In Oeganda heeft een op de drie vrouwen die actief is als sekswerker hiv, aldus Africanews. In de gehele bevolking ligt het percentage dat geïnfecteerd is met het virus op 5 procent – een grote verbetering ten opzichte van dertig jaar geleden toen dat nog 30 procent was.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
In de sloppenwijken van Kampala ‘doet één vrouw er alles aan om de situatie te verbeteren’, schrijft de pan-Afrikaanse nieuwssite over Deborah Nakatudde. Nakatudde is een voormalig sekswerker die al op vijftienjarige leeftijd in het vak terechtkwam nadat haar ouders overleden.
Ze woont en werkt in Bwaise, een van de grootste sloppenwijken in Kampala. In 2008 koos een organisatie voor seksuele en reproductieve gezondheid haar als peer educator voor vrouwen in de sloppenwijk. Maar na de sluiting van het project voelde Nakatudde dat er een dringende behoefte was om het werk voort te zetten. Ze startte haar eigen organisatie, Saving Lives Under Marginalisation (SLUM), die campagnes voert tegen seksueel overdraagbare aandoeningen onder sekswerkers in de sloppenwijken van Kampala.
Nakatudde werkt samen met openbare gezondheidsinstellingen in Kampala om hiv-testen en -behandelingen voor sekswerkers mogelijk te maken. Haar stichting licht ook sekswerkers voor in sloppenwijken over preventiemethoden, zoals condoomgebruik of pre-expositie profylaxemedicatie (PrEP). Volgens Nakatudde bereikt ze elk jaar meer dan driehonderdvijftig sekswerkers met haar preventieboodschappen.
Vóór de revolutie van 1979 was sekswerk in Iran toegestaan, nu staat er in sommige gevallen de doodstraf op. Toch is het sekstoerisme naar het islamitische land booming. ‘Mannen uit Dubai en Koeweit komen naar Iran voor de prostituees, die vanwege de economische crisis voor een schijntje te krijgen zijn.’
Hoe gingen de islamitische revolutionairen om met prostitutie en sekswerkers in Iran? En hoe zit het vandaag de dag met sekswerk in het land? Deze vragen probeert de Iraanse journalist Nasrin Bassiri te beantwoorden in een artikel voor de site Qantara, een initiatief dat is bedoeld om in dialoog te treden met de islamitische wereld. De site wordt gemaakt door Deutsche Welle, geadviseerd door het Goethe-Institut en het Duitse Instituut voor Buitenlandse Culturele Betrekkingen en betaald door het Duitse ministerie van Buitenlandse Zaken.
Op 30 januari 1979, zo’n twee weken voordat Ayatollah Khomeini in Iran aan de macht kwam en de revolutie in Iran in volle gang was marcheerden moslimfanaten Shahr-e No, de rosse buurt van Teheran, binnen. Aanvankelijk werd de groep woedende fanatici tegengehouden door soldaten van de sjah. Maar, zoals het Iraanse dagblad Ettelaat de volgende dag schreef: ‘Sommigen slaagden erin het district binnen te komen ondanks de inspanningen van de veiligheidstroepen. Ze staken winkels en huizen in brand. Als gevolg hiervan werden enkele mensen gedood en raakten velen gewond.’ De krant voegde eraan toe dat ‘sommigen opstonden tegen de indringers omdat de prostituees juist slachtoffers waren die bescherming nodig hadden’.
Vierentwintig uur later noemde de liberale ayatollah Taleghani de aanval op Shahr-e No ‘een daad van onrecht’, want de vrouwen waren ‘slachtoffers van de corrupte dictatuur, die afhankelijk was van buitenlandse mogendheden’. In de toekomst moesten ze zich veilig kunnen voelen, zei Taleghani. ‘Ze moeten eindelijk de menselijke waardigheid krijgen die ze verdienen.’ De ayatollah vermoedde dat de regering achter de bestorming van de rosse buurt zat: ‘Wat we moeten uitzoeken is waarom onze nietsvermoedende moslimbroeders zijn aangevuurd om het district te bestormen.’
Een paar maanden na de revolutie meldde Aligholi Foadzi, commandant van het revolutionaire comité dat verantwoordelijk was voor de bestorming, dat er destijds behalve vierhonderd vrouwen en hun kinderen ook zo’n negenduizend mannen in de buurt woonden die werkten in winkels en cafés of als particuliere bewakers in dienst waren bij hoerenmadammen.’
