Onderwerpen: Energie

Taiwan heeft een groot energieprobleem. Nadat het land besloot kernenergie af te bouwen, bleken de beloofde alternatieven minder effectief dan gedacht. In een zoektocht naar een stabiele, schone en lokale energiebron, richt Taiwan nu zijn blik op geothermische energie.

Aan het begin van de nucleaire afbouw in 2016 beloofde de Taiwanese Democratische Progressieve Partij (DPP) – opgericht in 1986 als uitvloeisel van een prodemocratische beweging en inmiddels aan de macht – dat offshore windenergie en zonnepanelen het wegvallende kernvermogen zouden opvangen. De bouw ervan bleek echter moeilijker dan de leiders hadden gedacht, en de weersafhankelijke aard van hernieuwbare energiebronnen betekende dat voor de vervanging van de consistente output van reactoren meer fossiele brandstoffen moesten worden gebruikt. Volgens het openbare nutsbedrijf Taipower hadden kolen en gas vorig jaar een aandeel van bijna 80 procent in de Taiwanese elektriciteitsvoorziening. 

Dus gaven de leiders geothermische energie weer een kans. In 2021 blies de ontwikkelaar Fabulous Power de oorspronkelijke locatie van de eerste Taiwanese geothermische centrale, uit de jaren tachtig, nieuw leven in. De energie zou worden verkocht aan Taipower. De ontwikkelaar kon de centrale binnen een jaar weer in bedrijf nemen, maar het duurde vier jaar voordat de overheid de exploitatievergunningen rond had, aldus Ricky Huang, een van de voorvechters van geothermische technologie in Taiwan en medeoprichter van de non-profitorganisatie Climate Era Catalyst.

Inheems grondgebied

Bureaucratie was zeker niet het enige probleem. Uit onderzoek bleek dat maar liefst negentig procent van de ondergrondse warmwaterreservoirs – de conventionele bron van geothermische energie – zich op inheems grondgebied bevonden. 

De Austronesische inheemse bevolking van Taiwan had de zwaarste lasten moeten dragen van de andere energieontwikkelingen op het eiland. En in de jaren tachtig opende de overheid in het geheim een stortplaats voor laagradioactief kernafval op Lanyu Island, het tropische thuisland van de Tao, een van de zestien inheemse stammen van Taiwan. Tegenwoordig zorgt de nucleaire opslagplaats op Lanyu voor zeer goed betaalde banen in wat verder voornamelijk een toeristische economie is. Vandaar dat de inheemse weerstand tegen zonne-energie groter is: een aanzienlijk deel van de zonnepanelen is geplaatst op inheems land, aldus Fran Minchen, een lid van de Paiwangroep uit het zuiden van Taiwan. ‘Als inheemse mensen zonnepanelen zien, denken ze dat de overheid hier komt om hun land af te pakken,’ zegt ze. ‘Hetzelfde geldt voor geothermische energie.’

Hoewel Helling, de Zweedse CEO, weigerde de exacte locatie van de Baseload Capitals-fabriek in Taiwan bekend te maken, vertelde hij wel dat die zich buiten een inheems reservaat bevindt. In de reservaten genieten stammen een zekere mate van autonomie.

Minchen, die als diplomaat in Nieuw-Zeeland werkte, denkt dat de geothermische industrie van dat land als voorbeeld kan dienen voor Taiwan. Geothermische energie genereert meer dan een vijfde van de elektriciteit van Nieuw-Zeeland en is de op een na grootste energiebron van het land. In Nieuw-Zeeland bevinden veel van de beste geothermische bronnen zich op Maori-land, maar de industrie heeft de Maori’s bij de deals betrokken; een geothermisch project dat eigendom was van de landtrust van de Maori’s was een van de eerste grote exploitanten in Nieuw-Zeeland. De vrijhandelsovereenkomst tussen Nieuw-Zeeland en Taiwan is uniek: het is de enige ter wereld met een hoofdstuk gewijd aan samenwerking met inheemse bevolkingsgroepen.

