Twee weken na de verpletterende overwinning van de ja-stemmers in het referendum over de Europese Unie heeft Moldavië op zondag 3 november zijn pro-Europese president Maia Sandu herkozen. De overwinning was ‘na een gespannen tweede verkiezingsronde, die wordt gezien als een keuze tussen Europa en Rusland’, meldtBBC.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
De 52-jarige kandidaat won 54,9 procent van de stemmen, volgens de bijna definitieve resultaten die zijn gepubliceerd door de verkiezingscommissie. Haar rivaal, Alexandr Stoianoglo, haalde 45 procent van de stemmen. Deze 57-jarige voormalige openbare aanklager, gesteund door de pro-Russische socialisten, had nauwere betrekkingen met Moskou beloofd.
Elke week pluist de redactie van 360 een actuele gebeurtenis voor je uit aan de hand van de internationale pers. Deze week kijken we naar de VS en China. De twee grootmachten zijn verwikkeld in een strijd om wie de meeste invloed heeft op de wereldwijde digitale infrastructuur. Welk land loopt voorop op het gebied van chips en AI en hoe zal deze techoorlog zich na de Amerikaanse verkiezingen van 5 november voortzetten?
Dit artikel verscheen woensdag in de nieuwsbrief, exclusief voor abonnees. Wil je elke week op de hoogte blijven? Neem dan een (proef)abonnement – tijdelijk al vanaf €1,50 per maand – op 360 Magazine.
Hoe is de techoorlog tussen de VS en China begonnen?
‘De VS en China zijn momenteel verwikkeld in een regelrechte techoorlog’, schreef South China Morning Post al in 2021. Het waren de hoogtijdagen van de coronapandemie, fabrieken voor chips en halfgeleiders lagen stil in China en in grote delen van Azië, de toeleveringsketen voor de technologiesector liep vast. Eens temeer werd in de VS duidelijk hoe groot de afhankelijkheid was van China, met als gevolg dat president Joe Biden exportbeperkingen naar China invoerde om de Amerikaanse chipsector te beschermen.
Maar de technologische wedloop tussen de VS en China begon nog eerder. ‘Analisten wijzen over het algemeen naar Made in China 2025, het tienjarige plan van Beijing om het land om te vormen van een productiehuis naar een technologische wereldmacht, als de aanleiding voor de techoorlog’, aldus SCMP. China investeert honderden miljarden dollars om een volledig Chinese toeleveringsketen op te bouwen die niet langer afhankelijk is van buitenlandse technologieleveranciers, aldus Time Magazine in 2023. De VS zagen deze ambities als een directe bedreiging voor hun eigen technologische dominantie en economische belangen en begonnen in 2018 met een blokkade van geavanceerde apparatuur voor het maken van chips naar China.
De VS scherpten de exportbeperkingen verder aan in 2022. Ditmaal waren de maatregelen gericht op het ‘lamleggen van de Chinese vooruitgang op het gebied van AI’, aldus Time. ‘Twee data uit 2022 zijn voorbestemd om de geopolitieke geschiedenis in te gaan. De eerste, de Russische invasie van Oekraïne op 24 februari, behoeft nauwelijks verdere uitleg. De tweede is 7 oktober 2022, toen de Verenigde Staten een nieuwe reeks exportbeperkingen invoerde’, schrijft het maandblad met enig gevoel voor drama.
In reactie op de exportbeperkingen kondigde China aan dat Chinese bedrijven die de metalen gallium en germanium exporteren – beide nodig voor het maken van chips en batterijen – voortaan een vergunning nodig hadden. ‘China is de dominante wereldwijde leverancier van beide materialen en de Chinese overheid kan nu naar eigen goeddunken de export blokkeren’, aldus Time. Hiermee ‘dreigt China beperkingen op te leggen in de bredere toeleveringsketens van mineralen. China domineert met name de winning en raffinage van zeldzame aardmetalen en heeft respectievelijk meer dan 60 en 80 procent van de wereldwijde capaciteit in handen’.
Ook Nederland raakte betrokken bij de strijd tussen de twee grootmachten. De Nederlandse chipmachinefabrikant mag sinds 1 september 2023 geen hightechmachines meer naar China exporteren die gebruikt kunnen worden voor ‘geavanceerde militaire toepassingen’,berichtte Financial Times in 2023. ‘Als twee supermachten ruzie krijgen, kiezen de kleinere spelers een kant’, schreef de zakenkrant in een commentaar. ‘De machines van ASML domineren de chipfabricage in de wereld. (…) Het Nederlandse verbod zou echter nefaste gevolgen hebben voor Chinese chipbedrijven. Hun kansen om de meest geavanceerde chips te maken zonder machines van ASML zijn minimaal.’
Ook Japan volgde. ‘De VS, Japan en Nederland leveren samen ruwweg 90 procent van alle apparatuur die wereldwijd in computerchipfabrieken wordt gebruikt. Alle drie de landen voeren nu strenge exportcontroles uit op geavanceerde apparatuur voor de productie van halfgeleiders, zodat China niet alleen geen Amerikaanse chips kan kopen, maar evenmin de apparatuur die nodig is om Chinese alternatieven te maken’, schreef Time.
Welk land heeft op het moment de meeste invloed op de wereldwijde digitale infrastructuur?