Seksualiteit en islam
Volgens de islam is monogamie een heilige plicht voor moslimvrouwen. Een mannelijke soenniet mag met vier vrouwen trouwen, terwijl sjiitische mannen [Iraanse moslims zijn overwegend sjiieten] ook met talloze andere vrouwen mogen trouwen in zogenoemde ‘tijdelijke huwelijken’. Bij het aangaan van een tijdelijk huwelijk bepalen de betrokken partners vooraf de duur ervan, die kan variëren van enkele minuten tot 99 jaar, waarbij ze een vast geldbedrag overeenkomen waarop de vrouw recht heeft. Anders dan in een regulier huwelijk heeft zij dan geen recht op verdere ondersteuning.
Voor jonge en moderne mensen in Iran, vooral voor vrouwen, klinkt dit ideaal. Ze kunnen bij hun minnaars wonen zonder lastiggevallen te worden door morele voogden en kunnen zonder hun toestemming scheiden als ze dat willen. Ze kunnen liefhebben en bemind worden zonder beschouwd te worden als tweederangsburgers ten gevolge van discriminerende wetgeving.
Voor traditionalisten daarentegen betekent een tijdelijk huwelijk dat een welgestelde man, zelfs als hij getrouwd is, gebruik kan maken van de diensten van een of meer vrouwen die hun brood verdienen met sekswerk. Deze laatsten ontvangen een eenmalige vergoeding voor hun diensten.
Meestal zijn Iraanse sekswerkers afkomstig uit lagere sociale klassen en handelen ze uit noodzaak
De redenen waarom vrouwen in de prostitutie terechtkomen, zijn talrijk en divers. Meestal zijn ze afkomstig uit lagere sociale klassen en handelen ze uit noodzaak, of ze het nou doen om schoolboeken te kunnen kopen voor hun kinderen of om een paar maanden zorgeloos te kunnen leven.
Er zijn geen officiële statistieken over het aantal sekswerkers in Iran. Het online portaal Eghtesaad24 schatte in april 2021 dat er ‘enkele miljoenen’ Iraanse vrouwen actief zijn als prostituee: op straat, via online advertenties of via bureaus.
Volgens nieuwssite Rouydad24 is de gemiddelde leeftijd van deze vrouwen de afgelopen acht jaar gedaald van twintig jaar naar ‘twaalf tot achttien jaar’. Vanwege de erbarmelijke economische situatie in Iran, aldus Eghtesaad24, bieden ook getrouwde vrouwen vaker seksuele diensten aan, met toestemming van hun echtgenoot, om het gezin te onderhouden.
In december 2019 maakte persbureau Rokna een item over vrouwen die op de Beheshte Zahra-begraafplaats in Teheran seks aanboden in ruil voor een broodje falafel. Ze zouden klanten naar een ‘graf’ begeleiden en hen daar van dienst zijn. Vorig jaar berichtte Didar News over vrouwen die zo wanhopig waren dat ze hun lichaam verkochten voor 50.000 of zelfs 20.000 rial, respectievelijk 1 euro en 41 cent.
Op sommige plaatsen in Iran bestaan door de staat gerunde huizen voor berooide vrouwen, die bekendstaan als ‘kuisheidshuizen’, naar een idee dat oorspronkelijk werd geopperd door de Raad voor de Islamitische Gemeenschap van de heilige stad Qom. Op die plekken zouden gescheiden of alleenstaande vrouwen of weduwen met mannen kunnen worden samengebracht om ‘tijdelijke huwelijken’ met hen aan te gaan. Het idee werd uiteindelijk verworpen, maar sommige van deze huizen bestaan nog steeds. Een ervan bevindt zich in de exclusieve wijk Zaferanieh in het noorden van Teheran.
Doodstraf
In Iran kan voor prostitutie de doodstraf worden opgelegd als de vrouw in kwestie getrouwd is. In dergelijke gevallen kan ook de klant worden geëxecuteerd. Maar ondanks deze gevaren bloeit de sekshandel in de straten van de grote steden, vooral in Teheran en de twee belangrijkste bedevaartsteden Mashad en Qom.
Dubai, Koeweit, de Verenigde Arabische Emiraten en Irak hebben allemaal stabiele valuta en daarom maken veel sjiitische mannen uit deze landen pelgrimstochten naar Iran, genietend van het prachtige landschap, de bezienswaardigheden en de vrouwen, die voor een schijntje te krijgen zijn vanwege internationale sancties en de economische crisis.
In veel landen dragen sekswerkers onderscheidende kleding zodat ze opvallen en makkelijker herkend kunnen worden door potentiële klanten. In Iran wordt dat bemoeilijkt door de islamitische kledingvoorschriften. Anders dan in Europa zijn sekswerkers in Iran niet in specifieke buurten te vinden, maar overal, in elke straat: zo kan elke vrouw die langs de kant van de weg op een taxi wacht, abusievelijk worden aangezien voor een prostituee.
