McFall kan de eerste mens met een handicap in de ruimte worden
Voor het eerst heeft de Europese ruimteorganisatie ESA een persoon met een handicap uitgekozen om astronaut te worden, schrijft persbureau Reuters. Het gaat om John McFall, een Brit die zijn land eerder op de Paralympische Spelen vertegenwoordigde als hardloper. McFall kan de eerste ‘parastronaut’, oftewel astronaut met een handicap, in de ruimte ooit worden.
De ESA selecteerde voor het eerst sinds 2009 nieuwe kandidaten om astronauten te worden. Uit 22 verschillende landen werden zeventien mensen geselecteerd. Bij de selectieronde werd er specifiek ook gevraagd om mensen met een handicap. De organisatie kreeg bijna 260 sollicitaties voor mensen die parastronaut wilden worden.
McFall is de gelukkige. Het been van de Brit werd op negentienjarige leeftijd geamputeerd nadat hij een motorongeluk had gehad. Hij werd atleet en won in 2008 in Beijing de bronzen medaille op de 100 meter. Daarna studeerde McFall af tot arts. In een eerste reactie zei McFall dat ‘wetenschap voor iedereen is en ruimtevaart hopelijk voor iedereen kan zijn’.
De Challenger stortte 37 jaar geleden vlak na lancering neer
Voor de kust van Florida heeft een filmploeg resten van de spaceshuttle Challenger gevonden, meldt persbureau Reuters. De spaceshuttle stortte 37 jaar geleden neer en alle zeven bemanningsleden kwamen om bij de ramp. De meeste onderdelen van het ruimteveer werden echter nooit teruggevonden.
De onderdelen van de Challenger werden gevonden door een filmploeg van televisiezender History, die bezig waren met een documentaire over een in 1945 neergestort vliegtuig. Nadat duikers een zes meter lang, door mensen gemaakt object op de zeebodem vonden, werd ruimteorganisatie NASA ingeschakeld voor identificatie. NASA heeft inmiddels bevestigd dat het om de Challenger gaat.
Er werd jarenlang gezocht naar de Challenger, maar van de zeven slachtoffers ontbrak ieder spoor. Het laatste onderdeel dat toebehoorde aan het ruimteveer werd vijfentwintig jaar geleden gevonden. De ramp, die zich al na ruim een minuut voltrok, werd door veel mensen live op televisie gezien, mede omdat er voor het eerst een burger meevloog.
Ruimtevaartuig is onderweg naar internationaal ruimtestation
Bijna twee en een half jaar nadat de eerste lancering mislukte, is het nieuwe passagiersruimteschip van Boeing op donderdag 19 mei vanaf Cape Canaveral (Florida) met succes gelanceerd, meldt The Verge. De CST-100 Starliner bereikte vervolgens de juiste baan die nodig is om het internationale ruimtestation ISS te kunnen bereiken.
‘De succesvolle lancering markeert het begin van een cruciale testvlucht voor de Starliner, die zich de komende week in de ruimte zal afspelen, en die zal helpen aantonen of de capsule in staat is om op een dag mensen naar de ruimte te vervoeren’, aldus de The Verge.
NASA wil eerst dat Boeing aantoont dat de capsule alle taken kan uitvoeren zonder bemanning aan boord
Starliner is een commercieel ruimtevaartuig dat Boeing in samenwerking met NASA heeft ontwikkeld, voornamelijk om de astronauten van het bedrijf te vervoeren van en naar het internationale ruimtestation (ISS) in een lage baan om de aarde. De capsule is een van de twee voertuigen, samen met Crew Dragon van SpaceX, die de NASA heeft helpen financieren om ruimtevervoer over te hevelen van de overheid naar commerciële bedrijven. Maar voordat NASA’s astronauten een ritje kunnen maken in de Starliner, wil de ruimtevaartorganisatie dat Boeing aantoont dat de capsule alle taken van een normale ruimtevaartmissie kan uitvoeren zonder bemanning aan boord.
Japan heeft vorige week het schema van zijn plannen voor ruimteverkenning herzien. De bedoeling is nu om in de tweede helft van de jaren 2020 een Japanner op de maan te zetten. Het Japanse streven om de eerste niet-Amerikaan op de maan zetten is onderdeel van het Artemis-programma, een door de VS geleid initiatief dat tot doel heeft astronauten terug te brengen op de maan, meldtAsiaOne.
Buurland China heeft eveneens ambities om rond 2030 een grote ruimtevaartmacht te worden en wil zo snel mogelijk astronauten op de maan zetten; experts verwachten dan ook een Aziatische ruimtewedloop in de nabije toekomst.
Plezierruimtevaart zal in de toekomst steeds toegankelijker worden. Maar gaat ook gepaard met enorme milieukosten: per ruimtevlucht gaat het om een uitstoot van zo’n 75 ton koolstofdioxide per passagier.
Terra Incognita, die voor avonturiers en reislustigen zo beloftevolle aanprijzing, verdween in de negentiende eeuw gaandeweg van de landkaarten. Alleen de bodems van onze oceanen zijn nog terra incognita, de rest van de aarde is in kaart gebracht en is mede door massatoerisme hetzij vernietigd, hetzij verontreinigd, hetzij zo veel mogelijk van enige authenticiteit ontdaan. Dan maar de ruimte in, dacht een handvol miljardairs.
In juli 2021 brachten twee superrijken dat voornemen in praktijk. Op 11 juli vloog Virgin-oprichter Richard Branson naar ongeveer 86 km hoogte en op 20 juli volgde Jeff ‘Amazon’ Bezos. Hij moest uiteraard nog wat hoger en vloog naar 100 kilometer.
‘Welkom bij de dageraad van een nieuw ruimtetijdperk’, aldus Branson na zijn vlucht. ‘We zijn er om de ruimte voor iedereen toegankelijker te maken’. Dat is nogal eufemistisch gesteld, want een ticket voor een ruimtevlucht is slechts voor enkele zeer bemiddelden weggelegd. Toch kopen mensen nu al tickets voor ruimtereizen bij bedrijven als SpaceX, Virgin Galactic en Space Adventures, die beogen het ruimtetoerisme te stimuleren.
Milieukosten
Dat nieuwe particuliere ruimtetoerisme zou wel eens gepaard kunnen gaan met enorme milieukosten, zegt Eloise Marais, hoofddocent fysische geografie aan het University College London. Marais bestudeert de impact van brandstoffen en industrie op de atmosfeer.
Raketten die worden gelanceerd, hebben een grote hoeveelheid drijfgassen nodig om uit de atmosfeer van de aarde te komen. SpaceX’ Falcon 9-raket gebruikt daarvoor kerosine en NASA gebruikt vloeibare waterstof voor zijn nieuwe Space Launch System. Die brandstoffen stoten een verscheidenheid aan stoffen uit in de atmosfeer, waaronder koolstofdioxide, water, chloor en andere chemicaliën.
De uitstoot van raketten stijgt al met bijna 5,6 procent per jaar
De uitstoot van raketten is nu nog klein in vergelijking met de vliegtuigindustrie, aldus Marais, maar ze stijgt al met bijna 5,6 procent per jaar. ‘Voor een langeafstandsvlucht gaat het om een uitstoot van één tot drie ton koolstofdioxide per passagier’, aldus Marais. Eén raketlancering verdeelt 200-300 ton koolstofdioxide over ongeveer vier passagiers. ‘Dus er is niet zo veel meer groei nodig om te concurreren.’
Op dit moment is het aantal raketvluchten nog klein. Volgens NASA ging het in 2020 wereldwijd om 114 lanceringen. Maar emissies van raketten worden uitgestoten tot in het bovenste deel van de atmosfeer en blijven daar lang hangen: twee tot drie jaar. Zo kan zelfs het injecteren van water in de bovenste atmosfeer, waar het wolken kan vormen, volgens Marais al opwarmende effecten hebben.
Ruimtetransport
Dichter bij de grond zorgen brandstoffen voor enorme hoeveelheden warmte, waardoor ozon wordt toegevoegd aan de troposfeer, die daar werkt als een broeikasgas en warmte vasthoudt. Naast koolstofdioxide produceren brandstoffen als kerosine en methaan ook roet. In de bovenste atmosfeer kan de ozonlaag worden verwoest door de combinatie van elementen van verbrande stoffen.
‘Van het aantal milieueffecten als gevolg van de lancering van ruimtevoertuigen, is de uitputting van ozon in de stratosfeer de meest bestudeerde en de meest direct zorgwekkende’, schreef beleidsadviseur bij New Zealand Space Agency Jessica Dallas vorig jaar in een analyse van emissies door ruimtelanceringen.
Een rapport van het Center for Space Policy and Strategy uit 2019 vergeleek het probleem van de ruimte-emissies met dat van ruimteafval, een ander existentieel risico voor de ruimtevaart. ‘De uitstoot door lanceringen is een echo van het ruimteafvalprobleem. Uitlaatgassen van raketmotoren die tijdens het opstijgen in de stratosfeer worden uitgestoten, hebben een nadelige invloed op de atmosfeer’, aldus het rapport.
Het rapport wijst op ontwikkelingen als ruimtetransport, gezien het aantal startups in suborbitaal transport die op zoek zijn naar ‘goedkope lanceerplaatsen’. Met een jaarlijkse groei van 17,15 procent in het komende decennium zal de mondiale markt voor ruimtetransport en -toerisme volgens schattingen zo’n 2,58 miljard dollar bedragen in 2031.
In het verleden was het meeste ruimtevervoer gericht op vrachtmissies naar het International Space Station en diensten voor satellieten, maar momenteel verschuift de focus naar planetaire verkenningen, bemande missies, suborbitaal transport en ruimtetoerisme. Bedrijven als SpaceX, Blue Origin en Virgin Galactic, richten zich op het ontwikkelen van ruimtevoertuigen die transport en ruimtetoerisme mogelijk maken.
Klimaatrampen
Ondertussen wijzen critici erop dat de enorme bedragen die Branson, Bezos en Elon Musk in ruimtetechnologie steken, geïnvesteerd hadden kunnen worden in het verbeteren van het leven op aarde waar bosbranden, hittegolven en andere klimaatrampen steeds vaker voorkomen naarmate de wereld warmer wordt.
Eloise Marais begrijpt de opwinding rond de ontwikkelingen in de ruimte, maar pleit voor verantwoordelijkheid en voorzichtigheid naarmate de ruimte-industrie groeit. Ze wijst erop dat er nu geen internationale regels zijn met betrekking tot de soorten brandstoffen die worden gebruikt, hun emissies en hun impact op het milieu. ‘Het is nu tijd om te handelen, nu miljardairs een ticket kopen.’
