Onder toezicht van de Verenigde Arabische Emiraten zijn maandag meer dan driehonderd Oekraïense en Russische gevangenen naar huis teruggekeerd. Onder de 189 vrijgelaten Oekraïners bevinden zich 87 soldaten, 43 leden van de nationale garde, 33 grenswachten, 24 matrozen en twee burgers, aldus The Guardian. Van de Russische gevangenen zijn er honderdvijftig vrijgelaten.
Deze uitwisseling is het resultaat van bemiddeling door de Verenigde Arabische Emiraten, meldt The National. De inspanningen van het land hebben geleid tot de vrijlating van in totaal 2484 mensen sinds het begin van de oorlog. Rusland en Oekraïne hebben geen officiële cijfers vrijgegeven over het aantal soldaten dat door de vijand wordt vastgehouden, maar in het geval van Oekraïne liggen de schattingen rond de achtduizend.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Middle East Eye merkt op dat de overeenkomst ‘illustreert hoe de Golfstaten zich positioneren als bemiddelaars’ in het conflict. De neutraliteit van de Emiraten is een voordeel geweest. De nieuwssite meldt dat zowel Oekraïners als Russen aan het begin van het conflict naar Dubai kwamen en ‘de vastgoedmarkt een impuls gaven’. De Emiraten dienen ook als platform voor de wederuitvoer van luxegoederen en militaire technologie van het Westen naar Rusland.
Er hebben zo’n zestig uitwisselingen plaatsgevonden sinds het begin van de oorlog, zoals The New York Times opmerkt, maar deze keer vindt de gevangenenruil plaats tegen de achtergrond van de terugkeer van Donald Trump naar het Witte Huis. In Kyiv ‘hopen sommigen dat Keith Kellogg, Trumps gezant voor Oekraïne en Rusland, snel zal doorhebben dat Vladimir Poetin niet erg geïnteresseerd is in een vredesakkoord en zal proberen een verlenging van de steun voor Oekraïne te krijgen. Anderen vrezen dat Trump, gezien zijn langdurige bewondering voor de Russische president, hun land zal opofferen,’ schrijft The Guardian.
De Verenigde Arabische Emiraten worden niet langer beschuldigd van malafide financiële praktijken en zijn daarom verwijderd van de ‘grijze lijst’ van de Financial Action Task Force. Maar daar zit ook een geopolitiek kantje aan, schrijft het Libanese dagblad L’Orient-Le Jour.
Vanwege hun succes in de strijd tegen financiële criminaliteit zijn de Verenigde Arabische Emiraten op 23 februari van de lijst met hoogrisicolanden, de zogeheten ‘grijze lijst’, van de Financial Action Task Force (FATF) gehaald. Het is een overwinning voor het imago van de Emiraten, die regelmatig van een lakse, om niet te zeggen inschikkelijke houding worden beticht tegenover internationale financiële criminaliteit.
Het land stond sinds juni 2022 op de lijst; destijds werd het beschuldigd van het oogluikend toelaten van het witwassen van geld en het financieren van terrorisme. Dat gebeurde met name in het emiraat Dubai, een belastingparadijs dat ook een spilfunctie is gaan vervullen in het omzeilen van sancties tegen Rusland.
Veertig aanbevelingen
Uit dit schrappen van de lijst valt op te maken dat de Emiraten zich in de ogen van de FATF inmiddels houden aan de veertig aanbevelingen die de taskforce heeft gedaan voor het versterken van de controle op het internationale bancaire verkeer om het financieren van criminele activiteiten tegen te gaan. In twee jaar tijd heeft de oliemonarchie inderdaad een aantal maatregelen genomen, onder andere het aanpakken van financiële misstanden, en heeft ze haar regelgeving op het gebied van virtuele activa (cryptovaluta) in lijn gebracht met de internationale normen.
‘Het is de vraag of de maatregelen van een land waar het er voorheen altijd schimmig aan toeging geen doekje voor het bloeden zijn’
Volgens persbureau Bloomberg heeft de regering van de Emiraten tussen januari en oktober 2023 voor 250 miljoen dirham (62 miljoen euro) aan boetes opgelegd voor het witwassen van geld en het financieren van terrorisme, oftewel drie keer zo veel als het voorgaande jaar. Verder zijn er meer dan veertig internationale samenwerkingsakkoorden gesloten om witwaspraktijken en andere delicten tegen te gaan, meldde de Dubaise tak van het internationale advocatenkantoor DLA Piper in juli 2023 op zijn website. Ook heeft de centrale bank van de Emiraten een formulier online gezet waarop klokkenluiders desgewenst anoniem melding kunnen maken van financiële criminaliteit.
‘De regels van de FATF zijn zodanig dat als uit bepaalde signalen blijkt dat een land de verplichte normen hanteert, het automatisch van de lijst wordt afgevoerd,’ zegt Éric Vernier, algemeen directeur van de Iscid-Co International Business School in Duinkerken en specialist op het gebied van witwassen. ‘Het is vooral de vraag of die normen toereikend zijn en of de maatregelen van een land waar het er voorheen altijd schimmig aan toeging geen doekje voor het bloeden zijn.’
Vooruitgang boeken
Om een land van de lijst te verwijderen dient een ruime meerderheid van de veertig FATF-leden van oordeel te zijn dat er sinds het begin van de evaluatieperiode voldoende vooruitgang is geboekt. Bovendien kunnen bepaalde lidstaten hun politieke en economische gewicht aanwenden om een land al of niet op een van de FATF-lijsten te laten zetten, meldt nieuwssite Politico.
Eind 2023 zijn afgevaardigden van de Emiraten dan ook naar verscheidene van deze landen afgereisd, waaronder de Verenigde Staten, Zwitserland en Singapore, om zich van hun steun te verzekeren, meldt Bloomberg.
Ook de geopolitieke context lijkt van invloed op de beslissingen van de FATF. Een groep Europese landen die aanvankelijk vóór sancties tegen de Emiraten was, heeft er om die reden vorig jaar bij de taskforce op aangedrongen om de monarchie van de grijze lijst te halen, aldus Politico. Deze ommezwaai viel samen met het beroep dat Europa na de Russische inval in Oekraïne op de Golfstaten deed om in zijn energiebehoeften te helpen voorzien. Vernier: ‘Elke keer als een land uit deze regio van de FATF-lijst wordt gehaald (zoals Irak in 2019 en Koeweit in 2015), zijn er verdenkingen dat er over energie is gemarchandeerd. De belangen zijn zo groot dat er weinig kans is dat een land als de Verenigde Arabische Emiraten lang op zo’n lijst zal blijven staan.’
Dit geldt nog sterker in de context van de oorlog in Gaza: Abu Dhabi is een prominente diplomatieke speler in de regio en wordt als belangrijke gesprekspartner van het Westen gezien.
Samenwerking Rusland
Dit neemt niet weg dat de Verenigde Staten de Emiraten soms een duidelijk signaal van afkeuring sturen vanwege hun samenwerking met Rusland. Op 23 februari, aan de vooravond van de tweede verjaardag van het begin van de oorlog in Oekraïne, heeft het Amerikaanse ministerie van Financiën tien nieuwe in de Emiraten gevestigde personen en entiteiten toegevoegd aan zijn sanctielijst. In meerdere gevallen ging het daarbij om het leveren van steun aan de Russische wapenindustrie.
‘Vanwege hun sterke banden met Russische en Iraanse entiteiten zullen de Emiraten maar in beperkte mate profiteren van het feit dat ze niet meer op de grijze lijst staan,’ zegt onderzoeker en consultant Rachal Ziemba, gespecialiseerd in de economie en de energiesector van de Golfstaten. Jamie Ingram, analist bij de nieuwssite Middle East Economic Survey, noemt het verwijderen van de grijze FATF-lijst ‘in de eerste plaats een reputatiekwestie’ voor de monarchie.
Ahmed Mansoor, een van de bekendste verdedigers van mensenrechten, zit een straf van tien jaar uit op 60 kilometer van waar COP28 plaatsvond. Bij de vorige klimaattop in Egypte werden activisten zoals hij grotendeels monddood gemaakt.
AHMED MANSOOR, WIE IS HIJ?
De dichter en blogger Ahmed Mansoor documenteert sinds 2006 hoe het met de mensenrechten in de VAE is gesteld. In maart 2017 werd hij door de veiligheidsdienst van de Emiraten gearresteerd. Meer dan een jaar lang wist niemand, ook zijn familie niet, waar hij werd vastgehouden. In mei 2018 werd Ahmed Mansoor veroordeeld tot tien jaar gevangenisstraf, met name wegens ‘grove belediging van de Verenigde Arabische Emiraten en hun symbolen’. Sindsdien zit hij in isolement en heeft niet het recht om te lezen, televisie te kijken of buitenruimtes te betreden. Hij zit opgesloten in een cel zonder bed of matras, heeft geen toegang tot medische zorg en mag zijn familie niet zien.
Wat eist Amnesty?
Zijn onvoorwaardelijke vrijlating en het annuleren van zijn straf. En in afwachting van zijn vrijlating: garanties over de omstandigheden van zijn detentie, die moeten voldoen aan de internationale normen, zonder marteling of mishandeling.
Afgevaardigden uit de hele wereld komen samen in Dubai, in de Verenigde Arabische Emiraten (VAE) voor de 28e VN-top over het klimaat, COP28 (van 30 november tot 13 december). Het gastland gaat er prat op ‘een van de meest tolerante en inclusieve landen ter wereld’ te zijn en beweert dat zijn grondwet de mensenrechten verdedigt. Maar de behandeling die een van de gedetineerden in de Al Sadr gevangenis krijgt (op nauwelijks 60 kilometer van Expo City, waar de top wordt gehouden) getuigt van een heel andere werkelijkheid.
Deze man is Ahmed Mansoor, en hij zit er gevangen sinds 2017, vrijwel zonder contact met de buitenwereld; hij zit een onrechtvaardige straf van tien jaar uit voor zijn vreedzame oppositie tegen het regime. Hij is de bekendste verdediger van de mensenrechten in de VAE, een federatie van zeven semiautonome emiraten waar de burgermaatschappij tot zwijgen gebracht wordt en de burgers geen enkele invloed hebben op de benoeming van hun leiders.
Tragisch lot
Bepaalde gezagsdragers in de Emiraten zijn er duidelijk op uit elke poging om tijdens de top de aandacht te vestigen op het tragische lot van Ahmed Mansoor – en de andere politiek gevangenen – in de kiem te smoren. Het National Climate Information Center, een in Londen gevestigde non-profitorganisatie, heeft in september de inhoud openbaar gemaakt van een vergadering van hoge lokale functionarissen ter voorbereiding op COP28.
Volgens het artikel suggereerde een van de deelnemers met name om de debatten over mensenrechten die geen verband houden met klimaatverandering af te kappen, om te voorkomen dat de top ‘een podium wordt om (hun) van alles en nog wat te verwijten’.
De staat voerde een campagne van repressie tegen iedereen die zijn mening durfde te uiten
Voor de internationale gemeenschap blijft de top niettemin een uitstekende gelegenheid om aandacht te vragen voor de deplorabele situatie van de mensenrechten in de VAE en in de eerste plaats de vrijlating te eisen van Ahmed Mansoor. Deze 53-jarige ingenieur en dichter, vader van vier kinderen, heeft gestudeerd in Boulder, aan de universiteit van Colorado, waar hij in 1999 afstudeerde om vervolgens naar zijn geboorteland terug te keren.
Volgens Human Rights Watch begon hij zich in 2006 in te zetten voor de mensenrechten door de vrijlating te eisen van twee landgenoten die gevangenzaten wegens op internet gepubliceerde commentaren. Vervolgens voerde hij actie tegen een wetsvoorstel dat beoogde de vrijheid van meningsuiting in de media te beperken – en het voorstel werd opgeschort.
Publieke belediging
In 2011 zat hij zes maanden vast omdat hij een petitie had opgesteld waarin om democratische hervormingen werd gevraagd. De rechter veroordeelde hem tot drie jaar gevangenisstraf wegens ‘publieke belediging’ van het regime, maar dankzij internationale druk werd hij eerder vrijgelaten. In de loop van de daarop volgende jaren presenteerde hij zich als ‘de laatste verdediger van de mensenrechten die nog actief is’ in de VAE, aangezien alle anderen gearresteerd en gevangengezet zijn. De staat voerde inderdaad een campagne van repressie tegen iedereen die zijn mening durfde te uiten: activisten, rechters, advocaten, universitair docenten, journalisten, en niet te vergeten studenten.
Hij heeft meer dan een jaar moeten wachten voordat hij een advocaat kon spreken
Ahmed Mansoor werd opnieuw gearresteerd in 2017. Zijn naasten wisten niet waar hij gevangenzat en hij heeft meer dan een jaar moeten wachten voordat hij een advocaat kon spreken. De eerste artikelen over zijn arrestatie meldden dat hij beschuldigd werd van het publiceren van ‘foute informatie’ om ‘haat en sektarische rellen aan te wakkeren’ en ‘de reputatie van de staat’ te ‘besmeuren’. Maar een officiële aanklacht is nooit bekendgemaakt.