‘In een groot deel van de wereld liggen Amerikaanse en Chinese [digitale] infrastructuren – datacenters, onderzeese kabels en draden die het internet ondersteunen – naast elkaar, terwijl de twee landen strijden om marktaandeel, winst en geopolitieke invloed’, schetst The Economistde situatie.
De VS hebben een grote troef in handen met een aanzienlijke controle over de wereldwijde toeleveringsketen voor halfgeleiders. Ondanks decennialange inspanningen van de Chinese overheid en tientallen miljarden dollars die zijn uitgegeven aan “inheemse innovatie”, blijft de Chinese chipindustrie afhankelijk van de VS’, schrijft The New York Times. ‘De industrie kan alleen functioneren met Amerikaanse input,’ zegt Chris Miller, auteur van het boek Chip War en universitair hoofddocent internationale geschiedenis aan Tufts University, tegen de Amerikaanse krant. ‘Elke fabriek die ook maar een beetje mee wil met de nieuwste ontwikkelingen, maakt gedurende het hele proces gebruik van Amerikaanse onderdelen, Amerikaanse ontwerpsoftware en Amerikaans intellectueel eigendom.’ Hierdoor hebben de VS de macht in handen om de Chinese vooruitgang te remmen.
Deze exportcontroles zijn effectief gebleken in het beperken van de Chinese chipindustrie, maar hebben ook geleid tot bezorgdheid over de kwetsbaarheid van Taiwan, de belangrijkste producent van geavanceerde chips. Taiwan produceert bijna twee derde van alle halfgeleiders ter wereld, en meer dan 90 procent van de meest geavanceerde, aldus NYT. Mocht China het land binnenvallen, dan ‘zouden de kosten voor de wereldeconomie catastrofaal zijn’.
China heeft echter aanzienlijke investeringen gedaan in digitale infrastructuur in Azië, als onderdeel van zijn Digital Silk Road-strategie. ‘Daar is de aanwezigheid van Chinese digitale-infrastructuurbedrijven al aanzienlijk. Ongeveer 18 procent van alle nieuwe onderzeese kabels wereldwijd in de afgelopen vier jaar is aangelegd door één Chinees bedrijf (…). Alibaba’s cloudbedrijf is actief in negen Aziatische landen en Huawei heeft veel mobiele netwerken gebouwd’, aldus The Economist. De door China beheerde digitale infrastructuur kan Aziatische landen blootstellen aan spionage en sabotage.
De Verenigde Staten hebben echter nog steeds een voorsprong op China als het gaat om de totale uitgaven aan onderzoek, niet alleen in dollars maar ook wat betreft het aandeel in de economie van beide landen. Onderzoek en ontwikkeling (R&D) vertegenwoordigden vorig jaar 3,4 procent van de Amerikaanse economie. Maar China zit op 2,6 procent en dat cijfer blijft stijgen, schrijft NYT in een artikel over de leidende positie van China in de productie van elektrische auto’s en batterijen.
‘De batterijproductie is slechts één voorbeeld van hoe China geavanceerde industriële democratieën bijbeent – of voorbijstreeft – op het gebied van technologische en productietechnische vooruitgang. Het land realiseert veel doorbraken in een lange lijst van sectoren, van farmaceutica tot de productie van drones en zeer efficiënte zonnepanelen’, schrijft de Amerikaanse krant.
Chinese bedrijven hebben daarnaast innovatieve oplossingen gevonden op de Amerikaanse sancties. De Chinese chipfabrikant SMIC produceert nu met oude machines de geavanceerde 7-nanometer chips, waarvoor normaal gesproken ultramoderne machines nodig zijn door het productieproces te verfijnen, vertelt Antonia Hmaidi, een senior analist bij de denktank Merics, aan Neue Zürcher Zeitung. Ook hebben Chinese AI-bedrijven efficiëntere algoritmen ontwikkeld die vergelijkbare resultaten halen met minder geavanceerde hardware, aldus The Economist.
De VS behouden een voorsprong in cruciale sectoren zoals halfgeleiders en geavanceerd onderzoek, maar China is in een snel tempo aan het inhalen. Komende jaren zullen bepalend zijn voor hoe de toekomstige technologische wereldorde vorm zal krijgen.
Hoe zal de verkiezingsuitslag in de VS de relatie met China beïnvloeden?
‘De techrivaliteit tussen Washington en Beijing zal naar verwachting doorgaan en zelfs intensiever worden, ongeacht wie de Amerikaanse presidentsverkiezingen wint. Volgens analisten is de toon voor een verdere gespannen relatie tussen de VS en China al gezet’, schrijft South China Morning Post.
The Economist beaamt dit: ‘De volgende president van Amerika zal de bilaterale relatie [tussen de VS en China] in goede banen moeten leiden in een tijd waarin wederzijdse vijandigheid en wantrouwen groot zijn. Hij of zij zal zorgvuldig moeten opereren om te voorkomen dat de wereldeconomie uiteenvalt.’
Zowel Kamala Harris als Donald Trump heeft tijdens de campagne de rivaliteit tussen de grootmachten benadrukt, ‘al geldt dat voor Harris in mindere mate’, schrijft Time Magazine in een analyse van de twee kandidaten. Maar hun voorgestelde beleidsmaatregelen lopen uiteen.