Bijgevolg zullen chic geklede mannen die in luxeauto’s rijden op de rem trappen voor mooie en verzorgde vrouwen. Oudere, Zuid-Koreaanse auto’s zullen stoppen voor vrouwen, toeterend en met schreeuwende inzittenden. Als de vrouw geen interesse toont en wegloopt, zal de bestuurder soms de auto in zijn achteruit zetten en haar volgen. Het is dus niet verwonderlijk dat veel Iraanse vrouwen zich onveilig voelen als ze alleen op pad zijn.
Een bureau publiceert profielen van vrouwen die bereid zijn een tijdelijk huwelijk aan te gaan voor ‘een sessie’
Veel mannen proberen de hoge werkloosheid onder jonge Iraanse vrouwen uit te buiten door advertenties te plaatsen voor vacatures waaruit blijkt dat ze uit zijn op seksuele diensten. Anderen proberen het door aanlokkelijke huisvesting aan te bieden.
Een voorbeeld van zo’n vacature: ‘Wij zoeken een knappe, alleenstaande vrouw tot en met zeventwintig jaar voor de functie van secretaresse. Flexibele werktijden. Inzet in het weekend wordt verwacht.’
Op een site voor mensen op zoek naar woonruimte zoekt een man een vrouwelijke huisgenoot tussen de vijfentwintig en vijfendertig jaar; ze hoeft slechts het equivalent van 3 euro per maand bij te dragen om zijn appartement van 130 vierkante meter te mogen delen.
Een ander zoekt een hulp in de huishouding die ook voor de kinderen kan zorgen. Hij zoekt een vrouw tot veertig jaar. Ze moet bereid zijn om een tijdelijk huwelijk aan te gaan met de vader van het gezin, aldus de advertentie.
Een bureau voor tijdelijke huwelijken publiceert profielen en korte samples met stemmen van vrouwen die bereid zijn een tijdelijk huwelijk aan te gaan voor ‘een sessie’. De profielen vermelden het ‘bruidsgeld’ dat verschuldigd is voor één sessie en andere informatie over de vrouwen. Zo zijn testresultaten over besmettelijke soa’s beschikbaar en ook de lengte en het gewicht van de vrouwen zijn ‘vooraf gecheckt’.
Een profiel kan er dan zo uitzien: ‘Naam T., leeftijd 49, uit Teheran. Lengte 1,65, gewicht 64, huidskleur licht, oogkleur bruin. Plek voor ontmoeting beschikbaar, bruidsgeld per sessie 1.500.000 rials [ongeveer 30 euro]. Seks met volledige penetratie. Over mij: ruimdenkend en liefdevol.’
Sekswerkers in het mekka van het sekstoerisme vrezen voor hun bestaan nu hun klandizie is weggevallen door corona. Recht op steun hebben ze niet: hun beroep wordt niet erkend.
Nijchara Lalun heeft haar lippen vuurrood gestift, haar wenkbrauwen zorgvuldig bijgewerkt en haar paarlen oorbellen uit de la gehaald. Het is vrijdagavond in de rosse buurt van Bangkok en Nijchara hoopt op klanten. Normaliter zou dat zo aan het begin van het weekend geen enkel probleem zijn in de Soi Cowboy, de beruchte dwarsstraat waar de neonlichten van de gogo-bars zich aaneenrijgen. Maar de gevolgen van de coronapandemie hebben ook een zware impact op de branche die voorheen in Thailand als uitermate crisisbestendig werd gezien: het sekstoerisme.
Nijchera zit op een kruk voor de ingang van haar vaste bar. Naast haar zit of staat zeker nog een tiental andere dames in strak zittende kleding op gasten te wachten – tot nu toe zonder resultaat. Een al wat oudere, Europees uitziende man wandelt door de verder uitgestorven straat. Nijchara wenkt hem. De man glimlacht en loopt door. ‘Het is moeilijk geworden om hier nog geld te verdienen,’ zegt ze, ‘sinds de grenzen dicht zijn kunnen we nauwelijks nog rondkomen van ons werk’.
Sinds eind maart laat Thailand vanwege de coronapandemie vrijwel geen toeristen meer toe. Het Zuidoost-Aziatische land is er op die manier in geslaagd het aantal nieuwe covid-19-infecties tot vrijwel nul terug te dringen. Maar de prijs hiervoor is hoog: het wegvallen van het toerisme, dat in het verleden goed was voor zo’n 20 procent van de Thaise economie, heeft geleid tot een zware recessie.
