michael Andrews, Gagosian, Londen, tot 28/01/23
De zeven nominaties voor de European Press Prize in de categorie Innovatie betreffen journalistieke producties die de vernieuwing voor het merendeel zoeken in het gebruik van meerdere media: geschreven en gesproken tekst, foto, film, video, interactieve cartografie et cetera.
Ook de informatiedragers hebben zo nu en dan een mengvorm: papier en digitaal vullen elkaar soms aan. Hoewel alle producties aan één auteur worden toegeschreven, is het duidelijk dat de meeste in groter of kleiner teamverband zijn vervaardigd, soms ook in internationale samenwerking.
De genomineerden komen uit Hongarije, Georgië, Spanje (twee nominaties), Nederland, België en Noorwegen.
Coda Story
Coda Story van Natalia Antelava uit Georgië is niet alleen een voorbeeld van een zogeheten ‘crossmediale aanpak’ bij het volgen van crisissituaties in de wereld, maar ook van een internationale journalistieke samenwerking daarbij. Als motto heeft dit single-issueplatform ‘Stay on the story’, uitgaande van de even simpele als onduldbare werkelijkheid dat ‘crises niet eindigen als de journalisten weer uit het crisisgebied zijn vertrokken’. ‘Wij volgen één bepaalde crisis per keer, zetten er een team van internationale en lokale journalisten op dat de ontwikkelingen desnoods een jaar lang blijft volgen vanuit diverse gezichtspunten.’
Het begrip ‘crisis’ wordt ruim genomen. Het eerste onderwerp dat Coda Story aanpakte, het ‘pilot project’, was de positie van seksuele minderheden, de LHBT, in de landen van de voormalige Sovjet-Unie. Inmiddels volgt het platform nog twee recente ontwikkelingen: de Disinformation Crisis in dit tijdperk van fake news en alternative facts, waarbij de Georgische hoofdstad Tbilisi als uitvalsbasis werd gekozen, en de wereldwijde vluchtelingencrisis, waarvoor een team vanuit Berlijn opereert. Coda Story werkt onder meer samen met het Center for Investigative Reporting van de universiteit van Berkeley, de Britse krant The Guardian, het fotopersbureau Magnum en de World Policy Journal van de Amerikaanse Duke University. ‘In dit tijdperk waarin het internet is verzadigd van opinie, richten wij ons op nauwgezette verslaggeving ter plekke. Ons doel is ingewikkelde gebeurtenissen uit te leggen, de conventionele verhalen te weerleggen, gedegen journalistiek te bevorderen en de persvrijheid te verdedigen.’
Monitoring EU Funded Projects in Hungary
Monitoring EU Funded Projects in Hungary (van de Hongaar Tamás Bodoky) is het werk van een vijftienkoppig team van de nieuwswebsite atlatszo.hu, dat naging wat er is gebeurd met de miljardensubsidies die Hongarije de laatste jaren vanuit Brussel heeft ontvangen voor allerlei projecten. De productie opent met een interactieve kaart van het land, waarop in kleur is aangegeven waar in het land het meeste geld uit de Europese ontwikkelings- en steunfondsen uiteindelijk terecht is gekomen, en of in die gebieden toevalligerwijs ook de meeste parlementsleden van de regerende partijen hun woonstee hebben.
Dat bleek opmerkelijk genoeg ook het geval. Maar soms ging het nog iets verder dan dat. Zo werd aan het Balatonmeer met Europees geld een hotel gebouwd, terwijl gelijktijdig, pal daarnaast, door dezelfde aannemer en met dezelfde materialen ook de nieuwe woning voor een plaatselijke partijfunctionaris werd neergezet. In Boedapest werd een vierde metrolijn aangelegd – met aanzienlijke Europese financiële steun –, die iets duurder uitviel dan begroot. De kosten liepen gaandeweg op van 581 miljoen tot anderhalf miljard euro – en de geruchten over corruptie en verduistering zijn zeer hardnekkig. Tegen een dergelijke kostenoverschrijding kan zelfs Amsterdam met de Noord/Zuidlijn niet op.