Analisten verwachten dat Harris zal vasthouden aan de ‘kleine tuin, hoge schutting’-benadering van president Joe Biden ten opzichte van China als ze wint in november, aldus SCMP. Volgens deze strategie worden strenge beperkingen opgelegd aan een paar technologieën die militair geralateerd zijn, terwijl op andere gebieden het economische verkeer gehandhaafd blijft. ‘Maar dezelfde halfgeleiders die onder exportcontroles vallen vanwege hun gebruik in geavanceerde AI-modellen, wapens en bewakingssystemen worden ook gebruikt in autonome voertuigen, 5G-telefoons en commerciële toepassingen van AI’, legt SCMP uit.
‘Harris zal naar verwachting de restricties verhogen voor computertechnologieën, biotechnologie en schone technologie – gebieden die door de regering Biden zijn aangewezen als “noodzakelijk voor de nationale veiligheid”.’
Trump heeft op zijn beurt opgeroepen tot importtarieven tot 60 procent op Chinese goederen, waardoor veel experts voorspellen dat Trump tijdens een tweede termijn als president eerder de confrontatie met China zal opzoeken dan Harris, aldus de krant uit Hongkong. Time Magazine wijst erop dat Trump al in 2018 een handelsoorlog startte met China door importtarieven in te voeren. Uiteindelijk leidde dat tot een deal in 2020, maar het kwaad was geschied. ‘Tegen de tijd dat Trump zijn ambt neerlegde, had zijn beleid gemengde resultaten: terwijl het bilaterale handelstekort met China daalde van 419 miljard dollar in 2018 tot 311 miljard dollar in 2020, steeg het totale Amerikaanse handelstekort tot 679 miljard dollar in 2020 – het hoogste tekort sinds 2008. De handelsoorlog heeft naar schatting bovendien 142.000 tot 245.000 Amerikaanse banen gekost.’
Ook The Economist wijst op een fundamenteel verschil tussen de kandidaten. Harris zal volgens de krant waarschijnlijk inderdaad vasthouden aan de strategie van Biden: ‘derisking [risico’s minimaliseren] en niet ontkoppeling’. Terwijl een voormalig veiligheidsadviseur van Trump heeft verklaard dat Trump ernaar streeft de Amerikaanse economie te ontkoppelen van de Chinese economie.
De IJslandse regering heeft dinsdagavond verklaard dat er op 30 november nieuwe verkiezingen zullen worden gehouden, meldt Iceland Monitor. Premier Bjarni Benediktsson kondigde zondag het aftreden van zijn regering aan vanwege diepe verdeeldheid binnen de rechts-linkse coalitie over kwesties variërend van buitenlands beleid tot asiel- en energiebeleid.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Uit een Gallup-peiling die op 1 oktober werd gepubliceerd, bleek dat de coalitieregering de steun had van iets minder dan 25 procent van de kiezers, de laagste score van een IJslandse regering in dertig jaar.
De partij Vlaams Belang won er 47,4 procent van de stemmen
‘Nooit eerder gezien: extreemrechts wint de verkiezingen met een absolute meerderheid in Ninove’, kopt La Libre. De Belgische stad met 40.000 inwoners, ten westen van Brussel, is de eerste in de Belgische geschiedenis die in handen valt van een extreemrechtse partij.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
De lijst Forza Ninove van de Vlaamse partij Vlaams Belang (VB), die geleid wordt door Tom Van Grieken, won 47,4 procent van de stemmen bij de lokale verkiezingen van zondag, ver boven de 30,8 procent die de vertrekkende liberale burgemeester behaalde. Extreemrechts was in Ninove al als winnaar uit de bus gekomen bij de verkiezingen van 2018, maar een grote coalitie rond de Vlaamse liberalen slaagde er toen in om het in de oppositie te houden.
De keuzes die in Washington worden gemaakt, hebben directe invloed op Europa’s welvaart en veiligheid. Met de oorlog in Oekraïne, spanningen in het Midden-Oosten en de opkomst van China is de trans-Atlantische band cruciaal.
Het grappige aan Europeaan zijn tijdens Amerikaanse presidentsverkiezingen is de overtuiging dat ook wij toestemming zouden moeten krijgen om te stemmen. En kun je het ons kwalijk nemen? De vraag wie het Oval Office mag bezetten wordt door velen in Europa terecht gezien als een vraag van existentieel belang voor het welzijn en de veiligheid van het continent.
Het is dan ook geen verrassing dat, zelfs nu er in Europa een oorlog woedt waarbij het Kremlin herhaaldelijk met kernwapens dreigt, de ontwikkelingen in de Amerikaanse campagnes nog meer aandacht krijgen in de Europese pers dan normaal. Gezien de oorlog in Oekraïne, de risico’s van een grotere oorlog in het Midden-Oosten en de almaar toenemende bedreiging van het Amerikaanse leiderschap door China, heeft Europa de Verenigde Staten meer nodig dan ooit sinds het einde van de Koude Oorlog. En Amerika heeft nog steeds een unieke en waardevolle troef in handen die zijn groeiende lijst rivalen en tegenstanders niet heeft: betrouwbare bondgenoten en partners in Europa.