Volgens een bron dicht bij het door Human Rights Watch onderzochte dossier zou Ahmed Mansoor in maart 2018 berecht zijn op basis van een uit zes punten bestaande aanklacht. Op vijf punten werd hij schuldig bevonden, allemaal in verband met zijn inzet voor de mensenrechten, met name zijn tweets waarin hij onrechtvaardigheden aan de kaak stelde, zijn daaropvolgende deelname aan internationale conferenties over dit onderwerp en zijn e-mailwisselingen en whatsappberichten met vertegenwoordigers van Human Rights Watch en het Gulf Center for Human Rights.
Hongerstaking
Zijn veroordeling in eerste instantie en zijn beroep daartegen zijn achter gesloten deuren behandeld. Hij heeft herhaaldelijk geklaagd dat eerste levensbehoeften hem werden onthouden, dat hij in isolatie werd gezet en slechts heel zelden familiebezoek mocht ontvangen. In 2019 is hij tweemaal in hongerstaking gegaan.
Tijdens COP27, vorig jaar in Sharm ElSheik, in Egypte, werden de activisten voor burgerrechten grotendeels monddood gemaakt. En de VAE lijken dezelfde weg te willen volgen. De beste manier om verzet te bieden tegen deze repressie blijft het aangrijpen van elke gelegenheid om aandacht te vragen voor ‘de laatste verdediger van de mensenrechten in de Emiraten’.
Elke week pluist de redactie van 360 een actuele gebeurtenis voor je uit aan de hand van de internationale pers. Deze week kijken we naar de COP28, de klimaattop die plaatsvindt van 30 november tot en met 12 december. Waar draait deze internationale conferentie om?
Dit artikel verscheen woensdag in de nieuwsbrief Buiten de grenzen, exclusief voor abonnees. Wil je elke week op de hoogte blijven? Neem dan een (proef)abonnement – al vanaf €5 per maand – op 360 Magazine en abonneer je op de nieuwsbrieven.
Wat is COP28 en waarom is het belangrijk?
Tienduizenden mensen van over de hele wereld komen deze week naar Dubai voor de jaarlijkse conferentie van de Verenigde Naties over klimaatverandering, die plaatsvindt van 30 november tot en met 12 december. De Verenigde Arabische Emiraten (VAE), een belangrijke olieproducent, is dit jaar gastheer van de top.
COP staat voor Conference of Parties, de algemene, besluitvormende vergadering van alle partijen die een internationale conventie bezoeken, in dit geval de 198 landen die het klimaatverdrag van 1992 hebben ondertekend. Diplomaten van deze landen komen sinds 1995 elk jaar bijeen. Het is dus de achtentwintigste keer dat de klimaattop wordt gehouden.
Verscheidene wereldleiders, met een wisselende staat van dienst op het gebied van klimaat, hebben toegezegd aanwezig te zijn, schrijft The Washington Post. Onder andere de Braziliaanse president Luiz Inácio Lula da Silva, die beloofde de ontbossing van het Amazonewoud een halt toe te roepen, en de Britse premier Rishi Sunak, die onlangs de klimaatdoelstellingen van het Verenigd Koninkrijk heeft uitgesteld vanwege zorgen over de hoge kosten. Ook Paus Franciscus, die vorige maand waarschuwde dat ‘de wereld waarin we leven instort’, heeft bevestigd COP28 te zullen bijwonen. De Britse koning Charles III verzorgt de openingstoespraak.
Van de Chinese president Xi Jinping wordt verwacht dat hij de top overslaat, hoewel vicepremier Ding Xuexiang en de Chinese klimaatonderhandelaar Xie Zhenhua wel van plan zullen zijn deel te nemen. Vanwege de aanhoudende oorlog in Oekraïne zal de Russische president Vladimir Poetin waarschijnlijk evenmin aanwezig zijn. De Amerikaanse president Joe Biden neemt niet deel aan de top.
Wereldleiders moeten ‘ophouden met treuzelen en beginnen met handelen’ als het aankomt op het terugdringen van de CO2-uitstoot, waarschuwde Simon Stiell, de hoogste klimaatfunctionaris van de VN. Door de snel stijgende temperaturen dit jaar loopt iedereen het risico op een klimaatramp, aldus Stiell in een interview met The Guardian. Geen enkel land hoeft zich volgens hem immuun te wanen voor een catastrofe.
Voorafgaand aan de klimaattop waarschuwden de VN in een rapport dat de wereld op weg is naar een ‘helse’ opwarming van de aarde van 3 graden Celsius. ‘Temperatuurrecords zijn door het dak gegaan in 2023 en intensievere hittegolven, overstromingen en droogtes hebben over de hele wereld levens geëist en dorpen, steden en landbouwgrond verwoest. Dit als gevolg van een temperatuurstijging van 1,4 graden sinds eind negentiende eeuw. Wetenschappers zeggen dat er nog veel ergere dingen volgen als de temperatuur blijft stijgen’, schrijft de Britse krant in een ander artikel.
Wat staat er deze keer op de agenda?
Het belangrijkste agendapunt is het beoordelen of de wereld op schema ligt om de doelen van het Klimaatakkoord van Parijs uit 2015 te halen, de zogeheten ‘Global Stocktake’. De inventarisatie vindt om de vijf jaar plaats en ‘tot nu toe hebben diplomaten elke keer geconcludeerd dat de wereld er flink naast zit’, aldus The Washington Post.
‘Het neteligste agendapunt wordt gevormd door de onderhandelingen over een nieuw fonds om arme landen te compenseren voor “verlies en schade” – VN-jargon voor de verwoestingen veroorzaakt door de opwarming van de aarde’, schrijft de Amerikaanse krant. Op de top van vorig jaar in het Egyptische Sharmel-Sheikh bereikten de rijke landen een historische overeenkomst om zo’n fonds op te richten. Maar sindsdien zijn ze er niet in geslaagd om het eens te worden over welke landen aan het fonds moeten bijdragen en hoeveel. Zo zeggen rijkere landen die zich pas later hebben ontwikkeld dan het Westen, zoals China, dat zij minder hebben bijgedragen aan de wereldwijde opwarming en dus minder hoeven bij te dragen.
De Zimbabwaanse klimaatactivist Sidney Chisi roept rijke landen in een ingezonden brief op de website van Al Jazeera dan ook op om hun verantwoordelijkheid te nemen. ‘In het Mondiale Zuiden maakt men zich voortdurend zorgen dat rijke landen en internationale bedrijven zullen aandringen op beleid dat hen in staat stelt om hun bedrijfsvoering onveranderd te laten, waardoor armere landen, die het minst verantwoordelijk zijn voor klimaatverandering, er het zwaarst door getroffen zullen worden.’ Grote vervuilers uit rijke landen moeten volgens Chisi niet de kans krijgen om op de klimaattop hun belangen voorop te stellen.
Analisten verwachten ook dat de onderhandelaars het niet eens zullen worden over de vraag of de slotovereenkomst van COP28 moet oproepen tot het uitfaseren van fossiele brandstoffen, de belangrijkste veroorzaker van de opwarming van de aarde. Grote olieproducerende landen zullen zich hier waarschijnlijk tegen verzetten en aandringen op het belang van CO2-opslag, een technologie die koolstofdioxide uit vervuilende installaties opzuigt en diep onder de grond opslaat. ‘Veel klimaatactivisten zien deze technologie als een valse oplossing, die de levensduur van de infrastructuur voor fossiele brandstoffen nog tientallen jaren verlengt’, schrijft The Washington Post.
Ook voedselproductie is een belangrijk punt. Volgens schattingen zou een derde van de wereldvoedselproductie in gevaar kunnen komen als de temperaturen blijven stijgen, schrijft The Observer. Landbouw draagt ook in grote mate bij aan de crisis: methaan – een krachtig broeikasgas – is afkomstig van vee; stikstof – een ander broeikasgas – is afkomstig van kunstmestgebruik, en er komen enorme hoeveelheden CO2 vrij wanneer bossen, moerasland en veengronden worden omgezet in landbouwgrond.
Toch ontbrak het onderwerp voedsel grotendeels in eerdere COP’s, schrijft klimaatredacteur Fiona Harvey van de Britse zondagskrant. ‘Deze keer zal de leiders worden gevraagd een speciale voedselverklaring [over het streven naar duurzame voedselproductie] te ondertekenen, die aan het begin van de conferentie wordt uitgegeven. Een paar dagen later zal de Voedsel- en Landbouworganisatie van de VN uiteenzetten hoe de wereld een groeiende bevolking volgens haar kan voeden zonder buiten de temperatuurgrens van 1,5 graden te treden.’
Waarom is er zo veel kritiek op organisator VAE?
‘Waarom is een oliekoninkrijk gastheer van COP28?’ Die vraagt stelt ook The Washington Post. De Verenigde Naties roteert de locatie van de COP’s elk jaar tussen vijf regio’s: Afrika, Azië en de Stille Oceaan, Oost-Europa, Latijns-Amerika en het Caribisch gebied en West-Europa. Dit jaar was het de beurt aan de Aziatisch-Pacifische groep om te hosten. In 2021 werd door alle deelnemende landen ingestemd met de Verenigde Arabische Emiraten als gastheer voor COP28. Sultan Ahmed Al-Jaber – minister van Industrie en Geavanceerde Technologie van de VAE maar ook directeur van de Abu Dhabi National Oil Company – zal de besprekingen leiden.
Deze dubbele rol wordt bekritiseerd als belangenverstrengeling, schrijft klimaatredacteur Damian Carrington van The Guardian. Temeer omdat uit gelekte documenten in handen van de Britse krant blijkt dat de gastheer van COP28 van plan is om tijdens klimaatbijeenkomsten met andere landen deals voor zijn nationale olie- en gasbedrijven te promoten.
Ook mensenrechtenactivisten zijn kritisch op de rol van de Verenigde Arabische Emiraten als gastland. Zo schrijven advocaten Rhys Davies en Ben Keith in The Economistdat het slecht gesteld is met de mensenrechten in het olierijke koninkrijk. ‘De vrijheid van meningsuiting wordt ernstig beknot. Afwijkende meningen, of ze nu de vorm aannemen van online activisme of van vreedzame protesten, worden beantwoord met onverbloemde repressie. De zaak van Ahmed Mansoor, een blogger en mensenrechtenactivist uit de VAE die sinds 2017 gevangenzit voor zijn activisme, illustreert een groter, systemisch probleem: de intolerantie van de staat tegenover kritiek.’
De Britse briefschrijvers vinden het dan ook ‘problematisch’ dat het land gastheer is van de klimaattop: ‘De essentie van COP28 is het aanpakken van de grootste problemen die klimaatverandering met zich meebrengt, en dit vereist een open dialoog, inclusiviteit en respect voor fundamentele rechten. Door de conferentie te houden in een land waar andersdenkenden vaak het zwijgen wordt opgelegd, wordt een tegenstrijdige boodschap uitgedragen, die de geloofwaardigheid en doeltreffendheid van de resultaten zeker zal ondermijnen.’
Het dodental is inmiddels opgelopen tot meer dan 2100
Drie dagen na de zwaarste aardbeving ooit in Marokko hebben buitenlandse hulp- en reddingsteams zich maandag gevoegd bij de zoektocht naar overlevenden tussen het puin van verwoeste dorpen in het Atlasgebergte. De aardbeving, met een kracht van 6,8 op de schaal van Richter, vond plaats op vrijdag en had zijn epicentrum onder een afgelegen cluster van bergdorpjes 70 kilometer ten zuiden van Marrakech. De beving deed de infrastructuur tot aan de noordkust van het land schudden.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
De regering meldt dat minstens 2122 mensen zijn omgekomen en meer dan 2421 gewond zijn geraakt, van wie velen zich in kritieke toestand bevinden. In Marrakech sliepen veel mensen buiten op trottoirs en pleinen uit angst om terug te keren naar hun huizen.
Verschillende landen hebben aangeboden om het zwaar getroffen Noord-Afrikaanse land te hulp te schieten, maar de Marokkaanse autoriteiten zijn tot nu toe alleen ingegaan op het aanbod van Spanje, het VK, Qatar en de Verenigde Arabische Emiraten. Hulp wordt mondjesmaat geaccepteerd omdat het Marokkaanse ministerie van Buitenlandse Zaken vreest dat ‘een gebrek aan coördinatie contraproductief zou kunnen zijn. Volgens het Marokkaanse tijdschrift TelQuel hebben de Marokkaanse autoriteiten ‘niet uitgesloten dat ze indien nodig een beroep doen op andere landen’.
In november is Dubai gastheer van de VN-conferentie over klimaatverandering. Het Arabische land streeft naar een groen imago, maar blijft waarschijnlijk nog lang afhankelijk van fossiele brandstoffen.
‘Het spijt me heel erg, want dit is niet normaal voor de maand mei,’ zegt Joumana met verontwaardigde blik tegen een groepje journalisten. Joumana werkt voor de afdeling Toerisme- en Handelsmarketing van het ministerie van Economische Zaken van Dubai. Haar taak is om Dubai op het wereldtoneel een beter en groener imago te bezorgen in de aanloop naar de 28ste conferentie over klimaatverandering (COP28), die in november zal plaatsvinden.
Alsof dat niet lastig genoeg is, zegt ze, regent het nu ook nog. Althans, het regent zachtjes en heel kort, zoals altijd in Dubai. Er slaan een paar druppels tegen de voorruit. Na drie minuten is het weer voorbij.