De sekswerkers – vrouwen en mannen – zijn daardoor bijzonder hard getroffen. Op hulp van de overheid hoeven zij niet te rekenen, want hun beroep is illegaal. Als gevolg van de desastreuze situatie ontstaat er nieuw protest tegen oude wetten.
Paradox
Al decennia leeft Thailand met een paradoxale situatie: in bepaalde wijken van Bangkok en in de strandmetropool Pattaya oefenen de gogo-bars en de als massagesalon aangeduide bordelen openlijk hun activiteiten uit. Zij hebben Thailand als toonaangevende bestemming voor sekstoerisme op de kaart gezet.
Circa 300.000 mensen leven in Thailand van sekswerk, schatten maatschappelijk werkers en hulporganisaties. Met elkaar zouden ze na Bangkok de grootste stad van Thailand vormen. Maar deze nog voor kort bloeiende bedrijfstak is officieel een misdrijf: in het land dat zichzelf het land van de glimlach noemt, gelden voor prostitutie gevangenisstraffen die kunnen oplopen tot twee jaar.
Nijchara bracht het grootste deel van haar werkzame leven door in de wetenschap dat haar werk eigenlijk verboden is. Ze is vijftig en werkt al bijna twintig jaar in de seksbusiness. Daarmee is zij een van de oudst gedienden in de Soi Cowboy.
‘Nu krijg ik op veel dagen helemaal geen bezoek; alleen wat lokale klanten en Japanse expats komen mondjesmaat langs’
Ze heeft al heel wat crises meegemaakt: een tsunami in het zuiden, hevige overstromingen in Bangkok, bezettingen van vliegvelden en militaire coups hadden altijd hun uitwerking op het toerisme. ‘Maar zo hard als nu zijn we nog nooit geraakt,’ vertelt Nijchara. Om haar hals draagt ze een ketting met een Boeddhahangertje – van oudsher een mascotte ter bescherming van zijn eigenaar. Haar klandizie is teruggelopen met circa 70 procent. ‘Nu krijg ik op veel dagen helemaal geen bezoek; alleen wat lokale klanten en Japanse expats komen mondjesmaat langs.’
Momenteel komt Nijchara op een inkomen van omgerekend ongeveer 600 frank (circa 550 euro) – met inbegrip van een klein salaris als serveerster. Er zijn ongetwijfeld banen waarmee je in Bangkok nog minder verdient. Maar Nijchara kan er niet van rondkomen. Ze ondersteunt haar dochter die studeert. Haar moeder heeft veel zorg nodig en bovendien moet ze elk maand een lening afbetalen.
Op het hoogtepunt van de crisis heeft ze daarom nieuwe inkomsten aangeboord: via Facebook verkoopt ze zelfgemaakte chilipasta. De opbrengst houdt tot nog toe niet over. Toch prijst Nijchara zich gelukkig dat ze momenteel überhaupt geld verdient. Ze weet dat velen duidelijk slechter af zijn.
Surang Janyam maakt als maatschappelijk werkster de crisis van de sekswerkers van heel dichtbij mee. Zij geeft leiding aan hulporganisatie Swing die sinds 2004 mensen helpt die hun brood verdienen met seks. Haar kantoor ligt midden in de uitgaanswijk Patpong, een van de centra van Bangkoks seksindustrie.
Maar op de plekken waar het altijd zo druk was, is het stil geworden. In de go-go-bars die nog open zijn, rijgen de lege barkrukken zich aaneen. Bij de buren hangen aan neergelaten jaloezieën briefjes met het opschrift ‘tot nader order gesloten’. Wat gebeurt er wanneer er niet snel verandering in deze situatie komt? Surang windt er geen doekjes om: ‘Mensen zullen doodgaan’, zegt ze, ‘wat anders, als het onvoldoende is om te overleven?’
Verlopen visum
Grote zorgen maakt Surang zich om de buitenlandse sekswerksters. Hun situatie is bijzonder precair. In de kuststad Pattaya waar de seksbusiness tijdens de Vietnamoorlog dankzij ontspanning zoekende Amerikaanse soldaten een massafenomeen werd, is bij sommige etablissementen al het personeel afkomstig uit het nabije Cambodja.
