Tag: rap

  • Chinese rappers vieren 100 jaar CCP | Ontevredenheid over coronacertificaat

    Chinese rappers vieren 100 jaar CCP | Ontevredenheid over coronacertificaat

    Chinese rappers vieren 100 jaar Communistische Partij

    Ongeveer honderd Chinese rappers hebben samengewerkt aan ‘een ode aan de geschiedenis van China onder de Communistische Partij’ ter gelegenheid van het honderdjarig bestaan van de CCP, dat vandaag, op 1 juli, wordt gevierd. Het nummer, getiteld ‘100%’, illustreert de wurggreep die de Chinese regering op artiesten heeft.

    Rapmuziek ontstond begin jaren zeventig in Amerikaanse zwarte wijken, heeft zich over de hele wereld verspreid en staat bij uitstek bekend als het muziekgenre voor sociaal en politiek protest. Maar in de handen van het Chinese regime is rap een machtig instrument geworden voor overheidspropaganda, aldus de Amerikaanse website Quartz.

    Als onderdeel van de officiële viering van het honderdjarig bestaan van de Chinese Communistische Partij op 1 juli, heeft de regering in Beijing honderd rappers ingehuurd om de successen van het land te promoten. De vijftien minuten durende single is bedoeld om ‘patriottisme op te wekken bij de Chinese jeugd’, aldus het Indiase dagblad Hindustan Times.

    ‘Rappers moeten doen alsof ze trouw zijn aan de partij als ze het grote publiek willen blijven aanspreken’

    Het nummer is een succes voor hiphoplabel Fushion, dat het produceerde en blij is dat ‘de teksten de patriottische geest van de rappers tonen’, merkt Quartz op. ‘Rappers hebben ingezien dat ze af en toe moeten doen alsof ze trouw zijn aan de partij als ze het grote publiek willen blijven aanspreken’, zegt Nathanel Amar, de directeur van het Franse Centrum voor Onderzoek naar China en specialist in Chinese populaire muziek, tegen Courrier International.

    ‘Van extreme armoede tot pracht en praal, ik heb er geen spijt van in China geboren te zijn’, zegt een van de rappers in het nummer, alvorens het land te prijzen om zijn ‘nieuwe hogesnelheidstreinen, nieuwe havens, nieuw uiterlijk en nieuwe geschiedenis’. Dan roept hij uit: ‘Kom op China, laten we de grote natie verjongen’.

    Een andere rapper, zo schrijft de website Quartz, prijst ‘de groeiende macht van het land’: ‘Wij zijn niet bang om met anderen vergeleken te worden, wij hebben de leiding al genomen, wij hebben geld op de bank… Wij laten ons zien aan de wereld om aan de top te blijven.’

    100 slaven

    Bij het horen van deze woorden hebben verschillende internetgebruikers ‘verrassend openhartige’ reacties geuit, aldus The Diplomat. Velen van hen waagden het de video te bekritiseren, aldus het Japanse dagblad, waarbij sommigen de artiesten die in de productie aan bod kwamen zelfs de ‘100 slaven’ noemden. Hoewel het liedje ‘meer dan zevenduizend reacties’ had op het NetEase Cloud-platform, meldt South China Morning Post dat het aantal commentaren snel daalde tot vijfendertig nadat de kritieken waren verwijderd.

    De Chinese krant Global Times, die bekendstaat om haar nauwe banden met de regering, benadrukt in plaats daarvan de medewerking van rappers ‘uit heel China’, met name uit de autonome regio’s Xinjiang en Tibet, waar politieke en sociale conflicten spelen die uitvoerig worden verslagen in de internationale media.

    ‘Dit is niet de eerste keer dat het Chinese propaganda-apparaat de jeugd probeert te bereiken via rap’

    ‘Max Ma Jun, een rapper uit de autonome regio Xinjiang in het noordwesten van China, uitte in zijn vers tekst “loyaliteit aan het land” en “respect voor verschillende stemmen”’, schrijft Global Times, als reactie op breed gedocumenteerde beschuldigingen van onderdrukking van Oeigoeren in de regio. ‘Buttons, een rapper uit Qamdo in de Tibetaanse Autonome Regio (Zuidwest-China) zingt: “De geest van de vijf sterren staat op mijn borst gegrift”’, voegt de krant eraan toe. Met deze verwijzing naar de Chinese vlag lijkt hij de Tibetaanse onafhankelijkheidsactivisten de mond te willen snoeren.

    Sinds Xi Jinping aan de macht is, zo stelt Quartz, heeft Beijings ‘geïntensiveerde onderdrukking van kunst en afwijkende meningen’ rapmuziek getransformeerd van een genre dat de censuur probeerde te tarten in ‘een getemde versie die zich conformeert aan de partijwaarden’.

    Lees ook:


    Jacob Zuma’s veroordeling betekent ‘het begin van het einde van de straffeloosheid’

    ‘Het komt zelden voor dat een voormalig staatshoofd door een rechtbank wordt veroordeeld tot gevangenisstraf’, merkt Daily Maverick op. In Zuid-Afrika is dat nu gebeurd. De veroordeling van Jacob Zuma, de voormalige Zuid-Afrikaanse president, tot een gevangenisstraf van vijftien maanden op dinsdag 29 juni, is een sterk signaal in een politieke en gerechtelijke saga die al enkele jaren aan de gang is.

    Het is in feite een proces binnen een proces. De grondwettelijke raad heeft de voormalige president bestraft voor zijn herhaaldelijke weigering om de anticorruptiecommissie te woord te staan. Deze commissie onderzoekt de misstanden die tijdens Zuma’s negen jaar durende bewind hebben plaatsgevonden. Het was een ‘opzettelijke list’, aldus de Zuid-Afrikaanse krant Sunday Times. Jacob Zuma wordt ervan beschuldigd aan het hoofd te hebben gestaan van grootschalige plundering van Zuid-Afrikaanse middelen – tussen 2009 en 2018 zou maar liefst 6 miljard euro zijn verduisterd, zo blijkt uit het onderzoek. Hij beweert het slachtoffer te zijn van een samenzwering.

    ‘Jacob Zuma heeft vijf dagen de tijd om zijn koffers te pakken en zich bij de politie te melden’

    ‘Jacob Zuma heeft vijf dagen de tijd om zijn koffers te pakken en zich bij de politie te melden voor overplaatsing naar de gevangenis’, zo vat News24 het samen. De pers wacht nog steeds op een teken van Zuma, en degenen die dicht bij hem staan lijken niet bereid om mee te werken aan een ordentelijke uitlevering. ‘Edward Zuma, de zoon van de voormalige president, vertelde de politie dat ze hem eerst zouden moeten doden voordat ze zijn vader konden arresteren,” meldt IOL.

    De Zuid-Afrikaanse pers is bijna unaniem verheugd over de veroordeling. Zo beschouwt Daily Maverick de opgelegde straf als een sterk symbolische daad: ‘Waar het om gaat is het effect dat dit zal hebben op andere politici die denken dat ze boven de wet staan. Dit betekent dat als je in de regering zit of hebt gezeten en betrokken bent geweest bij corruptie, ook jij in de gevangenis kunt belanden.’

    De veroordeling van Jacob Zuma zou zo ‘het begin van het einde van de straffeloosheid’ moeten inluiden, hoopt de krant.

    Lees ook dit artikel uit ons archief:


    Ontevredenheid over het Europees coronacertificaat

    Sinds 1 juli is het Europees coronacertificaat, ook bekend als het vaccinatiepaspoort, van kracht in de zeventwintig EU-lidstaten. Het certificaat heeft al veel stof doen opwaaien.

    Het is bedoeld om het reizen binnen de EU te vergemakkelijken en het toerisme te stimuleren. Dat werkt als volgt, legt het Milanese dagblad Corriere della Sera uit: ‘Het document zal worden afgegeven aan mensen die tegen corona zijn ingeënt of die een negatief resultaat kunnen voorleggen van een PCR- of antigeentest, maar ook aan mensen die van covid-19 zijn genezen. Concreet bevat het een QR-code die bij aankomst in het land van bestemming moet worden getoond, om quarantaines en tests te vermijden. Het certificaat is geldig vanaf veertien dagen na ontvangst van de laatste dosis vaccin.’

    Tot zover is alles helder, maar zoals zo vaak als het over de EU gaat, zit het venijn in de details. De lidstaten hebben weliswaar ingestemd met deze regels, maar kunnen op nationaal niveau strengere maatregelen invoeren, en sommige regeringen schrikken er niet voor terug om dat te doen.

    Extra beperkingen

    Neem bijvoorbeeld Duitsland, dat, zoals de Europese nieuwswebsite Euractiv uitlegt, strengere voorwaarden heeft ingevoerd voor mensen die uit Portugal komen (een land waar de Deltavariant voor een stijging van het aantal nieuwe besmettingen heeft gezorgd). Met name reizigers uit dat land zullen een verplichte quarantaine moeten ondergaan, zelfs als zij een negatieve test kunnen overleggen, wat in strijd is met de door het Europees certificaat vastgestelde regels. ‘De totstandkoming van het certificaat is een grote prestatie, maar wanneer je ziet dat de lidstaten extra beperkingen opleggen, toont dit aan dat het niet werkt zoals het zou moeten’, aldus Europees Parlementslid Paulo Rangel, geciteerd door Euractiv.

    Over dit onderwerp heeft de Europese Commissie op 29 juni zelfs een brief gestuurd aan de staten met het verzoek ‘het vrije verkeer te garanderen van mensen die zijn genezen van corona of die volledig zijn gevaccineerd’, schrijft Corriere della Sera.

    Maar mensen die de EU via de buitengrenzen willen bereiken, hebben mogelijk een nog groter probleem.

