Tag: nieuw nummer

Maartnummer | Naar het metaversum

» Lees dit nummer online

Met onder andere:

» De afschaffing van het recht op abortus in de VS leidt tot een ware ‘sterilisatierevolutie’

» Wie helpt de slachtoffers van de aardbeving in Noordwest-Syrië?

» ‘Zo mooi kan het zijn in Molem’

Redactioneel

Niet-doen

Waren we maar allemaal als Alenka Artnik, die in 2021 het wereldrecord freediven verbrak door 122 meter de diepte in te duiken. Niet omdat we dat allemaal zouden moeten kunnen, en al helemaal niet omdat het goed zou zijn als vrouwen zo lang achter elkaar hun mond dicht konden houden, maar omdat er veel te vaak dingen worden gedaan omdat het kan. Terwijl er eigenlijk zo veel schoonheid zit in het niet-doen van iets wat wel kan. Zo verbaasde Artnik de wereld toen ze in een wedstrijd om de 105 meter, het wereldrecord van toen, na 103 meter te hebben gehaald afhaakte, ook al had ze nog twee pogingen. ‘Waarom stoppen wanneer je de kans hebt om te winnen (…) Alenka heeft niemand om naar terug te gaan, geen partner, geen kind en geen baan. Wat heeft ze te verliezen?’ Lees het antwoord in de schitterende longread uit Reportagen.

Uiteraard heeft een intrigerende sport als freediven de nodige films opgeleverd, en wie weet wordt er op een dag ook een gemaakt van Artniks bewogen leven. Want wat is de werkelijkheid verder nog behalve onze belangrijkste inspiratiebron voor ‘een goede show’, zoals je in ons openingsverhaal leest. Daarbij bestaat enerzijds een obsessie met het waargebeurde; boeken of films gebaseerd op ‘echte’ verhalen vinden meer aftrek, kijkers zitten tijdens het kijken te googelen of bepaalde passages echt hebben plaatsgevonden. Anderzijds is het onmogelijk om bijvoorbeeld de gebeurtenissen uit The Crown exact weer te geven, of die uit De tovenaar van Colm Tóibín, waarin Thomas Manns belevingswereld gedetailleerd wordt beschreven. ‘Op zijn best kan fictie ons vermogen vergroten om de wereld door andermans ogen te zien, maar fictie kan ook vervlakkend werken’, schrijft Megan Garber in The Atlantic. Niet alleen laten we ons meeslepen door het entertainment, we raken erdoor opgesloten, weten geen onderscheid meer te maken tussen wat echt is en wat niet (kinderen in het gevierde Finse onderwijs worden hier inmiddels in opgeleid).

We koesteren de illusie dat ‘meer van iets’ altijd waarde

Ons onverzadigbare verlangen naar ‘een goede show’ lijkt alles te maken te hebben met die behoefte aan meer, beter, groter… en ook langer. In een kapitalistische maatschappij koesteren we de illusie ‘dat “meer van iets” altijd waarde toevoegt’, schrijft Mara Altman (zelf 1.52 m) in haar pleidooi voor de kleine mens. ‘Alles is groot – de gebouwen, de bedrijven.’ Haar advies is helder: doe iets goeds voor de wereld, paar met kleine mensen.

Ook Artnik is zich bewust van de behoefte aan show en vertoon. ‘Ze willen ego’s en strijd en titels,’ zegt ze. ‘Het valt niet mee daar koud onder te blijven. Maar het kan wel.’

Het kan niet alleen, ze doet het ook. Door simpelweg niet te doen.

Laura Weeda

weeda@360international.nl

2 maart 2023
Decembernummer | Onvoorstelbare toekomst

» Lees dit nummer online

Met onder andere:

» Geschiedenis Libië herverteld vanuit vrouwelijk perspectief

» Waarom eindigen zoveel fietsen in het water?

» Interview met Barbara Kruger: ‘Een spuitbus van commentaar’

Redactioneel

Mens, dier en ding

Met het verscheiden van de Franse filosoof Bruno Latour verliezen we behalve een belangrijk denker ook zijn vermogen om steeds nieuwe perspectieven aan te dragen en ons ervan te doordringen dat elk beeld van de waarheid mede wordt bepaald door de samenhang van wetenschap, politiek en religie, een heleboel factoren dus. De complexiteit der dingen eens goed onder de loep nemen is gecompliceerd en bovendien willen de meeste mensen juist liever niet op andere gedachten worden gebracht. Althans niet die mensen bij wie een omineuzer wereldbeeld verregaande gevolgen zou hebben.