Op deze maandagochtend is het uitzonderlijk warm in Dubai, vertelt Joumana. Vorige week was het weer nog heerlijk, tussen de 25 en 30 graden. Van de herfst tot de lente trekt de aangename temperatuur honderdduizenden toeristen. Maar nu nadert de thermometer de 40 graden, wat op zich niet vreemd is in de Arabische woestijn.
Het zonnepark typeert de historische ontwikkeling van Dubai: in januari 2012 besloot de emir tot de bouw van een zonnepark in de woestijn
We rijden naar het Mohammed bin Rashid Al Maktoum Solar Park, 50 kilometer van Dubai vandaan. Het park is vernoemd naar de doorgaans nogal nors ogende sjeik Maktoum. Deze absolutistische ‘heerser van Dubai’ is tevens vicepresident, premier en minister van Defensie van de Verenigde Arabische Emiraten (VAE). Van de zeven emiraten is behalve Dubai alleen Abu Dhabi, de hoofdstad van de VAE, in het Westen algemeen bekend.
Het zonnepark typeert de historische ontwikkeling van Dubai: in januari 2012 besloot de emir tot de bouw van een zonnepark in de woestijn. Krap twee jaar later waren de eerste dertien megawatt aangesloten op het elektriciteitsnet; inmiddels is de zesde uitbreidingsfase in gang gezet. Het zonnepark beslaat nu een gebied van 127 vierkante kilometer en produceert 15 procent van de elektriciteit in Dubai. Aangezien de bevolking in de zomermaanden, van mei tot de herfst, eigenlijk alleen kan leven met constant draaiende airconditioning, is het elektriciteitsverbruik enorm.
Waterstof
Om ervoor te zorgen dat ook na zonsondergang elektriciteit kan worden opgewekt, hebben de ingenieurs centrales voor thermische zonne-energie en waterstofbatterijen gebouwd. Een thermische zonne-energiecentrale werkt als volgt: honderden spiegels sturen het zonlicht naar een toren waarin zout onder invloed van de hitte vloeibaar wordt. De hitte blijft daar lange tijd opgeslagen. Het vloeibare zout dient om water te verwarmen, en ’s nachts wordt in stoomturbines elektriciteit opgewekt. Waterstofbatterijen werken op een vergelijkbare manier. Met zonne-energie wordt water via elektrolyse gesplitst. De waterstof die daarbij vrijkomt, wordt opgeslagen in een enorme tank en na zonsondergang verbrand in de dieselmotor van een schip, waardoor elektriciteit ontstaat.
Volgens een technicus zou een brandstofcel zinniger zijn, maar voorlopig is gekozen voor een verbrandingsmotor. Duitse technologie maakt het mogelijk om pure waterstof te verbranden zonder toevoeging van fossiel aardgas, zodat waterdamp de enige uitstoot is.
Alle windturbines die op de testbasis zijn opgezet, zijn inmiddels ontmanteld en verkocht
De exploitant van de centrale is de machtige DEWA (Dubai Electricity and Water Authority). Een vertegenwoordiger van DEWA wijst erop dat de pompcentrale in de bergen van Hatta, ten oosten van Dubai, binnenkort in gebruik wordt genomen. Tachtig procent van de centrale is al gereed. Hier wordt met groene energie het water naar het bovenste bassin gepompt. Via een turbine van 250 megawatt stroomt het water naargelang de behoefte weer naar beneden. Het enige waar DEWA-technici echt geen toekomst in zien, is windenergie: dat is domweg geen realistisch plan. Alle windturbines die op de testbasis zijn opgezet, zijn inmiddels ontmanteld en verkocht.
Naar verwachting kondigt sjeik Maktoum binnenkort een groot nieuw project aan: de waterstofstrategie van Dubai. Het gerucht gaat dat Dubai tegen het midden van deze eeuw een van de grootste producenten van deze klimaatneutrale energiebron wil worden. Dat heeft ook gevolgen voor Europa. Het lijdt immers geen twijfel dat sommige economische sectoren in de toekomst niet meer zonder energie-import kunnen.
Te weinig CO2
Het is nog niet duidelijk hoe de waterstof vanuit het Midden-Oosten naar Europa en de rest van de wereld zal worden vervoerd. Waterstof kan in gasvorm namelijk niet in grote hoeveelheden worden verplaatst en moet eerst worden gekoeld tot bijna het absolute nulpunt om vloeibaar te blijven: min 252 °C. Hoogstwaarschijnlijk zal de waterstof worden omgezet in (zeer giftig) ammoniak, methanol of e-brandstoffen. Maar voor die laatste optie is veel CO2 nodig, waarvan de oliestaat VAE vreemd genoeg veel te weinig heeft.
Fossiele brandstoffen
Oostenrijkse bedrijven zijn betrokken bij een project van de Italiaanse gasnetbeheerder SNAM, dat tegen 2030 waterstof uit Tunesië en Algerije via pijpleidingen naar Oostenrijk en Beieren wil brengen. Maar om Arabische waterstof te kunnen vervoeren, is in de havens van de exportlanden een geheel nieuwe infrastructuur nodig, bijvoorbeeld om het in ammoniak verpakte waterstof weer ‘vrij te maken’. Het feit dat dergelijke fundamentele vraagstukken in 2023 nog niet zijn opgelost, verkleint de kans op een snelle energietransformatie. Zo’n infrastructuur kan immers niet van de ene op de andere dag worden gerealiseerd.
Om Arabische waterstof te kunnen vervoeren, is een geheel nieuwe infrastructuur nodig
Dubais beweegredenen om de energieproductie te vergroenen zijn niet altruïstisch; dat het land zich richt op alternatieve energiebronnen is vooral uit noodzaak. Het emiraat heeft altijd geld verdiend met fossiele brandstoffen. Maar terwijl bijna alle buurstaten aan de Perzische Golf, en vooral de naburige stad Abu Dhabi, grote olie- en gasvoorraden hebben, bestaat slechts zo’n 5 procent van de economische output van Dubai uit olie en gas. Dat verklaart ook waarom Dubai een supermacht is op het gebied van vastgoed, gespecialiseerd in hoogbouw en gigantische hotelcomplexen. Het is een paradijs voor miljonairs van over de hele wereld die lage belastingen en een nieuwe thuisbasis zoeken. Er wonen tegenwoordig ongeveer 3,5 miljoen mensen in Dubai, waarvan maar liefst 85 procent buitenlanders; voornamelijk Indiërs, Pakistanen en Arabieren uit buurlanden. Het land is door en door internationaal. Daarnaast heeft het zo’n honderdduizend hotelkamers, vooral te vinden aan de kust, waar de hotelresorts zo groot zijn dat het lijkt alsof het geld er uit de lucht kwam vallen.
Het is weinig verrassend dat Dubai architectonische records najaagt: in 2010 werd de Burj Khalifa gebouwd, dat met een duizelingwekkende hoogte van 828 meter de hoogste wolkenkrabber ter wereld is. In Dubai vind je tevens het grootste winkelcentrum ter wereld, het grootste reuzenrad, het hotel met de meeste verdiepingen, het grootste waterpark, de snelste politieauto’s en ga zo maar door.
Maar op het gebied van voedselproductie loopt Dubai achter. De Emiraten behoren tot de groep landen met de kleinste voedselautonomie en de grootste voedselimport. De heerser van Dubai was daar kennelijk ontevreden over: in 2021 lanceerde hij de Food Tech Valley, een tamelijk uniek project dat zich richt op het onderzoeken en produceren van voedsel. En dat in een gebied waar conventionele landbouwtechnieken nagenoeg onmogelijk zijn door gebrek aan grond en water en de hitte in de zomermaanden.
Vlak naast de enorme luchthaven van Dubai staat een groot, rechthoekig blok waarop boven de ingang ‘Bustanica’ staat. Weer zo’n recordbouwproject: het is de grootste verticale ‘boerderij’ ter wereld. Aron Moore begroet de bezoekers vriendelijk en legt uit wat er gebeurt in de hal van dertigduizend vierkante meter. De Australische Moore komt uit de industriële landbouwsector. Voordat hij naar Dubai vertrok, verdiende hij zijn geld in Australië en Zuidoost-Azië. Zijn bedrijf is gespecialiseerd in allerlei soorten sla en kruiden. Nu wordt er onderzoek gedaan naar aardbeien. Volgens Aron is dat de ultieme test voor een verticale boerderij, want niets bederft sneller dan verse, zoete aardbeien.
‘Data meets delicious’
De fabriek staat vlak naast de voedselfaciliteit van luchtvaartmaatschappij Emirates, die een veilige bron van verse groenten wil. De luchtvaartmaatschappij, vervolgt Aron, is slechts een van de vele klanten; de groenten van Bustanica worden ook verkocht in lokale supermarkten en het zijn niet eens de duurste producten in de schappen.
Aron legt uit dat elk gewas onder specifieke omstandigheden gedijt, die tot voor kort nog nooit zo precies konden worden nagebootst. Duizenden sensoren houden toezicht op het groeiproces van de planten, en technici kunnen alle factoren reguleren: temperatuur, golflengte van het licht, duur van de dag-en-nachtcyclus, de toevoer van water en voedingsstoffen, luchtvochtigheid en zelfs de CO2-concentratie, die hier ongeveer twee keer zo hoog is als in de natuur. De toepasselijke slogan luidt: ‘Data meets delicious’. Momenteel kan er ongeveer 1,3 ton sla per dag worden geoogst en tegen het einde van het jaar moet dat zelfs drie ton per dag zijn. Dan moet het ook mogelijk zijn om aardbeien aan te bieden.
De planten hebben zelfs geen aarde nodig; een oplossing met voedingsstoffen is toereikend
Tegen verwachting in smaken de bladgroenten knapperig en vers en ze kunnen zo uit de rekken geproefd worden, want er zijn bij deze manier van telen geen pesticiden nodig. De planten hebben zelfs geen aarde nodig; een oplossing met voedingsstoffen is toereikend. Werknemers en bezoekers moeten beschermende kleding dragen, zoals haarnetjes en chirurgische maskers. Omdat de meststof de stekjes direct via het water bereikt, worden er geen broeikasgassen uitgestoten. Er is maar een kleine hoeveelheid water nodig, dat volledig wordt gerecycled, onder andere uit vocht in de lucht. Het doel is om zo jaarlijks 250 miljoen liter water te besparen. De fabriek heeft ongeveer 40 miljoen dollar gekost, vertelt Aron. Bij het volledige proces – van de kweek tot het handmatige verpakken – zijn ongeveer zeventig werknemers betrokken. Dit systeem kan natuurlijk geen voedselzekerheid bieden, want, zoals we weten, barsten salades niet van de calorieën.
Veel verse sla
Naar alle waarschijnlijkheid gaan we dus veel verse sla zien op de 28ste conferentie over klimaatverandering (COP28), die dit jaar plaatsvindt op het enorme Expo-terrein in het centrum van Dubai. De stad beroemt zich er overigens op dat ongeveer 80 procent van dat terrein, dat gebouwd werd voor de wereldtentoonstelling van 2020, nog steeds in gebruik is.
Toch moeten we ervan uitgaan dat deze COP niet zonder grote meningsverschillen zal verlopen. Het hoofd van de nationale oliemaatschappij ADNOC, Sultan Ahmed al-Jaber, heeft ook het COP-voorzitterschap op zich genomen. Bij de Petersberg Klimaatdialoog in Berlijn in mei maakte hij al duidelijk dat de traditionele energiebronnen voorlopig nog deel uit zullen maken van onze energievoorziening. Klaarblijkelijk gaat het hem niet zozeer om het uitbannen van fossiele brandstoffen als wel om het beperken van de uitstoot van broeikasgassen – bijvoorbeeld door CO2 te filteren en in de grond te injecteren. Die opvatting brengt het risico met zich mee dat industrieën hun ‘brandstofswitch’ onmiddellijk weer zullen afblazen, terwijl bijvoorbeeld voor personenauto’s het filteren van CO2 nooit een realistische optie zal zijn; technisch gezien niet, en economisch al helemaal niet.
Zes maanden voor de eigenlijke start van de conferentie hebben veel klimaatactivisten, na de eerste officiële berichten over Al-Jaber als kandidaat-voorzitter van de COP, de hoop op spannende nieuwe compromissen dan ook al opgegeven. Hoewel de voorzitter een neutrale bemiddelaar zou moeten zijn op het gebied van versnelde klimaatbescherming, is de verwachting nu al dat fossiele energie tijdens de 28ste VN-klimaatconferentie nauwelijks aan bod zal komen.
Nu de klimaatverandering de Golfregio heter en droger maakt, nemen de Verenigde Arabische Emiraten het voortouw bij pogingen om meer water uit wolken te persen. Andere landen haasten zich om bij te blijven en het eveneens op commando te laten regenen.
Iran maakte zich al jaren zorgen over andere landen die een van hun vitale waterbronnen zouden roven. Dat bleek niet te gaan over een stuwdam stroomopwaarts, of een aquifer (een waterhoudende grondlaag) die werd afgetapt. In 2018, tijdens een verzengende droogte en stijgende temperaturen, concludeerden enkele hoge ambtenaren dat iemand water uit hun wolken aan het stelen was.
‘Zowel Israël als een ander land is bezig om de Iraanse wolken niet te laten regenen,’ zei brigadegeneraal Gholam Reza Jalali, een hoge functionaris in de machtige Revolutionaire Garde, tijdens een toespraak in 2018.