In één geval heeft Brussel in Hongarije het Europese bureau voor fraudebestrijding OLAF (Office de Lutte Anti-Fraude) ingeschakeld.
The business model of eldiario.es
Een wat vreemde eend in de bijt is het genomineerde artikel The business model of eldiario.es, dat op naam staat van de Spanjaard Juan Luis Sánchez. Het betreft de financieringsmethode van een Spaanse nieuwswebsite, voortgekomen uit het mislukken van de papieren krant Público, die tussen 2007 en 2012 verscheen. De oprichter en hoofdredacteur van die krant, Ignacio Escolar, begon na de teloorgang van de krant de website eldiario.es met financiële steun van 20.000 ‘socios’ of ‘leden’. (Público zelf ging overigens ook door als website).
’Achter eldiario.es staat geen grote investeerders noch ondernemingen. Dat is het kenmerk van ons businessmodel: een mogelijkheid tot lidmaatschap, waardoor lezers worden uitgenodigd om deel te gaan uitmaken van een gemeenschap van burgers die dezelfde waarden delen, zoals gelijkheid, democratisering, sociale rechtvaardigheid en, de belangrijkste, de noodzaak van vrije, onafhankelijke journalistiek zonder belemmeringen’, schrijft Sánchez.
Tot in het verre verleden zagen op grond van bovenstaand principe ontelbare andere publicaties het licht. Die noemden we toen kranten (of weekbladen, of tijdschriften). Die kranten hadden ook ‘leden’ die ‘abonnees’ werden genoemd. Verander dus ‘socios’ in ‘suscriptores’ en we zijn weer bij het oude verdienmodel van de krant.
Sánchez noemt de betalende bezoekers van de site liever ‘onze partners in crime’ – ‘omdat we samen onafhankelijke journalistiek mogelijk maken’.
EU referendum tracker
EU referendum tracker van Kate Day is de Belgische inzending, maar heeft buitengewoon weinig met de zuiderburen te maken. Kate Day is een Amerikaanse die jarenlang werkte voor de Britse Telegraph Media Group in Londen, waar ze de eerste redacteur sociale media was van het dagblad The Daily Telegraph, eer ze overstapte naar het Brusselse kantoor van de Amerikaanse politieke nieuwsorganisatie Politico. Daar werd ze aangesteld als (meer commercieel dan redactioneel) verantwoordelijke voor de digitale activiteiten en de groei van de organisatie in Europa.
Day groeide op in Californië en haar eerste baantje in de journalistiek was als verslaggever van de Los Altos Town Crier, de dorpsomroeper van Silicon Valley. Vandaar haar grote belangstelling voor digitale technologie. Dat nam niet weg dat ze haar journalistieke aandacht vervolgens verlegde naar kranten in India en Bangladesh, alvorens ze naar Europa kwam.
Politico vestigde nog geen twee jaar geleden een Europees kantoor in de Brusselse Wetstraat. Day nam daar, haar achtergrond in Silicon Valley, Londen en Brussel combinerend, het initiatief om vanuit Politico voor Apple Wallet een toepassing te (laten) ontwikkelen waarmee gebruikers het laatste nieuws en vooral ook de uitslagen van het Britse referendum over een Brexit op de voet konden volgen. En dus slaakten korte tijd later meer dan tienduizend gebruikers van deze toepassing in honderd landen diepe zuchten of opgewonden kreetjes toen de uitslag van dit volksgericht bekend werd en had Politico Europe zich weer wat beter in de nieuwe markt gepositioneerd.
Maldita Hemeroteca
Maldita Hemeroteca (Verdomd archief) van (onder anderen) de Spaanse Clara Jiménez Cruz begon in 2014 als een journalistiek project op Twitter, maar is inmiddels uitgewaaierd naar het populaire programma El Objetivo van de publieke televisiezender La Sexta en de nieuwswebsite eldiario.es. De journalistiek herneemt in dit programma zijn functie van luis in de pels van de (Spaanse) politiek. Politici worden geconfronteerd met hun uitspraken en standpunten uit het verleden en hun daadwerkelijke functioneren in de alledaagse politieke praktijk.