Stel dat Xi Jinping de partijpolitiek als onderdeel van een geheel zou gaan zien en zich dan beseft dat een aantal actoren in het Chinese bolwerk de ontwikkeling van anderen enorm in de weg zitten. Of, nou ja, noem ze maar op die hun eigen belang als dé waarheid door de strot van anderen duwen, en daarmee de noodzakelijke transformatie tegenhouden die wij als soort in het geheel moeten doormaken. Neem Afghanistan – om niet steeds de vermaledijde oorlog in Oekraïne uit de kast te halen als exemplarisch voor zowat alles wat er mis kan zijn in de strijd om het tribale, machts- en handelsevenwicht – en huiver bij het artikel uit een van de weinige, zo kritisch mogelijke kranten van dat land, Etilaatroz. Daar is het kookpunt op elk vlak bereikt en een normaal leven al jarenlang ontwricht, niet alleen wat de ecologie betreft. ‘Alles is vernedering’, schrijft activiste Somaia Ramish. ‘Van Afghanistan is niets meer over dan een geografisch gebied dat zo wordt genoemd.’ Daar staat geen enkele deal op de agenda, laat staan een groene.

De complexiteit der dingen eens goed onder de loep nemen is gecompliceerd

Bruno Latour was gelukkig niet de enige die de opwarming van de aarde als het centrale politieke probleem van deze tijd beschouwt. Wil deze subsoort zich als het even kan tot in het oneindige blijven vermenigvuldigen? In een wereld die steeds meer draait om het verdelen van schaarse natuurlijke hulpbronnen is de buigzaamheid van onze ‘soort’ als geologische kracht broodnodig.

Nu blijkt David Wallace-Wells, weliswaar geen wetenschapper, maar wel iemand die met zijn boek De onbewoonbare aarde heeft bijgedragen aan de schrikbarende kennis over het klimaat, opeens iets meer licht te zien als het gaat om het aantal graden verwarming dat wel of niet zal worden gehaald. Achterover leunen is er nog zeker niet bij, maar ach, het puntje komt toch vaak weer op de piketpaaltjes van Latour te staan, oftewel zijn notie van verbondenheid: zonder gezamenlijke daadkracht wordt het niks. En dat geldt voor mens, dier en ding.

Katrien Gottlieb

gottlieb@360international.nl

2 december 2022
Oktobernummer | Hermilitarisering

» Lees dit nummer online

Met onder andere:

» De ware identiteit van een Russische spion

» Wat zij zeggen over de verkiezingswinst van Giorgia Meloni in Italië

» Voor het razend populaire fastfashionmerk Shein speelt duurzaamheid geen rol

De menselijke factor

Redactioneel

Bij het lezen van dit dossier over de herbewapening van Europa wordt het verlangen naar een continent, een land, een stad, een dorp, een huis, een kamer of desnoods een tent waar vrede heerst met de alinea groter. Daar schijnen meer mensen last van te hebben, ook al verschillen de beweegredenen nogal. Mits je christelijke waarden en de Afrikanercultuur onderschrijft, mag je verkassen naar Orania in Zuid-Afrika, waar ze van voren af aan beginnen en de klok willens en wetens terugdraaien naar de weerzinwekkende tijden van de apartheid. Verschil is alleen dat in deze enclave de witte bevolking zelf al het vuile werk opknapt.

Orania valt af.

Een ander tussengebied vormde zich na de Tweede Wereldoorlog onder meer in hartje New York. Daar leven nu honderdvijftigduizend chassidim, merendeels vrome Hongaarse Satmarers die het zionisme ten scherpste veroordelen, want in hun opvatting kan Israël pas na de komst van de Messias worden hersteld. En die heeft zich nog steeds niet gemeld.

Klinkt ook onaantrekkelijk (afgezien van restaurant Gottlieb’s natuurlijk). Al was het alleen al om die pruik en het verplichte aanrecht.

Wat we nodig hebben in plaats van afzondering of een hoger defensiebudget, is een collectieve bezinning

Het zijn maar twee voorbeelden van misplaatste nostalgie naar een werkelijkheid waarin de voor-delen van de een, zacht uitgedrukt, nadelig waren voor de ander.

Zouden we – uitzonderingen daargelaten – kunnen stellen dat het met de meeste vormen van zelfgekozen ballingschap slecht afloopt? Omdat het binnen een mum van tijd verdomd veel gaat lijken op de samenlevingen zoals we die kennen: met ruzie, machts- en ander misbruik, corruptie, die riedel?

Wat we nodig hebben in plaats van afzondering of een hoger defensiebudget, is een morele herbewapening. Een soort collectieve bezinning.

Blijkt die term opgang gemaakt te hebben toen het fascisme in 1945 verslagen was en het Westen zich moreel en geestelijk moest versterken om het communisme weerstand te kunnen bieden. Het idee, geïnitieerd door de Amerikaanse predikant Frank Buchman, was dat alle conflicten in de wereld opgelost zouden kunnen worden door de ruziënde partijen kennis te laten nemen van elkaars argumenten.

Appeltje-eitje.

Waar het aan lag weet God, maar het lukte niet.

Naar elkaars argumenten luisteren? Dan moet je wel eerst argumenten hebben én bovendien kunnen luisteren. Blijft ‘elkaar’ over, en daar zit hem de crux. Want precies dat ‘elkaar’ – de een naar de ander – is de reden dat wapenfabrieken momenteel overuren draaien.

Individueel moreel herbewapenen dan maar? Nee, nee. Daar komt pas oorlog van.

Katrien Gottlieb

gottlieb@360international.nl

29 september 2022