De mens heeft contact met anderen nodig om te kunnen overleven. Toch is het allesbehalve nutteloos om soms alleen te zijn, zegt Maggie Jackson. ‘Laat die inktzwarte uitgestrektheid en oneindige stilte op je inwerken en bezin je daarop.’
Halverwege zijn eerste ruimtewandeling voelt astronaut John Herrington zich plots onvoorstelbaar alleen. Het is twee dagen voor Thanksgiving in 2002, en hij is bezig apparatuur aan de achterzijde van het Internationale Ruimtestation (ISS) te controleren. ‘Ik ben aan het eind, aan de rand van het ruimtestation,’ zegt hij. ‘Ik kan mijn collega-ruimtewandelaar niet zien, hij is ergens anders bezig. Ik ben alles wat er is.’
Zich vastklampend aan een vaartuig dat zich ruim 380 kilometer boven de aarde bevindt en er met een snelheid van ruim 28.000 kilometer per uur omheen cirkelt, is Herrington op dat moment de meest vooruitgeschoven menselijke post in het universum. Hij heeft net een boutenstelsel op de draagconstructie ‘P1’ getest. En dan draait hij zich om en ziet hij niet de aarde, maar de oneindigheid die zich voorbij die aarde uitstrekt. En beseft, zo weet hij later nog: ‘Er zit niets tussen mij en wat het ook mag zijn wat daar nog meer is’.
‘Laat die inktzwarte uitgestrektheid en oneindige stilte op je inwerken en bezin je daarop’
Momenten van schrikbarende eenzaamheid overvallen astronauten vaak op hun ruimtewandelingen. Ze verscherpen het bewustzijn, roepen nieuwsgierigheid, opwinding en soms vrees op. Juist dan dringen de adembenemende nieuwe perspectieven van een verblijf in de ruimte zich het meest op, zo zeggen ze.
Herrington vertelde me dat hij er een punt van had gemaakt om op dat soort momenten even iedere activiteit te staken, zodat hij alles in zich kon opnemen. Hij deed dat op advies van een mentor, een astronaut die zeven shuttlevluchten op zijn naam had staan. Ervaren astronauten drukken het nieuwe collega’s dikwijls op het hart, soms schrijven ze het hun ondergeschikten zelfs voor: zet dat moordende, perfectionistische NASA-werktempo een minuutje of twee van je af, laat die inktzwarte uitgestrektheid en oneindige stilte op je inwerken en bezin je daarop.
Tegenwoordig klampen we ons vast aan technologieën die veel meer doen dan ons ondersteunen in onze dagelijkse bezigheden. Onze apparaten versplinteren onze tijd en onze geest. Ze eisen onze aandacht op met verleidelijke, verslavende, gokautomaatachtige uitbarstingen van meldingen, uitnodigingen en likes. De gelijktijdigheid van ‘zijn’ en ‘doen’ die uitvinders in het onheuglijke tijdperk van telefoon en pc bewerkstelligden, heeft plaatsgemaakt voor een luidruchtige verscheidenheid en de ongekende nieuwe mogelijkheid dat we eenzaamheid volledig uit ons leven kunnen bannen.
Alleen zijn, en dan vooral met onze gedachten, is nooit erg gemakkelijk geweest voor een sociaal dier als de mens, dat contact met anderen nodig heeft om te kunnen overleven. Maar als we die momenten van alleen zijn afdoen als nutteloos of als iets waarvoor je wel of niet kunt kiezen, begaan we een dure fout. Eenzaamheid is de bakermat van het bezinningsproces.
Digitale detox
Enkele jaren geleden onderwierp ik een aantal studenten van een grote Amerikaanse universiteit een paar dagen lang aan een experiment dat destijds nieuw was: een digitale detox van 24 uur. De iPhone bestond nog maar een paar jaar, maar jongeren van rond de twintig waren toen al zo’n acht uur per dag ingelogd, en vaak op meerdere apparaten tegelijk. De meeste studenten faalden in hun opdracht, soms al na enkele uren, en zaten daar vaak niet eens mee. Velen die ik sprak voegden mij koeltjes toe dat technologie een niet weg te denken plaats innam in hun leven. Wat me het meest opviel was hoezeer ze van streek raakten als ze ook maar heel even niet verbonden waren. Dan voelden ze zich kwetsbaar en onbeschermd: als ze opstonden, over de campus liepen, naar een lezing luisterden of gingen slapen. ‘Ik had niets te doen, niemand om mee te praten,’ zei een student over een half uurtje offline autorijden.
Toch vingen sommigen wel een glimp op van een andere wereld achter de flikkering en het kabaal van hun eigen universumpje. Mike, een ouderejaars, vertelde me dat hij een ochtend in zijn eentje aanvankelijk weliswaar als ‘griezelig’ ervoer, maar dat die hem toch de gelegenheid bood om orde te scheppen in de chaos van zijn gedachten over de vraag of hij wel of niet moest intrekken bij zijn vriendin. ‘Ik kon de positieve en negatieve kanten van de situatie goed op een rij zetten en afwegen.’
In de klas merkte student Brian op dat hij tijdens de opdracht kon horen wat er in zijn hoofd omging. Dat was wel anders wanneer hij aan het gamen was of muziek speelde. De docent hoorde dit met verbazing aan. Later begaf ik me naar een deel van de campus waar men bezig was een stiltetuin aan te leggen. ‘Nu zo veel mensen overvolle agenda’s hebben en de wereld een beetje brozer lijkt, is het moeilijk de tijd – laat staan een plek – te vinden om na te denken,’ stond op een flyer die ik daar vond. T.S. Eliots’ klacht uit zijn Four Quartets kwam in me op: ‘We had the experience but missed the meaning.’ (‘We hadden de ervaring maar misten de betekenis.’)
‘Zware multitaskers’ hebben moeite om dingen te onthouden, al is het maar voor even
In dit tijdperk van jagen en jachten nemen we niet alles meer goed in ons op. Diepgang schiet er vaak bij in. Veel over het effect van technologie op het denken is nog onbekend, maar er begint zich wel een groeiende wetenschappelijke consensus te vormen. ‘Door ons op al die moderne apparaten te verlaten, leren en onthouden we minder van onze ervaringen,’ zo luidt de recente conclusie van cognitief wetenschapper Jason Chein en collega’s. Degenen die moderne mediaconsumptie met hun dagelijkse routine verweven – die bijvoorbeeld tijdens hun werk naar een wedstrijd kijken of sms’en – zijn minder goed in staat om afleiding weg te filteren en te herkennen wat relevant is in hun omgeving, dan mensen die niet meer dan een of twee dingen tegelijk doen.
‘Zware multitaskers’ hebben ook moeite om dingen te onthouden, al is het maar voor even – waarschijnlijk komt dat door voortdurende verlies van aandacht, zo menen veel wetenschappers tegenwoordig. Met andere woorden: het is niet zo dat mensen die veel ballen in de lucht houden zich op sommige zaken beter kunnen concentreren dan op andere. Ze houden geen enkele bal goed in de gaten. Het leven raast grotendeels ongemerkt aan hen voorbij.
Achter de drukke werkzaamheden bevindt zich echter geen leegte, maar een kwetsbare ruimte die door eenzaamheid wordt beschermd en gekoesterd. Een ruimte waar een hogere vorm van denken de kans heeft te ontkiemen. Probeer je eens in te denken hoe het zou zijn als je je telefoon uitzette, de deur achter je sloot, een wandeling ging maken, deel werd van je omgeving en jezelf daarmee de kans gaf om door je eigen gedachten te waden.
Dit is het soort fysiek alleen zijn dat we meestal gelijkstellen aan eenzaamheid. Maar dat is niet het hele verhaal.
Mentale opschoning
Stel je de geestelijke toestand voor die je nodig hebt om je volledig te kunnen wijden aan een lastig probleem of om heel even door een hemelbestormend inzicht te worden getroffen. Een toestand die ik cognitieve eenzaamheid noem, en die voortvloeit uit een mengeling van concentratie, doorzettingsvermogen en ‘bereidheid’, of wat de filosoof John Dewey wholeheartedness noemt, een soort onvoorwaardelijke overgave. Het resultaat is een mentale opschoning die de weg vrijmaakt voor het spel van verdiepend denken.
Misschien stelt deze toestand ons in staat ‘te vinden wat er in onze gedachten sluimert’, en daarop voort te borduren, zegt filosoof Nathan Ballantyne, auteur van Knowing Our Limits. Mensen kunnen niet alleen goed werken in een lawaaierig café omdat ze een tafeltje in een stil hoekje hebben uitgezocht, of omdat ze in die omgeving anoniem kunnen zijn, maar ook omdat ze bereid zijn alleen te zijn met hun gedachten. Een arts die in de operatiekamer op een probleem stuit, houdt vaak haar handen even stil en maant haar team tot kalmte, zodat ze haar geest volledig op het probleem kan richten. Alleen door periodes van fysieke en cognitieve eenzaamheid in ere te houden, kunnen we blijvend betekenis ontlenen aan de onrust en verwarring die onze dagen tekenen.
Kort na de opwindende tijden van het Apollo-programma in de jaren zestig kwamen bemande ruimtemissies onder vuur te liggen. Robots konden het werk wel doen, stelden velen. Astronauten waren veredelde reparateurs en vlaggenplanters, aldus critici. Maar de astronauten zelf betoogden met passie dat de wereld een diepgevoelde en doordachte menselijke kijk op het universum nodig had en dat ze tijd in de ruimte benutten om tot dergelijke bezinningsmomenten te komen. ‘Ze realiseren zich dat ze zich in een unieke situatie bevinden en willen daar gebruik van maken’, zegt Frank White, auteur van The Overview Effect: Space Exploration and Human Evolution. ‘Ze bekijken de hele kosmos op een andere, nieuwe manier.’ Het is een zienswijze die velen binnen de NASA zijn gaan respecteren.
John Herringtons geplande terugkeer naar de aarde werd vertraagd door lage bewolking die de spaceshuttle drie dagen in een baan om de aarde hield. Zo kreeg hij een onverwachte vakantie in de ruimte. Elke dag ging hij, nu zijn taken waren volbracht, in zijn eentje naar het vliegdek van de shuttle, deed de lichten uit, zweefde, keek naar de aarde en sterren en verwonderde zich over een kosmos die de mens nog maar net is begonnen te verkennen. Momenten dat er niets is tussen ons en ons gedachtenuniversum zijn schaars en kortstondig. Is het niet zonde om daarvoor te vluchten?
Maggie Jackson is de auteur van Distracted: Reclaiming Our Focus in a World of Lost Attention. Dit essay verscheen oorspronkelijk in het voorjaarnummer van het tijdschrift Phi Kappa Phi Forum.