Een voorbeeld: de Spaanse regering verhoogde kortgeleden de belastingen. Het programma dook in het ‘verdomde archief’ en vond er uitspraken van de regeringspartijen waarin deze de kiezers beloofden nooit en te nimmer de belastingen te verhogen, integendeel, zelfs tot belastingverlaging over te zullen gaan.
‘Ons doel is tweeledig,’ aldus de makers van Maldita Hemeroteca. ‘Enerzijds willen we politici dwingen ongerijmdheden in hun dagelijkse politieke handelen uit te leggen en hen zo noodzaken consistent te zijn, en anderzijds willen we het publiek wijzen op die politieke ongerijmdheden, zodat zij die consistentie van hun volksvertegenwoordigers zelf gaan eisen.’
Het programma heeft nu rond 130.000 volgers op Twitter, een wekelijks blog op eldiario.es en is een vast onderdeel geworden van het tv-programma El Objetivo, dat op zondagavonden primetime wordt uitgezonden en gemiddeld twee miljoen kijkers trekt.
Ook de genomineerde inzending uit Noorwegen, ‘De baby in de plastic tas’, getuigt minder van innovatie dan van journalistiek graaf- en spitwerk, vasthoudendheid en commercieel inzicht. De tabloid Dagbladet formeerde een team onder eindredactie van Bernt Jakob Oksnes, dat zich baseerde op een fait divers uit oktober 1991, toen op een kerkhof in Oslo een pasgeboren baby in een plastic zak werd gevonden. Een kwart eeuw later reconstrueerde de krant de gebeurtenissen sindsdien: wie had het kind daar achtergelaten, wie was de moeder, wat was er van het jongetje geworden? Volgens Dagbladet vergde die reconstructie twee jaar en leidde tot een reeks ‘verhalen’ in de krant en op de website. ‘De serie was een record brekend succes in Noorwegen, met meer dat een miljoen unieke bezoekers online, omgerekend een vijfde van de Noorse bevolking. (…) Het project bewijst dat kwaliteitsjournalistiek ook geld kan opbrengen: halverwege de serie kregen mensen die ervoor betaalden het volgende hoofdstuk al te lezen voordat het gratis toegankelijk werd op de site. Die strategie stuwde de verkoop van digitale abonnementen meer op dan enig ander artikel uit het bestaan van de krant.’
En dat is natuurlijk aangenaam, aangezien de oplage van de papieren Dagbladet sinds 1994 is gedaald van ruwweg 230.000 in 1994 naar 72.000 momenteel.
The Turkish Coup through the Eyes of its Plotters
The Turkish Coup through the Eyes of its Plotters coup-through-the-eyes-of-its-plotters werd gemaakt door de Nederlander Christiaan Triebert vanuit Kuala Lumpur, waar hij voor het schrijven van zijn masterscriptie journalistiek aan het King’s College was neergestreken omdat het leven in Londen hem als student te duur werd. Triebert is lid van de Britse onderzoeksgroep Bellingcat (opgericht in 2014 door Eliot Higgins, naam ontleend aan het gezegde ‘To bell the cat’), die vooreerst bekendheid kreeg door onthullingen over manipulaties met de radarbeelden van vlucht MA-17.
Op de vrijdagavond en -nacht van de poging tot staatsgreep in Turkije in juli vorig jaar stuitte Triebert op de communicatie binnen een whatsappgroep van de opstandige militairen. Hij legde die gesprekken vast en toetste, met de bentgenoten van Bellingcat, de inmiddels vertaalde gesprekken in de volgende dagen en weken nauwgezet aan andere bronnen die op internet te vinden waren, inclusief foto’s en videomateriaal, vaak, zo niet doorgaans, afkomstig van amateurs.
Zo ontstond een geverifieerd journalistiek verhaal over de mislukte coup zoals die werd beleefd door de militairen die er de aanstichters van waren, gelardeerd met feiten en omstandigheden uit andere, eveneens verifieerbare bronnen. Het verhaal vond vervolgens zijn weg over de wereld. ‘Wellicht nog belangrijker’, schrijft de jury, ‘is dat dit verhaal een licht werpt op de vernieuwende manier van verslaggeving, waarbij nieuwe open bronnen worden gebruikt om feiten te controleren en gebeurtenissen te onderzoeken.’