In de loop der jaren heeft de Veiligheidsconferentie van München, het internationale veiligheidsforum dat ik veertien jaar heb geleid, een lange lijst van trans-Atlantische to-do’s opgesteld. De kern ervan wordt gevormd door drie strategische uitdagingen die Amerika en Europa het hoofd zullen moeten bieden, ongeacht wie de Amerikaanse verkiezingen in november wint. Hoe we daarmee omgaan zal bepalen of de trans-Atlantische alliantie zal blijven bestaan als het hechte partnerschap dat we de afgelopen 75 jaar hebben gekend of zal uiteenvallen.
De onenigheid over de beste manier om met China om te gaan is al zichtbaar en lijkt alleen maar groter te worden
Ten eerste: We moeten het over China hebben. In tegenstelling tot de Europese Unie, die China definieert als een partner, concurrent en systemische rivaal, lijkt Amerika in een zeldzaam voorbeeld van tweepartijdige overeenstemming te hebben geconcludeerd dat China nu niet alleen zijn belangrijkste rivaal is, maar ook zijn belangrijkste tegenstander op lange termijn in termen van wereldwijde politieke en militaire macht en invloed. De trans-Atlantische onenigheid over de beste manier om met China om te gaan is al zichtbaar en lijkt alleen maar groter te worden.
Als het aankomt op Rusland, hebben Europa en de Verenigde Staten de afgelopen zeventig jaar een uitgebreid overleg- en coördinatiemechanisme gehad: de NAVO. In het geval van China is er niets vergelijkbaars. Waarom werd Europa niet geraadpleegd toen de Verenigde Staten besloten om de export van bepaalde halfgeleiderchips naar China te verbieden? Is er een overeengekomen strategie met betrekking tot Taiwan? Vanuit Europa gezien is het steeds populairder wordende idee in Washington dat Amerika zich op China moet richten en Oekraïne aan de Europeanen moet overlaten, ronduit gevaarlijk. Veel Europeanen hebben het gevoel dat China de afnemende Amerikaanse steun voor Oekraïne weleens zou kunnen opvatten als een teken van zwakte. (Weet je nog, in Afghanistan?)
De oprichting van een volledig bemand orgaan dat zich richt op de coördinatie met China en de regio Azië-Pacific zou hoog op onze gezamenlijke agenda moeten staan. Een uitgebreide Groep van 7 met Australië, Zuid-Korea en mogelijk andere regionale machten is een optie, maar volstaat misschien niet.
Vervolgens moeten we als volwassenen gaan praten over het betalen van onze defensierekeningen. De grootste irritatie op lange termijn in de NAVO is zo goed als verdwenen: Europeanen weigeren niet langer om een eerlijk deel van de gemeenschappelijke defensielast te dragen. Overal zijn de defensiebudgetten gegroeid; de meeste leden van de alliantie zijn hun belofte uit 2014 om 2 procent van hun bnp uit te geven nagekomen. Wat is dan het probleem? Kort gezegd besteden we in Europa onze defensie-euro’s ongelooflijk inefficiënt omdat we het niet eens kunnen worden over waar en hoe we onze wapens produceren of wat we moeten kopen. In 2016 gebruikten de Verenigde Staten ongeveer 30 grote militaire systemen, van vliegtuigen tot fregatten, vergeleken met ongeveer 180 systemen bij de Europese bondgenoten.
Erger nog, de Europeanen doen meer dan twee derde van hun militaire aankopen in de Verenigde Staten, waardoor Europese bedrijven verstoken blijven van broodnodige investeringen. Dit is geweldig nieuws voor de Amerikaanse defensie-industrie, maar op de langere termijn is het politiek onhoudbaar in Europa. Senatoren in Washington zijn blij als er veel werkgelegenheid voor defensieproductie in hun staat ontstaat. Dat is bij Europese politici niet anders.
Verantwoordelijkheid
Als Amerika echt wil dat Europa meer verantwoordelijkheid neemt voor de veiligheid van zijn continent, moet Washington de Europese partners aanmoedigen om meer wapens in Europa te ontwikkelen en te kopen en dit op een gecoördineerde manier te doen. Als we onze zaken op orde zouden krijgen en meer zouden schuiven en delen tussen de EU en de Europese NAVO-partners, zouden we ongeveer 15 miljard euro of meer per jaar kunnen besparen en dit uitgeven aan meer en betere systemen en aan meer munitie.
Tot slot moeten we het hebben over onze gemeenschappelijke westerse waarden. Is het enige grote verschil tussen ons en autoritaire of dictatoriale regimes niet onze toewijding aan mensenrechten, aan de rechtsstaat, aan fatsoen in dit tijdperk van straffeloosheid, zoals David Miliband, de voormalige Britse minister van Buitenlandse Zaken, de huidige wereldwijde wanorde ooit noemde? We kunnen en moeten trots zijn op deze toewijding. Het probleem is dat de westerse wereld – en in het bijzonder de Verenigde Staten – ervan wordt beschuldigd met twee maten te meten als het gaat om oorlogen, conflicten en mensenrechtenschendingen.
Dit is natuurlijk geen nieuw twistpunt. (Tijdens de recente pandemie dachten veel ontwikkelingslanden dat hun vaccins waren beloofd zodra die beschikbaar waren. In werkelijkheid moesten veel landen wachten tot iedereen in Brussel of Miami gevaccineerd was.) Maar de gelijktijdige oorlogen in Oekraïne en Gaza hebben het probleem veel erger gemaakt – en praktisch onbeheersbaar. Westerse naties verwachten dat de wereld onze resoluties steunt waarin het Russische gedrag in Oekraïne wordt veroordeeld, maar we vinden het moeilijk om hetzelfde te doen met betrekking tot het verloop van de oorlog in Gaza.