De Amerikaanse staat Arkansas heeft dinsdag (9 maart, een dag na Internationale Vrouwendag) een wet aangenomen die abortus verbiedt, zelfs in gevallen van verkrachting of incest. De enige uitzondering in de wet is om ‘het leven van de moeder te redden in een medische noodsituatie’, bericht USA Today.
Met deze wet hopen tegenstanders van abortus aan te sturen op een herziening van de uitspraak van het Hooggerechtshof van de Verenigde Staten uit 1973 dat Amerikaanse vrouwen recht hebben op abortus. Een dergelijke herziening zou het elke staat mogelijk maken naar eigen goeddunken te handelen en de verschillen tussen staten benadrukken, legt CBS News uit.
Sinds Donald Trump drie conservatieve rechters heeft benoemd in de hoogste rechtbank van de Verenigde Staten, gaan tegenstanders van abortus ervan uit dat het Hooggerechtshof nu eerder bereid is om het mijlpaalarrest ‘Roe v. Wade’ uit 1973 terug te draaien. Dit was een eerste overwinning voor hen.
Toekomst Netanyahu onzeker
Ook in Israël vinden binnenkort landelijke verkiezingen plaats, op 23 maart. En de experts zijn het er unaniem over eens: de verschillen zullen klein zijn. Intussen heeft de verkiezingscampagne in tijden van corona moeite om de belangstelling te wekken van de Israëli’s, die voor de vierde keer in twee jaar naar de stembus gaan.
‘De kiezer moet uit zijn coma worden wakker geschud en naar de stembus worden gelokt’, signaleert bijvoorbeeld Israel Hayom, de gratis krant die dicht bij Likoed staat, de rechtse partij van premier Benyamin Netanyahu.
De strijd tussen de twee grote politieke blokken is een nek-aan-nekrace, waarbij alles zal neerkomen op een paar zetels, schrijft de krant. ‘Het doel is daarom een hoge opkomst: we moeten het electorale potentieel van Israëlisch rechts maximaliseren’, aldus de krant.
Het dagbladMaariv publiceert, in samenwerking met radiostation 103 FM, de laatste opiniepeiling: de Likoed zou 28 van de 120 zetels in de Knesset (het Israëlisch parlement) krijgen. Netanyahu’s partij lijkt daarmee de grootste te worden, terwijl de andere partijen er ver achter liggen.
De anti-Bibi-partijen zouden volgens de laatste peilingen genoeg zetels krijgen om een rechtse coalitie te blokkeren
De belangrijkste conclusie van de peiling, stelt Maariv, is dat het rechtse blok – een coalitie van religieuze en ultranationalistische partijen die Netanyahu steunen – niet meer dan 58 zetels heeft. De anti-Bibi-partijen – oftewel de partijen die verklaren dat zij Netanyahu niet als premier willen – zouden volgens de peiling 62 zetels krijgen, genoeg om een rechtse coalitie te blokkeren, maar zonder dat ze zelf een levensvatbare regering kunnen vormen, wegens grote politieke verschillen onderling.
Hete adem
De Israëlische premier, die de hete adem in zijn nek voelt, is bezig het aantal campagnebijeenkomsten op te voeren, en probeert ook groepen buiten het traditionele electoraat van zijn partij te bereiken. Zo heeft hij verschillende Arabisch-Israëlische plaatsen bezocht en zelfs een kop koffie gedronken in een bedoeïenentent.
Maar volgens het oppositiedagblad Haaretz wedt Netanyahu vooral op wat de krant de ‘coronagok’ noemt. Hoewel zijn land wereldkampioen vaccineren is, ‘heeft hij ingezet op het onmiddellijk opengooien van de economie’, tegen het advies van de experts van het ministerie van Volksgezondheid in, en beweert hij dat Israël eind april van het virus zal zijn verlost.
De politieke toekomst van de premier is een van de belangrijkste kwesties die deze verkiezingen op het spel staan, schrijft Yediot Aharonot. De grote vraag, aldus het onafhankelijke dagblad in een ander artikel, is of Yair Lapid, de leider van de centrum-linkse Yesh Atid-partij (die op twintig zetels staat in de peiling van Maariv), bereid zal zijn na de verkiezingen concessies te doen, en toch zijn steun uit te spreken voor een regering met Netanyahu aan het hoofd.
Een nieuw onafhankelijk rapport beschuldigt China van genocide
In een document dat dinsdag door het Newlines Institute for Strategy and Policy in Washington werd gepubliceerd, verklaren vijftig internationale deskundigen dat de Chinese regering een beleid heeft gevoerd dat erop is gericht de Oeigoerse moslimminderheid ‘als groep te vernietigen’. Dit is de eerste keer dat een ngo een onafhankelijke analyse heeft gemaakt van de beschuldigingen van genocide in Xinjiang, aldus CNN.
Volgens het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken zijn tot twee miljoen mensen uit moslimminderheden ondergebracht in een uitgebreid netwerk van detentiecentra, waar voormalige gedetineerden beweren te zijn onderworpen aan indoctrinatie, seksueel misbruik en zelfs gedwongen sterilisatie. China ontkent deze aantijgingen en beweert dat de centra zijn ingericht om religieus extremisme en terrorisme te voorkomen.
In januari verklaarden de VS al dat er sprake was van genocide tegen Oeigoeren en andere moslims, en in februari heeft het Canadese Parlement ook gestemd voor een motie om de behandeling van Oeigoeren in Xinjiang als genocide te bestempelen, bericht Arab News.
Rusland en China bouwen samen een maanstation
Rusland en China zijn van plan een gezamenlijk maanstation te bouwen. Dit project, dat dinsdag (9 maart) door Moskou en Beijing in een persbericht werd onthuld, bestaat uit ‘een complex van experimentele onderzoeksfaciliteiten gecreëerd op het oppervlak en/of in de baan van de maan’, bericht The Verge.
Het Chinese ruimteagentschap benadrukte ook dat het station tot doel zal hebben ‘de vreedzame verkenning en het vreedzame gebruik van de ruimte door de gehele mensheid te bevorderen’, tekende de South China Morning Post op.
Rusland en China hebben in het verleden de Verenigde Staten beschuldigd van het militariseren van de ruimtevaart, vooral nadat Donald Trump in 2018 besloot een ruimtedivisie van het leger, de eerste ter wereld, op te richten, aldus de krant uit Hongkong.
Regeringspartij wint verkiezingen Ivoorkust
In de parlementsverkiezingen van Ivoorkust heeft de formatie van president Alassane Ouattara, de Rassemblement des houphouëtistes pour la démocratie et la paix (RHDP) een absolute meerderheid behaald, met 137 van de 254 zetels, meldde de nieuwssite Koaci dinsdag.
De oppositiepartijen wonnen 91 zetels. De regeringspartij van Ouattara verloor echter haar meerderheid in het parlement, die zij samen met haar vroegere bondgenoten in handen had na een stembusgang die zonder geweld verliep, in tegenstelling tot de presidentsverkiezingen van oktober.
De overwinning van de RHDP moet haar in staat stellen steun te blijven verlenen aan het ‘hervormingsbeleid’ van het staatshoofd, dat in oktober 2020 werd herkozen voor een omstreden derde termijn.
Over het rustige verloop van de verkiezingen publiceerde 360 Magazine gisteren al:
Boven onze hoofden cirkelt een vliegende vuilnisbelt. Al die brokstukken kunnen leiden tot botsingen met satellieten de van essentieel belang zijn voor de wereldeconomie, omdat ze bijvoorbeeld de navigatie van schepen en vliegtuigen regelen. Het is de hoogste tijd dat dit Wilde Westen wordt beteugeld.
De ochtend van 2 december bracht Holger Krag een onaangename verrassing: een trap van een Chinese raket, type ‘lange mars 4C’, dreigde een van zijn protegés te vernietigen. Krag houdt bij de ESA, de Europese Ruimtevaartorganisatie, toezicht op de in een baan om de aarde cirkelende satellieten.
‘Om negen uur kreeg ik een collisiewaarschuwing, ik zat in mijn thuiskantoor,’ vertelt Krag. Een bijverschijnsel van corona: ruimtevaart wordt nu zelfs af en toe vanuit de keuken bedreven.
De situatie die ochtend was heikel, de kans op een botsing was ongeveer een op driehonderd
Krag is hoofd van het ruimtevaartveiligheidsprogramma van de ESA. ‘Onze ijswaarnemingssatelliet Cryosat-2, die al ruim tien jaar op circa zevenhonderd kilometer hoogte rond de aarde cirkelt, liep gevaar door het duizenden kilo’s wegende stuk schroot dat sinds 2016 door de kosmos vliegt.’ De Cryosat-2-missie kostte tot nog toe meer dan 100 miljoen euro, de verkenner meet de dikte van de arctische ijslaag die in de laatste zomer alarmerend snel gesmolten is. Als deze klimaatverkenner verloren zou zijn gegaan, was dat niet alleen voor de ESA een verlies geweest.
De situatie die ochtend was heikel, de kans op een botsing was ongeveer een op driehonderd. Standaard probeert Krag onder de risicogrenswaarde van een op tienduizend te blijven. Hij belde zijn team in het space operations centre, waar ondanks corona altijd een kernteam aan het werk is om ESA-satellieten op koers te houden. ‘We hebben toen versneld een uitwijkingsmanoeuvre uitgevoerd.’
Krag krijgt inmiddels elke dag wel een aantal waarschuwingen voor een botsing, zo’n drie keer per week moet hij zijn kunstmanen voor stukken schroot in veiligheid brengen. Want boven onze hoofden cirkelt een vliegende vuilnisbelt.
Ruimteschroot
Space debris heet het fenomeen, ruimteschroot. Het gaat hierbij om kapotte satellieten of opgebrande bovenste trappen van raketten die gebruikt worden om satellieten te lanceren. Ruim 30.000 schrootdeeltjes met een grootte van meer dan 10 centimeter zoemen rond in een omloopbaan, soms met een snelheid van meer dan 28.000 kilometer per seconde.
Bij dat soort snelheden kunnen zelfs kleine stukken of slijtagekruimels uitgroeien tot projectielen met een enorm vernietigingspotentieel, die zware schade toebrengen aan gevoelige zonnezeilen. Bijna een miljoen deeltjes met een grootte van een tot tien centimeter cirkelen als een hagelstorm op volle snelheid rond onze planeet.
Maar afval is slechts het kleinste probleem.
‘Het is niet zo moeilijk om een schrootobject te ontwijken,’ vertelt Krag. Moeilijker wordt het wanneer twee actieve satellieten op ramkoers liggen, dan moeten de operators er onderling uit zien te komen. ‘Maar een adresboek om contact op te nemen met de andere operator hebben we niet.’ Tegelijkertijd kent de baan rond de aarde zelfs geen eenvoudige verkeersregels zoals ‘rechts heeft voorrang op links’.