    ‘Vaccins die aan Afrikaanse landen zijn gedoneerd, worden niet erkend door de EU’

    Zoals CNN bericht, worden ‘vaccins die aan Afrikaanse landen zijn gedoneerd niet erkend door het Europese gezondheidscertificaat’. Dat is nogal paradoxaal, aangezien sommige donaties van de EU zelf komen. ‘In het Europese coronacertificaat worden alleen de AstraZeneca-vaccins die in Europa zijn vervaardigd (onder de naam Vaxzevria) erkend en niet die van de grootste vaccinfabrikant ter wereld – het Serum Institute of India (onder de naam Covishield)’, aldus CNN.

    Het EMA (het Europees Geneesmiddelenbureau) rechtvaardigt dit besluit; hoewel beide vaccins worden geproduceerd door het Brits-Zweedse bedrijf AstraZeneca, aldus het bureau, ‘hebben we het over biologische producten, en zelfs minieme verschillen in de productieomstandigheden kunnen leiden tot verschillen in het eindproduct’.

    ‘Het feit dat twee doses van het in India geproduceerde vaccin van AstraZeneca geen toegang tot de EU garanderen, betekent dat een groot deel van de wereld wordt uitgesloten van het huidige inreisbeleid van de EU’, concludeert CNN.

  • Samaritaan Stormzy

    Samaritaan Stormzy

    Van Paul McCartney moest hij zijn kop dicht houden en luisteren. De ‘goat’ – greatest of all time – leerde de Britse rapper drie akkoorden, bruikbaar bij elk willekeurig nummer. Fenomenaal. Maar Stormzy heeft veel meer in zijn mars.

    De meeste mensen die in Stormzy’s lommerrijke straat wonen, hebben geen idee dat de rapper daar ook een huis heeft. Er staat een hek omheen en hij is nogal op zichzelf. Een van de kamers wordt geheel in beslag genomen door een speciaal voor Stormzy gemaakte pokertafel. En wat nog wel het meest in het oog springt, is de glazen vitrinekast vol prijzen: van de zes Mobo’s tot de prestigieuze Ivor Novello die hij kreeg voor zijn debuutalbum, Gang Signs & Prayer. De twee Brit Awards die hij in februari in ontvangst heeft genomen, waaronder die voor beste mannelijke soloartiest, staan waarschijnlijk ergens anders.

    We nemen plaats in de lounge en zijn vriendin Maya Jama, de tv-presentatrice, laat ons alleen. Ik zie pizzadozen en ik hoor piepjes van de magnetron – hier wonen duidelijk jonge mensen. Hij is vijfentwintig, zij vierentwintig. Stormzy’s stem galmt door een kale kamer die nog ingericht moet worden en terwijl hij het geluid van MTV op de reusachtige televisie dimt, zie ik in de gauwigheid een boek over dieren, een boek over Alex Ferguson en de Bijbel.

    Stormzy [1993] is een indrukwekkende verschijning, met zijn 1 meter 96. Vandaag draagt hij streetwear, met een petje, dat hij steeds op- en afzet, en een sigaret achter zijn oor. Hij is een geweldenaar die kan terugkijken op een hectisch jaar, dat voor de helft in het teken stond van muziek en voor de helft in het teken van filantropie. Op een bepaald moment vertelt hij heel gedreven over zijn plannen om jonge zwarte Britten te helpen, terwijl op MTV twee danseressen met hun billen schudden, aan weerszijden van zijn hoofd. Het is surrealistisch, en het is de enige keer dat ik even ben afgeleid van ons gesprek.

    Want wauw, zodra Stormzy – wiens echte naam Michael Omari luidt – begint te praten, vergeet hij bijna adem te halen. De woorden vliegen je om de oren. Hij is een rapper, dus zo gek is dat natuurlijk ook weer niet. Terwijl zijn zinnen over elkaar buitelen, buigt hij steeds naar voren, is hij met zijn volle aandacht bij het gesprek. Het is intens, als een 
Mastermind-finale, maar dan eentje waarbij hij zichzelf net zoveel vragen stelt als ik.

    We beginnen met een vrolijk onderwerp: Paul McCartney. Afgelopen zomer waren we allebei aanwezig bij een gig van de Beatle in de Abbey Road Studios. ‘Sick,’ zegt hij (voor niet-ingewijden: dat betekent ‘te gek’). Toen ik Paul McCartney een dag na het optreden sprak, zei hij dat hij Stormzy piano had leren spelen. Dus ik vraag de leerling hoe de ontmoeting met de meester hem is bevallen.

    OG

    ‘Ik vond het wel wat, hoor, om advies te krijgen van een van de echt groten – ik kan nog heel wat leren van een OG [original gangster] zoals hij,’ zegt Stormzy. ‘Ik weet heel goed dat je als rapper een bepaald stigma hebt, dus heb ik gezegd dat ik songwriter ben. “Kunt u me iets leren?” Hij liep naar de piano en het enige wat ik dacht was: Kop dicht en luisteren. Wat hij me leerde was fenomenaal. Hij zei: “Gebruik deze drie akkoorden, voor willekeurig welk nummer.” En ik had iets van “Krijg 
nou wat!”’

    We kijken elkaar glimlachend aan. Het was me de gig wel. Stormzy noemt McCartney ‘goat’ – greatest of all time. Terwijl McCartney de gelederen aanvoert binnen de popmuziek is Stormzy nu al goat binnen zijn eigen domein: grime, de snelle, Britse rapstijl. Hij heeft er een vermogen mee verdiend. Maar hij ontleent zijn status niet alleen aan zijn muziek, aan het feit dat hij rap een nieuw aanzien heeft weten te geven door met behulp van r&b en gospel de grenzen van het genre open te breken; hij heeft met name veel respect vergaard doordat hij zich de laatste tijd op het pad van de filantropie begeeft.

    Om te beginnen heeft hij laten weten dat hij zwarte studenten gaat steunen om een studie aan Cambridge te voltooien. Ten tweede heeft hij #Merky Books opgezet, een imprint van Penguin, om op zoek te gaan naar nieuw schrijftalent, voornamelijk jong en zwart. Zijn autobiografische Rise Up zal de eerste titel van Merky zijn. Stormzy’s belangstelling voor de uitgeefwereld is ingegeven door het feit dat hij in zijn jeugd geen zwarte schrijvers kende, behalve Malorie Blackman en Benjamin Zephaniah.

    Een paar jaar geleden ontmoette hij Jude Yawson, van wie hij online enkele essays had gelezen. Yawson, die uit hetzelfde deel van Zuid-Londen komt als Stormzy, maakte een verpletterende indruk op hem. Maar op de vraag of hij zijn passie als werk beschouwde, antwoordde Yawson dat dat voor mensen zoals hij niet gebruikelijk was. ‘Het was alsof de bliksem insloeg,’ zegt Stormzy. Hij vroeg Yawson mee te schrijven aan Rise Up. ‘Waarom zou je geen schrijver kunnen zijn die wordt uitgegeven? Waarom zou dat zo raar zijn? Overal in Engeland worden heel veel jonge zwarten geconfronteerd met een structurele, psychologische valse noot – ik noem het een valse noot omdat het een valstrik is.’

    Wie heeft die valstrik dan gezet, wil ik weten. ‘De wereld. Door alles wat er over ons wordt uitgestort, krijgen zwarte jongeren het idee dat er geen einddoel is. Velen weten niet dat je premier kan worden, of ingenieur. Dat is mensen echt niet duidelijk, want ze zien geen zwarten op die posities. Maar er is zonder meer een verandering gaande. Daar spelen acteurs duidelijk een rol bij – John Boyega, Daniel Kaluuya, Letitia Wright. Die vonk is ongekend krachtig, als je kijkt naar wat dat betekent voor de gemeenschap. Misschien realiseren mensen zich nog niet helemaal hoe sterk dat doorwerkt.’

    Alles grijpt in elkaar. Stormzy en Corbyn; Stormzy en May. Stormzy bij Labour Live

    Bestaat het gevaar dat mensen zullen proberen hem te imiteren? ‘Entertainment is maar één ding. We kunnen ook ingenieur worden, of arts – er is een 
heel spectrum. Dat moeten we allemaal uitdragen. We moeten het beeld zien te keren.’ Kunnen er dan ook #Merky-scholen komen? ‘Zeker weten.’ #Merky-ruimtevaart? ‘Ja! Het kan allemaal. Het lijkt me geweldig als mensen #Merky als platform gaan gebruiken. Echt sick.

    Waar ik trots op ben, ook qua muziek, zijn de dingen die ik voor vrienden of familie heb gedaan, dus stel je voor dat over drie jaar, na de Stormzy-beurzen, zo’n jongere doorpakt en een Nobelprijs voor de vrede krijgt. Dat is sicker dan alle shit die andere mensen doen.’ Hij lacht breed, met stralend witte tanden, eentje zilver. Hij is enthousiast, opgetogen. Het werkt aanstekelijk. Heeft hij zelf een rolmodel gehad? Hij denkt even na, zegt dingen als: ‘Nee, gek genoeg, nee.’ Hij glimlacht, laat vele antwoorden door zijn drukke hoofd gaan.

    Hij trommelt met zijn vingers op tafel. ‘Op een gekke manier – en ik ben huiverig om het 
te zeggen omdat het zo’n cliché is – voelt het alsof 
dit zo heeft moeten zijn. Het klinkt heel kumbaya en vrede op aarde en alles, maar ik weet gewoon wat voor muziek ik wil maken. Maar dan ben je heel erg met jezelf bezig. Dus ja, de volgende stap is dat je moet begrijpen waar je vandaan komt. En dat is lastiger voor mijn zwarte broeders en zusters. Dus dan gaat het erom dat ik iets doe met mijn succes, hè? 
Als het publiek iemand op een podium plaatst, dan…’

    Hij verontschuldigt zich. Zijn gedachten schieten een andere kant op, wat geregeld gebeurt – naar iets wat zijdelings met het onderwerp te maken heeft. Hij maakt zich heel druk over hoe hij overkomt. ‘Jezus man,’ zegt hij luidkeels lachend, ‘ik klink alsof ik de weldoener van het jaar wil worden. Maar als ik iemand zag met tien miljoen, dacht ik altijd al – wat ga je met dat geld dóén? Serieus, man.’