Van geen van de twee Amerikaanse presidentskandidaten kunnen we wonderen verwachten
Als gevolg daarvan heeft onze collectieve geloofwaardigheid een deuk opgelopen. Dat is een klap voor onze reputatie, maar het vermindert ook ons collectieve vermogen om de toenemende opmars van autoritaire regimes en de openlijke en toenemende minachting van het internationaal recht tegen te gaan. Is er een eenvoudig recept om deze geloofwaardigheidskloof te dichten? Nee, maar ons collectief en plechtig committeren aan de rechtsstaat en aan het Handvest van de Verenigde Naties in onze aanpak van internationale conflicten en crises zou een eerste stap kunnen zijn.
Al deze uitdagingen zijn complex en niet gemakkelijk op te lossen. Europa moet zich geen illusies maken: van geen van de twee Amerikaanse presidentskandidaten kunnen we wonderen verwachten. Veel Europeanen hopen niettemin dat een presidentschap van Kamala Harris, in navolging van Joe Biden, meer geneigd zal zijn om te luisteren naar de Europese zorgen over Rusland en China, en over de trans-Atlantische veiligheid, dan Donald Trump, wiens trans-Atlantische staat van dienst er niet een was van voortdurende harmonie. De twijfels die hij tijdens en na zijn presidentschap uitte over de NAVO zitten veel Europese leiders nog steeds niet lekker. Toch zou de trans-Atlantische discussie met Harris in het Witte Huis net zo moeilijk kunnen zijn als met een tweede Trump-regering als het gaat om economie, handel, investeringen en technologie.
Het maakt niet uit wie er in november in het Witte Huis komt, de nieuwe Amerikaanse president en de Europese leiders moeten zichzelf herinneren aan de zeer wezenlijke voordelen van deze zeer belangrijke relatie – en het gesprek gaande houden.
De voormalige burgemeester van Mexico-Stad nam dinsdag het stokje over van de zeer populaire Andres Manuel Lopez Obrador, nadat ze de ambtseed had afgelegd voor een congres van afgevaardigden en senatoren. In juni won ze de presidentsverkiezingen met bijna 60 procent van de stemmen voor de linkse regeringspartij Beweging voor Nationale Regeneratie (Morena) en haar bondgenoten.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Met bijna 36 miljoen stemmen is ze de best verkozen vrouw in de geschiedenis van het land. Morena en haar bondgenoten hebben een gekwalificeerde meerderheid in het parlement, waardoor ze de grondwet zonder oppositie kunnen wijzigen. ‘Nog nooit in de geschiedenis van de Mexicaanse democratie heeft een president zoveel macht gehad als zij’, schrijft Viri Ríos in El País.
‘Ik denk dat Sheinbaum een betere president zal zijn dan López Obrador. Maar […] in een land dat zo vrouwonvriendelijk is als Mexico, […] als ze fouten maakt, wat onvermijdelijk is, loopt ze het risico harder beoordeeld te worden dan een man’, aldus Ríos.
Het evenement waarbij de Trumpistische senator uit Ohio, James David (JD) Vance, het opnam tegen de Democratische gouverneur van Minnesota verliep dinsdagavond op een ‘normale’ manier, ‘een zeldzaam moment in de extreem gepolariseerde Amerikaanse politiek’, merkt CNN verbaasd op. Tijdens het debat, dat ‘het verloop van de presidentiële race waarschijnlijk niet zal veranderen, waren de twee running mates hartelijk en concentreerden ze zich grotendeels op hun politieke verschillen’, merkt het netwerk op.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Tim Walz, de running mate van Kamala Harris, die zich volgens CNN ‘minder op zijn gemak voelde voor de camera’s dan Vance’, beschuldigde zijn Republikeinse rivaal van het ‘ontmenselijken’ van migranten, terwijl JD Vance herhaaldelijk kritiek uitte op de vicepresident vanwege zijn opvattingen over grensbeveiliging. De senator uit Ohio vond ook dat de Democraten ‘radicale pro-abortus’-standpunten hadden, terwijl hij verklaarde dat hij geen voorstander was van een nationaal verbod op abortus.
Tim Walz beschreef Donald Trump als ‘wispelturig’ en zei dat men de beheersing van het conflict in het Midden-Oosten niet aan hem kan toevertrouwen. ‘JD heeft Walz verpletterd!’, schreef Trump na het debat, waarbij hij de spot dreef met het ‘lage IQ’ van Tim Walz. Het kamp van Harris claimde ook de overwinning en prees de ‘passie’ van de Democratische kandidaat.
Kamala Harris heeft Donald Trump dinsdag opgebeld ‘voor een kort gesprek na de tweede vermeende moordaanslag’ op de Republikeinse kandidaat, meldt The Hill. De Amerikaanse vicepresident en Democratische presidentskandidaat verzekerde Donald Trump dat ze ‘blij was dat hij gezond en wel is’, aldus een functionaris van het Witte Huis, die het gesprek omschreef als ‘hartelijk en kort’.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
De ex-president was zondag op de baan van zijn golfclub in Florida toen agenten van de geheime dienst het vuur openden op een gewapende man die in de buurt was. De Republikein heeft sindsdien president Joe Biden en Kamala Harris beschuldigd van betrokkenheid bij de aanslag ‘door te beweren dat hun retoriek het geweld tegen hem had uitgelokt’, aldus de nieuwssite.