Een kapotte auto belandt op de schroothoop, een kapotte satelliet blijft echter soms tientallen jaren door cirkelen.
Zonder een betrouwbare stroom aan gegevens vanuit satellieten zou er op aarde sprake zijn van chaos
Die verloedering wekt temeer verbazing omdat informatie vanuit de ruimte al lang van essentieel belang is voor onze wereldeconomie: schepen, vliegtuigen en vrachtwagens kunnen niet zonder navigatiesignalen. Leveringsketens, computers, bankautomaten, benzinestations maken gebruik van tijdssignalen uit het heelal. Zonder een betrouwbare stroom aan gegevens vanuit satellieten zou er op aarde sprake zijn van chaos.
Spoetnik
In 1957 werd met de Spoetnik de eerste satelliet in een baan om de aarde gebracht. Van de sindsdien meer dan tienduizend gelanceerde kunstmanen cirkelt ruim de helft daarboven nog rond, 46 procent daarvan als wrak.
En het aantal kunstmanen zou zich binnen afzienbare termijn weleens kunnen vervijfvoudigen. Maandelijks schieten private bedrijven hele satellietenzwermen de ruimte in, zogeheten megaconstellations zoals OneWeb, Starlink of Planet, met honderden en binnenkort wellicht duizenden onderdelen. Internet vanuit de ruimte, zelfs op de meest afgelegen plekken op aarde, zoals Elon Musks Starlink belooft, wordt sinds vorig najaar uitgetest. Ook al zou maar 1 procent van deze apparatuur averij oplopen, dan nog zou dat massaal tot botsingen kunnen leiden.
‘Wanneer we zo doorgaan met het vervuilen van de ruimte krijgen we een zichzelf versterkend collisiecascade-effect,’ waarschuwt Krag. Het Kessler-syndroom wordt dit horrorscenario genoemd – steeds meer objecten komen met elkaar in botsing, waardoor brokstukken vrijkomen die op hun beurt als granaten inslaan in andere objecten. ‘Je kunt het vergelijken met het klimaatprobleem, dat ook een punt zou kunnen bereiken waarop de dynamiek niet langer lineair is maar exponentieel.’
We kennen het probleem al lang. Nu gaan we ook iets doen. Parallel aan de wedloop naar de maan en Mars komt het nu tot een omgekeerde space race naar onze eigen planeet: wie krijgt al dat schroot weer beneden?
Sloopbedrijf in de ruimte
Aan kop gaat momenteel ClearSpace. Dit bedrijf is wereldwijd de eerste vuilophaaldienst binnen het heelal. Dat klinkt niet echt flitsend, in vakjargon spreekt men liever van active debris removal. De eerste missie lijkt bedrieglijk eenvoudig: een kraanwagen, die met zijn grijparmen veel weg heeft van een metalen spin, moet een 112 kilo wegend raketdeel van de ESA oppakken dat sinds 2013 als schroot op ruim 600 kilometer hoogte cirkelt. Wanneer alles volgens plan verloopt, trekt de module het omlaag tot in de hoogste lagen van de atmosfeer, waar het geheel als een vuurbal verbrandt – ook de sleepmodule.
Rendez-vousmanoeuvres in het heelal kenden we al, maar tot nog toe konden ruimtevaartuigen alleen op speciaal daartoe geconstrueerde plekken aankoppelen, zoals bij het internationale ruimtestation ISS. ClearSpace-1 kan echter ook een ‘niet-meewerkend object’ beetpakken.
‘Daarvoor is absolute precisie vereist, zelfs de allerkleinste fout kan in de microgravitatie al volkomen oncontroleerbare bewegingen tot gevolg hebben,’ vertelt Luc Piguet. Hij is een van de oprichters van ClearSpace, een Zwitserse start-up die voortkomt uit de Federale Technische Universiteit van Lausanne.
De Zwitserse onderneming is niet het enige sloopbedrijf in de ruimte. Concurrentie vanuit Azië rukt op. Ook Astroscale heeft een sleepmodule ontwikkeld; deze vangt schrootdelen echter niet met een grijparm maar met een magneet. Doel is het bergen van de bovenste trap van een oude raket van de Japanse ruimtevaartorganisatie JAXA in het jaar 2026.
Het is een nieuwe bedrijfstak met nieuwe allianties: OneWeb, een van de satellietmegaconstellaties, werkt al samen met Astroscale om de eigen objecten van meet af aan zo uit te rusten dat ze weggesleept kunnen worden. Design for Demise heet dit principe, ruw vertaald: ‘ontwerpen voor overlijden’.
Waarom ze samenwerken? Bij megaconstellaties razen satellietenzwermen als parels aan een ketting dicht opeen door het heelal, eventuele averij zou daarom voor de hele constellatie gevolgen hebben en daarmee voor de investeerders. Daar kun je maar beter op voorbereid zijn.
Toch is de weg naar orde in de ruimte nog lang.
Het sleepproces is even duur als de weg te slepen satelliet zelf – dat is alsof de sloop van een auto evenveel zou kosten als een nieuwe auto
‘Wanneer we bij covid-19 tot een lockdown besluiten, zien we de resultaten hiervan met een vertraging van enkele weken. In het geval van ruimteschroot kan de vertraging een aantal jaren zijn,’ zegt Holger Krag. ‘We moeten vandaag in actie komen zonder er zelf direct van te profiteren. Het gaat erom dat onze kleinkinderen ook over vijftig jaar nog aan ruimtevaart kunnen doen zonder daarbij belemmerd te worden door het vuil dat wij hebben achtergelaten.’
Bij de tot nog toe uitgedachte schoonmaakcommando’s steekt het venijn in de details. Allereerst kan een sleepsatelliet meestal maar één schrootstuk grijpen omdat hij in precies dezelfde omloopbaan gelanceerd moet worden als zijn doelobject. Bovendien zijn ze duur. De ESA betaalt 86 miljoen euro aan het Zwitserse project. Daarmee is het sleepproces even duur als de weg te slepen satelliet zelf. Dat is alsof de sloop van een auto evenveel zou kosten als een nieuwe auto.
Een ander probleem: bij dit soort manoeuvres is de scheidslijn tussen vriendelijke en vijandige handelingen uitgesproken dun. Het grijpen van een ‘niet-meewerkend object’ kan ook abusievelijk als een aanval worden opgevat. Want waar regels ontbreken, heerst wantrouwen. Ruimtevaartmogendheden als Rusland en de VS mogen dan wel samenwerken aan projecten als het ISS maar op andere vlakken staan zij tegenover elkaar. In zo’n klimaat kunnen de bedoelingen achter ClearSpace en Astroscale verkeerd worden begrepen.
Dual use
Dual use noemen vakmensen dit soort technologie dat zowel vreedzame als militaire doelen kan dienen.
‘Ja, de ClearSpace-techniek kan als dual use gezien worden want wie een eigen satelliet kan opruimen, zou dat in theorie ook met een spionagesatelliet van een ander kunnen doen,’ geeft Krag toe. De ESA wil bezwaren tegen haar schoonmaakcommando ondervangen met een transparantieoffensief: ‘We zullen alle opruimmanoeuvres van tevoren aankondigen zodat niemand zich verrast of bedreigd hoeft te voelen.’
Europa is in dit opzicht een rolmodel; lof daarvoor komt vanuit de VS: ‘Bij de vervuiling van de ruimte gaat het net zoals bij de vervuiling van de oceanen, iedereen kent het probleem maar niemand wil als eerste een stap doen. Daar komt nu verandering in,’ zegt Moriba Jah, ruimtevaartdeskundige aan de Universiteit van Texas in Austin. Op 26 januari belegde de universiteit een conferentie over het thema, natuurlijk alleen via Zoom.
‘Het was een signaal aan de VS dat Rusland de Amerikaanse satelliet had kunnen afschieten’
Hoe zorg je ervoor dat alle naties het eens worden over regels in de ruimte? ‘Misschien kan het alleen via shaming,’ denkt Jah. ‘Wanneer de publieke opinie milieuzondaars in de ruimte aan de schandpaal nagelt, zet dat mogelijk iets in gang.’
Voor de meeste mensen speelt het thema van verkeersregels voor het heelal niet echt. Behalve wanneer het mis dreigt te gaan. Zo ontstond er in juli enige opschudding. Rusland bracht door een manoeuvre van zijn satelliet Kosmos 2543 een Amerikaanse spionagesatelliet in het nauw. Er werd zelfs een schot afgevuurd, zij het ook in andere richting. ‘Het was een signaal aan de VS dat Rusland de Amerikaanse satelliet had kunnen afschieten,’ zegt Carsten Wiedemann van de Technische Universiteit Braunschweig, een toonaangevend expert op het gebied van verkeersmanagement in de ruimte.
Gebeurtenissen als deze onderstrepen hoe precair de situatie binnen de baan om de aarde is. Het is nog altijd een grotendeels wetteloze ruimte. Er is een aantal intentieverklaringen, maar er zijn vrijwel geen bindende regels waar iedereen zich aan houdt. Het Wilde Westen in de ruimte.
De tijd dringt om hier verandering in te brengen. ‘Voor 2025 moeten we op tal van terreinen tot samenwerking zien te komen,’ zegt Dan Oltrogge. Hij is een pionier op dit gebied en werkt voor de Space Data Association, een breed samenwerkingsverband van bedrijven die vrijwillig data en collisiewaarschuwingen met elkaar uitwisselen.
‘Eigenlijk zou elk bedrijf ervoor moeten zorgen dat het zijn eigen rommel opruimt’
Tot nog toe zijn er volgens Oltrogge nauwelijks financiële prikkels om data te delen en schroot op te ruimen, de kosten en risico’s worden afgewenteld op het geheel. ‘Eigenlijk zou elk bedrijf ervoor moeten zorgen dat het zijn eigen rommel opruimt. In dat opzicht zou er geen verschil mogen zijn tussen een raketlancering of het oktoberfeest.’
Deskundigen dringen daarom aan op een ruimtereinigingsheffing die iedere exploitant bij een lancering aan een fonds zou moeten betalen, zodat later van daaruit opruimwerkzaamheden kunnen worden gefinancierd.
Andere experts denken na over een verplichting om elke satelliet veiligheidshalve uit te rusten met een tweede voortstuwingssysteem. Indien de hoofdaandrijving uitvalt kan de hulpmotor het wrak dan terugduwen richting aarde totdat het veilig opbrandt.
Maar al die ideeën sorteren pas echt effect wanneer ze niet slechts door enkele naties of een paar bedrijven in praktijk worden gebracht, maar door iedereen in de ruimte. Maar zo ver is het nog lang niet: ‘De gezamenlijke ruimtevaart met gevoel voor verantwoordelijkheid is momenteel een puinhoop,’ waarschuwt Kai-Uwe Schrogl, directeur van het International Institute of Space Law. ‘Met deze nieuwe anarchie gaat het respect voor het heelal als staatsvrije ruimte verloren.’