Voor de Innovation Award van de European Press Prize zijn zes inzendingen genomineerd, afkomstig van makers uit Duitsland, Portugal, Italië, Noorwegen, Zweden en Spanje. Het vernieuwende van deze journalistieke producties schuilt in de vermenging van media: het geschreven woord, het gesproken woord, foto’s, film, interactieve grafieken en kaarten.
In 2018 produceert de wereld 50 miljoen ton aan E-waste: elektrische en elektronische apparatuur die niet meer functioneert of is verouderd, waar de eigenaar om welke reden dan ook van af wil. Wasmachines, koelkasten, printers, laptops, smartphones, tv-ontvangers. De groei van dit afval is exponentieel: in 2010 was het nog minder dan 34 miljoen ton. Naar schatting wordt 15 procent naar behoren verwerkt. Dat betekent dat 85 procent buiten de recycling valt. En toch ergens terechtkomt.
De Italiaanse wetenschapper en journalist Jacopo Ottaviani begint zijn webdocumentaire E-Waste Republic in Agbogbloshie, even buiten de Ghanese hoofdstad Accra, een van de grootste vuilstortplaatsen voor e-afval ter wereld. Jongeren branden iedere dag opnieuw kilometers elektrische kabels en kabeltjes af om het koper eruit te kunnen halen. Ouderen ontfermen zich over de nog bruikbare spullen. In Agbogbloshie staan geen huizen, alleen hutjes en krotten. Maar het is vaak mooi weer en morgen komt er weer een lading containers. Uit Europa bijvoorbeeld. Uit Nederland wellicht, want volgens een welingelichte Ghanees heeft hij een vaste afspraak met een groot Amsterdams hotel dat om de zes, zeven maanden op alle kamers de tv-ontvangers vernieuwt.
Volgens de Conventie van Bazel is het verboden gevaarlijke afvalstoffen te exporteren – maar wat is gevaarlijk? In een onderzoek van de Universiteit van Ghana wordt gezegd dat ‘het verwerken van e-afval de kosten verhoogt indien men zich houdt aan de milieuwetten van de rijke landen en hoogst vervuilende verwerkingsmethoden daarom de neiging hebben te verhuizen naar ontwikkelingslanden, waar dergelijke wetten niet bestaan’.
Jacopo Ottaviani (Italië): E-Waste Republic (gepubliceerd op de website van Al Jazeera, Qatar). De webdocumentaire van Ottaviani kwam tot stand met een beurs van de Bill & Melinda Gates Foundation.
Café Cascais
Volgens de Portugese autoriteiten hebben zich in de loop der tijden vijftien tot twintig Portugezen gemeld in Syrië om zich daar bij de Islamitische Staat te voegen. Opvallend is dat een aantal van hen niet rechtstreeks vanuit Portugal reisden, maar een omweg maakten via Londen; om er te gaan studeren aan de University of East London in Stratford.
Een team van de Portugese krant Expresso reconstrueerde het leven van vijf van deze studenten en probeerde te achterhalen wat hen uiteindelijk deed besluiten zich aan te sluiten bij IS. Opvallend is dat het vijftal, onder wie twee broers, voordien in Lissabon niets met het islamitisch geloof hadden. Er waren er drie bij die in katholieke gezinnen waren opgegroeid.
Veel Portugese jongeren die, doorgaans voor hun studie, in Londen verblijven, treffen elkaar daar in het Portugese Café Cascais in de wijk Leyton, waar ze in de weekeinden samen naar voetbal kijken. Ook in die kring merkte men niets van veranderingen in hun gedrag, totdat de oudste van de vijf, Edgar Costa, plotseling van de drank af bleek te zijn.
In de reportage wordt voor het beeld opvallend vaak teruggegrepen op propagandafilmpjes van IS zelf, naast beelden die in Cascais werden gemaakt en een paar gefilmde interviews met Britse deskundigen van enigerlei soort. Interessant is dat de makers in kringen van de Portugese inlichtingendienst te horen kregen dat er inmiddels ook twee Portugezen uit Syrië in hun geboorteland zijn teruggekeerd. Zonder gevolgen. De Portugese wet voorziet niet in maatregelen tegen jihadisten.