Trump oogde geprikkeld en defensief in zijn optreden
Vannacht vond in de VS op ABC News het eerste verkiezingsdebat plaats tussen Donald Trump en Kamala Harris. Het debat begon vreedzaam met een handdruk, maar daarna verhardde de toon al snel. De Democratische vicepresident en de Republikeinse ex-president botsten hevig over onderwerpen als inflatie, abortus, immigratie en buitenlands beleid.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Het debat liet zien ‘hoezeer de race om het Witte Huis is veranderd sinds president Biden zich terugtrok nadat zijn miserabele optreden in het debat in juni de Democraten tot wanhoop dreef’, aldus The New York Times. ‘Harris was over het algemeen in staat om een heldere boodschap over te brengen. Trump leek boos en defensief in zijn optreden.’
‘De dreigende Trump hapte vaak toe en beantwoordde de kritiek van Harris met een spervuur van verkeerde informatie en persoonlijke aanvallen,’ schrijft NYT. ‘Soms hield Harris haar hand onder haar kin, keek sceptisch toe hoe Trump reageerde en lachte hardop als hij weer met buitenissige en valse beweringen op de proppen kwam over immigranten in een stadje in Ohio die de huisdieren van hun buren zouden stelen en opeten.’ Het verhitte debat eindigde zonder handdruk.
De presidentskandidaat is erg close met de eigenaar van X
Tijdens een toespraak over zijn economische programma voor een club economen en zakenmensen in New York verzekerde Donald Trump hun dat de miljardair en X-baas, met wie hij close is, de opdracht had ‘aanvaard’ om een ‘volledige audit’ van de federale overheid uit te voeren als hij de verkiezingen in november wint.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
The Wall Street Journal merkt echter op: ‘De bedrijven van Elon Musk, waaronder Tesla en SpaceX, worden gereguleerd door verschillende federale agentschappen, wat tot belangenconflicten zou kunnen leiden als hij actief betrokken zou raken bij een commissie over overheidsuitgaven.’
Urrutia claimt de presidentsverkiezingen te hebben gewonnen
Het Openbaar Ministerie in Venezuela beweert een ‘arrestatiebevel voor ernstige misdrijven’ te hebben gekregen van een rechtbank die gaat over terrorisme, volgens een verklaring die maandag op sociale netwerken is geplaatst. Het arrestatiebevel heeft betrekking op Edmundo González Urrutia, een oppositiekandidaat die claimt de presidentsverkiezingen gewonnen te hebben van Nicolás Maduro, meldt El Universal.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Begin augustus opende het Openbaar Ministerie een onderzoek tegen hem en oppositieleidster Maria Corina Machado wegens ‘ambtsmisdrijven, verspreiding van valse informatie, aanzetten tot ongehoorzaamheid aan de wet, oproepen tot opstand en criminele samenzwering’. Een groot deel van de internationale gemeenschap, geleid door de Verenigde Staten, erkent de herverkiezing van Maduro niet.
De Amerikaanse procureur-generaal Merrick Garland kondigde maandag aan dat hij een vliegtuig in beslag had genomen dat vermoedelijk ‘illegaal was aangekocht voor 13 miljoen dollar via een lege vennootschap en de Verenigde Staten uit was gesmokkeld om te worden gebruikt door Nicolás Maduro en zijn kliek’. Het vliegtuig, een Dassault Falcon 900EX, werd in beslag genomen in de Dominicaanse Republiek en overgebracht naar Florida, aldus Washington.
De aanklagers willen zo bereiken dat de rechtszaak door kan gaan
In de Verenigde Staten hebben aanklagers hun aanklacht tegen Trump vanwege zijn poging om de verkiezingsuitslag van 2020 ongedaan te maken, herzien. Ze besloten daartoe nadat het Amerikaanse Hooggerechtshof oordeelde dat voormalige presidenten ruime immuniteit genieten. Het team van speciaal aanklager Jack Smith presenteerde dinsdag een document aan een rechtbank in Washington, waarin de nadruk ligt op de rol van Donald Trump als politicus die zich kandidaat stelt voor een ambt in plaats van als ex-president.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Een van de ‘misschien wel belangrijkste veranderingen’ is dat de herziene aanklacht niet langer melding maakt van de vermeende druk die de voormalige president zou hebben uitgeoefend op het ministerie van Justitie als onderdeel van zijn pogingen om zijn verkiezingsnederlaag ongedaan te maken, schrijft The New York Times.
De herziening van de aanklacht lijkt te zijn bedoeld om ervoor te zorgen dat de zaak door kan gaan, nadat het Hooggerechtshof oordeelde dat Trump niet vervolgd kon worden voor zijn vermeende druk op het departement. De rechters waren namelijk ‘van oordeel dat de relatie van een president met het departement deel uitmaakt van de essentiële officiële functies van zijn ambt’, aldus het dagblad. Het is nog steeds zeer onwaarschijnlijk dat er een proces tegen Trump zal plaatsvinden voor de presidentsverkiezingen op 5 november.