    Grime

    Grime is ontstaan in de arme delen van Londen en 
de teksten gaan over het harde bestaan op straat en over gefnuikte levens – een wereld die de rappers van binnenuit kennen. Het zijn het soort gewelddadige teksten die leiden tot makkelijke verontwaardiging over steekincidenten, zonder dat er voldoende maatregelen worden genomen om de problemen aan te pakken waaraan die lyrics zijn ontsproten. In Rise Up schrijft Yawson over een leraar die zijn leerlingen vertelt wat ze moeten doen als er iemand wordt neergestoken. ‘Ik heb moeite met de mentaliteit die wij allemaal hadden,’ schrijft hij. ‘We namen genoegen met minder.’ Stormzy heeft de keren dat hij werd neergestoken afgedaan als niet meer dan een ‘momentopname’ in zijn verhaal.

    Ja, beaam ik, er moet iets worden gedaan aan de opvatting dat het normaal zou zijn om een mes bij 
je te hebben. Stormzy knikt, en begint weer over de valse noot. Hij is het ‘honderd procent’ met me eens, zegt hij, maar hij moet erkennen dat hij zelf pas inzag dat er ook een andere manier van leven was toen hij buiten zijn gemeenschap trad om een projectmanagementopleiding te gaan volgen in de 
Midlands.

    ‘Het was in Tipton,’ zegt hij onverwacht. ‘Daar waren we naartoe gegaan om het werk te doen van de mensen die we moesten managen, lassers, en er zaten zeventien witte kinderen in het lokaal. Op een dag zetten we onze veiligheidshelm af. Ik had een litteken op mijn hoofd, en iemand zegt: “Wat is er gebeurd?” Waarop ik zeg: “O, ik ben gestoken.” Ik zal het nooit vergeten. 
Ik liet het zien: “Ik ben hier gestoken, en daar, en daar…”’ Hij wijst drie verschillende plekken op zijn lijf aan. ‘Ze keken me vol afgrijzen aan – en op dat moment begon het me te dagen. Het 
is gestoord, waar ik vandaan kom. Natuurlijk is het schokkend dat ik ben gestoken. Natuurlijk zou dat niet normaal mogen zijn.’

    Hij pakt zijn iPhone en zegt dat er elk moment een vriend kan bellen om te vertellen dat er iemand dood is. ‘We leven in een verwrongen beeld van de realiteit, en dat is niet onze schuld. 
Het is niet onze schuld,’ zegt hij, met nog meer vuur dan anders. In Rise Up schrijft hij dat de overheid het laat afweten. Hoezo? ‘Tja, hoezo?’ antwoordt hij laconiek, met opgetrokken wenkbrauwen. ‘Geloof me, voor ons is die shit allemaal moeilijker. We moeten van alles en nog wat ontmantelen. Het is echt wel een strijd. Wat moet gebeuren, moet gebeuren.’

    Stormzy kreeg bekendheid in alle lagen van de bevolking toen hij rapte: ‘Theresa May, waar blijft het geld voor Grenfell?’ Dat veroorzaakte zo veel ophef dat de premier zich gedwongen zag zichzelf te verdedigen – wat duidelijk maakt hoeveel invloed Stormzy heeft. Was hij blij dat May reageerde? ‘Het liet me koud,’ zegt hij, op een toon die deels somber is en deels gelaten. ‘Het gaat om de resultaten, hè?’

    Een paar jaar eerder had Stormzy gezegd dat hij een bewonderaar was van Jeremy Corbyn, wat leidde tot de tenenkrommende #Grime4Corbyn hashtag en een handvol ongemakkelijke fotomomenten. Maar in Rise Up zegt Akua Agyemfra, de manager van de band: ‘Waarom zou Stormzy het gezicht moeten worden van een politieke beweging?’ Dat brengt mij er weer toe hem te vragen waarom hij dat níét zou willen. Wat volgt zijn met zorg gekozen woorden.

    ‘Mijn plan met jullie staat vast – spreekt de Heer. Ik heb jullie geluk voor ogen, niet jullie ongeluk.’ Een citaat uit Jeremia 29:11 hangt naast de wc van Michael Omari  (Stormzy). – © HH
    ‘Mijn plan met jullie staat vast – spreekt de Heer. Ik heb jullie geluk voor ogen, niet jullie ongeluk.’ Een citaat uit Jeremia 29:11 hangt naast de wc van Michael Omari (Stormzy). – © HH

    ‘Weet je wat het is met al dat gedoe?’ begint hij. Corbyn, May enzovoort? ‘Yeah. Weet je, black culture is een heel ernstige zaak, dus ik moet verstandig zijn, want mijn woorden kunnen invloed hebben. Wat ik zeg en hoe 
dat wordt gebruikt – daar heb ik geen invloed op. Alles grijpt in elkaar. Stormzy en Corbyn; Stormzy en May. Stormzy bij Labour Live. Weet je wat er is gebeurd? Ik ben heus niet zo stoer dat ik niet zou durven toegeven dat ik op het gebied van politiek misschien soms wat naïef ben.’

    Is hij nu voorzichtiger? ‘Reken maar.’ Maar in Rise Up schrijft hij dat hij het als zijn verantwoordelijkheid ziet om zich uit te spreken. Met welk doel? Zou hij zich, bijvoorbeeld, moeten uitspreken over de brexit? Daar geeft hij niet direct antwoord op. In plaats daarvan zegt hij, heel stellig: ‘Als ik heel eerlijk ben, zijn er veel dingen die me geen fuck interesseren.’ Dan dwaalt hij af, volgen zijn gedachten een zijspoor, om even later weer bij het onderwerp zelf uit te komen, af te dwalen, weer terug te keren.

    Politiek krachtenveld

    ‘Goed,’ zegt hij plompverloren, alsof het een toverwoord is om zijn onstuimige hoofd tot rust te brengen. ‘Ik kijk er op verschillende manieren tegen aan. Maar ik begrijp inmiddels ook wel dat als je op het podium staat, je er niet aan ontkomt te worden meegetrokken in een politiek krachtenveld. Je kunt niet ‘Corbyn’ scanderen en dan verbaasd zijn dat je met hem in verband wordt gebracht. Dat is naïef, Stormz. Maar goed, aan de andere kant, als ik eerlijk ben – en het klinkt misschien kinderachtig – kan het me niets schelen hoe mensen het interpreteren.

    Dus als ik zeg: ‘Yo, waar blijft het geld voor Grenfell?’, dan kan het me niet schelen wat jullie daar allemaal van maken, zoals “Stormzy vs. May” of zo. Het zal allemaal wel. Jullie doen maar. Het gaat mij om dat ene, en dat mogen mensen naïef vinden, maar nu geldt meer dan ooit dat ik het net zozeer mijn taak vind om me bepaalde dingen aan te trekken, als om me er geen reet van aan te trekken.’

    We zitten nu al meer dan een uur te praten, over de meest uiteenlopende zaken, zoals de vraag of hij gestopt is met Twitter vanwege de negatieve pers die Jama kreeg door zijn oude tweets (‘Nee, ik heb mijn account gedeactiveerd om me op mijn muziek te richten’), en over die andere belangrijke aanwezigheid in zijn leven: God. ‘God is me genadig geweest,’ zegt hij. Voelt hij zich uitverkoren? ‘Nee. We zijn allemaal uitverkoren.’

    Ondertussen zegt hij over zijn nieuwe album, de opvolger van Gang Signs & Prayer, dat gepland staat voor 2019, dat het een ‘krankzinnige mengeling van van alles en nog wat’ wordt. Naarmate de uren wegtikken en het buiten begint te schemeren, geeft de rapper, die in zichzelf gelooft zonder zelfingenomen te zijn, zich iets meer bloot. Hij wordt introspectief. Ineens lijkt hij misschien niet echt angstig, maar dan toch op zijn minst bezorgd. Het is het enige moment waarop hij lijkt samen te vallen met zijn absurd jonge leeftijd – iemand die meedoet aan een dictee en als de dood is om in de fout te gaan.

    Een zware last

    Stormzy haalt zijn vingers door zijn haar. Petje op, petje af. Het enige licht lijkt afkomstig van MTV, dat nog altijd aanstaat. ‘Al die dingen waarmee ik in verband word gebracht,’ begint hij, terwijl de wereld om ons heen steeds kleiner lijkt te worden. ‘Het is een dubbel gevoel, want ik weet dat ik een bepaalde rol op me heb genomen, en ik ben er klaar voor. Maar ik moet me ook nog heel erg ontwikkelen als mens.

    Ik heb mijn tekortkomingen. En al werk ik daaraan, vijf, zes van de zeven dagen per week, er zijn ook dagen waarop je als mens ook 
niet alles kunt. Op sommige dagen denk ik fuck 
de media. Maar op andere dagen heb ik iets van: “Stormz, we leven in een rare wereld, en de mensen hebben podia nodig.” Ik weet dat dit mijn zegen en mijn kracht is, maar het is een zware last.’ Er staat een taxi voor, dus ik ga nog snel even naar de wc, waar hij een ingelijste cd heeft hangen van zijn rap op een single van Little Mix, plus een citaat uit Jeremia 29:11: ‘Mijn plan met jullie staat vast – spreekt de Heer. Ik heb jullie geluk voor ogen, niet jullie ongeluk.’

    We huggen zo’n beetje als ik wegga, en ik moet lachen dat deze zo uitgesproken, indrukwekkende man, kan worden gekenschetst door een bezoekje aan zijn wc, waar hij een muziekaward naast een Bijbelcitaat over hoop heeft hangen. Vlak voor ik de deur uit loop, stelt hij nog een retorische vraag: ‘Weet je wat het is?’ Ik zwijg en hij gaat verder. ‘Ik weet wat me te doen staat, maar tegelijkertijd weet je dat je een mens bent, en kwetsbaar. Ik moet gewoon nog een heleboel uitzoeken, denk ik.’