‘They are the end users in an industry that uses children als sexual commodities. They think they are invisible. But we found them.’
Dat klinkt voor een binnenkomer al redelijk dreigend. Maar het wordt nog sterker. De Noorse krant Verdens Gang beschikt over gedetailleerde informatie over 78 Noren die tijd, geld en middelen hebben besteed om de vraag te vergroten naar video’s van kinderen die worden misbruikt. ‘We weten wie zij zijn en waar ze wonen, en wat werd gedownload naar gebruikersnamen en IP-adressen die naar hen kunnen worden herleid. Het materiaal bevat een totaal van 36 miljoen regels met gegevens, hetgeen overeenkomt met een boek van een miljoen pagina’s.’
Een journalist van de krant zocht tien van de mannen op. Zeven van hen bekenden dat ze kinderporno van het internet hadden gehaald, vrijwel altijd tegen betaling. Drie anderen ontkenden. Sommigen toonden enige schaamte, sommigen slechts een lichte gêne, sommigen verdedigden zich. ‘Ik doe niks verkeerds. Iedereen heeft zo zijn eigen voorkeuren.’
‘Ze zijn erg streng in dit land,’ beklaagde een van de tien zich. ‘Als de politie hierachter komt, draai ik de gevangenis in, raak ik mijn huis kwijt, mijn baan. Dan is het met me gedaan.’
Maar de kans dat hij wordt gepakt is niet zo groot. Een jaar of tien geleden werd de Noorse nationale recherche uitgebreid om de verspreiding van kinderporno aan te pakken, maar inmiddels zijn er weer andere prioriteiten gesteld door de politiek. Intussen neemt volgens Save the Children in Noorwegen het downloaden nog altijd toe.
Håkon Høydal, Einar Otto Stangvik en Natalie Remøe Hansen (Noorwegen): The Downloaders (gepubliceerd op de website van Verdens Gang, Oslo).
Jennifer Wilton maakte een interactieve productie over het verschijnsel radeloze en redeloze angst. Ze laat ‘op schrift’ een vrouw aan het woord, die voor de buitenwereld al een kwart eeuw normaal functioneert, maar die bijna dagelijks wordt geconfronteerd met vrijwel onbedwingbare gevoelens van angst. Haar verhaal is de geredigeerde versie van een vermoedelijk urenlang gesprek, op sommige plekken onderbroken door de mogelijkheid voor de lezer om door te klikken naar de mening van ‘de experts’: achtereenvolgens komen in beeld de neuroloog, de psychiater, de psycholoog, therapeuten voor alle aandoeningen en van alle richtingen, en ten slotte mensen uit het publiek, ‘the community’, in goed Duits. ‘Ik heb,’ zegt de vrouw, ‘een hele reeks diagnoses gekregen. Algehele angststoornis. Paniekstoornis. Fobieën: angstfobie, ruimtefobie, claustrofobie, angst om te braken, angst voor het donker, voor ziekte, en vaak ook voor andere mensen. Ik heb analytische therapie gehad en gedragstherapie, groepstherapie en Gestalttherapie, bewegingstherapie en autogene training, meditatie. Ik ben in verschillende ziekenhuizen opgenomen, op verschillende afdelingen. Ik heb medicijnen geslikt: van homeopathische middelen tot antidepressiva en kalmeringsmiddelen. En wat heeft het geholpen? Niets.’
Medicamentalia is een langlopend project van de Spaanse ngo Civio. In het project worden prijzen van medicijnen voor de meest voorkomende ziekten wereldwijd vergeleken en geanalyseerd. Daarbij richten de onderzoekers, journalisten en wetenschappers zich allereerst op de ontwikkelingslanden en op ziekten die daar de grootste bedreiging voor de volksgezondheid vormen, zoals tuberculose, malaria, hepatitis, knokkelkoorts, aids en kanker. Doorgaans wordt de vergelijking gemaakt tussen de prijzen en beschikbaarheid van de medicijnen in deze landen en in Europa. Het gaat in die vergelijking tussen voorlopig veertien van de meest noodzakelijke medicijnen niet louter om de prijs, maar ook om de prijs in relatie tot het gemiddelde inkomen.