Wapenwedloop
Schrogl pleit al lang voor meer samenwerking, afgelopen najaar nog als adviseur in het kader van het Duitse voorzitterschap van de EU. ‘In het voorjaar van 2021 beleggen we een conferentie met de vertegenwoordigers van de EU- en de ESA-lidstaten,’ vertelt hij. ‘Het doel is een soort van wereldwijd luchtverkeersleidingssysteem voor de ruimte, in vakjargon space traffic management genoemd. Maar uitgerekend grote ruimtevaartlanden als de VS, Rusland en China verzetten zich hiertegen.’
De waarheid is natuurlijk dat de ruimte ook het toneel is van een wapenwedloop. Degenen die daarbij betrokken zijn hebben weinig belang bij het spelen van open kaart.
Is ordening van de ruimte dan wel haalbaar? Schrogl ziet wel degelijk positieve signalen: ‘Deels functioneert de coördinatie in de ruimte al heel goed, al geldt dat niet voor alle orbitale banen. Bij de geostationaire satellieten die op een hoogte van 36.000 kilometer aanwezig zijn, houden de grootste exploitanten elkaar intensief van hun activiteiten op de hoogte.’
In 2007 schoot China – bij wijze van machtsvertoon – in zo’n lage baan een eigen weersatelliet met een ballistische raket kapot
Deze vreedzame co-existentie wordt overigens niet zozeer ingegeven door edele motieven, de exploitanten maken zich gewoon zorgen om hun investering; daarom zijn ze voorzichtig. In de lagere omloopbanen tot achthonderd kilometer hoogte zijn veel universiteiten, militairen en megaconstellaties aanwezig. Hun belangen zijn heel divers en dus gaat het er rauw aan toe. In 2007 schoot China in zo’n lage baan een eigen weersatelliet met een ballistische raket kapot. Bij wijze van machtsvertoon.
Tegelijkertijd was het een waarschuwing waarom de ruimte dringend regels en wetten nodig heeft. En een voorbeeld van hoe je beter niet met je afval kunt omgaan. In plaats van één oude satelliet cirkelen er nu duizenden brokstukken door de ruimte.
‘Een rover, lander en satelliet lopen in een baan rond Mars’, schrijft de techwebsite The Verge schertsend. Een kleine vloot onbemande ruimtevaartuigen van de Verenigde Arabische Emiraten, China en de Verenigde Staten bereikt deze maand Mars, nadat ze vorige zomer vanaf de aarde zijn gelanceerd.
De tocht naar de rode planeet is een ‘marathon van primeurs’: het is de eerste ruimtemisse van de VAE, China’s eerste onafhankelijke poging om op Mars te landen, en de eerste keer dat NASA een helikopter bij een Marsmissie inzet, schrijft The Vergein een vooruitblikkend artikel.
Een sonde van de Verenigde Arabische Emiraten – de ‘satelliet’ uit de mop – is dinsdag (9 februari) met succes in een baan rond Mars gebracht. Hierdoor maakt het land nu, als eerste Arabische natie, deel uit van de selecte groep ruimtevaartmogendheden die erin is geslaagd de vierde planeet vanaf de zon van dichtbij te bestuderen.
In de Verenigde Arabische Emiraten viert de leiding hun geslaagde missie.
Woensdag is het ook de Chinezen gelukt een sonde in een baan rond Mars te brengen, deze zal in mei of juni landen. En op 18 februari zal het Amerikaanse NASA met een robotverkenner, de rover Perseverance, voet aan de grond zetten op onze buurplaneet.
De VAE hopen dat hun missie ‘al-Amal’ (Arabisch voor ‘Hoop’) belangrijke ontdekkingen zal opleveren over de weerpatronen op Mars en als katalysator zal dienen voor de opkomende wetenschappelijke en technologische sector in het land. De Golfstaat wil door te investeren in andere sectoren minder afhankelijk zijn van olie, schrijft The Vergein een tweede artikel.
Maar de ruimtemissie dient vooral propagandadoeleinden, stelt El Paískritisch: ‘Deze absolute monarchie viert haar vijftigjarige bestaan door zich te laten gelden als ruimtemacht. (…) Het is bovenal een poging om het imago op te poetsen van een land zonder vrijheid van meningsuiting, waar immigranten in onmenselijke omstandigheden werken en waar homoseksualiteit strafbaar is.’
Missie volbracht
‘Missie volbracht’, twitterde de vicepresident van de VAE, Mohammed bin Rashid Al Maktoum op 9 februari. ‘In een baan rond de planeet komen was het meest kritische en gevaarlijke deel van onze reis naar Mars, waarbij de Hoop-sonde werd blootgesteld aan nog nooit eerder ondervonden druk’, aldus Omran Sharaf, projectleider van de missie, tegen The Verge. De sonde heeft ruim 480 miljoen kilometer afgelegd nadat ze afgelopen juli werd gelanceerd vanaf de Japanse ruimtebasis Tanegashima.
De timing van de Hoop-missie was van cruciaal belang, aldus de techwebsite. De VAE lanceerden de sonde afgelopen zomer in een krappe periode van ongeveer twee maanden, toen de aarde en Mars op één lijn stonden in hun banen rond de zon. Dat gebeurt slechts eens in de twee jaar en de ‘drie landen hebben in 2020 van die kans gebruik gemaakt, net toen de ruimte weer opdook als speelplaats voor wetenschappelijke ontdekkingen en nationalistisch vertoon van macht’, aldus The Verge.
‘De ruimte is weer opgedoken als speelplaats voor wetenschappelijke ontdekkingen en nationalistisch vertoon van macht’
Nu al-Amal met succes in een baan rond Mars is gebracht, gaat het twee jaar lang de atmosfeer en het weer op de planeet in kaart brengen. De eerste foto wordt deze week nog verwacht, meldt de Qatarese krant The Khaleej Times.
De Chinese ruimtesonde ‘Tianwen-1’ (Chinees voor ‘Zoektocht naar de Hemelse Waarheid’) vergezelde woensdagochtend al-Amal in zijn baan om de rode planeet.
The day before Chinese New Year’s Eve, #Tianwen-1, China’s first Mars probe, successfully reached the Red Planet on Wednesday around 7:52 pm where it will celebrate a unique Spring Festival, following an epic seven-month journey of 400 million kilometers. https://t.co/RCzI1qa7F9pic.twitter.com/8gcCmcXDBf
Het ruimtevaartuig is in een baan gebracht die het binnen 400 kilometer van het Marsoppervlak zal brengen. In mei zullen de lander en de rover zich losmaken van het ruimtevaartuig en een gewaagde poging wagen om te landen in Utopia Planitia, waar zich onder het oppervlak van de planeet een grote laag ijs bevindt. Als China daarin slaagt, zal het na de VS het tweede land zijn dat een rover op het oppervlak van Mars laat landen en metingen verricht, schrijft The Verge in weer een ander artikel.
De landingspoging van Tianwen-1 was oorspronkelijk gepland voor april, maar de Chinese ruimtevaartorganisatie heeft bekend gemaakt dat deze is verplaatst naar mei of juni. De landingsplaats is ongeveer 1846 kilometer verwijderd van de landingsplaats van NASA’s rover Perseverance, die volgende week zal landen, meldt The Verge – ruwweg de afstand per auto van Amsterdam naar Riga.
Met de rover Tianwen-1 op de Marsbodem en een satelliet die van bovenaf de planeet scant, wil China de distributie van het waterijs onder de grond in kaart brengen om een beter inzicht te krijgen in de geologische structuur van de planeet. Ook onderzoekt China de mogelijkheid om het waterijs te gebruiken voor bemande Marsmissies op lange termijn, aldus SpaceNews.
Ingenuity is de eerste helikopter die op een andere planeet wordt ingezet
De Amerikaanse rover Perseverance zal tijdens zijn tijd op de rode planeet een heel bijzondere techniek inzetten, schrijft The Verge: een doosvormige helikopter met de naam Ingenuity. Ingenuity zal vanaf de buik van de rover proberen op te stijgen in de ultradunne atmosfeer van Mars. Als dat lukt, is het de eerste keer dat een helikopter op een andere planeet wordt ingezet, aldus de techwebsite.
Maar ‘waarom is iedereen toch zo dang geobsedeerd met Mars?’ vraagt het tijdschrift van National Geographic zich af. ‘De belangstelling van de mens voor Mars is tijdloos. Al duizenden jaren geven we betekenis aan Mars door er onze goden aan te verbinden, en haar bewegingen en oppervlak in kaart te brengen. We hebben Mars verwerkt in onze kunst, onze liederen, onze literatuur, onze films. Sinds het begin van het ruimtetijdperk hebben we meer dan vijftig ruimtevaartuigen – technische hoogstandjes die samen miljarden dollars hebben gekost – naar Mars gelanceerd. Vele pogingen, vooral in het begin, zijn mislukt. En toch houdt onze Marsmanie aan.’
Die obsessie lijkt nog lang niet klaar. The Wall Street Journalmoedigt NASA aan om mensen naar de rode planeet te sturen in plaats van de beoogde bemande missie naar de maan. ‘Het huidige doel van de NASA is de maan, maar de maan behoort toe aan een vorige generatie van Amerikaanse pioniers. Een grotere, meer passende ambitie voor het ruimtevaartprogramma dat als eerste mensen op een ander hemellichaam liet landen, is Mars – een bestemming die de NASA al sinds haar eerste visionaire dagen nastreeft. Het is nu tijd om die droom te verwezenlijken.’
Een animatie van de landing van de rover Perseverance
NASA schat dat een bemande missie naar de maan 24,4 miljard euro zal kosten en dat de lessen die daaruit worden getrokken, kunnen worden toegepast in toekomstige ruimtereizen naar Mars. Maar de krantbenadrukt dat de maan en Mars heel verschillende omgevingen kennen. ‘Mars is een planeet met een atmosfeer, ijs, wind, weer en exploiteerbare grondstoffen’. De rode planeet ‘zou een nieuw thuis voor de mensheid kunnen worden, wat de Maan nooit zal zijn’.
‘Het is heel moeilijk om het idee dat Mars op de een of andere manier leven voor ons verbergt om zeep te helpen’
Dat is volgens National Geographic ook een van de aantrekkingskrachten van onze buurplaneet. ‘De reden waarom Mars in de populaire cultuur zo’n grote rol speelt, is misschien wel heel eenvoudig: zelfs nu ons beeld van Mars in de loop der tijd is aangescherpt, kunnen we ons nog steeds gemakkelijk voorstellen dat we daar een nieuw thuis stichten, ver weg van de aarde.’