Het niet bij naam genoemde land was de Verenigde Arabische Emiraten (VAE). Dat was begonnen met een ambitieus programma rondom cloud seeding, waarbij chemicaliën in wolken worden geïnjecteerd in een poging neerslag te forceren. De verdenkingen van Iran zijn niet verrassend, gezien de spanningen tussen de meeste landen rond de Perzische Golf, maar het echte doel van de VAE was niet om water te stelen, maar gewoon om het te laten regenen op uitgedroogde gebieden.
Wanhopig op zoek
Terwijl het Midden-Oosten en Noord-Afrika langzaam uitdrogen, zijn landen in de regio een wedloop begonnen om chemicaliën en technieken te ontwikkelen die hen hopelijk in staat zullen stellen regendruppels te persen uit wolken die anders vruchteloos boven hun hoofd blijven zweven. In twaalf van de negentien landen in de regio valt gemiddeld minder dan 25 centimeter neerslag per jaar; dat is een daling van 20 procent in de afgelopen dertig jaar. De regeringen van deze landen zijn wanhopig op zoek naar extra zoet water, en cloud seeding wordt door velen gezien als een snelle manier om het probleem aan te pakken.
Rijke landen zoals de Emiraten investeren honderden miljoenen dollars in deze pogingen. Andere landen sluiten zich aan bij de wedloop, in de hoop hun deel van de regenval niet mis te lopen doordat anderen de hemel al hebben drooggelegd. Dit alles vindt plaats ondanks de terechte vraag of de techniek wel voldoende regenval genereert om de moeite en de kosten te legitimeren.
Marokko en Ethiopië hebben programma’s voor cloud seeding, evenals Iran. Saoedi-Arabië is onlangs met een grootschalig programma begonnen en een zestal andere landen in het Midden-Oosten en Noord-Afrika overweegt eveneens om van de techniek gebruik te maken.
Het land probeert wolken te laten regenen boven de Yangtze-rivier, die op sommige plaatsen opdroogt
China heeft het meest ambitieuze programma ter wereld, met als doel ofwel regen te stimuleren ofwel de hagel in de helft van het land een halt toe te roepen. Het land probeert wolken te laten regenen boven de Yangtze-rivier, die op sommige plaatsen opdroogt.
Hoewel het idee achter cloud seeding al 25 jaar bestaat, zeggen deskundigen dat de werking ervan nog steeds moet worden bewezen. De zorgen dat één land wolken zou kunnen droogmaken ten koste van andere, verderop gelegen landen, worden door hen verworpen.
De levensduur van een wolk
De levensduur van een wolk, in het bijzonder de cumulus (stapelwolk), die het meest waarschijnlijk regen produceert, is zelden langer dan een paar uur, zeggen atmosferische wetenschappers. Soms houden wolken langer stand, maar zelden lang genoeg om een ander land te bereiken, ook niet in de Perzische Golf, waar zeven landen dicht bij elkaar liggen. Maar verschillende landen in het Midden-Oosten wuiven de twijfels van de experts weg en gaan door met hun plannen om zo veel mogelijk druppels uit de vaak wat zuinige wolken te persen.
Tegenwoordig is de VAE de onbetwiste leider in de regio. Al in de jaren negentig erkende de heersende familie van het land dat het bezit van een overvloedige watervoorziening net zo belangrijk is om de status van het land als financieel en zakelijk centrum aan de Perzische Golf te kunnen behouden als de enorme olie- en gasreserves. In 1960, toen er nog geen honderdduizend mensen woonden, was er genoeg water om de bevolking van het kleine land te onderhouden. Maar de bevolking groeide en bedroeg in 2020 bijna tien miljoen inwoners. Ook de vraag naar water steeg. De inwoners van de Emiraten gebruiken nu ruwweg 557 liter per persoon per dag, vergeleken met een wereldgemiddelde van 177 liter, aldus een onderzoek in 2021 dat door de VAE werd gefinancierd.
Als er meerdere potentieel regen dragende wolken worden gesignaleerd, stuurt het centrum meer dan één vliegtuig de lucht in
Momenteel voldoen ontziltingsinstallaties aan de vraag. Maar de bouw van zo‘n installatie kost 1 miljard dollar of meer en vereist enorme hoeveelheden energie om te kunnen draaien, vooral vergeleken met cloud seeding, aldus Abdulla Al Mandous, directeur van het Nationaal Centrum voor Meteorologie en Seismologie in de Emiraten en leider van het cloud seeding-programma. Na twintig jaar van onderzoek en experimenten voert het centrum zijn cloud seeding-programma uit op basis van bijna militair aandoende protocollen. Met roulerende diensten staan negen piloten stand-by, klaar om de lucht in te gaan zodra meteorologen in de bergachtige gebieden van het land een beloftevolle wolkenformatie zien – idealiter van wolken die kunnen opbouwen tot een hoogte van 12.500 meter.
Aangezien veelbelovende wolken in het Midden-Oosten niet zo gebruikelijk zijn als in veel andere delen van de wereld, moeten de piloten elk moment klaarstaan. ‘We zijn 24 uur per dag beschikbaar. We wonen op dertig tot veertig minuten van de luchthaven en vanaf het moment dat we hier aankomen duurt het 25 minuten voordat we in de lucht zijn,’ zegt kapitein Mark Newman, een ervaren cloud seeding-piloot uit Zuid-Afrika. Als er meerdere potentieel regen dragende wolken worden gesignaleerd, stuurt het centrum meer dan één vliegtuig de lucht in.
Twee middelen
De VAE passen twee middelen toe om aan regen te komen: het traditioneel gebruikte zilverjodide en een nieuwe gepatenteerde stof die is ontwikkeld aan de Khalifa-universiteit in Abu Dhabi en waarvoor gebruik is gemaakt van nanotechnologie. Volgens onderzoekers van de universiteit is die stof beter aangepast aan de hete, droge omstandigheden in de Perzische Golf. De piloten injecteren het materiaal in de basis van de wolk, waardoor krachtige opwaartse luchtstromen de wolk tienduizenden meters omhoog kunnen stuwen.
In theorie bindt het ingespoten materiaal, dat bestaat uit hygroscopische (water aantrekkende) moleculen, zich aan de deeltjes waterdamp waaruit een wolk is opgebouwd. De gecombineerde deeltjes worden iets groter en trekken op hun beurt meer deeltjes waterdamp aan, totdat er druppels ontstaan die uiteindelijk zwaar genoeg zijn om neer te kunnen vallen als regen. En dat zonder dat het geïnjecteerde materiaal merkbare gevolgen heeft voor het milieu, aldus de wetenschappers.
Dat is de theorie. Maar in de wetenschappelijke wereld twijfelen veel mensen aan de doeltreffendheid van cloud seeding in het algemeen. Een groot struikelblok voor veel atmosferische wetenschappers is de moeilijkheid, of misschien zelfs wel de onmogelijkheid, om een nettotoename van de regenval vast te stellen. ‘Het probleem is dat als je eenmaal bent gaan injecteren, je niet kunt zeggen of de wolk anders ook zou hebben geregend,’ zegt Alan Robock, atmosferisch wetenschapper aan de Rutgers-universiteit in New Jersey en expert in het evalueren van klimaattechnische strategieën.
Israël, een pionier op het gebied van cloud seeding, stopte in 2021 na vijftig jaar met zijn programma
Een ander probleem is dat de hoge cumuluswolken die ’s zomers het meest voorkomen in en rond de Emiraten, zo turbulent kunnen zijn dat het moeilijk is om te bepalen of het injecteren enig effect heeft, zegt Roy Rasmussen, senior wetenschapper en expert op het gebied van wolkenfysica aan het National Center for Atmospheric Research in Boulder, Colorado.
Israël, een pionier op het gebied van cloud seeding, stopte in 2021 na vijftig jaar met zijn programma, omdat het in het beste geval slechts een marginale toename van neerslag leek op te leveren. Het was ‘economisch niet efficiënt’, zegt Pinhas Alpert, emeritus hoogleraar aan de Universiteit van Tel Aviv, die een van de uitgebreidste studies van het programma heeft uitgevoerd.
1947
De eerste experimenten met cloud seeding begonnen in 1947, toen wetenschappers van General Electric in het kader van een militair contract zochten naar manieren om vliegtuigen bij koud weer ijsvrij te maken, en om mist te creëren om troepenbewegingen aan het oog te onttrekken. Sommige van de gebruikte technieken werden later in Vietnam ingezet om het moessonseizoen te verlengen, in een poging het de Noord-Vietnamezen moeilijker te maken hun troepen te bevoorraden.
Hoewel de onderliggende wetenschap van cloud seeding rechttoe-rechtaan oogt, zijn er in de praktijk talloze problemen. Zo hebben niet alle wolken het potentieel om regen te produceren, maar ook een wolk die geschikt lijkt voor cloud seeding kan onvoldoende vocht bevatten. Een ander probleem is dat regendruppels in een warm klimaat kunnen verdampen voordat ze de grond bereiken.
Soms kan het effect van cloud seeding groter zijn dan verwacht, waardoor er te veel regen of sneeuw valt. Of de wind kan draaien en de wolken wegvoeren van het gebied waar cloud seeding plaatsvond, waardoor er mogelijk ‘onbedoelde gevolgen’ ontstaan, aldus een verklaring van de American Meteorological Society.
‘Je kunt een wolk veranderen, maar je kunt hem niet vertellen wat hij moet doen nadat je hem veranderd hebt,’ zegt James Fleming, atmosferisch wetenschapper en wetenschapshistoricus aan Colby College in Maine. ‘Hij kan sneeuw opleveren; de neerslag kan verstrooid raken. Hij zou stroomafwaarts kunnen gaan; hij zou een storm in Boston kunnen veroorzaken,’ zegt hij, verwijzend naar een cloud seeding-experiment van jaren geleden boven Mount Greylock in de Berkshire Mountains, in het westen van Massachusetts.
Dit lijkt ook in de Emiraten te zijn gebeurd in de zomer van 2019, toen cloud seeding waarschijnlijk zulke zware regens in Dubai had gegenereerd dat er water moest worden weggepompt uit overstroomde woonwijken en een luxueus winkelcentrum.
Ondanks de bestaande problemen met het verzamelen van gegevens over de doeltreffendheid van cloud seeding zegt Al Mandous dat de methoden van de Emiraten ten minste 5 procent meer regen per jaar opleveren, en hoogstwaarschijnlijk nog veel meer. Maar hij erkent dat er gegevens over veel meer jaren nodig zijn om de wetenschappelijke gemeenschap tevreden te kunnen stellen.
Tijdens het afgelopen nieuwjaarsweekend, aldus Al Mandous, viel cloud seedingsamen met een storm die in drie dagen zo’n 14 centimeter regen produceerde – dat is meer neerslag dan de VAE doorgaans in een jaar ondervindt.
Zoals het hoort in de traditie van al die wetenschappers die hebben geprobeerd het weer te veranderen, is hij altijd optimistisch. Er is inmiddels een nieuwe nanosubstantie ontwikkeld, en als de Emiraten gewoon meer wolken voor cloud seeding zouden kunnen krijgen, dan zouden ze misschien meer regen voor het land kunnen genereren, zegt hij.
Maar waar zouden die extra wolken dan vandaan moeten komen?
‘Wolken maken is erg moeilijk,’ erkent hij. ‘Maar wie weet, misschien zal God ons iemand sturen die een idee heeft hoe we dat voor elkaar kunnen krijgen.’
Waar het Westen Rusland financiële sancties oplegt, geniet het Kremlin grote invloed en steun in het Oosten. Zo onderhouden de Verenigde Arabische Emiraten innige geostrategische en ideologische relaties met Moskou.
In een snelle reactie op de Russische agressie jegens Oekraïne hebben de NAVO- en EU-bondgenoten een reeks strenge sancties tegen Moskou uitgevaardigd. Zo hopen ze het Kremlin de toegang tot financiële markten en wereldwijde ondersteunende netwerken te ontzeggen. Maar ook al doen deze westerse sancties ongetwijfeld pijn, ze gaan voorbij aan de grote invloed en steun die het Kremlin geniet in het Oosten. Een van de krachtigste aanjagers van de autoritaire Russische koers zijn de Verenigde Arabische Emiraten (VAE) geweest. Het financiële knooppunt Dubai is een soort Club Med geworden voor despoten en hun rijkdommen.
De sterke mannen, op wie het regime van Poetin steunt, hebben de Emiraten gebruikt als wijkplaats voor witwasactiviteiten
De afgelopen tien jaar heeft Abu Dhabi zich ontwikkeld tot een van de belangrijkste strategische partners van Moskou, ook buiten het Midden-Oosten. De Russen en Emirati bundelen niet alleen hun invloed en informatienetwerken om antirevolutionairen in de Arabische wereld te mobiliseren, maar ook om antiliberalen in het Westen een steuntje in de rug te geven. De sterke mannen (siloviki), op wie het regime van Poetin steunt, hebben de Emiraten gebruikt als wijkplaats voor hun witwasactiviteiten. De staatsinvesteringsfondsen van de Emiraten hebben op hun beurt miljarden geïnvesteerd in strategische Russische activa: energie, petrochemie, logistiek en defensie.