    Auteur: Jonathan Dean

    The Sunday Times
    Verenigd Koninkrijk | zondagskrant | 
oplage 1.300.000

    In 1864 opgericht en* in 1981 opgekocht door mediamagnaat Rupert Murdoch,* die o.a. ook The Times bezit. Staat bekend om zijn goede research, bijlagen en bijdragen van populaire auteurs. Schotland en Ierland kennen een eigen editie.

  • ‘Ik wil kunst maken 
met een hoofdletter K’

    ‘Ik wil kunst maken 
met een hoofdletter K’

    Ze is vunzig, onbeschaamd, grappig en mateloos populair. Cardi B (25) is sinds haar zomerhit ‘Bodak Yellow’ uitgegroeid tot dé vrouwelijke rapper van dit moment.

    ‘Denken jullie echt dat prinses Diana is vermoord?’ We zitten in een kantoorruimte op de hoek bij Kensington Palace, en de huwelijksaankondiging van prins Harry houdt Cardi B bezig. Ze zit al de hele fotoshoot met een gloeilamp te spelen, maar zelfs die vergeet ze nu even. ‘Ik wil prins Harry ontmoeten!’ roept ze. Terwijl ze alle complottheorieën aanhoort, zet ze grote ogen op en herhaalt haar vraag, waarna ze een gebaar maakt alsof ze een rits tussen haar lippen dichttrekt. ‘We willen niet dat ons iets overkomt!’ zegt ze op gespeelde fluistertoon, waarna ze begint te hinniken van de lach.

    Haar belangstelling wekt nauwelijks verbazing. Cardi is ook uit het niets, en met duizelingwekkende vaart, doorgestoten tot de hoogste regionen van de rap, met het nummer dat afgelopen zomer werkelijk overal was te horen: ‘Bodak Yellow’. Cardi B komt uit een milieu waarin altijd met de nodige scepsis naar haar is gekeken, maar door de ongekend grote steun van het publiek belandde haar nummer in Amerika boven aan de hitlijsten. In de aanloop naar haar muziekcarrière heeft ze zich rollen aangemeten die doorgaans worden verguisd: stripper, Instagramberoemdheid, lekker stuk in de realityshow Love & Hip Hop. Wat de 25-jarige Belcalis Almanzar zo geniaal maakt, is dat ze er telkens opnieuw in weet te slagen de rollen om te keren.

    Met haar humor, die varieert van grove ontkrachtingen tot schalkse snieren, veegt Cardi B de vloer aan met haar tegenstanders

    De mensen die op haar neerkijken trekken uiteindelijk aan het kortste eind, en met haar humor, die varieert van grove ontkrachtingen tot schalkse snieren, veegt Cardi B de vloer aan met haar tegenstanders op een manier die de plagerige vrouw uit de Bronx, met haar Trinidadiaanse en Dominicaanse wortels, een grote schare fans heeft opgeleverd. Tot die fans behoren Janet Jackson, die in september op het podium danste op ‘Bodak Yellow’; Millie Bobby Brown, de ster van Stranger Things, die in oktober in de Tonight Show met Jimmy Fallon in de stijl van Cardi B rapte; en Timothée Chalamet, de ster van Call Me By Your Name, die haar onlangs noemde in zijn dankwoord bij de uitreiking van de Gotham Awards.

    ‘Het is pure, onvervalste aanbidding,’ zegt Radio 1-dj Clara Amfo – fan van Cardi B sinds haar Instagramtijd in 2015 – over de zinderende sfeer bij de Engelse debuutshow van de rapper, in april, in Koko in Londen. ‘Ik stond ervan te kijken hoeveel fans ze heeft, en hoe bezeten die zijn: 95 procent vrouwen, die helemaal weg van haar zijn. Het is het soort succes waar platenmaatschappijen en producers slechts van kunnen dromen, en dat ze proberen af
 te dwingen met groots opgezette marketingcampagnes. Terwijl zij het heeft weten klaar te spelen door domweg zichzelf te zijn op Instagram.’


    En bedenk wel: dit was nog voordat ‘Bodak Yellow’ uitkwam. Cardi had twee mixtapes uitgebracht en een prestigieuze deal getekend met Atlantic Records, maar het nummer waarmee ze in één keer doorbrak – en waarmee ze in september Taylor Swift van de troon stootte en zo de eerste vrouwelijke solorapper op nummer 1 werd sinds Lauryn Hill in 1998 – en dat haar maar liefst twee Grammy-nominaties opleverde, was niet eens het nummer waarmee de platenmaatschappij een hit hoopte te scoren. (Dat was ‘Lick’, waarop ook Offset is te horen, die deel uitmaakt van het raptrio Migos uit Atlanta en met 
wie ze inmiddels verloofd is.)

    Het meedogenloze, eigenzinnige ‘Bodak Yellow’ toont Cardi B op haar sterkst. Het is een demonstratie van haar feilloze timing, die haar overpeinzingen in de selfiecamera jarenlang tot social media-goud maakte – zelf zegt Cardi dat ze diep van binnen comédienne is – maar het nummer laat bovenal zien hoe onopgesmukt en innemend eerlijk ze is, op alle mogelijke terreinen. ‘Ik ben echt een vrije geest,’ zegt ze. ‘Iedereen heeft iemand zoals ik vanbinnen, zo’n wilde meid die het gewoon wil uitschreeuwen. Of je nou arts, advocaat of docent bent, het komt er gewoon uit. Ik zorg er toch maar mooi voor dat je een minuut of twee, drie jezelf kunt zijn, of niet dan?’

    Of het nou gaat om het seksistische scheldwoord ‘thot’, dat ze vervolgens als een soort geuzennaam gebruikte op Gangsta Bitch Music Vol 1, haar debuutmixtape uit 2016, of om ‘ratchet-ass bird bitch’, waarmee ze hetzelfde deed op een Instagramvideo in 2015, Cardi B is als geen ander in staat om alles wat ze naar haar hoofd krijgt geslingerd als een boemerang terug te kaatsen. Die gave is geworteld in het feit dat ze domweg weigert zich te schamen voor haar persoonlijkheid of voor het pad dat ze heeft bewandeld. ‘Zouden mensen ook zo met hun mening hebben klaargestaan als ik vroeger caissière was geweest?’ vraagt ze. Het stoort haar hoe vaak ze het etiket ‘ex-stripper’ opgeplakt krijgt. ‘Men wil kennelijk dat ik me er diep voor schaam dat ik in het verleden heb gedanst. Maar daar zal ik me echt nooit voor schamen. Ik heb er goed aan verdiend, het was een mooie tijd en ik heb er veel van geleerd – het heeft me geleerd hoe mensen in elkaar zitten, hoe mannen in elkaar zitten, hoe honger, hartstocht en ambitie werken.’

    In Cardi’s nummers zijn mannen vooral zwak: dom, makkelijk manipuleerbaar. In haar nummer ‘Trick’ uit 2016 kaatst ze alle beledigingen terug, recht in het gezicht van de eigenaren van de clubs; Cardi doet lullig tegen een klant maar haalt evengoed zijn portemonnee leeg. Dat heeft ze geleerd van de Russische meisjes in de clubs waar ze werkte. ‘Die waren zo gemeen tegen de mannen!’ zegt ze, met iets van ontzag in haar stem. ‘Dat heeft mij geholpen om me een alter ego aan te meten.’

    Stripper

    Ze haalt haar schouders op. ‘Een man vindt het nooit leuk om te moeten erkennen dat hij gebruikt kan worden, dat het ons om zijn geld te doen is,’ zegt ze. ‘Maar zij mogen wel laten merken dat ze ons gebruiken? Dat blijkt uit wat ze zeggen, wat ze doen.’ Ze leunt iets naar voren om haar woorden kracht bij te zetten. ‘Ze vertellen altijd wat ze allemaal met een vrouw willen doen – ze willen haar neuken, ze willen gepijpt worden, en daarna kun je doodvallen. Nou, vrouwen willen eigenlijk niet veel anders: koop een mooie tas voor me en ga dan maar weer lekker je eigen ding doen.’ Ze bedoelt niet letterlijk dat vrouwen zich zo zouden moeten opstellen, zegt ze. ‘Ik wil vrouwen er niet toe aanzetten bepaalde dingen te doen – ik wil gewoon dat ze die macht voelen, dat ze voelen dat ze het zouden kúnnen doen. Veel vrouwen doen het niet, omdat ze geen idee hebben hoe, terwijl ze het wel zouden willen.’ Ze valt even stil en trekt een wenkbrauw op. ‘Want niemand geeft graag zijn eigen geld uit.’ Dan volgt weer die aanstekelijke, hese lach.

    In Cardi’s geval heeft haar baan als stripper haar gered uit een relatie met iemand die ze steeds maar niet echt gewelddadig wil noemen; liever heeft ze het over dwingend. ‘Ik werd gecommandeerd en ik moest dingen doen die ik niet wilde, omdat ik bij een man inwoonde, in het huis van zijn moeder, een appartement met twee pitbulls en bedwantsen, en zelf had ik geen geld. Ik woonde ergens waar ik niet eens huur kon betalen, en dat kreeg ik voortdurend in mijn gezicht geslingerd.’ Verveeld en doelloos als ze was, gaf Cardi de schamele 200 dollar die ze verdiende uit aan joints, die ze elke avond rookte – een gewoonte waar ze mee stopte toen ze in de stripclub ging werken, waar ze op haar eenentwintigste meer dan 30.000 dollar verdiende. Toen begon ze serieuze toekomstplannen te maken.

    cardi 1

    Cardi zegt dat ze altijd met de toekomst bezig 
is geweest, dankzij collega-danseressen die zeiden dat ze moest zorgen dat ze niet op haar eenendertigste nog in de club zou werken, terwijl de vaste klanten op haar 
uitgekeken zouden raken. Het plan is wel een aantal keer grondig bijgesteld: ze wilde aanvankelijk een ton sparen om op haar 
vijfentwintigste een huis te kunnen kopen en dat te verhuren.