‘Waarom zou ik met Kamala Harris debatteren op dit netwerk?’
Het langverwachte debat tussen de Republikein en de Democraat op ABC News, dat gepland staat voor 10 september, gaf maandag aanleiding tot enige wrijving. Het campagneteam van vicepresident Harris, de Democratische presidentskandidaat in november, beschuldigde de Republikeinse kandidaat, of beter gezegd zijn entourage, ervan hem te willen beschermen door te eisen dat de microfoons tijdens het debat worden uitgeschakeld.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
In een toespraak in Detroit liet Trump zich ontvallen dat het debat misschien niet door zal gaan. ‘Waarom zou ik met Kamala Harris debatteren op dit netwerk?’ schreef de voormalige president zondag in een bericht op zijn platform Truth Social, waarin hij ABC van partijdigheid beschuldigde. ‘Trumps opmerkingen over het debat op ABC News komen op een moment dat Harris haar voorsprong in de nationale peilingen heeft vergroot en terrein wint in belangrijke staten’, schrijft The Washington Post.
De oppositie verwerpt de beslissing van de rechtbank
Op donderdag heeft het Hooggerechtshof van Venezuela de resultaten van de presidentsverkiezingen van 28 juli, die gepubliceerd zijn door de kiesraad, ‘gevalideerd en bekrachtigd’. President Nicolás Maduro werd de winnaar met 51,95 procent van de stemmen, meldt Efecto Coyuco.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
De oppositie, die de overwinning opeist en onophoudelijk protesteert sinds de publicatie van de resultaten, verwerpt de beslissing van de rechtbank, die door de meeste waarnemers als een vazal van de regering wordt beschouwd. Nicolás Maduro, die sinds 2013 aan de macht is, verwelkomde de beslissing als ‘historisch en onbetwistbaar’.
De tegenstanders van de Europese Green Deal hebben bij de afgelopen verkiezingen veel meer stemmen gewonnen. De meest fervente voorstanders hebben massaal verloren. Wat betekent dit voor de huidige klimaatbeschermingsmaatregelen?
Na de afgelopen verkiezingen is iedereen die klimaatbeleid als een van de belangrijkste kwesties van de EU beschouwt in een katerige stemming. In heel Europa bagatelliseren rechtse partijen de klimaatverandering of ontkennen ze die zelfs helemaal en voeren ze campagne om klimaatbeschermingsmaatregelen en milieuregelgeving te vertragen en te verhinderen. De rechtse populisten, zoals de Duitse AfD en het Franse Rassemblement National van Marine Le Pen, zijn het weliswaar niet altijd met elkaar eens, maar dat heeft weinig te maken met hun meningsverschillen over milieu- of klimaatbeleid. In geval van twijfel, zoals de stemmen van rechts de afgelopen jaren hebben laten zien, stemmen ze meestal samen tegen klimaatbescherming
Dit speelde echter nauwelijks een rol in de afgelopen zittingsperiode. De meerderheid steunde de Europese eco- en klimaattransitie, die werd geïnitieerd door de conservatieve EC-voorzitter Ursula von der Leyen. In januari 2020 stemden 482 van de 713 Europarlementariërs in het EU-parlement voor de Green Deal, die Von der Leyen eerder had omschreven als een Europese ‘maanlanding’. Europarlementariërs stemden er dus met een duidelijke meerderheid voor dat de Europese Unie haar economieën tegen 2050 moet omzetten naar CO₂-vrije industrieën, elektriciteits- en warmteopwekking, elektrische auto’s en klimaatvriendelijke bouw en landbouw.
Conservatieven, sociaaldemocraten en groenen trokken toen samen op – dit alles in de nasleep van klimaatprotesten in heel Europa en de verwoestende gevolgen van droogte in veel landen.
Dat is nu aan het veranderen. Hoewel de rechtse populisten geen meerderheid hebben, hebben ze wel winst geboekt, maar in sommige gevallen minder dan aanvankelijk werd gedacht. Toch zouden ze nu goed kunnen zijn voor ongeveer een kwart van de zetels in het nieuwe parlement. Daarnaast moet de Conservatieve Fractie (EVP) misschien vertrouwen op de rechtse eurosceptische ECR-Fractie (Europese Conservatieven en Hervormers) voor de herverkiezing van Ursula von der Leyen – ervan uitgaande dat de sociaaldemocraten en Groenen niet meespelen. Waarnemers denken dat dit politiek gezien duur zou kunnen uitpakken. De valuta: compromissen over toekomstige klimaat- en milieubesluiten.
Niet alleen de zetels, maar ook de stemming is veranderd sinds 2019. Hoewel de Green Deal en het ‘Fit for 55’-wetgevingspakket zijn opgesteld door Ursula von der Leyen, staan veel conservatieven er niet meer 100 procent achter. Dit is bijvoorbeeld te zien in de CDU/CSU-campagne tegen het verbod op verbrandingsmotoren – dat wil zeggen het verbod op nieuwe registraties van diesel- en benzineauto’s vanaf 2035.
