De Turken kunnen in november voor de tweede keer dit jaar naar de stembus. De uitslag van de verkiezingen in juni beviel de president niet.
Op 21 augustus kondigde president Tayyip Erdogan aan dat Turkije op 1 november weer naar de stembus gaat voor nieuwe verkiezingen die een nieuw parlement moeten opleveren. Hier heeft Erdogan naar verluidt sinds de vorige verkiezingen van 7 juni al naar uitgekeken. Op die dag verloor zijn partij, de Partij voor Gerechtigheid en Ontwikkeling (AKP), na dertien jaar haar meerderheid in het parlement. Voor veel Turken was het duidelijk dat het electoraat zich had uitgesproken voor een coalitieregering. Maar voor Erdogan en zijn getrouwen betekende de uitkomst dat de kiezers een ernstige vergissing hadden begaan die zo snel mogelijk moest worden rechtgezet.
Die ‘vergissing’ betrof natuurlijk de enorme daling van AKP-stemmen: van 50 procent in 2011 naar 41 procent deze zomer. In regeringsgezinde media betoogden commentatoren dat dit een ‘onbedoeld’ resultaat was. Het electoraat had de AKP ‘een waarschuwing’ willen geven vanwege de vele schandalen, maar was hierin iets te ver doorgeschoten. De ochtend na de verkiezingen hadden de kiezers al spijt dat ze ervoor hadden gezorgd dat de AKP tot ieders treurnis haar absolute macht had verloren. Om die reden kon deze misstand alleen maar worden rechtgezet door nieuwe verkiezingen uit te schrijven.
Volgens Erdogan en zijn getrouwen hebben de kiezers een vergissing gemaakt
Deze visie binnen het kamp van Erdogan en de starheid van de tweede oppositiepartij, de Partij van de Nationa- listische Beweging (MHP), zijn vooral debet aan de mislukte pogingen om in de afgelopen maanden een coalitieregering te vormen. Het gerucht ging dat premier Ahmet Davutoglu en andere gematigden binnen de AKP vanwege de sombere politieke en economische vooruitzichten een coalitie wilden vormen met de belangrijkste oppositiepartij, de Republikeinse Volkspartij (CHP). Maar daar heeft Erdogan (volgens diezelfde geruchten) een stokje voor gestoken omdat hij ervan overtuigd was dat de ‘vergissing’ van 7 juni eenvoudig kon worden rechtgezet als het land opnieuw naar de stembus zou gaan.
Ambitieuze plannen
Hoe komt het dat Erdogan en zijn kliek er zo zeker van zijn dat ze in november meer stemmen kunnen binnenhalen? Het antwoord ligt onder andere besloten in hun ronkende politieke retoriek en de propaganda waar ze zelf, tot op zekere hoogte, in geloven. Voor de AKP is dit niet alleen een gewone regerings- wisseling, maar een uitgelezen kans om de hele eenentwinigste eeuw te bepalen. Ze hebben al ambitieuze plannen klaar- liggen voor 2023, als het honderdjarige bestaan van de Republiek wordt gevierd, en zelfs voor 2071, het jaar waarin de Turkse verovering van Anatolië uit 1071 wordt herdacht.
Voor de AKP is dit een uitgelezen kans om de hele 21ste eeuw te bepalen
Zo’n grootse (zelfs ‘heilige’) visie mag niet worden belemmerd door een stel verdwaalde kiezers.
Op een aardser niveau rekent Erdogan er waarschijnlijk op dat de politieke onzekerheid die sinds 7 juni heerst, en de negatieve effecten daarvan op de economie, ervoor zullen zorgen dat een deel van het electoraat toch weer voor ‘stabiliteit’ zal kiezen, en dus voor de AKP. Ook de opgelaaide strijd met de Koerdische PKK zou een verschuiving kunnen betekenen waardoor een aantal kiezers weer zou opteren voor een ‘sterke’ regering.
Maar er bestaat ook een risico voor Erdogan: het kan zijn dat de kiezers
in november besluiten dat het genoeg is geweest met de machtshonger en de AKP verder zullen afstraffen. Anders gezegd: wellicht lopen de komende verkiezingen van 1 november helemaal niet uit op de ‘correctie’ die Erdogan voor ogen heeft.
Mustafa Akyol
Mustafa Akyol (Turkije, 1972) is journalist en schrijver. Hij laat zich zowel kritisch uit over de fundamentalistische islam als tegen het Turkse secularisme.