Verlangen naar kameraadschap
De NASA-rover Perseverance gaat zelfs op zoek naar bewijs voor leven op Mars – iets wat de fantasie van de Marsfanaten nog verder prikkelt. Maar wat als de rover niets kan vinden, niet eens bewijs dat het ooit mogelijk is om mensen voor lange tijd naar de rode planeet te sturen? ‘Zullen we dan het idee van leven op Mars kunnen opgeven?’ vraagt het populair-wetenschappelijk tijdschrift zich af.
‘Waarschijnlijk niet’, zegt David Grinspoon, hoofdwetenschapper bij het Planetary Science Institute tegen NG. ‘Het is heel moeilijk om het idee dat Mars op de een of andere manier leven voor ons verbergt om zeep te helpen.’
‘Op een bepaalde manier is die koppigheid misschien wel de meest flagrante manifestatie van ons verlangen naar kameraadschap, een verlangen naar gemeenschap, een behoefte om te weten dat we niet alleen zijn in het heelal’, filosofeert NG. ‘Mensen hebben andere mensen nodig om te overleven, en misschien is dat op planetaire schaal ook wel zo.’
De landing van een Chinees ruimteschip op de achterkant van de maan begin januari betekent een doorbraak voor de ruimtevaart. China liep altijd achter op grootmachten VS en Rusland, maar zijn de rollen nu omgedraaid?
JA
De recente Chinese landing op de achterkant van de maan is meer dan alleen een wetenschappelijke doorbraak. Beijing geeft met zijn uitdijende ruimtevaartprogramma ook een sterk signaal af. ‘Dit is veel meer dan alleen een landing,’ zegt Alan Duffy, ruimtevaartdeskundige bij de Royal Institution of Australia. ‘Het bewijst hoe volwassen de Chinese ruimtevaarttechnologie is geworden.’
De geslaagde landing kwam voor veel wetenschappers als een verrassing: zij hadden verwacht dat die zou mislukken. Geen enkel land was ooit eerder op de achterkant geland. De moeilijkheid is dat die altijd van de aarde afgekeerd staat, wat direct radioverkeer onmogelijk maakt. Chinese onderzoekers wisten dit probleem echter te omzeilen door speciaal voor de communicatie met het Chang’e 4-ruimteschip en zijn verkenner een verbindingssatelliet te lanceren.
Begin deze eeuw had vrijwel niemand verwacht dat China zo snel een koppositie in de ruimte zou gaan innemen, aangezien het land nooit veel interesse in ruimtevaart toonde. Toen China in 2003 voor het eerst astronauten in een baan om de aarde bracht, deden westerse waarnemers dit af als een futiele poging om achterstand op de Verenigde Staten en Rusland in te lopen. Maar terwijl het Chinese ruimtevaartprogramma steeds groter werd, nam in de twee landen die al succesvolle programma’s hadden het enthousiasme voor ruimtevaart juist af. In de Verenigde Staten en Rusland kromp het budget, in China groeide het. Al in 2007, lang voordat het land de krantenkoppen haalde met baanbrekende prestaties in de ruimte, lanceerde het verkenningsmissies om de achterkant van de maan te onderzoeken.
En ondanks het veel kleinere budget staat het Chinese programma in veel opzichten nu al op gelijke hoogte met het Amerikaanse. Vorig jaar lanceerde China veertig ruimtemissies, ruim twee keer zoveel als in 2017. Deze verrassend snelle vooruitgang is volgens onderzoekers verklaarbaar doordat het land zich bewust richt op prestigeprojecten. Die moeten het land de status van ruimtegrootmacht bezorgen.
China benadrukt dat het met de missies louter vredelievende bedoelingen heeft. Het Pentagon is daar echter minder van overtuigd en schreef in augustus vorig jaar dat het Chinese ruimtevaartprogramma ‘een cruciale rol speelt in moderne oorlogsvoering’. En terwijl de nasa nauw samenwerkt met Rusland, heeft het Amerikaanse Congres dergelijke samenwerkings-projecten met het Chinese ruimtevaartagentschap uit angst voor spionage verboden.
De succesvolle Chinese landing is mogelijk een bedreiging voor het tanende Amerikaanse leiderschap in de ruimte, zij het niet op dezelfde manier als in 2007. ‘Dit gaat meer over prestige,’ aldus Duffy.
Washington Post | Verenigde Staten | dagblad | oplage 475.000
De grootste krant van Washington en een van ’s werelds meest toonaangevende titels.
Rick Noack is als buitenlandcorrespondent voor The Post grotendeels gevestigd in Berlijn, van waaruit hij schrijft over Australië, Nieuw-Zeeland en internationale veiligheid.
Adam Minter is columnist voor Bloomberg. Hij schreef het boek Junkyard Planet: Travels in the Billion-Dollar Trash Trade, over de miljarden-industrie van onze afvalbergen.
NEE
De landing van het Chinese Chang’e-4 ruimteschip op de achterkant van de maan is een indrukwekkende technische prestatie die laat zien dat China een grootmacht in de ruimte is geworden. Het komende decennium wil het land een ruimtestation in een baan om de aarde brengen, sondes naar Mars en Jupiter sturen en asteroïdenmissies uitzenden. Voor 2030 staat een bemande maanmissie gepland en voor halverwege deze eeuw een permanente kolonie.
De ambities van de nasa lijken daar schril bij af te steken. Sinds de laatste maanlanding van de Apollo in 1972 zijn Amerikaanse astronauten niet verder gekomen dan een baan om de aarde. Na ontmanteling van het spaceshuttleprogramma kunnen de Verenigde Staten het internationale ruimtestation ISS niet langer op eigen kracht bereiken. Nieuwe presidenten verlegden vaak hun prioriteiten, zodat de nasa dure missies, die al jaren gepland stonden, moest afbreken of herzien.
Toch gaat het in veel opzichten ook wel goed met het Amerikaanse ruimtevaartprogramma. Een jaar of twaalf geleden stelde het Congres de nasa in staat om publiek-private samenwerkingen aan te gaan. Sindsdien adviseert het overheidsagentschap private ruimtevaartbedrijven en investeert het in hun activiteiten. Elon Musks SpaceX is het bekendste, maar er zijn tientallen bedrijven in de commerciële ruimte-industrie actief. Hun specialisme varieert van de lancering van kleine satellieten tot maanverkenning. De resultaten zijn spectaculair: naar schatting van de nasa zelf kostte de ontwikkeling van de Falcon 9-raket door SpaceX maar tien procent van wat het de nasa zou hebben gekost om die te bouwen. Ook elders levert de steun van de nasa veel op. In de komende weken lanceert SpaceX een capsule die Amerikaanse astronauten naar het iss-ruimtestation kan brengen. Ten minste twee andere bedrijven hebben plannen voor een eigen, commercieel, ruimtestation. Tegelijk is de nasa de pure wetenschap niet uit het oog verloren. Er zijn vier missies naar Mars gaande en een naar Jupiter, er cirkelt een sonde om de zon en twee ruimteschepen hebben de interstellaire ruimte bereikt. Geen enkel ander land, ook China niet, kan zich hiermee meten: de wetenschappelijke en technologische knowhow ontbreekt simpelweg.
Zolang de vs de commerciële ruimtevaart blijft stimuleren en tegelijk met wetenschappelijke onderzoeksmissies steeds verder reikt, hoeft het land voorlopig niet bang te zijn om ingehaald te worden. Uiteraard heeft ook China het grote potentieel van de commerciële ruimtevaart ingezien en ontwikkelt het een eigen ruimte-industrie. Maar barst er inderdaad een nieuwe ruimterace los, dan hebben de Verenigde Staten alle kans die te winnen.
Bloomberg World View | Verenigde Staten | website | bloomberg.com
Bloombergs blog World View schrijft uitvoerig over de opkomende markten, en wordt met toonaangevende schrijvers wereldwijd erkend als autoriteit op het gebied van Rusland, India en China.
Volgens de Amerikaanse natuurkundige staan we op de drempel van een nieuwe beschaving die ons naar de sterren zal leiden – voordat het te laat is.
Keuze uit ons archief
Onlangs kwamen de Amerikaanse inlichtingendiensten met een rapport dat stelt dat het niet uit te sluiten is dat buitenaards leven een mogelijke verklaring is voor zogenaamde unidentified flying objects oftewel ufo’s. Ook Michio Kaku denkt dat er mogelijk buitenaardse wezens op aarde zijn, die ook nog eens verder ontwikkeld zijn dan wij. Maar die gaan ‘echt niet zitten rotzooien met vliegende schotels. Vliegende schotels zijn zo achterhaald. Zij transporteren zich per laser door het heelal.’
Een gloedvol betoog van deze bestseller schrijvende natuurkundige over waarom we ons universum moeten verkennen en uiteindelijk zelfs verlaten.
Van kilobytes naar petabytes, van nullen en enen naar qubits: onze toekomstmogelijkheden nemen zulke vormen aan dat de alarmbellen afgaan bij befaamde futuristen als Ray Kurzweil en Max Tegmark, en inmiddels ook bij Michio Kaku, een van de pioniers van de snaartheorie en schrijver van goedverkopende populairwetenschappelijke boeken. Kaku is een van de populairste wetenschappers ter wereld en een van de zeer weinigen die zo over wetenschap kan praten dat bijna iedereen het begrijpt.
In zijn laatste boek, The Future of Humanity, waagt hij zich aan het voorspellen van onze toekomst. Hij schetst een toekomst waarin nieuwe wetenschappelijke inzichten en technologie de mens zo machtig zullen maken dat we ons moeten herbezinnen op onze plaats in het universum. Een toekomst waarin Mars kan worden bewoond, de mens niet langer het enige intelligente leven is, onsterfelijkheid meer dan alleen een vergezochte fantasie wordt en we uiteindelijk ook zullen uitzwermen naar andere universums. Maar, zegt Michio Kaku, de eerste stap is dat we deze binnenkort onbewoonbare planeet aarde verlaten. Dan begint onze verkenningstocht.
Uw vorige boek, Physics of the Future, sprak me enorm aan. Sindsdien ben ik gefascineerd door de schaal van Kardasjov [zie onderstaand kader]. In uw nieuwe boek borduurt u daarop voort door te zeggen dat we langzaam naar een Type 1-beschaving toe bewegen. Kunt u uitleggen wat dat betekent en waarom we de aarde misschien al snel moeten verlaten als we willen overleven?