De eerste conclusie die in het project wordt getrokken is dat een burger in een ontwikkelingsland veel langer moet werken om zich dezelfde medische behandeling te kunnen veroorloven als een burger in een van de andere landen. In de laatste categorie werden Argentinië, Italië, Spanje en Duitsland gekozen als referentielanden. Een voorbeeld: een behandeling met omeprazol (tegen maag- en darmzweren) kost de patiënt in Nigeria of Congo dertien werkdagen, in Spanje, Italië en Duitsland één à twee werkuren. Een inwoner van Kyrgyzstan moet elf dagen werken om zich de astma-inhaler salbutamol te kunnen aanschaffen, een Spanjaard daarentegen 48 minuten.
Het patent op geneesmiddelen is ook van grote invloed op de prijs. Het project onderzoekt daarom de juridische strijd tussen de regering van Zuid-Afrika en de farmaceutische industrie over de hervorming van de huidige wetgeving op dat gebied. In Brazilië wordt nagegaan wat de gevolgen zijn geweest van de beslissing die de regering zeven jaar geleden nam om het patent op een middel tegen het aidsvirus te negeren. Is daardoor het aantal aidsdoden gedaald? Maar ook: waarom kost de behandeling met een bepaald medicijn 1000 dollar in de VS, 320 dollar in Spanje en 554 dollar in Frankrijk?
De Zweedse fotograaf Magnus Wennman reisde in 2015 naar Jordanië, Libanon, Turkije, Servië en Hongarije en maakte op die tocht een serie foto’s van slapende kindvluchtelingen, zo maar ergens in een bos onder een lakentje, of langs de gesloten Hongaarse grens temidden van gewoel, op straat in Beiroet of in een ziekenhuisbed in Amman. Die foto’s combineerde hij met een korte film over het negenjarige Syrische meisje Fatima, dat drie jaar geleden met haar moeder en twee broertjes de stad Idlib ontvluchtte toen het regeringsleger daar slachtingen aanrichtte onder de burgerbevolking.
Het gezin – de vader was in Syrië gearresteerd – verbleef twee jaar in een vluchtelingenkamp in Jordanië, en toen het daar niet meer uit te houden was, trok het viertal naar Libië, vond een plek op een overvolle boot van mensensmokkelaars en maakte de overtocht naar Italië.
Onderweg beviel een vrouw aan dek, na twaalf uur in de gloeiende zon. Haar kind gaf geen teken van leven en werd overboord gezet. Toen het schip het onderweg niet langer leek te houden, werden de opvarenden opgepikt door de Italiaanse kustwacht. Fatima woont nu in het plaatsje Norberg in Midden-Zweden. Ze gaat er naar school en houdt van tekenen. ’s Nachts droomt ze vaak dat ze van een schip overboord valt. Wennman filmde haar, thuis en op school, en haar tekeningen. Daar staan huizen op zoals kinderen huizen tekenen, en vliegtuigen waar bommen uit vallen.
Deze website gebruikt cookies. Door de site te gebruiken gaan we er vanuit dat je ze accepteert. OK
Manage consent
Over onze cookies
Deze website gebruiks cookies die de gebruikservaring verbeteren. De cookies die we als noodzakelijk categoriseren worden opgeslagen door je browser en zijn essentiëel voor een goede werking van de basisfuncties van deze website. We gebruiken ook third-party cookies die ons helpen te analyseren hoe deze website gebruikt wordt. Deze cookies kunnen ook voor marketingdoeleinden worden gebruikt. Ze worden alleen door je browser opgeslagen als je daar toestemming voor geeft.
Onze noodzakelijke cookies zijn essentiëel voor het goed functioneren van deze website. De basisfuncties en beveiliging van deze website zijn hiervan afhankelijk. Deze cookies slaan geen persoonlijke informatie op.