Het is dus niet zo gek dat de VAE het Kremlin ook na de aanval op Oekraïne onvoorwaardelijk blijven steunen. Op hetzelfde moment dat de liberale wereld de Russische handelwijze veroordeelde, trok Bin Zayed voor overleg naar Moskou om de bilaterale samenwerking te versterken. Aan de oorlog maakte hij weinig woorden vuil. In oktober 2021 sprak de presidentieel adviseur van de VAE, Anwar Gargash, over een ‘dreigende Koude Oorlog’ waarin Abu Dhabi neutraal wilde blijven. Het land koos echter alsnog partij door zich van stemming te onthouden in de motie van de VN-Veiligheidsraad die de Russische agressie veroordeelde. Naast geostrategische en economische belangen, delen Rusland en de VAE een diepe ideologische vrees voor maatschappelijke mobilisatie en democratische transitie. Ruslands fobie voor de ‘kleurenrevoluties’ die pro-Russische dictators van hun sokkels trokken, vindt weerklank in Abu Dhabi, dat na de Arabische Lente de voornaamste contrarevolutionaire macht in de Arabische wereld is geworden.
Ondermijning
De pogingen van Rusland om in Oost- en Centraal-Europa de democratie te ondermijnen zijn door de VAE gekopieerd in Egypte, Libië, Syrië en Jemen. In Egypte speelde Abu Dhabi een belangrijke rol bij het organiseren van een contrarevolutie rond de Tamarod-beweging. Dit leidde tot een staatsgreep van sterke man Sisi in 2013. In Libië lijken de VAE de Wagner Group, een schimmig Russisch huurlingen-leger, te hebben gefinancierd, met de bedoeling de door de Emirati gesponsorde sterke man Haftar te helpen om de regering in Tripoli, die steun krijgt van de VN, omver te werpen. In Syrië heeft Abu Dhabi aangestuurd op een genormaliseerde verhouding met het bewind van Bashar Assad, een bond-genoot van het Kremlin. Resultaat: ondermijning van de Amerikaanse sancties tegen Damascus.
De VAE verstrekten in 2014 leningen aan Frankrijks extreemrechtse partij Front National, dat ook financiële steun kreeg van Rusland
Het gezamenlijk front van Rusland en de VAE voor autoritaire stabiliteit gaat echter verder. De invloeds- en informatienetwerken van Moskou en Abu Dhabi maken allebei ook gebruik van rechts-populistische angsten in het Westen voor migratie en voor de islam. De VAE verstrekten in 2014 leningen aan Frankrijks extreemrechtse partij Front National, dat ook financiële steun kreeg van Rusland. De lobby van de Emiraten in Brussel is vooral gericht op eurosceptisch extreemrechts, dat een natuurlijke affiniteit heeft met Rusland – een band die het Kremlin stimuleert.
De ingrijpendste bundeling van informatiemacht uitte zich misschien wel in de avances richting de Amerikaanse presidentskandidaat Trump in 2016 en 2017. De Russische bemoeienis met de Amerikaanse presidentsverkiezingen was tot daaraan toe – tijdens een inmiddels beruchte bijeenkomst op de Seychellen hadden de VAE ook nog eens geprobeerd een soort achter-kamertjesoverleg op te zetten tussen de inkomende regering-Trump en Rusland. Door zijn persoonlijke betrokkenheid werd de sterke man van de VAE, Mohammad bin Zayed, onderwerp van het Mueller-onderzoek, waardoor hij nu een beetje een paria is geworden die de Verenigde Staten sindsdien mijdt.
Terwijl de westerse partners van de Emiraten op dit moment hun uiterste best doen de afbrokkelende liberale orde te stabiliseren, zal Abu Dhabi die waarschijnlijk verder ondermijnen. De assertieve kleine staat heeft de afgelopen tien jaar boven zijn macht gepresteerd, mede dankzij het opkomende Oosten. Rusland en China zien de VAE als belangrijkste partner in een dreigende nieuwe Koude Oorlog. Ideologisch gezien zijn de neo-autoritairen van het Oosten de meest geschikte partners voor Abu Dhabi, aangezien er aan hun steun weinig voorwaarden verbonden zijn, en zij nooit zullen aandringen op liberalisering.
Belangrijk knooppunt
De VAE zijn een belangrijk knooppunt geworden voor de omzeiling van westerse sancties. Ondanks een extreem streng sanctiebewind tegen Iran, verdienen in de VAE gevestigde bedrijven geld door Iran te helpen olie de internationale markt in te sluizen. Nadat de Verenigde Staten sancties aan Venezuela oplegden, hielpen bedrijven in de VAE het Latijns-Amerikaanse land olie naar buiten te smokkelen. In Syrië hebben de VAE actief gelobbyd voor opheffing van de Amerikaanse sancties tegen het Assad-regime, omdat die normalisatie in de weg stonden.
Poetins politieke intimi hebben een fijnmazig mondiaal netwerk geweven van bedrijven en lege bv’s die invloed uitoefenen en toegang verschaffen. Sommige van deze netwerken hebben al gebruikgemaakt van de mogelijk-heden die de VAE als witwascentrale bieden. Russische oligarchen en bondgenoten van Poetin bezitten 76 stuks vastgoed in de VAE, die elk vele miljoenen waard zijn. Sommigen van hen zijn toen de westerse sancties van kracht werden al per privéjet of jacht naar Dubai uitgeweken.
Het zou vreemd zijn als de VAE Poetins netwerken niet zouden helpen om toegang te krijgen tot financiële markten
Poetins vertrouweling in investerings- en financiële zaken, Kirill Dmitriev, heeft nauwe persoonlijke banden met Mohammad bin Zayed. Het Russian Direct Investment Fund (RDIF), dat onder leiding staat van Dmitriev, participeert in het investeringsfonds Mubadala van Abu Dhabi. De huidige westerse sancties tegen Rusland vertonen hiaten die kunnen worden uitgebuit. Het zou vreemd zijn als de VAE Poetins netwerken niet zouden helpen om toegang te krijgen tot financiële markten en investeringen.
Met de oorlog in Oekraïne doet het Kremlin weer een poging de wereldorde van na de Koude Oorlog te herscheppen. De met zichzelf worstelende liberale westerse orde wordt op de proef gesteld. Dit is niet alleen een oorlog over de toekomst van de Europese veiligheidsstructuur, maar ook een oorlog waarin grote strategische narratieven en waarden in het geding zijn. Narratieven en waarden die de liberale, westerse wereld afzetten tegen modern oosters autoritarisme.
Oostelijke kamp
Deze nieuwe koude oorlog is nu heet geworden. Hij laat zien hoe de huidige multipolaire wereld westerse partners en tegenstanders voor keuzes stelt die waarschijnlijk op basis van aantrekkingskracht en soft power zullen worden gemaakt. De VAE, die zich voordoen als een westerse partner, mikken steeds meer op het oostelijke kamp. Het narratief van een nieuwe autoritaire orde dat Rusland en China verspreiden, lijkt het aantrekkelijkst voor een land dat de contrarevolutie in de Arabische wereld heeft geleid, en nu klaar is om zijn tentakels elders uit te slaan.
Abu Dhabi breidt zijn militaire capaciteit uit en versterkt zijn macht in het Midden-Oosten door historische contracten te sluiten met Frankrijk en Zuid-Korea, en te onderhandelen met Israël.
De recente aanvallen op de VAE door raketten en drones van de sjiitische Houthi-rebellen uit Jemen toonden weer aan hoe kwetsbaar deze stadstatenfederatie in de Golf van Perzië is. Haar economie steunt op een uitgebreide energie-infrastructuur, internationale knooppunten in de vorm van enorme luchthavens en grotendeels buitenlandse arbeidskrachten.
De VAE zitten in de door Saudi-Arabië geleide militaire coalitie die vecht tegen de Houthi’s in Jemen. Ze hebben een van de krachtigste luchtverdedigingssystemen in de regio. Deze bestaat voornamelijk uit Amerikaanse wapens, zoals de wat oudere HAWK-raket, de effectievere Patriot PAC-3-raket en het THAAD-luchtverdedigingssysteem dat voor het eerst dit jaar in gevechtshandelingen werd gebruikt en een Houthi-raket vernietigde. Deze raketbatterijen beschermen luchthavens, olie- en gasinstallaties en militaire bases. Hoewel dit een prima verdedigingssysteem is, lukt het de Houthi’s nog steeds om er bressen in te slaan, zoals in Abu Dhabi, waar ze de luchthaven en een brandstofdepot beschadigden, waarbij drie mensen om het leven kwamen.
Van de VN naar het voorzitterschap van Interpol
Als teken van hun toenemende invloed op het internationale toneel, bezetten de Verenigde Arabische Emiraten sinds begin dit jaar als niet-permanent lid een zetel in de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties, die ze zullen behouden tot eind 2023. Het land heeft zich in 1971 aangesloten bij de VN en ook al een Veiligheidsraadszetel bezet in de periode 1986-1987, aldus de Saoedische krant Arab News. In oktober 2021 waren de Emiraten al in de Mensenrechtencommissie van de VN gekozen. En in november van datzelfde jaar haalde het land het voorzitterschap binnen van Interpol. Dat wordt sindsdien bekleed door Ahmed Naser Al-Raisi. De benoeming van deze voormalige inspecteur-generaal van het ministerie van Binnenlandse Zaken van de Emiraten leidde tot nogal wat polemiek vanwege verdenkingen van marteling. Sinds vorige week wordt er in Parijs onderzoek naar hem gedaan inzake ‘marteling’ en ‘barbaarse praktijken’.
Oorlog in Jemen
De VAE kunnen meer van dergelijke aanvallen verwachten, gezien hun hernieuwde betrokkenheid bij de oorlog in Jemen, waarbij volgens schattingen van de Verenigde Naties al zo’n 377.000 doden vielen. De door Iran gesteunde Houthi’s verliezen weliswaar terrein op milities die steun krijgen van de VAE, maar de tegenaanvallen van de Houthi’s noodzaken de VAE hun gelaagde luchtverdedigingssysteem te versterken met nieuwe en zeer effectieve wapens van uiteenlopende leveranciers. Zo hopen ze de bevoorradingsproblemen waar Saoedi-Arabië momenteel mee kampt te vermijden. Het koninkrijk heeft het afgelopen jaar zo veel Houthi-raketaanvallen afgeweerd dat het nu een nijpend tekort heeft aan Patriot-raketten. Versnelde leveringen uit de Verenigde Staten zijn mogelijk niet voldoende om deze leemte op te vullen.
Koorddansersdiplomatie
Sinds 2011 spelen de Verenigde Arabische Emiraten ‘al een krachtpatsersrol in het Midden-Oosten, waarbij ze niet aarzelden krachtige militaire middelen in te zetten om de gevolgen van de Arabische Lente de kop in te drukken’, meldt Mohammed Barhouma op de site Sada. Maar tegenwoordig lijken ze vastbesloten ‘communicatie, diplomatie en bemiddeling te laten prevaleren om problemen met hun regionale rivalen en tegenstanders te vermijden’. Ze liggen niet openlijk meer overhoop met Qatar en hebben zich verzoend met Turkije door middel van een bezoek van Mohammed bin Zayed aan Ankara in november 2021, gevolgd door een bezoek van de Turkse president aan Abu Dhabi in februari 2022. Maar vooral bemiddelen ze als ware ‘koorddansers’ tussen twee landen die elkaars gezworen vijanden zijn, namelijk Israël en Iran. Ze cultiveren hun vriendschaps- en partnerschapsbanden met Israël en werken tegelijkertijd aan een minder gespannen relatie met Iran. Aan het met name door de Amerikanen gedecreteerde embargo tegen Iran hebben ze toch al nooit echt meegedaan, aangezien dat land hun op vier na grootste exportmarkt is voor niet-aardolieproducten.
Wapendeals
In hun streven naar een gelaagde luchtverdediging hebben de VAE gekozen voor de aankoop van voornamelijk Zuid-Koreaanse en Israëlische raketten, al is het grootste deel van de wapens nog steeds van Amerikaanse makelij. De HAWK-raket, die stamt uit 1959, is na een groot aantal upgrades nu vrijwel definitief verouderd. Hij ruimt het veld voor Zuid-Koreaanse luchtdoelraketten voor de middellange afstand (Cheongung 2) evenals bestaande Patriot-batterijen.
De verkoop aan de VAE van deze geavanceerde raketten, inclusief bijbehorende radars, levert Zuid-Korea 3,5 miljard dollar op
De verkoop aan de VAE van deze geavanceerde raketten, inclusief bijbehorende radars, levert Zuid-Korea 3,5 miljard dollar op. Nooit eerder sloot het land zo’n grote wapendeal. Beloften van nauwe samenwerking bij de ontwikkeling van raketten maken deel uit van de overeenkomst. De Cheongung 2-raket is gedeeltelijk afgeleid van de zeer effectieve Russische S-400, heeft een bereik van veertig kilometer en kan meerdere doelen tegelijk aanvallen. Hij is bovendien zeer goed bestand tegen elektronische storing.
Ondanks de omvang van de Zuid-Koreaanse deal, zou Israël het meest kunnen profiteren van de wapenbehoefte van de VAE. De Emiraten voeren besprekingen met Israël over de aankoop van de Barak 8- of van de Spyder-luchtverdedigingsraketsystemen. De eerste Zuid-Koreaanse wapens komen pas in 2024; de VAE zien de Israëlische systemen als een tussenoplossing.