Een Type 1-beschaving is planetair, in de zin dat zo’n beschaving alle planetaire energiebronnen beheerst: al het zonlicht kan oogsten dat op de planeet valt, het weer kan aansturen. Het duurt nog zo’n honderd jaar voor we daar zijn. Het is simpel te berekenen wat de totale energieproductie van de wereld is, uitgedrukt in joules, en als je de energieproductie van een Type 1-beschaving berekent, zie je dat we rond het jaar 2100 zover zijn. Daarna komt Stella, Type 2, dan hebben we de energie van een ster. Dan spelen we met sterren. Denk aan de Federatie van Planeten in Star Trek, dat zou een Type 2-beschaving kunnen zijn. En dan heb je Type 3-beschavingen, dat is zoals in Star Wars. Elke beschaving is ongeveer tien miljard keer geavanceerder dan de vorige. Dus de energieproductie van het ene type vermenigvuldigd met tien miljard is de energieproductie van het volgende type.
Waarom is dat van belang? Omdat we op het punt staan een Type 1-beschaving te worden. Het internet is de eerste Type 1-technologie die werkelijk planetair is. Daarom is het internet zo belangrijk. Het is de eerste Type 1-technologie op aarde. Je ziet overal tot wat voor ingrijpende cultuuromslag dat leidt. Een Type 0-beschaving heeft nog de primitiviteit van de holbewoner. Wij kampen ook nog steeds met nationalisme en fundamentalisme en zo. Maar als we eenmaal het stadium van Type 1 bereiken, hebben we de meeste van die problemen opgelost. Tegen de tijd dat we bij Type 2 komen, worden we onsterfelijk. De wetenschap kent geen middel dat een beschaving van Type 2 kan vernietigen.
Schaal van Kardasjov
De astrofysicus Nicolaj Kardasjov (1932) is een Russische sterrenkundige, verbonden aan de afdeling sterrenkunde van de Russische Academie van Wetenschappen en onderdirecteur van het Russische ruimtevaartcentrum. In 1963 bestudeerde hij de extreem zware ster CTA-102 in het eerste Russische wetenschappelijk onderzoek naar buitenaards leven. Hoewel hij daar geen sluitend bewijs voor vond, ontstond bij Kardasjov de overtuiging dat ergens in het heelal beschavingen moesten bestaan die miljoenen of zelfs miljarden jaren ouder (en verder) waren dan de aardse beschaving, die vanaf de eerste mens gerekend wellicht 300.000 jaar geleden kan zijn ontstaan.
Hij ging nog een stapje verder: hij bracht die onbewezen beschavingen in een schema onder met drie types, die onderling verschillen in het niveau van energiegebruik. Het laagste niveau van beschaving, Type 1, heeft volgens deze Schaal van Kardasjov een technologisch peil ‘dat redelijk dicht in de buurt komt van de huidige stand van zaken op de planeet aarde: een energieconsumptie van vier maal 1012 Watt’. Type 2 is al een stukje verder: een beschaving ‘die in staat is alle energie voor eigen gebruik te benutten die de eigen ster uitstraalt’, en de beschaving Type 3 zou zelfs ‘beschikken over alle energie op de schaal van het eigen Melkwegstelsel’.
Om het perspectief enigszins aan te scherpen: het energieverbruik door de beschaving op de planeet aarde bereikte in 1998 een niveau van 1012 Watt, opgebouwd in drieduizend eeuwen. Dat moet dus nog flink omhoog de komende tijd, met een factor 4 zelfs, wil deze beschaving haar entree maken, op het laagste niveau, op de Schaal van Kardasjov.
Nicolaj Kardasjov kreeg vier jaar geleden, op 82-jarige leeftijd, de Demidov-prijs, ook wel beschouwd als de Russische Nobelprijs, maar dan veel ouder (uit 1832).
In uw boek ontvouwt u een verstrekkende toekomstvisie. Vol boude ideeën en technologische en wetenschappelijke hoogstandjes. Sterrenschepen die aan terravorming doen, onsterfelijkheid, een hogere beschaving. Dat is toch ook een enorme stap in het onbekende?
Inderdaad. Maar ik ben natuurkundige, dus we kunnen wel een begin maken met de kwantificering van het onbekende. Als ik sciencefiction schreef, zou ik allerlei maffe dingen bij elkaar kunnen fantaseren die de natuurwetten met voeten treden. Maar ik ben natuurkundige, ik weet wat de energieproductie is en wat er voor deze technologieën verder nodig is.
Om een van de specifieke ideeën te noemen waarover u schrijft: lasertransport. Kunt u kort uitleggen wat dat is?
Ja, hoor. Tegen het einde van deze eeuw gaan we onszelf digitaliseren. Alle gegevens over ons, onze persoonlijkheid, zelfs onze herinneringen, worden dan gedigitaliseerd. Kijk naar het Connectome Project, dat is opgestart onder president Obama, om alle neurale verbindingen in de hersenen in kaart te brengen.
Je hebt nu al een digitale voetafdruk. Al je betalingen, je Instagram-foto’s, filmpjes. Een fikse digitale voetafdruk. Maar tegen het einde van deze eeuw kan er ook een afdruk worden gemaakt van je hersenen. Zo krijg je een compositiefoto van wie je bent. Dat kunnen we digitaliseren en met een laserstraal naar de maan schieten. In een seconde ben je op de maan, in twintig minuten ben je op Mars, in een dag ben je op Pluto en in vier jaar heb je de sterren bereikt. Zonder je te hoeven bekommeren om stuwraketten, ongelukken, gewichtloosheid of kosmische straling. En vooruit, laat ik mijn nek eens uitsteken en zeggen dat het volgens mij al bestaat. Buitenaardse wezens die veel verder dan wij zijn, gaan echt niet zitten rotzooien met vliegende schotels. Vliegende schotels zijn zo achterhaald. Zij transporteren zich per laser door het heelal. Misschien loopt er vlak naast de aarde wel een lasersnelweg waarover miljarden zielen zich door de Melkweg teleporteren, en zijn wij gewoon te dom om het te zien.
Vliegende schotels zijn zo achterhaald. Het is veel geavanceerder om op een laserstraal door de ruimte te reizen
Is dat domheid? Of gewoon het feit dat we nog steeds ergens tussen 0 en 1 op de Kardasjov-schaal zitten?
Allebei. Er is sprake van een zekere domheid omdat we arrogant zijn. We denken dat we alles weten. We denken dat we buitenaards leven kunnen vinden door naar de radio te luisteren. Dat vind ik vrij dom. Als we op een primitieve beschaving stuiten, kunnen wij wel denken dat ze morse gebruiken, maar uiteindelijk zullen ze het hele elektromagnetische spectrum gebruiken. Wij gaan er in principe van uit dat buitenaardse wezens in morse seinen, dat ze hooguit van Type 1 zijn. We gaan ervan uit dat ze misschien honderd jaar verder zijn dan wij. Dat ze vliegende schotels hebben. Maar waarom? Dat is twintigste-eeuws denken. Het is veel geavanceerder om op een laserstraal door de ruimte te reizen.
Bestaan er in wetenschappelijke kringen grote bezwaren tegen de ideeën in uw boek?
Nee. Ik ben natuurkundige en heb er collega’s naar laten kijken. Geen van mijn ideeën druist tegen de natuurwetten in. Als dat wel zo was, zou ik het natuurlijk met andere wetenschappers aan de stok krijgen. Maar niets in mijn boek druist tegen de natuurwetten in. Alles wat ik beschrijf, valt binnen de natuurwetten.
Een van de dingen waar uw boek veel nadruk op legt, is de gedachte dat de macht verschuift van de overheid naar particuliere burgers. Het idee dat we het lot van de wereld in eigen hand hebben, mensen als Jeff Bezos en Elon Musk dan, al hebben die natuurlijk vele miljarden meer dan de gemiddelde burger. Maar zij zien een nieuwe tijd aanbreken, en de NASA lijkt ook overbodig te worden. Is dit het tijdperk waarin grote ondernemers het heft in handen nemen, zoals u in het boek suggereert?
Ik denk dat het hand in hand kan gaan. Toen president Obama het spaceshuttleprogramma schrapte, wist hij dat de particuliere sector in die leemte kon voorzien. De NASA is voorzichtig omdat het een bureaucratie is. Veiligheid staat daar voorop. Voor kapitalisten is veiligheid, nou ja, ook wel belangrijk, maar misschien niet de eerste zorg. Die willen dingen snel en efficiënt van de grond krijgen. De particuliere sector kan met frisse ideeën en deadlines komen waardoor dingen sneller gebeuren dan bij de NASA. En omdat de NASA een bureaucratie is, is alles daar ook een compromis. Ga maar na, toen de spoorwegen werden opgesplitst in maatschappijen voor goederenvervoer en reizigersvervoer, werden ze veel gestroomlijnder, zuiniger en efficiënter. De bureaucraten wilden één ding voor iedereen, en dat werd niets voor niemand. Zo is de bureaucratie met de spaceshuttle ontspoord.
Dus als ik het goed begrijp, zijn dat de dromers van deze wereld: Jeff Bezos, Elon Musk, Richard Branson? En nu spelen zij met de gedachte om terravorming uit te proberen op een andere planeet. Kunt u eens schetsen op welke termijn ik dat voor me moet zien?
Ten eerste zijn we nu al bezig met terravorming op aarde, dus dat gebeurt al.
Maar micro-organismen hebben geen agenda.
We kunnen het in stapjes doen. Eerst moet je met methaangas de atmosfeer een beetje opwarmen. Dan heb je zonnespiegels in de ruimte nodig om de ijskappen te laten smelten. En als je de temperatuur eenmaal zes graden kunt laten stijgen, krijg je een vliegwieleffect. Dan jaagt het zichzelf aan. Dus meer hoef je niet te doen. De planeet zes graden opwarmen. Wij warmen de aarde nu al één graad op, zonder het zelf te beseffen. Op Mars zouden we de temperatuur doelbewust met een graad of zes moeten verhogen. En dan moet je het natuurlijk nog leefbaar maken, met genetisch gemodificeerde planten die kunnen leven in een atmosfeer van kooldioxide. Die passen we genetisch zo aan dat ze op Mars kunnen overleven. Dan halen we water en raketbrandstof uit het aanwezige ijs, we ontwikkelen genetisch gemodificeerde gewassen die je daar kunt telen, we smelten de ijskappen. Over zo’n honderd jaar kunnen we daarmee beginnen. Niemand zegt dat we dat nu al kunnen doen, maar in de volgende eeuw, als we eenmaal een kolonie op Mars hebben, kunnen we ermee beginnen.
Dit is een heel serieus idee dat weerklank begint te vinden. Het vooruitzicht dat we de aarde gaan verlaten zou waarschijnlijk nogal wat angst veroorzaken onder de meer dan zeven miljard mensen die haar nu bevolken. U lijkt onder de indruk te verkeren dat we tussen twee ijstijden in zitten. Sommige sceptici zouden zeggen dat verhuizen naar een andere planeet in feite neerkomt op het verlaten van de aarde, maar dat we iets moeten doen omdat de aarde uitgeput raakt. Wat zegt u tegen die critici?