    De inkomsten van Instagram, zo vermoedde ze, zouden na een tijdje opdrogen. Cardi had een schare trouwe volgers, te danken aan de selfie-video’s waarin ze reflecteerde op relaties, haar publiek trakteerde op heerlijk schunnige sekstips, grappen maakte die indruisten tegen de onnozelheid die het medium eigen is, en haar volgers zo af en toe trakteerde op een scherpe socio-economische analyse. Ze probeerde die roem uit te buiten door tegen betaling op te treden in nachtclubs. ‘En ineens dacht ik: als ik dan toch zo populair ben en zo veel fans heb, kan ik daar misschien wel mijn voordeel mee doen bij mijn muziek.’

    Aanvankelijk was ook dat een kortetermijnplan van een social media-persoonlijkheid zonder kennis van de muziekindustrie. ‘Mijn idee was om een x aantal keer bekeken te worden op YouTube en daar dan geld mee te verdienen, zoiets.’ Toen duidelijk werd dat ze talent had als rapper – en dat veel mensen haar goed vonden – moest ze haar plannen opnieuw bijstellen, en voor het eerst legde ze zich toe op iets voor de langere termijn. ‘Ik wil kunst maken met een hoofdletter K, echte kunst, ik wil het niet alleen doen om snel binnen te lopen.’

    Voordat ze Taylor Swift van de eerste plaats verdrong, had Cardi daar al op geanticipeerd door haar liefde voor de zangeres uit te spreken

    Die benadering brengt natuurlijk ook risico’s met zich mee, en ondanks het feit dat ze af en toe zit te schateren, is Cardi B een ingetogen, rustig iemand. In het echt blijven de schunnige grappen goeddeels achterwege en is ze ook niet steeds bezig de grenzen op te zoeken, zoals op Instagram. In oktober zei ze in een interview met Rolling Stone dat ze zich ‘gevangen en afgestompt’ voelde. En nu – nadat ze om vijf uur ’s ochtends is opgestaan om de studio in te gaan – geeft ze toe dat ze een zekere druk voelt terwijl ze met hart en ziel werkt aan haar debuutalbum dat dit jaar moet uitkomen. ‘Toen ik eraan begon, leek het allemaal even leuk. Nu heb ik het gevoel dat ik me veel meer moet focussen. Ik heb het gevoel dat ik het allemaal te zwaar maak.’

    Ze laat haar adem ontsnappen. ‘Men wil dat ik de strijd aanbind met de echt grote namen.’ Verrassend genoeg ligt het competitieve element van de muziekwereld haar niet echt. ‘Als ik muziek maak, heb ik niet het gevoel dat ik concurreer met anderen. Nou ja, ergens is het natuurlijk wel zo, maar zo wil 
ik er niet mee bezig zijn.’ Ze voelt zich er duidelijk ongemakkelijk bij. ‘Ik begrijp niet waarom ze vrouwen dat aandoen – al helemaal niet vrouwen in de hiphop.’

    Voordat ze Taylor Swift van de eerste plaats verdrong, had Cardi daar al op geanticipeerd door haar liefde voor de zangeres uit te spreken. En haar bijdrage, samen met Nicki Minaj, aan het nummer ‘MotorSport’ van Migos drukte effectief alle geruchten de kop in dat er sprake zou zijn van ruzie tussen die twee – een idee dat overigens meer werd gevoed door de fans en de media dan door de zangeressen zelf.

    Gevoelens

    Daarnaast zijn er Cardi’s sterke teksten, ook na ‘Bodak Yellow’ – een glorieuze zegetocht die duidelijk maakt dat ze niet bang hoeft te zijn dat ze niet zou kunnen presteren onder druk. Ze is erop gebrand om met haar album aan de wereld te laten zien dat ze ook kan rappen over gevoelens, niet alleen over strijd. ‘Cardi heeft ook een meisjesachtige kant – het is echt niet alleen gabbergabbergabbergabbergabber!’

    ‘Een deel van haar aantrekkingskracht is dat ze ook zo je buurmeisje had kunnen zijn,’ zegt Amfo. ‘Er is niets verhevens of pretentieus aan de dingen waar 
zij voor staat.’ Naast de schunnige pijpgrappen en 
de ranzigheid die ze zeker niet schuwt, is Cardi’s Instagramaccount opvallend gewoon: ze filmt zichzelf net zo lief zonder make-up in bed als volledig opgedoft in een taxi. Momenteel hangt ze erg aan de buurt waar ze is opgegroeid, als een manier om iets van de druk weg te nemen: ‘Om de een of andere reden keer ik steeds maar weer terug naar de Bronx.’ Ze mag dan door het volk zijn uitgeroepen tot de prinses van de hiphop – of de Mariah Carey van de stripclub, zoals ze het zelf heeft verwoord – maar Cardi B zal niet licht vergeten waar ze vandaan komt.

    Auteur: Alex Macpherson
    Vertaler: Nicolette Hoekmeijer

    The Guardian
    Verenigd Koninkrijk | dagblad | oplage 332.000

    Onafhankelijke kwaliteitskrant van linkse signatuur. Sinds 1821 thuisbasis van de meest gerespecteerde columnisten en journalisten. Altijd zeer kritisch ten opzichte van de overheid en andere instituten.

  • 2. Twee genieën van de orale literatuur

    2. Twee genieën van de orale literatuur

    Met hun kunst van het beledigen tonen Oxxxymiron en Slava KPSS zich 
waardige erfgenamen van de Romein Catullus. Ze slagen erin een stem te geven aan de woede en wanhoop van een groot deel van de Russische samenleving.

    Het moest ervan komen: de rap, een Afro-Amerikaanse muziekvorm, is het muzikale en literaire landschap van Rusland binnengedrongen en voor miljoenen mensen een manier geworden om uitdrukking te geven aan het hier en nu. Dat is niet in een dag gebeurd, maar in de loop van verschillende generaties. De nog levende rocksterren uit de jaren tachtig behoren inmiddels tot het establishment. Ze hebben de metamorfose ondergaan die onvermijdelijk is voor elke muzikant die uit de underground komt en succes heeft gekregen: dat succes was te groot om nog contact te houden met het grote publiek, dat in ellende is ondergedompeld. Net als vroeger heeft het grote publiek dagelijks te kampen met eindeloze moeilijkheden en voelt het niet alleen de noodzaak dat daarover gesproken wordt of geschreven op de sociale netwerken – het wil dat het wordt uitgeschreeuwd, dat zijn innerlijk lijden niet langer wordt toegedekt door de hypocrisie van de wereld. Het accepteert de televisiewerkelijkheid, maar zonder erin te geloven. Voor het grote publiek behoort de waarheid altijd de verdoemde dichters toe die hun toevlucht zoeken tot de undergroundcultuur, 
die ze voor geen geld zullen verlaten.

    Met de teksten die op 6 augustus door Miron Fjodorov en Vjatsjeslav Matsjnov werden gedebiteerd tijdens hun historische duel in club Versus in Sint-Petersburg werd de literaire vorm van het invectief weer van stal gehaald, die met opmerkelijke toewijding werd gepraktiseerd door de dichters van het oude Rome. Catullus, die overleed toen hij nog maar net dertig was, was waarschijnlijk een van de meesters van het genre. Het grootste deel van zijn oeuvre dat ons is nagelaten bestaat uit gedichten die uitermate grof zijn. Hij benadert in zijn teksten een maximum aan oraliteit. Zie bijvoorbeeld hoe hij zijn liefdesrivaal Furius beschimpt vanwege diens armoede: ‘Jij schijt nog geen tien keer per jaar, en wat je schijt is harder dan een boon of een kei, je zou het tussen je handen kunnen 
wrijven zonder ook maar een vinger 
te bevuilen.’

    Mettertijd is de vorm van het invectief alleen naar verhard. Uit de mond van Vjatjseslav Matsjnov, die zijn tegenstander diens langdurige verblijf in het buitenland wilde verwijten, klinkt het aldus: ‘Jij bent net generaal Vlassov, een smeerlap en een verrader. Je bent naar het andere kamp overgelopen zodra het nieuws uit Berlijn kwam.’
    [Generaal Andrej Vlassov van het Rode Leger had zich in 1942 bij Hitler 
aangesloten om in de gelederen van 
de Wehrmacht te strijden.] ‘Je hebt je makker sneller in de vuilnisbak gegooid dan een gangster zijn kebab. 
Ik zou je nooit mijn rug toevertrouwen, je bent net een dronken tatoeëerder.’ Onbeleefdheid is de kern van het invectief: ik zeg wat ik denk.

    Elk project waaraan hij zijn medewerking, zijn genialiteit verleent, heeft ongelooflijk veel succes. Elke muzikant die door Oxxxymiron wordt genoemd ziet zijn populariteit onmiddellijk stijgen

    Miron Fjodorov, alias Oxxxymiron, afgestudeerd in middeleeuwse literatuur in Oxford, is een van de sleutelfiguren van de Russische rap, ook al moest hij in deze opzienbarende battle het onderspit delven. Ziehier hoe Andrej Komarov, die een dissertatie over de rapper heeft geschreven, het verwoordt: ‘Oxxxymiron heeft een 
bijdrage geleverd aan de opkomst van de battle in Rusland. Tot deze recente battle leek hij de lat onbereikbaar hoog te hebben gelegd. Hij is de eerste Russische rapper die een album heeft uitgebracht dat niet uit onsamenhangende flarden bestaat, maar waarvan de muziek een continu verhaal vormt. Daarmee is Oxxxymiron, die eerder als tolk werkte, een van de markantste componisten van ons land geworden. Onder zijn invloed is de Russische rap veranderd, intelligenter geworden. Oxxxymiron heeft een weg gebaand die ook anderen op hun beurt hebben willen volgen. Hij creëert niet alleen maar muziek, hij geeft de subcultuur van een hele generatie vorm. Elk project waaraan hij zijn medewerking, zijn genialiteit verleent, heeft ongelooflijk veel succes. Elke muzikant die door Oxxxymiron wordt genoemd ziet zijn populariteit onmiddellijk stijgen. Hij is momenteel, gezien het aantal fans dat hij in Rusland en het buitenland heeft, de belangrijkste kwaliteitsvertolker van het genre. Door zijn persoonlijkheid en zijn oeuvre heeft Oxxxymiron laten zien dat de rap niet alleen maar muziek is van onnozelaars, maar een stap voorwaarts in de ontwikkeling van de orale literatuur. Juist om die reden is hij een volstrekt unieke en waardevolle vertegenwoordiger van deze cultuur.’