Terwijl de bars die vroeger als bordelen dienstdeden gesloten zijn, slaapt het personeel nu op de zolder. Anderen zijn dakloos geworden en zoeken hun toevlucht in tempels. ‘De vrouwen hebben vaak niet eens meer genoeg geld voor rijst en olie,’ vertelt Surang, ‘we krijgen vrijwel iedere week noodkreten om hulp’. Terug naar hun eigen land kunnen zij momenteel niet: de grenzen zijn dicht, bovendien hebben veel van hen een verlopen visum – en vrezen daarom problemen met de Thaise autoriteiten.
Het grootste deel van de sekswerkers staat met lege handen omdat de staat hun beroep niet erkent
Hoewel de regering van premier Prayuth Chan-ocha hulp aan werknemers in de informele sector heeft toegezegd – om de gevolgen van de coronacrisis te verlichten betaalde de regering een half jaar lang maandelijks een toelage van omgerekend ongeveer 150 frank (circa 140 euro) uit aan miljoenen mensen –, stond het grootste deel van de sekswerkers met lege handen omdat de staat hun beroep niet erkent. ‘De regering heeft niets voor hen gedaan,’ zegt Surang.
Activisten willen de brede protesten tegen de regering in Bangkok nu gebruiken om aandacht te vragen voor hun problemen. Bij een manifestatie die voortvloeide uit de in juli op gang gekomen protestgolf van voorstanders van democratische hervormingen, marcheerden zij begin november in dichte rijen naar Patpong over een anders druk bereden weg. De demonstranten droegen metersbrede spandoeken met zich mee waarop zij het homohuwelijk en transgenderrechten eisten – ook legalise seks worker viel in grote letters te lezen.
‘We willen een eind aan onderdrukking door de staat, ook voor sekswerkers’
De Thaise organisatie van sekswerkers Empower Foundation heeft zich openlijk solidair verklaard met de anti-regeringsprotesten die onder meer ontbinding van het door het leger gedomineerde parlement en een nieuwe grondwet verlangen. ‘We willen een eind aan onderdrukking door de staat’, laat de organisatie weten,‘dat geldt ook voor sekswerkers.’ De organisatie zamelt momenteel handtekeningen in voor een petitie voor decriminalisering van de branche – en hoopt zodoende een maatschappelijke verandering op gang te brengen.
Ook Surang Janyam steunt de petitie. ‘De wetten die prostitutie moeten tegengaan hebben in Thailand heel duidelijk niet gewerkt,’ zegt ze. In plaats van de mensen tegen de negatieve gevolgen van het werk te beschermen, hebben ze hen in de illegaliteit gedreven en rechteloos gemaakt. ‘Criminalisering speelt alleen gehaaide zakenlieden in de kaart die uit zijn op uitbuiting van sekswerkers.’
Economisch perspectief
Surang verlangt daarom dezelfde werknemersrechten als in andere branches en pleit voor een echt nieuwe benadering van het thema: ‘Mensen kiezen voor sekswerk omdat ze het economisch moeilijk hebben,’ zegt ze. Om daar verandering in te brengen moet de regering zorgen voor een beter economisch perspectief.
‘Criminalisering speelt alleen gehaaide zakenlieden in de kaart die uit zijn op uitbuiting van sekswerkers’
Maar dat is tot nog toe ver weg. De Aziatische Ontwikkelingsbank voorspelt voor Thailand voor dit jaar een economische krimp van 8 procent. Daarmee zou de economische crisis het land zwaarder treffen dan welk land in Zuidoost-Azië ook.
Het gebrek aan uitzicht op een spoedige verbetering drukt ook de stemming in Bangkoks partystraat Soi Cowboy. Nijchara Lalun zegt dat ze altijd hield van de uitgelatenheid en de vrolijkheid in haar werk hier. ‘Ik hoop dat die onbezorgdheid ooit weer terugkomt,’ zegt ze. ‘Maar we weten heel goed: dat gaat nog een hele tijd duren.’
Deze website gebruikt cookies. Door de site te gebruiken gaan we er vanuit dat je ze accepteert. OK
Manage consent
Over onze cookies
Deze website gebruiks cookies die de gebruikservaring verbeteren. De cookies die we als noodzakelijk categoriseren worden opgeslagen door je browser en zijn essentiëel voor een goede werking van de basisfuncties van deze website. We gebruiken ook third-party cookies die ons helpen te analyseren hoe deze website gebruikt wordt. Deze cookies kunnen ook voor marketingdoeleinden worden gebruikt. Ze worden alleen door je browser opgeslagen als je daar toestemming voor geeft.
Onze noodzakelijke cookies zijn essentiëel voor het goed functioneren van deze website. De basisfuncties en beveiliging van deze website zijn hiervan afhankelijk. Deze cookies slaan geen persoonlijke informatie op.