Een beeld scheppen van een modern land
‘Het mooiste gebouw op aarde opent zijn deuren,’ juichte de VAE-site Al-Ain op 22 februari jongstleden. Het betreft het Museum van de Toekomst, ‘een architectonisch icoon dat laat zien dat de Verenigde Arabische Emiraten klaar zijn voor de uitdagingen van de toekomst’. Het voegt zich bij andere ‘toonaangevende gebouwen’ van de hand van sterarchitecten, zoals het Louvre in Abu Dhabi van de Fransman Jean Nouvel, het Nationaal Museum van de Brit Norman Foster of een toekomstig Guggenheim-filiaal van de Amerikaan Frank Gehry. De VAE herbergen ook enkele gerenommeerde buitenlandse universiteiten, zoals de Sorbonne, American University en de London Business School. Om hun soft power te consolideren en een beeld te scheppen van een modern land hebben ze het burgerlijk huwelijk voor niet-moslims ingevoerd en het weekend, dat in de meeste moslimlanden op vrijdag begint, naar zaterdag en zondag verplaatst.
Barak 8
De geavanceerde Barak 8 is ook gekocht door het Indiase leger. Azerbeidzjan zou een Barak 8 hebben gebruikt om een geavanceerde Iskander-raket neer te schieten, die door Armenië was afgevuurd in de oorlog die in 2020 tussen de twee landen woedde. De raket heeft een groter bereik dan zijn Zuid-Koreaanse tegenhanger en kan meerdere doelen tegelijk vernietigen.
De VAE zijn in gesprek met Israël om de Iron Dome te kopen
De meeste ballistische raketten van de Houthi’s zijn succesvol onderschept, maar met hun met explosieven volgeladen drones lukt het hen nog wel vaak om doel te treffen. Om dit gat in hun luchtverdediging te dichten, zijn de VAE ook in gesprek met Israël om de Iron Dome te kopen. Dit systeem, dat Israël zelf gebruikt om projectielen uit de Gazastrook te neutraliseren, biedt een extra verdediging tegen langzamere, laagvliegende drones en kruisraketten. Daarnaast betekent een verdieping van de veiligheidssamenwerking dat de twee landen steeds meer inlichtingen met elkaar zullen delen. De VAE, met hun nieuwe, geavanceerde, gelaagde raketverdediging, zouden een waarschuwingssysteem voor mogelijke raketaanvallen vanuit Iran op Israël kunnen opzetten. Israël wint dan kostbare tijd voor de lancering van zijn eigen onderscheppingsraketten.
De VAE wenden zich niet alleen tot andere landen om hun honger naar wapens te stillen. Door miljarden te spenderen aan onderzoeks- en ontwikkelingsprogramma’s heeft de federatie van stadstaten haar eigen defensie-industrie een oppepper gegeven.
In 2021 lanceerde Halcon, een leverancier van precisiegeleide wapens in Abu Dhabi, zijn nieuwe luchtverdedigingssysteem SkyKnight. Het is ontworpen om helikopters, onbemande luchtvaartuigen (UAV’s, Unmanned Aerial Vehicles) en raketten te vernietigen. Het is gemaakt om doelen op korte afstand (tot tien kilometer) te onderscheppen. Samen met de Iron Dome en het bestaande Russische Pantsir-luchtverdedigingssysteem, levert het een indrukwekkend gelaagd verdedigingsnetwerk op.
Een militaire industrie
De Verenigde Arabische Emiraten ‘gaan over op plaatselijke wapenproductie om hun nu nog grotendeels van koolwaterstof afhankelijke economie te diversifiëren en minder aangewezen te zijn op buitenlandse leveranciers’, meldt financieel persbureau Bloomberg. Daartoe hebben de VAE enkele miljarden euro’s in hun defensie-industrie geïnvesteerd, met opmerkelijk resultaat.
Het in 2019 opgerichte bedrijf Edge, gespecialiseerd in ‘autonome technologie’ en ‘slimme projectielen’, is een van de paradepaardjes van de defensie-industrie van de VAE. In 2020 was de holding, die is gevestigd in Abu Dhabi en vijfentwintig ondernemingen telt, goed voor 1,3 procent van de mondiale wapenverkoop en bezette daarmee de tweeëntwintigste plaats op de wereldranglijst van defensieondernemingen, aldus Bloomberg. Edge heeft zich razendsnel ontwikkeld tot een succesvolle exporteur. Het dochterbedrijf Halcon heeft in 2021 een nieuw luchtafweersysteem voor de korte afstand (10 kilometer) gelanceerd, SkyKnight geheten, dat is bedoeld voor het onderscheppen van helikopters, drones en raketten. En het heeft bevestigd projectielen voor het afweersysteem SkyKnight te hebben verkocht aan het Duitse defensiebedrijf Rheinmetall AG.
Geavanceerd systeem
De Emiraten beschikken over een van de meest geavanceerde luchtverdedigingssystemen in de Golfregio. Met deze nieuwe moderne wapens zullen ze elke beschermingslaag verbeteren en hiaten in vorige systemen dichten, waardoor groepen of landen er veel moeilijker doorheen kunnen breken. En door een intensiever gebruik van Saoedische en Amerikaanse sensorinformatie zijn inkomende raketten en drones sneller te herkennen en te vernietigen.
De VAE streven niet alleen naar versterking van hun luchtverdediging. De kleine maar goed opgeleide luchtmacht krijgt een enorme impuls, getuige de in december aangekondigde aankoop van tachtig geavanceerde Franse multifunctionele Rafale-gevechtsvliegtuigen. Kosten: 18 miljard dollar, waarmee de grootste Franse wapendeal ooit een feit is.
Volgens het International Institute for Strategic Studies (IISS) bezitten de Emiraten 156 gevechtsvliegtuigen. Als daar 80 zeer effectieve Rafales bij komen, neemt de gevechtskracht van de VAE aanzienlijk toe, waardoor de machtsverhoudingen in de regio nog verder in hun voordeel uitvallen. Hierdoor zullen de Emiraten hun robuuste buitenlandse beleid en de oorlog in Jemen kunnen voortzetten, in de wetenschap dat hun kwetsbaarste plekken, steden en luchthavens een stuk beter beschermd zijn tegen aanvallen van Houthi’s.
Werkweek moet zo beter aansluiten op westerse landen
De Verenigde Arabische Emiraten hebben aangekondigd dat alle overheidsinstanties een nieuwe werkweek van vierenhalve dag zullen invoeren, waardoor het weekend voortaan zal bestaan uit vrijdagmiddag, zaterdag en zondag, bericht Al Jazeera. Werknemers maken van maandag tot en met donderdag een werkdag van acht uur, op vrijdag bestaat deze slecht uit 4,5 uur.
De verandering, die deze week door het staatspersbureau WAM werd aangekondigd, zal op 1 januari 2022 ingaan en heeft tot gevolg dat de werkweek beter aansluit op werkschema’s in westerse landen. Weekenden in de VAE bestaan momenteel nog uit vrijdag en zaterdag, aansluitend bij andere landen in de regio. Volgens WAM is de VAE ‘het eerste land ter wereld dat een nationale werkweek introduceert die korter is dan de wereldwijde vijfdaagse werkweek’.
Generaal Ahmed Nasser Al-Raisi uit de VAE heeft een duister verleden
‘Ahmed Nasser Al-Raisi is verkozen tot de nieuwe voorzitter’ van Interpol, zo heeft de internationale politieorganisatie donderdag 25 november bekendgemaakt op haar Twitter-account. ‘Dit illustreert het hoge aanzien dat de Verenigde Arabische Emiraten en hun politie- en veiligheidssysteem genieten’ in de wereld, aldus de krant Al-Ittihad uit Abu Dhabi, die verwijst naar Al-Raisi’s profiel als inspecteur-generaal bij het ministerie van Binnenlandse Zaken.
De VAE is de afgelopen jaren de op een na grootste contribuant aan Interpol is geworden, wat waarschijnlijk niet los staat van hun meest recente diplomatieke succes. ‘Hij is de eerste kandidaat uit het Midden-Oosten die deze positie bekleedt’, aldus de Engelstalige krant The National uit Abu Dhabi.
Zijn benoeming is echter niet voor iedereen in de regio een bron van trots. Zo wijst de pers in het naburige Qatar erop dat Al-Raisi van foltering wordt beschuldigd. ‘Ook al is zijn functie in feite honorair, en is het de secretaris-generaal die zorgt voor het functioneren van de organisatie, toch waren verschillende mensenrechtenorganisaties en Europese afgevaardigden tegen zijn verkiezing‘, schrijft de website Al-Araby Al-Jadid.
‘Al-Raisi is betrokken is bij mensenrechtenschendingen, arrestaties van politieke tegenstanders, hacken en spionage’
‘In oktober 2020 maakten negentien ngo’s, waaronder Human Rights Watch, zich al zorgen over de mogelijke keuze van de generaal uit de VAE die ”lid is van een veiligheidsapparaat dat zich systematisch richt tegen de vreedzame oppositie”’, schrijft het Libanese dagblad L’Orient-Le Jour.
‘Hij is de veiligheidschef van een dictatoriaal en onderdrukkend regime’, hekelde de Saoedische mensenrechtenactivist Taha Al-Hajji op Twitter. Al-Hajji wijst erop dat Al-Raisi ‘betrokken is bij mensenrechtenschendingen, arrestaties van politieke tegenstanders, hacken en spionage’.
‘Dit is een verontrustend bericht’, aldus de mensenrechtenorganisatie Mena Rights Group uit het Midden-Oosten, die op Twitter schrijft dat Interpol ‘nu wordt vertegenwoordigd door een autocratisch regime dat het uiten van kritiek als terrorisme beschouwt en dat zijn tegenstanders bespioneert, arresteert en martelt’. Volgens de Britse krant The Guardian is deze bezorgdheid des te meer gerechtvaardigd omdat de Emiraten ervan worden verdacht ‘misbruik te hebben gemaakt van het opsporingssysteem van Interpol om politieke tegenstanders te vervolgen’.
Linkse oppositie wint de parlementsverkiezingen in Noorwegen
De linkse oppositie won de parlementsverkiezingen die zondag en maandag in Noorwegen werden gehouden, ‘na een verkiezingscampagne die werd gedomineerd door vragen over de toekomst van de olie-industrie, een sleutelsector voor de grootste producent van West-Europa’, schrijft The Guardian.
‘De precieze samenstelling van de “rood-groene” coalitie is nog lang niet duidelijk’
‘Jonas Gahr Støre van de Arbeiderspartij is klaar om premier te worden, maar staat voor moeilijke keuzes bij het vinden van bondgenoten’, voegt de Britse krant toe. Want ‘de precieze samenstelling van de “rood-groene” coalitie die het Scandinavische land zal leiden, is nog lang niet duidelijk’.
Syrische regime rukt op naar regio Idlib
‘Na Deraa is het de beurt aan Idlib’, schrijft het pan-Arabische dagblad Al-Araby Al-Jadid. Na de rebellen in Deraa na twee maanden van belegering en gevechten te hebben gedwongen zich over te geven, richten het Syrische regime en zijn bondgenoten zich op het laatste grote jihadistische en rebellenbolwerk in het noordwesten van het land.
Sinds begin juni zijn de bombardementen op de aan Turkije grenzende regio Idlib geïntensiveerd, met name in het zuiden van de provincie. Op 7 september was de stad Idlib het doelwit van pro-Syrische strijdkrachten en de Russische luchtmacht. De aanval, waarbij vier burgers omkwamen, is volgens de Libanese krant L’Orient-Le Jour de dodelijkste in Idlib in ongeveer tien maanden.
De Verenigde Arabische Emiraten (VAE) willen de komende negen jaar vijftig nieuwe economische initiatieven lanceren om de concurrentiepositie te vergroten, schrijft Al-Jazeera. Daartoe willen de Emiraten 550 miljard dirham (circa 27 miljard euro) aan directe buitenlandse investeringen aantrekken, aldus regeringsfunctionarissen.
De projecten, waarvan sommige afgelopen weekend werden onthuld, omvatten grote investeringen in technologie. Zo zullen de VAE en de Emirates Development Bank 5 miljard dirham investeren in industriële technologie en andere technologische sectoren, aldus minister van Industrie en Geavanceerde Technologie Sultan al Jaber tijdens een persconferentie.
‘De VAE streven ernaar om de komende vijftig jaar een wereldspeler te worden in verschillende sectoren’
Daarnaast wordt gedacht aan het beschikbaar stellen van nieuwe visa om geschoolde arbeiders van elders aan te trekken. ‘De VAE streven ernaar om de komende vijftig jaar een wereldspeler te worden in verschillende sectoren’, aldus staatssecretaris voor Geavanceerde Technologie Sarah al-Amiris.
De ambities van de VAE kunnen worden gezien als het gevolg van de toenemende economische rivaliteit met buurland Saoedi-Arabië om het belangrijkste handels- en zakencentrum van de regio te worden, analyseert Al-Jazeera.
De Griekse toenadering tot Arabische landen is het directe gevolg van de onverkwikkelijke situatie met Turkije. De Verenigde Arabische Emiraten zou wel eens Griekenlands belangrijkste partner kunnen gaan worden.