    De battle tussen Oxxxymiron en Slava KPSS (een van de pseudoniemen van Vjatsjeslav Matsjnov) betekent het startpunt van een nieuw tijdperk: de rappers zullen voortaan de aandacht trekken van de grote media. Daarmee komen ze in dezelfde fase als de rockers halverwege de jaren negentig. De hoogtijdagen van die laatsten hebben minstens tien jaar geduurd. Maar de gouden tijd van de rap zou weleens veel korter kunnen blijken. Het potentieel is niet hetzelfde, en de media zijn meedogenlozer geworden.

    Auteur: Vjatsjeslav Soerikov
    Vertaler: Peter Bergsma

  • 1. In de arena van de Russische rap

    1. In de arena van de Russische rap

    De rapbattle tussen Oxxxymiron en Slava KPSS is nu al legendarisch. Enkele uren lang waren de twee rappers verwikkeld in een ‘flow’- en welsprekendheidsduel, onder het toeziend oog van een jury. De opname van hun slam is al meer dan 25 miljoen keer bekeken op YouTube. Nu begint de zogeheten serieuze pers in Rusland zich ook voor het fenomeen te interesseren.

    ‘De Sov [pejoratief voor Sovjet] heeft de liberaal verslagen, heb je het gezien?’ Ja, ik heb de battle gezien, net als 25 miljoen anderen. Van de eerste keer dat ik de video zag – ik heb hem nu twee keer bekeken – zijn me voornamelijk drie zinnen bijgebleven van Slava KPSS (pseudoniem van Vjatsjeslav Matsjnov): over het feit dat zijn tegenstander op het moment van de betogingen tegen het regime van Poetin in Londen was, dat als Oxxxymiron wilde leven zoals daar hij alleen maar filiaalhouder van McDonald’s hoefde te worden en ten slotte: ‘Ik ben liever no name dan dat ik jou ben.’

    Laat ik beginnen met te zeggen dat deze mengeling van talen, van beledigingen, van gedichten van 
Goemiljov, van emoties, van scenische beelden, met de mensenmassa en het geschreeuw op het eind, me erg heeft geboeid. De laatste keer dat ik iets vergelijkbaars heb meegemaakt was toen ik sterdanseres Oeljana Lopatkina op het toneel zag. Ze bleef haar lange armen een onvoorstelbare tijd bewegen, en door die oneindige beweging klopte het hart in mijn keel: ik zag een echte kunstenaar. Ook tijdens deze battle ben ik getuige geweest van een echte creatie. Maar aan politiek komt veel agitatie te pas en als dit geen duel tussen een ‘Sov’ en een liberaal zou zijn geweest, zou het niet zo’n impact hebben gehad. Daarom heb ik de battle nog een keer bekeken. Om te zien wat er bij deze confrontatie werkelijk op het spel stond.


    De eerste keer dat ik keek, was het een eenvoudige woordenwisseling. Oxxxymiron had voor een betrekkelijk softe aanval gekozen: hij hamerde erop dat hijzelf en de club die hij vertegenwoordigde (Versus) ‘gespierder’ waren dan Slava KPSS en zijn club. Dat hij scheppen geld verdiende, dat hij snel en goed schreef, dat zijn club baanbreker was geweest voor de rap in Rusland. En daar bleef het zo’n beetje bij. Oxxxymiron was zo overtuigd van zijn eigen superioriteit dat hij Nikolaj Goemiljov (1886-1921) begon te citeren, de beroemde Russische dichter uit de Zilveren Tijd die door de bolsjewistische politie werd geëxecuteerd.

    Volgens mij verspeelde hij op dat moment alle kans om te winnen. Niet dat ik niet van Goemiljov houd 
of dat ik denk dat het de juryleden boven de pet ging. Maar hij bevestigde daarmee alleen maar wat zijn tegenstander hem verweet: dat hij een epigoon was, een na-aper. Het was die aanvalstactiek van Slava KPSS, het weigeren van slaafse navolging, die me aansprak.

    Rap is een Afro-Amerikaanse kunstvorm die is ontstaan om uiting te geven aan de woede van jongeren in de getto’s. Maar de Russische versie heeft eerder voor een Europese thematiek gekozen, namelijk het wezen van de creatie. Moet een kunstwerk alleen maar mooi en verkoopbaar zijn, of moet het origineel zijn? Laat ik de vraag nog wat uitbreiden: als iedereen het in zich heeft om iets te creëren, kan het 
individu het zich dan permitteren om alleen maar een imitator te zijn, of moet het proberen zich los 
te rukken van datgene wat al is gemaakt?

    In battlejargon heten beledigingen punch lines. Hoe meer je beledigt, des te groter je kans om te winnen

    Mijn zeer gecultiveerde collega Vjatsjeslav Soerikov [zie zijn artikel hierna] heeft me uitgelegd dat de rapbattle gebruikmaakt van het principe van het invectief, de belediging, dat naar het schijnt in de Romeinse Oudheid al wijdverbreid was. In battlejargon heten beledigingen punch lines. Hoe meer je beledigt, des te groter je kans om te winnen. Volgens mijn filosofische woordenboek komt het begrip ‘invectief’ neer op het incorrect, ontoelaatbaar beledigen van de tegenstander of op een manier die in deze of gene cultuur taboe is. En de impact van de beschuldiging is direct evenredig aan de mate waarin iets verboden is. In dit geval heeft Slava KPSS de essentie van creativiteit en bijzonderheid tegenover de richtlijn voor succes gezet. Hij heeft alles in het werk gesteld om het culturele vraagstuk te belichten, sinds lange tijd begraven door de westerse consumptiemaatschappij, die inmiddels heel Europa heeft overspoeld – de 
cultuur van de renaissance.

    Als onze nieuwe, bloeiende stadscultuur slaafse navolging uitsluit, creatieve moed tot voorbeeld 
verheft en – wat belangrijk is voor ons die aan het eind van de Sovjettijd de Koude Oorlog hebben 
verloren – originele creativiteit toestaat, en zelfs eist, dan sta ik daar helemaal achter. Dat is veel meer dan politiek. Overigens blijkt de wereld van de rap bijzonder levendig. De verliezer van de battle, Oxxxymiron, heeft op zijn website geschreven dat hij absoluut niet boos is maar juist dankbaar, omdat dit evenement hem heeft gedwongen na te denken over zijn huidige activiteiten en over wat hij nu zal gaan doen.

    Auteur: Tatjana Goerova
    Vertaler: Peter Bergsma

    Expert
    Rusland | weekblad | oplage 85.000

    Een groep oud-medewerkers van dagblad Kommersant (de standaard voor onafhankelijke pers in Rusland) richtte in 1995 Expert op, met één landelijke en vijf regionale edities. Gezaghebbend in economische kringen, kritisch waarnemer van de Russische samenleving.

    1. Oxxxymiron; 2. Slava KPSS.
    1. Oxxxymiron; 2. Slava KPSS.

    I
    Persoonsgegevens Miron Fjodorov, geboren in 1985 in Leningrad (tegenwoordig Sint-Petersburg).

    Pseudoniem Oxxxymiron, een verbastering van ‘oxymoron’ (een stijlfiguur die een nauwe verbinding van twee tegenovergestelde begrippen bevat). De drie x’en staan voor de overdaad aan niet-academische termen in zijn teksten.

    Bijzondere kenmerken Afgestudeerd in middeleeuwse Engelse literatuur aan de Universiteit van Oxford. Als kind heeft hij in Duitsland en Engeland gewoond.
    Carrière Zijn eerste single, London Against All, komt uit in 2008. Al snel komt zijn talent tot bloei en wordt hij een van de bekendste rappers van Rusland. In 2011 gaat hij op tournee in de landen van de voormalige Sovjet-Unie. Ook weet de rapper zijn imago al heel gauw te gelde te maken: in 2017 wordt hij het Russische gezicht van Reebok Classic.

    II
    Persoonsgegevens Vjatsjeslav Matsjnov, geboren in 1990 in Chabarovsk, in het 
uiterste oosten van Rusland.

    Pseudoniemen Gnojni (‘Etter’) en Sonja Marmeladova (een personage uit Misdaad en straf van Dostojevski) voor zijn battles; Slava KPSS (‘Ere zij de CPSU’, de communistische partij van de Sovjet-Unie) voor zijn muzikale composities.

    Bijzondere kenmerken Noemt zich punker en anarchist.

    Carrière Na zijn studie aan het Instituut voor Communicatie in Chabarovsk stort hij zich op de rap. In 2013 sluit hij zich aan bij Slovo BP, een organisator van battles, en behaalt algauw talrijke overwinningen. In 2016 beledigt hij tijdens een battle de ster Oxxxymiron, die de handschoen opneemt en hem uitnodigt voor een duel. Dit wordt in augustus 2017 gehouden en eindigt in een verpletterende overwinning van Matsjnov.

  • Hoe rapper Bello Figo Italië op zijn kop zet

    Hoe rapper Bello Figo Italië op zijn kop zet

    Ook Italië kent zijn controversiële rappers. Bello Figo, van Ghanese komaf, jaagt met zijn provocaties rechts én links in de gordijnen. Portret van een fenomeen.