Waarnemers zien daarom het grootste probleem niet direct in de winst van rechts, maar in de wankele conservatieven: ‘Ze moeten stoppen met het afkraken van de Green Deal en deze verder ontwikkelen,’ zegt Lutz Weischer van de organisatie Germanwatch bijvoorbeeld. Als de conservatieven de kant van de rechtspopulisten kiezen, zullen ze een krappe meerderheid hebben. Alleen al vanwege het imago zal dit waarschijnlijk niet altijd gebeuren – maar het is ook zeker dat het moeilijker zal worden om de meerderheid te behalen voor nieuwe ambitieuze klimaat- en milieubeschermingsprojecten.
Relatief veilig
De volgende grote projecten zouden kunnen worden geschrapt of afgezwakt door het nieuwe EU-parlement:
Verbod op verbrandingsmotoren vanaf 2035: de verordening die daadwerkelijk is aangenomen, kan worden heropend, er kan opnieuw over worden onderhandeld of ze kan helemaal worden geschrapt.
Verordening inzake natuurherstel: deze is bedoeld om beschadigde ecosystemen te herstellen, ook om het verlies aan biodiversiteit een halt toe te roepen. Het parlement heeft deze al aangenomen, zij het in afgezwakte versie. De staatshoofden en regeringsleiders blokkeren momenteel echter de uitvoering ervan. Er wordt daarom gevreesd dat de verordening zal worden heropend en dat sommige passages opnieuw zullen worden geformuleerd. Dan zou de verordening weer door het nieuwe parlement moeten, of ze zou ook volledig ongedaan gemaakt kunnen worden.
Invoering van emissiehandel voor vervoer en gebouwen vanaf 2027 (ETS II): tot nu toe bestaat er in Europa alleen certificatenhandel voor emissies van energiebedrijven, binnenlandse vluchten en bepaalde industriële bedrijven (ETS I). ETS II is bedoeld om emissies van wegvervoer, gebouwen en bepaalde industriële brandstoffen vast te leggen, te beperken en langzaam te verminderen. Dit zou de verwarmingskosten en brandstoffen duurder kunnen maken. Dit klimaatbeschermingsinstrument is eigenlijk ook al lang rond. Onder druk van het Parlement zou de EU-Commissie het echter kunnen terugdraaien of herzien.
Nieuwe klimaatdoelstelling voor 2040: in februari 2024 stelde de EU-Commissie voor om de uitstoot van de lidstaten in 2040 met 90 procent te verminderen ten opzichte van 1990. Dit is nog niet besloten en zal de komende jaren waarschijnlijk ook moeilijk worden.
Hervorming van de chemicaliënverordening van de EU: de EU-Commissie wilde de meest schadelijke chemicaliën in consumentengoederen verbieden. Dit betreft ook zogenaamde eeuwigdurende chemicaliën zoals PFAS (geperfluoreerde en polygefluoreerde alkylverbindingen). Ook hiervoor zal waarschijnlijk geen meerderheid worden gevonden.
Sommigen hopen dat de belangrijkste regelgeving al sinds 2019 van kracht is. ‘De koers is ook al uitgezet voor de handel in emissierechten,’ zegt Ottmar Edenhofer, hoofdeconoom bij het Potsdam Institute for Climate Impact Research. Hoewel de emissiehandel voor transport en gebouwen kan worden verzwakt door een te laag prijsplafond vast te stellen, moeten de lidstaten nog steeds aan hun klimaatverplichtingen voldoen. De politieke drempels voor een dergelijke afzwakking via prijzen zijn echter relatief hoog. ‘Ik denk daarom dat de Green Deal relatief veilig is.’
De EU heeft in ieder geval goed gebruikgemaakt van de ‘window of opportunity’ om een aantal mijlpalen zoals emissiehandel redelijk waterdicht te maken. Toch kunnen de klimaatbeschermingsmaatregelen worden geannuleerd of ‘slechts’ worden afgezwakt. Veel experts vrezen dat de Green Deal op zijn minst gedeeltelijk zal worden afgebroken.
‘Toch weiger ik fatalistisch te zijn,’ verklaarde Laurence Tubiana, voormalig Frans klimaatdiplomaat en nu hoofd van de European Climate Foundation, maandag na de verkiezingen. ‘Er is geen oplossing voor de crisis in de kosten van levensonderhoud, veiligheid of concurrentievermogen zonder een ecologische ommekeer.’
Het alternatief voor herstructurering is eigenlijk altijd uitstel. Overigens is dit heel duidelijk te zien in andere landen, zoals de VS. Tijdens het Trump-tijdperk is in een paar jaar tijd veel klimaatbeleid afgebroken, dat nu weer moeizaam moet worden opgebouwd.
Deze website gebruikt cookies. Door de site te gebruiken gaan we er vanuit dat je ze accepteert. OK
Manage consent
Over onze cookies
Deze website gebruiks cookies die de gebruikservaring verbeteren. De cookies die we als noodzakelijk categoriseren worden opgeslagen door je browser en zijn essentiëel voor een goede werking van de basisfuncties van deze website. We gebruiken ook third-party cookies die ons helpen te analyseren hoe deze website gebruikt wordt. Deze cookies kunnen ook voor marketingdoeleinden worden gebruikt. Ze worden alleen door je browser opgeslagen als je daar toestemming voor geeft.
Onze noodzakelijke cookies zijn essentiëel voor het goed functioneren van deze website. De basisfuncties en beveiliging van deze website zijn hiervan afhankelijk. Deze cookies slaan geen persoonlijke informatie op.