Half januari verschenen berichten dat de Verenigde Arabische Emiraten (VAE) zullen gaan deelnemen aan een gezamenlijke militaire oefening met de Verenigde Staten, Canada, Slowakije, Spanje, Cyprus en Israël. Niet alleen de deelname van Israël is opvallend, maar ook het feit dat de oefening plaatsvindt in, en gecoördineerd wordt door, Griekenland. Het is de jongste stap in een toenaderingsproces tussen Athene en Abu Dhabi.
Op 18 november 2020 ontving het de facto staatshoofd van de VAE, kroonprins Mohammed bin Zayed van Abu Dhabi, de Griekse premier Kyriakos Mitsotakis voor een historisch tweedaags bezoek. De twee partijen sloten een ‘strategisch partnerschapsakkoord’. Dit alomvattende partnerschap behelst samenwerking op het vlak van defensie en buitenlands beleid, en rept verder van politieke samenwerking, handel, ontwikkeling, toerisme, energie, cultuur, voedsel, landbouw en digitale en publieke diensten.
De overeenkomst versterkt de toch al vriendschappelijke relatie tussen de VAE en Griekenland. Ook blijkt eruit dat Europa steeds nauwer betrokken raakt bij de rivaliteit in de Golfregio en geopolitieke strubbelingen in het Midden-Oosten. De meest opvallende clausules van de samenwerkingsovereenkomst zijn zonder twijfel die over het buitenlands beleid en defensie. Ze betekenen een verdieping van het bondgenootschap van de twee landen tegen een gemeenschappelijke tegenstander: het Turkije van Recep Tayyip Erdogan.
Deze geopolitieke alliantie is van vrij recente datum. In het verleden richtte Griekenland zich in de Arabische wereld eerder op Egypte, Syrië, Libië en andere Middellandse Zee-landen. Het steunde de Palestijnse zaak en onderhield een vrij koele relatie met Israël. Het diplomatieke contact dat Griekenland sinds 1975 met de VAE onderhield ging vooral over economische kwesties. Politieke kwesties werden afgehandeld binnen het partnerschap van de Europese Unie met het Gulf Cooperation Council [Raad van Samenwerking van Golfstaten].
Arabische lente
Tot in 2011 de Arabische lente de relaties tussen de Middellandse Zee-landen overhoop gooide. Turkije stelde zich vanaf dat moment agressiever op en toonde grotere geopolitieke ambities. Dit druiste in tegen de belangen van Griekenland, Saoedi-Arabië, Egypte en de VAE en bedreigde de status quo in de regio. Door de geografische nabijheid en een conflictrijke geschiedenis heeft Griekenland altijd last gehad van opvlammende Turkse ambities. Maar nu betekenden sommige acties van het grote buurland een regelrechte bedreiging, zoals toen de Turken in februari 2020 op het hoogtepunt van de vluchtelingencrisis stromen asielzoekers en migranten naar de Grieks–Turkse grens loodsten als reactie op kritiek van de Europese Unie op de Turkse aanvallen in Noord-Syrië. Deze episode belastte de – toch al breekbare – relaties tussen de twee buren nog eens extra. Hierop volgde een agressieve Turkse exploratie van gasvelden in de oostelijke Middellandse Zee, die gevaarlijke confrontaties tussen Griekse en Turkse oorlogsschepen uitlokte en zelfs EU-staten als Frankrijk mobiliseerde.
Saoedi-Arabië en de VEA zien Ankara als een bedreiging voor de balans die de Golfstaten in de jaren na de Arabische lente probeerden te handhaven. De twee koninkrijken beschouwen de Turkse steun voor de Moslimbroederschap en de geopolitieke en militaire interventies in Libië, Syrië en de Hoorn van Afrika als onderdeel van een strategie om de invloed in de regio uit te breiden, overal waar er instabiliteit of een machtsvacuüm ontstaat.
Het islamistische karakter van de vermeende Turkse dreiging is maar één aspect van een bredere geopolitieke confrontatie tussen Ankara en de Golfstaten. Turkije zwakt de islamitische retoriek de laatste tijd juist af en beweegt toe naar een hypernationalisme, maar een opluchting is dat voor haar rivalen uit de regio niet echt. Integendeel, de meest recente Turkse strategie, die bekend staat als Mavi Vatan, oftewel ‘Blauw Vaderland’, zien de Golfstaten als de zoveelste incarnatie van ‘Turks expansionisme’.
Turkije lijkt met zijn nieuwe strategie maritieme en politieke aanspraken te doen op het olie- en gasrijke oostelijke Middellandse-Zeegebied, wat voor Griekenland en Cyprus niet bepaald geruststellend zal zijn. In november 2019 kwamen Turkije en Libië hun maritieme grenzen in de Middellandse Zee overeen en lieten die dwars door de Egyptische en Griekse exclusieve economische zone lopen. Griekenland beschouwt dit als een tactische zet in de Mavi Vatan–strategie.
Sinds 2019 haalden zowel de VAE als Saoedi-Arabië hun banden met Griekenland en Cyprus aan
Athene reageerde op deze dreiging door nog sterker in te zetten op een ontluikende coalitie in de oostelijke Middellandse Zee en de bouw van de EastMed-pijplijn. Athene, Tel Aviv en Nicosia hebben een overeenkomst getekend voor de bouw van deze pijplijn, die gas van het Israëlische Leviathan-gasveld via het Cypriotische Aphrodite-gasveld naar het vasteland van Europa moet gaan vervoeren. Turkije wordt ostentatief buitengesloten. Ook Qatar – een strategische partner van Turkije en een rivaal van de VAE – dreigt door de pijplijn ongeveer de helft van zijn Europese afzetmarkt te verliezen. De VAE ontpopten zich als fervent voorstander van het project, dat zijn twee voornaamste tegenstanders danig in de wielen rijdt.
In december 2020 sloot het land zich officieel aan bij het Eastmed Gas Forum – waar verder Egypte, Israel, Griekenland, Cyprus, Italië en Jordanië deel van uitmaken. Belangrijker misschien nog voor de Emiraten is de politieke dialoog die de gaspijplijn op gang brengt. Hij versterkt de banden met Europese landen die zich ook zorgen maken over Turkije, zoals Frankrijk, Griekenland en Cyprus, en op den duur misschien zelfs met de hele Europese Unie.
Sinds 2019 haalden zowel de VAE als Saoedi-Arabië hun banden met Griekenland en Cyprus aan. Ze erkennen de Grieks-Cypriotische regering als de enige rechtmatige autoriteit op het eiland en weigeren de door Ankara gesteunde Turkse Republiek Noord-Cyprus te erkennen. De eerste trilaterale ontmoeting tussen de VAE, Griekenland en Cyprus in november 2019 benadrukte deze retoriek nog eens. In januari 2021 tekenden de minister van Defensie van de Emiraten Mohammed bin Ahmed al-Bowardi en zijn Cypriotische ambtsgenoot Charalambos Petrides een intentieverklaring over intensieve militaire samenwerking, in het kader van een hechte ‘strategische relatie’.
Griekenland wordt als geopolitieke factor vaak onderschat, maar voor de VAE kan het een steun en toeverlaat worden. Weliswaar staat het land binnen de Europese Unie aan de zijlijn en heeft het zware economische klappen te verduren gekregen, maar door zijn ligging heeft het de potentie om een sleutelrol in de Middellandse Zee te gaan vervullen. Griekenland ligt ingeklemd tussen drie continenten, vlakbij Noord-Afrika en het Midden-Oosten, en beschikt over drie havens die als bruggenhoofd voor goederen kunnen fungeren naar de EU. Voeg daarbij een verwachte economische groei van 4,1 procent in 2021, aanzienlijke investeringen in defensie (ruim 2 procent van het bnp, anders dan veel andere NAVO-landen) en recente aankopen van nieuwe marineschepen van de Verenigde Staten en straaljagers uit Frankrijk en het moge duidelijk zijn dat Griekenland zich assertiever opstelt.
Militaire banden
Ook op militair vlak werken de Emiraten steeds nauwer met Athene samen. F-16-straaljagers van het land namen deel aan militaire oefeningen met de Griekse Luchtmacht, op hetzelfde moment dat Frankrijk Dassault Rafale-straaljagers naar Kreta zond. Weliswaar heeft het een kleinere luchtmacht dan Turkije, maar het beschikt wel over de geavanceerdere F-16’s en kan in de toekomst zelfs F-35’s van de Verenigde Staten kopen. Zo’n aankoop zou de krachtsverhoudingen nog verder doen verschuiven. Abu Dhabi is met Athene in gesprek om een aantal van de geavanceerdere F-16’s aan de Grieken over te doen zodra die koop gesloten is, wat Ankara zeker niet leuk zou vinden.
Een ander teken van de groeiende militaire toenadering was de multinationale luchtoefening ‘Medusa’ die Griekenland samen met de VAE, Frankrijk, Cyprus en Egypte eind vorig jaar hield in het Egyptische Alexandrië. Het doel van de oefening was om militair en operationeel beter op elkaar ingespeeld te raken, maar onofficieel zonder twijfel ook om Turkije de spierballen te tonen. De oefening had ook al in 2019 plaatsgevonden, toen nog zonder Frankrijk en de VAE. Door de gebeurtenissen van het afgelopen jaar besloten deze twee landen zich aan te sluiten.
Geopolitieke gevolgen
De Griekse toenadering tot het Syrische regime en de innigere band met Egypte en Saoedi-Arabië zijn duidelijk het gevolg van de toenemende wrijving met Turkije. Het bracht Griekenland nader tot de Arabische landen en verankerde het steviger in het anti-Turkse kamp. Gezien dit alles zouden de VAE wel eens Griekenlands belangrijkste Arabische partner kunnen gaan worden. De intensivering van de dialoog tussen de twee landen zorgde ervoor dat Athene ook toenadering zocht tot het Libische Nationale Leger, geleid door generaal Khalifa Haftar, de onofficiële regering die opereert vanuit het oosten van Libië. Het is de grote rivaal van de internationaal erkende, door Turkije gesteunde, pro-westerse regering van Fayez al-Sarraj in Tripoli. In januari 2020 initieerde Griekenland een overleg met Haftar, die op bezoek kwam bij de Griekse premier Mitsotakis in Athene.
Ook verder bij de Middellandse zee vandaan kan de toenadering tussen Athene en Abu Dhabi gevolgen hebben. Athene deelt culturele en religieuze banden met de orthodoxe buurlanden Servië en Noord-Macedonië, die in de toekomst een opening kunnen bieden voor investeringen uit de Emiraten. Dat zou de positie van de VAE op de Balkan versterken en de banden met de buren van Turkije versterken. Verder zouden de VAE, samen met de Saoedi’s, oude banden met Bosnië en Kosovo kunnen herstellen en de invloed over de moslimbevolking van de Balkan vergroten, met als doel om Ankara daarin voor te zijn.
Deze rivaliteit kan zich uitstrekken tot in de Kaukasus, waar in september 2020 het conflict over Nagorno-Karabach weer oplaaide na een wapenstilstand van meer dan twintig jaar. Azerbeidzjan kon rekenen op Turkse steun, met troepen, gewapende drones en Syrische huurlingen. Griekenland, dat een sterk politiek, cultureel en militair bondgenootschap heeft met Jerevan, riep Azerbeidzjan op om de agressie te staken en tot een vreedzame oplossing te komen. Het veroordeelde de Turkse bemoeienis scherp. Athene verklaarde dat Armenië en Griekenland beide te kampen hebben met een gemeenschappelijk probleem: Turkije. Het riep de Europese Unie nogmaals op om op te treden tegen Turkse schendingen van het internationaal recht. Ankara en Bakoe pareerden dit door Athene ervan te beschuldigen Armeense en Koerdische milities te trainen, wat de Grieken afdeden als ‘ongegronde beschuldigingen’. Onderwijl verwelkomden de VAE de Armeense president Armen Sarkissian afgelopen november en prezen de – door de Russen opgelegde – wapenstilstand.
Griekenland en de VAE beschouwen hun partnerschap overduidelijk als een buffer tegen het Turkse expansionisme in het Middellandse Zeegebied, of dat nu onder ‘neo-Ottomaanse’- of Mavi Vatan-vlag plaatsvindt. Voor de Emiraten biedt Griekenlands EU-lidmaatschap bovendien een manier om aan invloed in Brussel te winnen, iets waar het land al heel lang op gebrand is. De consequentie voor de Europese Unie zou zijn dat de geopolitieke grens tussen Europa en het Midden-Oosten nog vager wordt dan hij al is.
De Verenigde Arabische Emiraten (VAE) hebben woensdag een ambassade geopend in Israël. De ceremonie werd onder meer bijgewoond door de Israëlische president. De opening volgt op de inhuldiging vorige maand van de Israëlische ambassade in de VAE, bericht France 24. Met de ‘Abraham-akkoorden’, een initiatief van de toenmalige Amerikaanse president Donald Trump, normaliseerden de VAE, Bahrein en Israël vorig jaar hun betrekkingen. De landen vinden elkaar in hun gezamenlijke kritiek op Iran.