    Afgelopen zondag overkwam me iets geks: ik zat te eten met mijn hele familie, toen er een item over Bello Figo op het journaal was. In tegenstelling tot wat er meestal gebeurt als het gaat over Italiaanse rappers die een klein beetje bekend zijn, hoefde ik dit keer aan niemand, zelfs niet aan mijn moeder, uit te leggen wie hij was, wat hij deed en waarom hij op de televisie was. Toen ik erover begon, zei ze: ‘Ja, ik weet wie hij is, ik heb over hem gehoord.’ Op dat moment drong pas echt goed tot me door wat de reikwijdte van zijn succes is.

    Ongeveer een maand geleden werd Bello Figo als kanonnenvoer uitgenodigd door Dalla vostra parte, het praatprogramma van de zender Rete 4 waar de burger zijn verontwaardiging de vrije loop kan laten. Hij werd er geïntroduceerd als ‘de vluchteling die er prat op gaat dat hij geen huur betaalt’ en eindigde met een dab [dansbeweging], recht voor de neus van Alessandra Mussolini [kleindochter van de duce en Europarlementariër]. Vanaf dat moment is er veel veranderd, zowel voor Bello Figo als voor zijn rapnummer ‘Non pago affitto’ [‘Ik betaal geen huur’].


    Tot voor kort was Bello Figo niet veel meer dan een internetfenomeen. Hij stond bekend als de grondlegger van de Lol Rap-scene, die rond 2012 explodeerde met rappers als Trucebaldazzi. Hij debuteerde met stupide hits als ‘Mi faccio una sega’ [‘Ik trek me af’], belandde vervolgens in een fase waarin hij viraal ging met volstrekt inwisselbare liedjes over onderwerpen die op dat moment hot waren, en leek ten slotte te zijn uitgegroeid tot een heuse rapper, een soort Italiaanse Riff Raff [Amerikaanse rapper].

    In de periode die daarop volgde bracht hij zijn twee bekendste nummers uit, ‘Non pago affitto’ en ‘Referendum costituzionale’ [‘Constitutioneel referendum’]. Uiteraard zat daar (dat denk ik tenminste) geen enkel politiek motief achter – Bello Figo had waarschijnlijk gewoon besloten zich op actuele thema’s te storten, en dat bleek bijzonder goed uit te pakken. En toen kwam zijn televisieoptreden.

    Nadat hij op tv was geweest, werd Bello Figo van de ene op de andere dag een soort popicoon: het aantal keren dat zijn video’s werden bekeken verdubbelde, en daarmee ook de verontwaardigde reacties van de mensen die hem verkeerd begrepen. Zoals wel vaker gebeurt met internetfenomenen, knapte de zeepbel en belandde de grap ook bij mensen die er niets van snapten. Het gebeurde allemaal in een flits.

    In die flits werd Bello Figo van iemand die liedjes zong als ‘Pasta al tonno’ (over het eten van pasta met tonijn) opeens een ongemakkelijke figuur, een symbool van alles waartegen Italiaans rechts een diepe haat koestert, een voodoopop die het mikpunt werd van de censuur en intimidatie van fascisten en racisten van allerlei slag.

    We hoeven alleen maar naar de afgelopen maanden te kijken: sinds december zijn er al drie concerten van Bello Figo geannuleerd, in Brescia, Mantua en Legnano – om ‘veiligheidsredenen’. In Mantua zijn zelfs tegen hem gerichte posters opgehangen, en nadat het evenement was geannuleerd, zei de burgemeester dat ‘de persoon in kwestie voor te veel spanningen zorgde’. Hetzelfde gebeurde in Brescia en Legnano: toen de gelegenheden waar hij zou optreden een Facebookevenement hadden aangemaakt, stroomden die pagina’s onmiddellijk vol met beledigende opmerkingen, racistische verwensingen en soms zelfs bedreigingen, totdat men zich omwille van de veiligheid gedwongen zag alles te annuleren.

    ‘Hij neemt willekeurige cafégesprekken met een racistische lading en maakt daar een soort kromme rap van’

    Eind januari trad Bello Figo op in Turijn, en ook bij die gelegenheid wemelde het op de Facebookpagina van het evenement – waarop hij onder meer, lichtelijk overdreven, een ‘intellectueel’ werd genoemd – van opmerkingen als: ‘je zuigt’, ‘ik mag lijden dat de hele tent affikt’, ‘blaas die fokking zinloze avond toch af’. En dergelijke commentaren verschijnen ook dagelijks op de Facebookpagina van Bello Figo zelf.

    Maar terwijl er dus mensen zijn die hem voortdurend beledigen, zijn er anderen die zijn muziek en zijn moves – al dan niet bewust – gebruiken op een manier die verre van denigrerend bedoeld is. Zo was er op 14 januari in Milaan een manifestatie van de extreem-rechtse groepering Forza Nuova. Een groep jongeren die daar toevallig ook was, begon voor de fascisten te dabben, terwijl ondertussen keihard ‘Non pago affitto’ werd gedraaid. Hoe valt dat te verklaren? En vooral: hoe komt het dat daar veel meer over is gesproken dan over de officiële, tegelijkertijd door de ANPI [de nationale vereniging van partizanen] georganiseerde tegendemonstratie? Is Bello Figo een politiek symbool geworden?

    ‘Ik denk niet dat Bello Figo de nieuwe held van het antifascisme is,’ zegt Pablo, een jongen die bij genoemde manifestatie aanwezig was. ‘Ik denk eerder dat de fascisten door hem geobsedeerd zijn omdat hij iets heel simpels doet: hij neemt willekeurige cafégesprekken met een racistische lading en maakt daar een soort kromme rap van. Daarmee is hij een obsessie geworden voor de mensen die de taal die hij nabouwt daadwerkelijk uitkramen.’

    Volgens Pablo werkt dat weliswaar heel goed op internet, maar kun je het niet zien als een alternatief voor antifascistische demonstraties. ‘Sommige jongeren hebben op voornoemde manier geprotesteerd, anderen hebben een manifestatie gehouden op Piazza Fontana: het is een verschillende aanpak, de ene is niet beter dan de andere,’ zegt hij. Ook denkt hij niet dat een dergelijke vorm van protest algemeen ingang zal vinden en echte manifestaties zal vervangen, want dingen die je, zoals hij zegt, ‘uitdenkt achter je bureautafel, werken in de praktijk niet’.

    Binnen Italiaans extreem-links is men zeer verdeeld over dit onderwerp – een verdeeldheid die waarschijnlijk al langer speelt en waarin Bello Figo als katalysator heeft gewerkt. ‘Binnen de beweging lopen de meningen nogal uiteen. Nadat we hem op de televisie hadden gezien, ontstond er een polemiek tussen degenen die hem steunden en hen die hem niet steunden,’ zegt Ivan, een extreem-linkse activist. ‘Degenen die Bello Figo bekritiseren, menen dat zijn karikaturale weergave van het racisme meer kwaad doet dan goed, omdat die ertoe bijdraagt dat een heleboel mensen die hem niet begrijpen zich afsluiten voor de problematiek, terwijl je met hen – in theorie – nog de dialoog zou kunnen aangaan. Maar ik denk niet dat er ook maar één persoon onder de 35 is die niet begrijpt dat Bello Figo ironisch is – of liever, ze zijn er wel, maar die zijn niet meer te redden.’

    Aan de andere kant valt niet te ontkennen dat Bello Figo’s werkwijze effectief is. In het geval van de demonstratie in Milaan is het ‘institutionele’ antwoord ondergesneeuwd geraakt, omdat het zwak was, ouderwets, niet provocerend genoeg.

    Politiek artiest

    ‘Bello Figo provoceert, is arrogant, neemt de boel in de zeik. Zo waren wij als beweging in de jaren zeventig ook, maar dat zijn we helemaal kwijtgeraakt,’ aldus Ivan. ‘Bovendien stelt hij zich ironisch op. Hij bewijst dat de taal die door Italiaans extreem-links wordt gebruikt belegen is, niet geschikt om met jongeren te communiceren.’
    En dus is Bello Figo in zekere zin bezig om zijns ondanks een politiek artiest te worden, ook al is de belangrijkste politieke boodschap die hij tot nu toe in zijn liedjes heeft gelanceerd iets als: ‘Ik heb chickies op me pikkie / want ik lijk op Berlusconi’.

    En hier komen we bij een ander aspect: hij pakt het slim aan, maar is zich mijns inziens niet echt bewust van de implicaties. Een paar dagen na zijn televisieoptreden, dat hem tot mainstreamartiest heeft gemaakt, verscheen er op Dinamopress – een website aan het extreem-linkse firmament – een artikel waarin werd uitgelegd hoe Bello Figo ‘twintig jaar retoriek over immigratie, zowel van rechts als van links’ zou hebben ‘vernietigd’. ‘Louter door de aanwezigheid van Bello Figo worden zijn gesprekspartners vernederd, wordt hun politieke inhoud omlaaggehaald’, schreef de auteur. ‘Maar dat is het hele punt: ze dragen geen politieke inhoud meer uit, alleen nog maar vorm. En in die vorm laten ze zich overvleugelen door een personage dat nog absurder is dan zijzelf.’

    Ik spreek hierover met Ivan, die het er in grote lijnen mee eens is. ‘Hij is geen politicus in de klassieke zin van het woord, maar hij vertelt je over het leven. Tijdens de bewuste uitzending zei hij: “Ja, ik zing over deze mensen omdat het mijn vrienden zijn, die óók gewoon internet nodig hebben [een zin uit ‘Non pago affitto’ luidt: ‘We willen wifi, wifi’] om met hun families te communiceren.” Zo laat hij zien dat migranten mensen zijn zoals wij, met goede en slechte eigenschappen, mensen die iets te vertellen hebben.’

    bello figo 2

    Zijn werkwijze maakt hem dus niet alleen tot een trol die zich richt tegen xenofoob-rechts, maar heeft ook nog een ander gevolg: hij ondermijnt de retoriek van links, de berichten over ‘arme migranten’ die voornamelijk als een retorisch trucje worden gezien. ‘Al met al gaat dat wat hij vertegenwoordigt inmiddels veel verder dan wat hij is en wat hij wíl vertegenwoordigen,’ concludeert Ivan.