Volgens mij slaan ze allemaal de plank mis. Niemand zegt dat we de aarde moeten verlaten om naar Mars te gaan. Dat gaat niet gebeuren. Er zijn te veel mensen op aarde en Mars is heel ver weg. Het is alleen iets om op terug te vallen. Maar mensen zien het helemaal verkeerd. We moeten de opwarming van de aarde bestrijden en niet denken dat we kunnen vluchten door naar Mars te gaan.
U stelt veel vertrouwen in de vierde golf van technologie en wetenschap, die volgens u tot een nieuwe welvaartsrevolutie zal leiden. Maar de aarde verlaten en Mars bewoonbaar maken zal ook weer tot hoogmoed en egoïsme leiden, die we moeten beteugelen. Is er een soort verdrag nodig?
Ik denk dat we verdragen nodig hebben. Kijk naar het Ruimteverdrag van 1967. Dat voorziet niet in de mogelijkheid dat particulieren een stuk van de maan claimen. Toch is dat nu mogelijk. Als ik in 1967 tegen je had gezegd dat ooit een particulier zijn eigen maanraket zou bouwen om een vlag op de maan te planten en dat te claimen, had je me voor gek verklaard. Maar nu is het zover. Daarom zaten vorige maand miljoenen mensen naar die beelden te kijken. Omdat het een maanraket was. En hoeveel heeft die raket de belastingbetaler gekost? Niets. Geen cent. Dat had niemand in 1967 kunnen denken. Daarom heb je nieuwe verdragen nodig, want je weet nu al dat China naar de maan gaat. China heeft al gezegd dat het zijn vlag op de maan gaat planten. We hebben verdragen nodig, want particuliere ondernemers zullen hoe dan ook naar de maan gaan. Het kost niet zoveel om naar de maan te gaan. In de toekomst zullen de mensen op huwelijksreis gaan naar de maan. Honeymoon op de maan, een toeristische attractie.
De exploitatie van al die nieuwe technologie zal volgens u een heel nieuw tijdperk van ontdekkingen inleiden. Een van de hoogleraren die u in uw boek aanhaalt, doet een fascinerend uitspraak waar ik u graag eens over wil horen. Ze zegt: ‘We hebben nog steeds geen kopieën van ons zonnestelsel gevonden, we hebben zelfs zoveel vreemde resultaten dat de astronomen te weinig theorieën hebben om ze te kunnen verklaren. Hoe meer we vinden, hoe minder we ervan begrijpen. Het is één grote puinhoop.’ Kunt u dat alstublieft wat nader uitleggen?
Op de lagere school leerden wij nog dat alles netjes en overzichtelijk was. Dat ons zonnestelsel bestond uit rotsachtige planeten zoals de aarde en Mars, uit gasreuzen zoals Saturnus, en uit kometen. Alles was heel simpel. Alle planeten cirkelden in een baan om de zon en alles was pais en vree. Van dat hele idee is niets meer over. Waarom? Omdat er zonder zo’n mooie cirkelende baan om de zon geen leven mogelijk is. Leven is in het heelal heel zeldzaam. Er is rust en een gematigde omgeving nodig om het ontstaan van leven mogelijk te maken. Het is een ruwe bedoening in het heelal, hemellichamen beschrijven grillige banen, planeten botsen de hele tijd op elkaar. Wij zijn de uitzondering. Waarom? Hier is leven. Leven op een planeet is enorm moeilijk. Dat vereist een stabiele, rustige omgeving. Miljarden jaren van stabiliteit. Maar in het heelal vindt om de zoveel duizend jaar weer ergens een ramp plaats. Waarin verschilt de aarde dan zo van alle andere zonnestelsels die we zien? Dat hier leven is. DNA kan alleen onder heel strikte voorwaarden ontstaan. Als kinderen bijvoorbeeld leren dat het heelal heel oud is, vragen ze: ‘Waarom is het heelal zo oud?’ De meeste mensen staan dan met de mond vol tanden, hè. Maar de reden dat het heelal zo oud is, is dat het zo lang heeft geduurd om DNA van de grond te krijgen. Vlak na de oerknal was er geen DNA, het heeft ongeveer 13 miljard jaar geduurd om in deze sector van het melkwegstelsel DNA van de grond te krijgen.
De dinosauriërs hadden geen ruimtevaartprogramma. Daarom zijn zij er nu niet meer
Maar het feit dat wij hier zijn ontstaan en het al zo lang volhouden is toch vreemd? Past uw multiversumtheorie wel in dat idee?
Ja, dat is de oplossing voor het probleem van de fijnafstemming. Het leek wel of het universum wist dat wij eraan kwamen. Alle krachten in het heelal waren precies goed afgestemd om leven op aarde mogelijk te maken. Als de kracht van kernfusie sterker was geweest, zou de zon miljarden jaren geleden al zijn opgebrand. Als die zwakker was geweest, zou de zon nooit ontbrand zijn. Dus de kernkracht is precies goed voor het produceren van zonlicht, wat heel zeldzaam is. Zo kun je een heel lijstje afgaan van allerlei toevalligheden. Dus ofwel God bestaat of het is één groot dobbelspel.
Kunt u het idee van een multiversum kort uitleggen?
Het heelal is een zeepbel. Wij leven in het vlies van die bubbel en die is aan het groeien. Dat is de oerknaltheorie. Nu geloven wij in een heel bubbelbad, tal van universums die rondzweven en soms tegen elkaar botsen, dat is de oerknal. Dus wat is er gebeurd voor Genesis 1:1, toen God zei dat er licht was? Wat gebeurde er daarvoor? Vlak daarvoor zijn universums op elkaar gebotst. En op een dag gaan we met behulp van zwaartekrachtgolfdetectoren babyfoto’s van het heelal maken. Ik denk dat we over een paar jaar foto’s hebben van het heelal in de babyfase. Dan zien we het heelal uit de baarmoeder komen, en misschien zien we ook de navelstreng die ons babyuniversum dan nog verbindt met een moederuniversum.
Daarover zegt u: ‘De natuurwet is een doodvonnis voor al het intelligente leven.’ Dus uiteindelijk, over vele triljoenen jaren, zal het universum uitsterven. Bedoelt u dat die zeepbellen op den duur uiteen zullen spatten en plaatsmaken voor nieuwe zeepbellen?
Nou, uiteenspatten kunnen ze niet, want dat druist in tegen de theorie van Einstein, maar ze worden steeds groter en groter en kouder en kouder. En als die expansie zich eeuwig voortzet vriezen we uiteindelijk allemaal dood. Dat wordt de Big Freeze genoemd. Dat staat nog niet vast, want het proces kan ook worden omgekeerd, maar op dit moment lijkt het universum te versnellen. Het loopt gierend uit de klauw. Het universum is op hol geslagen.
Dan rijst natuurlijk de gedachte dat we dit universum moeten verlaten, vandaar uw hoofdstukken over interstellaire ruimtevaart. U zegt dat die mogelijk wordt als we gebruik kunnen maken van Planck-energie. Kunt u een idee geven van wat dat is en wat je daaraan hebt?
Planck-energie is de ultieme energie. Tien tot de negentiende macht elektronvolt. Een biljard keer zo krachtig als de Hadron Collider. Bij zo veel energie wordt de stabiliteit van de ruimte aangetast. Als je water verhit, gaat het toch uiteindelijk koken? Als je lege ruimte verhit, begint die ook te koken. Dan vormen zich luchtbellen en die bellen zijn universums. De meeste daarvan springen weer terug in het vacuüm en verdwijnen voorgoed, maar sommige blijven uitdijen, en dat is ons universum. Waarschijnlijk is ons universum zo begonnen. Maar op een dag wordt ons universum zo groot en koud dat er niets meer kan leven, en wij fysici hebben veel artikelen geschreven over hoe er leven kan blijven bestaan als het universum echt heel, heel koud wordt. Als deze uitdijing doorgaat, zal uiteindelijk al het leven op aarde sterven. Ik vind: als het universum gaat sterven, moeten wij het universum verlaten.
U sprak heel toepasselijk van een dobbelspel. Hoeveel kans geeft u ons dat we de komende honderd jaar in onze huidige staat overleven?
99,9 procent van al het leven op aarde is al uitgestorven. Uitsterven is de norm. Wij denken dat Moeder Natuur warm en knuffelbaar is, maar de natuur kan net zo goed wreed en onverschillig zijn. Het kan de natuur niet schelen of wij een voetnoot in de geschiedenis van het leven worden. Maar ik denk dat wij verschillen van de 99,9 procent die is uitgestorven. De dinosauriërs hadden geen ruimtevaartprogramma. Daarom zijn zij er nu niet meer. Ze horen bij de 99,9 procent. Toen hier een meteoor insloeg, hadden zij geen idee wat te doen. Wij hebben een ruimtevaartprogramma, wij kunnen onze maatregelen nemen.
Toen bijna honderd jaar geleden de kwantumfysica werd ontdekt, druiste dat in tegen de logica van het wereldbeeld dat natuurkundigen tot dan toe hadden. Denk u dat er weer zoiets kan worden ontdekt, een nieuw soort energie of een aspect van het heelal waardoor we ineens dingen zien waar we nu blind voor zijn?
Ik denk niet dat we fundamenteel nieuwe dingen gaan ontdekken. Als zich nog opzienbarende en verbluffende nieuwe ontwikkelingen voordoen, zal dat eerder op het vlak van de techniek dan de natuurkunde zijn. We begrijpen namelijk redelijk goed hoe het heelal natuurkundig in elkaar zit, van protonen tot de oerknal. Van het binnenste van een proton tot de uiterste randen van het universum. Dus daar verwachten we niet echt verrassingen meer van, tenzij we natuurlijk in een proton kunnen doordringen naar wormgaten of zoiets, of naar dingen buiten ons universum zoals de hyperruimte. Maar in de techniek, ja, op dat vlak kun je nog allerlei opzienbarende vernieuwingen verwachten, en ook op het gebied van bio-engineering.
Deze website gebruikt cookies. Door de site te gebruiken gaan we er vanuit dat je ze accepteert. OK
Manage consent
Over onze cookies
Deze website gebruiks cookies die de gebruikservaring verbeteren. De cookies die we als noodzakelijk categoriseren worden opgeslagen door je browser en zijn essentiëel voor een goede werking van de basisfuncties van deze website. We gebruiken ook third-party cookies die ons helpen te analyseren hoe deze website gebruikt wordt. Deze cookies kunnen ook voor marketingdoeleinden worden gebruikt. Ze worden alleen door je browser opgeslagen als je daar toestemming voor geeft.
Onze noodzakelijke cookies zijn essentiëel voor het goed functioneren van deze website. De basisfuncties en beveiliging van deze website zijn hiervan afhankelijk. Deze cookies slaan geen persoonlijke informatie op.