‘Een belangrijke mijlpaal op weg naar de toekomst en naar vrede, welvaart en veiligheid’
‘Sinds de normalisering hebben we voor het eerst gesprekken gevoerd over handels- en investeringsmogelijkheden’, zei VAE-ambassadeur Mohamed Al Khaja, nadat hij in Tel Aviv de vlag van zijn land had gehesen. ‘We hebben al overeenkomsten getekend op verschillende gebieden, zoals economie, luchtverkeer, technologie en cultuur.’ De Israëlische president Isaac Herzog sprak van ‘een belangrijke mijlpaal op weg naar de toekomst en naar vrede, welvaart en veiligheid’.
Inmiddels hebben Soedan en Marokko ook diplomatieke betrekkingen met Israël aangeknoopt.
Israëli’s klagen Israël aan
Advocaten die duizenden in het buitenland woonachtige Israëli’s vertegenwoordigen, bereiden een aanklacht voor tegen de Israëlische regering. Israël zou hun kinderen de toegang weigeren, ook al zijn ze Israëlische staatsburgers, schrijft Haaretz. Allereerst hebben Israëlische advocaten van de groep een brief gestuurd aan de procureur-generaal, aan de directeur van de bevolkings- en immigratiedienst en aan de ministers van Binnenlandse en Buitenlandse Zaken en van Diaspora-aangelegenheden.
Volgens de advocaten worden ‘duizenden, zo niet tienduizenden’ Israëlische expats geconfronteerd met de ongebruikelijke situatie dat ze hun kinderen deze zomer niet mee naar Israël kunnen nemen omdat ze nooit zijn geregistreerd in het bevolkingsregister en geen Israëlisch paspoort hebben. In het verleden was dat geen probleem, maar om verspreiding van corona tegen te gaan is het buitenlanders sinds maart 2020 verboden om het land binnen te komen. Begin april kondigde de regering aan dat kinderen van Israëli’s het land niet binnen mogen zonder een Israëlisch paspoort.
Dooi bedreigt oliepijpleiding
Ontdooiende permafrost heeft de steunende structuur ondermijnd waarmee een verhoogd deel van de Trans-Alaskapijpleiding wordt opgehouden. Daardoor komt een van ’s werelds grootste oliepijpleidingen in gevaar en nemen de kansen op olielekken toe in een kwetsbaar en afgelegen gebied dat extreem moeilijk is te reinigen, bericht InsideClimateNews.
Volgens betrokkenen is dit het eerste geval van beschadiging door ontdooiende permafrost
Volgens een analyse van het Alaska Department of Natural Resources is ten noorden van Fairbanks een helling van permafrost gaan schuiven door de dooi. De stutten van de pijpleiding van 300 meter lang die daar is aangelegd, zijn daardoor beschadigd. Er wordt nu een koelsysteem aangelegd met zo’n honderd thermosyphons, buizen die warmte uit de permafrost zuigen, om de permafrost rond het kwetsbare gedeelte van de pijpleiding bevroren te houden en om verdere schade aan de ondersteunende structuur te voorkomen. Beschadigde delen van de ondersteuning zullen worden vervangen. Volgens betrokkenen is dit het eerste geval van beschadiging door ‘schuivende hellingen’ die wordt veroorzaakt door ontdooiende permafrost.
‘Een rover, lander en satelliet lopen in een baan rond Mars’, schrijft de techwebsite The Verge schertsend. Een kleine vloot onbemande ruimtevaartuigen van de Verenigde Arabische Emiraten, China en de Verenigde Staten bereikt deze maand Mars, nadat ze vorige zomer vanaf de aarde zijn gelanceerd.
De tocht naar de rode planeet is een ‘marathon van primeurs’: het is de eerste ruimtemisse van de VAE, China’s eerste onafhankelijke poging om op Mars te landen, en de eerste keer dat NASA een helikopter bij een Marsmissie inzet, schrijft The Vergein een vooruitblikkend artikel.
Een sonde van de Verenigde Arabische Emiraten – de ‘satelliet’ uit de mop – is dinsdag (9 februari) met succes in een baan rond Mars gebracht. Hierdoor maakt het land nu, als eerste Arabische natie, deel uit van de selecte groep ruimtevaartmogendheden die erin is geslaagd de vierde planeet vanaf de zon van dichtbij te bestuderen.
In de Verenigde Arabische Emiraten viert de leiding hun geslaagde missie.
Woensdag is het ook de Chinezen gelukt een sonde in een baan rond Mars te brengen, deze zal in mei of juni landen. En op 18 februari zal het Amerikaanse NASA met een robotverkenner, de rover Perseverance, voet aan de grond zetten op onze buurplaneet.
De VAE hopen dat hun missie ‘al-Amal’ (Arabisch voor ‘Hoop’) belangrijke ontdekkingen zal opleveren over de weerpatronen op Mars en als katalysator zal dienen voor de opkomende wetenschappelijke en technologische sector in het land. De Golfstaat wil door te investeren in andere sectoren minder afhankelijk zijn van olie, schrijft The Vergein een tweede artikel.
Maar de ruimtemissie dient vooral propagandadoeleinden, stelt El Paískritisch: ‘Deze absolute monarchie viert haar vijftigjarige bestaan door zich te laten gelden als ruimtemacht. (…) Het is bovenal een poging om het imago op te poetsen van een land zonder vrijheid van meningsuiting, waar immigranten in onmenselijke omstandigheden werken en waar homoseksualiteit strafbaar is.’
Missie volbracht
‘Missie volbracht’, twitterde de vicepresident van de VAE, Mohammed bin Rashid Al Maktoum op 9 februari. ‘In een baan rond de planeet komen was het meest kritische en gevaarlijke deel van onze reis naar Mars, waarbij de Hoop-sonde werd blootgesteld aan nog nooit eerder ondervonden druk’, aldus Omran Sharaf, projectleider van de missie, tegen The Verge. De sonde heeft ruim 480 miljoen kilometer afgelegd nadat ze afgelopen juli werd gelanceerd vanaf de Japanse ruimtebasis Tanegashima.
De timing van de Hoop-missie was van cruciaal belang, aldus de techwebsite. De VAE lanceerden de sonde afgelopen zomer in een krappe periode van ongeveer twee maanden, toen de aarde en Mars op één lijn stonden in hun banen rond de zon. Dat gebeurt slechts eens in de twee jaar en de ‘drie landen hebben in 2020 van die kans gebruik gemaakt, net toen de ruimte weer opdook als speelplaats voor wetenschappelijke ontdekkingen en nationalistisch vertoon van macht’, aldus The Verge.
‘De ruimte is weer opgedoken als speelplaats voor wetenschappelijke ontdekkingen en nationalistisch vertoon van macht’
Nu al-Amal met succes in een baan rond Mars is gebracht, gaat het twee jaar lang de atmosfeer en het weer op de planeet in kaart brengen. De eerste foto wordt deze week nog verwacht, meldt de Qatarese krant The Khaleej Times.
De Chinese ruimtesonde ‘Tianwen-1’ (Chinees voor ‘Zoektocht naar de Hemelse Waarheid’) vergezelde woensdagochtend al-Amal in zijn baan om de rode planeet.
The day before Chinese New Year’s Eve, #Tianwen-1, China’s first Mars probe, successfully reached the Red Planet on Wednesday around 7:52 pm where it will celebrate a unique Spring Festival, following an epic seven-month journey of 400 million kilometers. https://t.co/RCzI1qa7F9pic.twitter.com/8gcCmcXDBf
Het ruimtevaartuig is in een baan gebracht die het binnen 400 kilometer van het Marsoppervlak zal brengen. In mei zullen de lander en de rover zich losmaken van het ruimtevaartuig en een gewaagde poging wagen om te landen in Utopia Planitia, waar zich onder het oppervlak van de planeet een grote laag ijs bevindt. Als China daarin slaagt, zal het na de VS het tweede land zijn dat een rover op het oppervlak van Mars laat landen en metingen verricht, schrijft The Verge in weer een ander artikel.
De landingspoging van Tianwen-1 was oorspronkelijk gepland voor april, maar de Chinese ruimtevaartorganisatie heeft bekend gemaakt dat deze is verplaatst naar mei of juni. De landingsplaats is ongeveer 1846 kilometer verwijderd van de landingsplaats van NASA’s rover Perseverance, die volgende week zal landen, meldt The Verge – ruwweg de afstand per auto van Amsterdam naar Riga.
Met de rover Tianwen-1 op de Marsbodem en een satelliet die van bovenaf de planeet scant, wil China de distributie van het waterijs onder de grond in kaart brengen om een beter inzicht te krijgen in de geologische structuur van de planeet. Ook onderzoekt China de mogelijkheid om het waterijs te gebruiken voor bemande Marsmissies op lange termijn, aldus SpaceNews.
Ingenuity is de eerste helikopter die op een andere planeet wordt ingezet
De Amerikaanse rover Perseverance zal tijdens zijn tijd op de rode planeet een heel bijzondere techniek inzetten, schrijft The Verge: een doosvormige helikopter met de naam Ingenuity. Ingenuity zal vanaf de buik van de rover proberen op te stijgen in de ultradunne atmosfeer van Mars. Als dat lukt, is het de eerste keer dat een helikopter op een andere planeet wordt ingezet, aldus de techwebsite.
Maar ‘waarom is iedereen toch zo dang geobsedeerd met Mars?’ vraagt het tijdschrift van National Geographic zich af. ‘De belangstelling van de mens voor Mars is tijdloos. Al duizenden jaren geven we betekenis aan Mars door er onze goden aan te verbinden, en haar bewegingen en oppervlak in kaart te brengen. We hebben Mars verwerkt in onze kunst, onze liederen, onze literatuur, onze films. Sinds het begin van het ruimtetijdperk hebben we meer dan vijftig ruimtevaartuigen – technische hoogstandjes die samen miljarden dollars hebben gekost – naar Mars gelanceerd. Vele pogingen, vooral in het begin, zijn mislukt. En toch houdt onze Marsmanie aan.’
Die obsessie lijkt nog lang niet klaar. The Wall Street Journalmoedigt NASA aan om mensen naar de rode planeet te sturen in plaats van de beoogde bemande missie naar de maan. ‘Het huidige doel van de NASA is de maan, maar de maan behoort toe aan een vorige generatie van Amerikaanse pioniers. Een grotere, meer passende ambitie voor het ruimtevaartprogramma dat als eerste mensen op een ander hemellichaam liet landen, is Mars – een bestemming die de NASA al sinds haar eerste visionaire dagen nastreeft. Het is nu tijd om die droom te verwezenlijken.’
Een animatie van de landing van de rover Perseverance
NASA schat dat een bemande missie naar de maan 24,4 miljard euro zal kosten en dat de lessen die daaruit worden getrokken, kunnen worden toegepast in toekomstige ruimtereizen naar Mars. Maar de krantbenadrukt dat de maan en Mars heel verschillende omgevingen kennen. ‘Mars is een planeet met een atmosfeer, ijs, wind, weer en exploiteerbare grondstoffen’. De rode planeet ‘zou een nieuw thuis voor de mensheid kunnen worden, wat de Maan nooit zal zijn’.
‘Het is heel moeilijk om het idee dat Mars op de een of andere manier leven voor ons verbergt om zeep te helpen’
Dat is volgens National Geographic ook een van de aantrekkingskrachten van onze buurplaneet. ‘De reden waarom Mars in de populaire cultuur zo’n grote rol speelt, is misschien wel heel eenvoudig: zelfs nu ons beeld van Mars in de loop der tijd is aangescherpt, kunnen we ons nog steeds gemakkelijk voorstellen dat we daar een nieuw thuis stichten, ver weg van de aarde.’
Verlangen naar kameraadschap
De NASA-rover Perseverance gaat zelfs op zoek naar bewijs voor leven op Mars – iets wat de fantasie van de Marsfanaten nog verder prikkelt. Maar wat als de rover niets kan vinden, niet eens bewijs dat het ooit mogelijk is om mensen voor lange tijd naar de rode planeet te sturen? ‘Zullen we dan het idee van leven op Mars kunnen opgeven?’ vraagt het populair-wetenschappelijk tijdschrift zich af.
‘Waarschijnlijk niet’, zegt David Grinspoon, hoofdwetenschapper bij het Planetary Science Institute tegen NG. ‘Het is heel moeilijk om het idee dat Mars op de een of andere manier leven voor ons verbergt om zeep te helpen.’
‘Op een bepaalde manier is die koppigheid misschien wel de meest flagrante manifestatie van ons verlangen naar kameraadschap, een verlangen naar gemeenschap, een behoefte om te weten dat we niet alleen zijn in het heelal’, filosofeert NG. ‘Mensen hebben andere mensen nodig om te overleven, en misschien is dat op planetaire schaal ook wel zo.’
Deze website gebruikt cookies. Door de site te gebruiken gaan we er vanuit dat je ze accepteert. OK
Manage consent
Over onze cookies
Deze website gebruiks cookies die de gebruikservaring verbeteren. De cookies die we als noodzakelijk categoriseren worden opgeslagen door je browser en zijn essentiëel voor een goede werking van de basisfuncties van deze website. We gebruiken ook third-party cookies die ons helpen te analyseren hoe deze website gebruikt wordt. Deze cookies kunnen ook voor marketingdoeleinden worden gebruikt. Ze worden alleen door je browser opgeslagen als je daar toestemming voor geeft.
Onze noodzakelijke cookies zijn essentiëel voor het goed functioneren van deze website. De basisfuncties en beveiliging van deze website zijn hiervan afhankelijk. Deze cookies slaan geen persoonlijke informatie op.