    Pablo wijst me tijdens ons gesprek op de kwestie rond ‘Guilty of Being White’, een nummer van de Amerikaanse punkband Minor Threat, dat een voorbeeld is van het tegenovergestelde van wat er met ‘Non pago affitto’ is gebeurd. Het gaat over iemand die deel uitmaakt van een minderheid en daar de gevolgen van ondervindt, waarbij het rassenprobleem wordt omgekeerd: het betreft namelijk de ervaringen van de blanke zanger van Minor Threat die op een overwegend zwarte school zat. Juist die omkering werd echter niet begrepen, en het lied is uitgegroeid tot een soort volkslied voor neonazi’s in Oost-Europa.

    ‘Zo werkt dat, iedereen neemt dingen en gebruikt die zoals het hem het beste uitkomt,’ zegt Pablo. Zo is het ook gegaan met Bello Figo: zijn liedje is provocerend en kwam op het juiste moment, en nu zijn er mensen die het tot protestsong bombarderen, wat het oorspronkelijk helemaal niet was. Het feit dat Bello Figo deze betekenis krijgt door de spontane actie van een groep jongeren, en niet door een bewuste poging van de kant van de beweging om hem in te lijven, is in mijn ogen symptomatisch voor de zwakte van het huidige links. Zoals het ook symptomatisch is dat de beweging geen duidelijk standpunt heeft ingenomen inzake alle bedreigingen die hij de afgelopen tijd over zich heen heeft gekregen. ‘Het feit dat Bello Figo deze dynamiek van verdeeldheid heeft gegenereerd is positief: wij vinden het belangrijk dat de maatschappij gedwongen wordt een kant te kiezen,’ zegt Ivan. ‘Dat hadden we als beweging moeten doen; we hebben de kans gemist om ons achter iets te scharen waarvoor heel veel mensen begrip zouden hebben gehad.’

    Bij dit alles moeten we Bello Figo niet groter maken dan hij is: een provocateur, om te beginnen, wiens politieke aspiraties hem meer door de buitenwacht worden toegedicht dan dat hij die daadwerkelijk heeft. ‘Non pago affitto’ is kortom niet het nieuwe ‘Bella ciao’ [de beroemde partizanensong uit de Tweede Wereldoorlog]. Maar zelfs met zijn gebreken en beperkingen heeft hij een zeer duidelijk standpunt ingenomen – en daarin kunnen we niet anders dan hem steunen.

    Auteur: Mattia Salvia
    Vertaler: Yond Boeke

    Vice Italia
    Italië | vice.com/it

    Vice is een van oorsprong Amerikaans mediabedrijf, 
dat in tal van landen een groot millennialpubliek trekt met onder meer een website en een tijdschrift. Sinds 2014 in Italië.

  • Iraks grootste probleem: corruptie

    Iraks grootste probleem: corruptie

    Premier Haider al-Abadi is een offensief begonnen tegen de omkopingspraktijken in zijn land, die ervoor zorgden dat IS ongestoord kon oprukken.

    Half augustus steeg de temperatuur in Bagdad tot 49 graden Celsius. Niemand keek ervan op, Irakezen zijn gewend aan hittegolven. Al hadden ze, dertien jaar na 
de val van Saddam Hoessein, toch 
wel verwacht dat hun olierijke land genoeg stroom zou hebben om hun airco’s draaiende te kunnen houden.

    In 2003 zag ik tijdens een verblijf in Bagdad handelaren met bergen airco’s en schotelantennes op het trottoir staan. Waarom zou je een airco kopen als er geen elektriciteit is, vroeg ik. ‘De mensen kijken vooruit,’ zei een winkelier tegen me. ‘Binnenkort is er weer stroom en dan zal de prijs van airco’s stijgen. Wie er nu alvast eentje koopt, zal straks veel geld kunnen uitsparen.’ Dat klonk reëel. Maar de realiteit in Bagdad is een verhaal op zich.

    Toen de Iraakse premier Haider al-Abadi onlangs een bezoek bracht aan de zuidelijke oliestaat Basra, bleken daar duizenden demonstranten op de been te zijn. Ze eisten dat er voldoende stroom geleverd zou worden om fabrieken, computers en airco’s ongestoord te kunnen laten functioneren. Er was speciaal voor deze gelegenheid een videoclip gemaakt. In die clip herhaalde een Iraakse rapper steeds de woorden: ‘Wij zijn Irak, maar wie bent u?’

    Wie bent u? Het is een legitieme vraag, nu steeds duidelijker wordt hoe wijdverbreid de corruptie was tijdens de regering van Nouri al-Maliki (2006-2014), de voorganger van Abadi. Op internet staat het verslag van een parlementaire commissie die onderzocht hoe de stad Mosul in 2014 in handen viel van IS.


    Uit dit onderzoek – op grond waarvan Maliki en een flink aantal ministers 
en legeraanvoerders vervolgd zouden kunnen worden – blijkt dat IS al een deel van Mosul en Nineveh in zijn macht had lang voordat het Mosul innam. Zonder dat het leger of welke veiligheidsdienst ook daar iets tegen deed. IS inde belasting van burgers, 
zakenmensen en fabrikanten, in totaal zo’n 10 miljoen euro per maand. Er werd bijvoorbeeld voor elke werkende generator 175 euro in rekening gebracht. Ook moest er betaald worden voor niet-bestaande arbeidskrachten in de stad. En elke dokter moest een maandelijkse licentievergoeding van 265 euro voldoen. In het rapport staat ook dat van de vijfduizend militairen die in Mosul tegenwicht hadden moeten bieden aan IS, er maar 71 op het appèl verschenen. De controleposten die opgericht hadden moeten worden, kwamen er nooit en pantservoertuigen van het leger werden in brand gestoken door IS-strijders al voordat de stad was ingenomen.

    Irakezen zoeken verkoeling tegen de hitte. – © Spencer Platt / Getty
    Irakezen zoeken verkoeling tegen de hitte. – © Spencer Platt / Getty

    Spooksoldaten

    Net als de hitte was de corruptie binnen het leger geen verrassing voor de Irakezen. Premier Abadi ontdekte al snel na zijn aantreden, in september 2014, dat er meer dan 50.000 spooksoldaten op de loonlijst stonden die niet bleken te bestaan. Hij kwam erachter dat officieren soldaten geld afpersten, of voor zichzelf lieten werken.

    Deze feiten verklaren maar ten dele waarom het Irakese leger faalde met betrekking tot IS. Een andere reden, zo legden Irakese soldaten uit aan Abadi en aan Washington, was dat het Irakese leger, opgezet met uitgebreide Amerikaanse steun, een zeer wankele basis had. Het zou niet alleen grondig gezuiverd moeten worden, maar verschillende gevechtseenheden zouden helemaal opnieuw moeten worden opgebouwd. Iran op zijn beurt stond niet werkeloos toe te kijken en organiseerde en financierde sjiitische volksmilities, die nu strijd voeren tegen IS. Te midden van de luchtaanvallen op IS-bases, de grondaanvallen door sjiitische milities en de troepenbewegingen van het Koerdische leger in het noorden, kijkt het Irakese leger lijdzaam toe.

    Irak gedraagt zich al lang als een verdeeld land
    Irakese soldaten paraderen ter gelegenheid van de Irakese Onafhankelijkheidsdag.  – © Tommy Avilucea/Flickr Creative Commons
    Irakese soldaten paraderen ter gelegenheid van de Irakese Onafhankelijkheidsdag. – © Tommy Avilucea/Flickr Creative Commons

    Corruptie

    De premier, die niets te zeggen heeft over de militaire bewegingen in zijn eigen land, heeft nu de oorlog verklaard aan de corruptie. Hij heeft elf kabinetsposten opgedoekt, heeft de functie van vicepremier opgeheven en een maximum ingesteld voor het aantal adviseurs dat een minister mag benoemen. Dat leidt tot een enorme kostenbesparing. Verder heeft Abadi het ambitieuze plan opgevat om een regering te vormen die niet meer gebaseerd is op religie of etniciteit. Hij wil deskundige mensen die verantwoording afleggen aan de premier en niet aan hun eigen achterban.

    Zijn maatregelen maken hem uiteraard niet populair bij de politici in wier banen of kabinetten wordt gesneden. Maar hij weet zich gesteund door de grote anticorruptiedemonstraties van Irakese burgers en door Ali al-Sistani, de belangrijkste sjiitische geestelijk leider in Irak [ook wel ‘democratische mollah’ genaamd].

    Abadi zal ook moeten afrekenen met de diepgewortelde corruptie van het rechtssysteem. Dat zou nog wel eens de lastigste opgave kunnen worden. Rechters en openbare aanklagers hebben lucratieve banen en functioneren in een systeem waar verschillende bevolkings- en belangengroepen van mee profiteren.

    Hoezeer men de hervormingsplannen ook toejuicht, men kan niet om het feit heen dat het noordwesten van Irak wordt geregeerd door IS en het noorden door de Koerden. Plannen om Mosul weer in te nemen zijn voorlopig van 
de baan, net als een herovering van Ramadi. De scheidende Amerikaanse stafchef Raymond Odierno veroorzaakte onlangs grote woede in het land toen hij opmerkte: ‘De enige mogelijke oplossing voor het probleem is een opdeling van Irak.’ Maar de dagelijkse praktijk, met zijn belangen- en politieke lobbygroepen, trekt zich niets aan van internationale strategieën 
of van de woede van Bagdad. Irak gedraagt zich al lang als een verdeeld land, en vormt alleen soms nog even een eenheid – als het om airco’s gaat tijdens een hittegolf.

    Zvi Bar’el