‘Als ik denk aan potentiële exportmarkten voor geothermische energie, staat Taiwan wel bovenaan de lijst’

Eerlijkere, weloverwogenere afspraken met de inheemse bevolking van Taiwan zijn niet de enige oplossing voor het opschalen van geothermische energie op het eiland. De totale hoeveelheid energie die kan worden opgewekt uit conventionele geothermische bronnen op of nabij inheems land is om en nabij 989 megawatt – iets minder dan 2 procent van de totale elektriciteitsbehoefte van Taiwan. 

Momenteel gebruikt Taiwan minder dan 8 megawatt van die potentiële geothermische energie. Maar de regering streeft naar 20 megawatt aan het eind van dit jaar, naar liefst 1 gigawatt (1000 megawatt) in 2027, met een gestage groei naar 6 gigawatt in 2050. Meer dan 1 gigawatt met gebruik van de conventionele geothermische technologie is ‘simpelweg onmogelijk’ volgens Huang, de eerder genoemde voorvechter van geothermische energie. Dat is goed nieuws voor Amerikaanse start-ups als Fervo Energy en Sage Geosystems, die pionieren met frackingtechnologieën om dieper te boren. Conventionele geothermische bedrijven halen energie uit ondiepe reservoirs met ondergronds water dat wordt verwarmd door de magmakern van de planeet. Met frackingtechnologie kunnen bedrijven door de aardkorst heen breken om warmte te winnen uit de gloeiende diepten van de planeet.

Het gebruik van frackingtechnologie voor geothermische energie biedt Taiwan in principe twee voordelen: versterking van de voorraad schone, betrouwbare en veilige energie op het eiland, en evenwicht in de handel met de Verenigde Staten tijdens Trumps tarievenoorlog. ‘Als ik denk aan potentiële exportmarkten voor geothermische energie, staat Taiwan wel bovenaan de lijst,’ zegt Wilson Ricks, onderzoeker aan Princeton University. ‘Volgens mij is er geen plek op aarde waar de behoefte eraan groter is.’ 

Eerste stap

Terwijl Taiwan zich momenteel richt op uitbouw van conventionele geothermische bronnen, zou het minstens 32 keer zoveel energie kunnen opwekken met toekomstige frackingtechnologieën, zo blijkt uit een recente studie van wetenschappers aan het Taiwanese Industrial Technology Research Institute. 

Afgelopen oktober zijn het staatsbedrijf voor aardolie CPC Taiwan en het onderzoeksinstituut Academia Sinica begonnen met een proefboring aan de noordoostkust van het eiland. Om de industrie op te schalen moet Taiwan volgens Huang echter rigoureuzer geologisch onderzoek uitvoeren, teneinde de beste boorlocaties vast te stellen en vergunningen gemakkelijker verkrijgbaar te maken. Als eerste stap werkt Huang samen met parlementariërs aan een wetsvoorstel dat de beperkingen op geothermisch boren in nationale parken opheft, zodat er meer land beschikbaar komt voor ontwikkelaars buiten de inheemse reservaten. Die wetgeving zou ook de regels voor het aanvragen van vergunningen stroomlijnen. 

De gespannen relatie met China vormt een onderliggende factor in vrijwel alle energiekeuzes die Taiwan maakt. Nu het eiland zijn kerncentrales sluit en steeds afhankelijker wordt van ingevoerd vloeibaar aardgas, groeit de kwetsbaarheid voor economische of militaire druk vanuit Beijing – bijvoorbeeld via blokkades of handelsdwang. Deze afhankelijkheid maakt de zoektocht naar binnenlandse, stabiele energiebronnen extra urgent. 

Geothermie wordt in niet alleen gezien als een schone oplossing, maar ook als een geopolitieke noodzaak

Geothermie wordt in dat licht niet alleen gezien als een schone oplossing, maar ook als een geopolitieke noodzaak. Tegelijkertijd versterkt de energieonzekerheid de betekenis van het zogeheten siliciumschild: de cruciale rol van Taiwan in de wereldwijde chipproductie zou China moeten weerhouden van militaire stappen. Maar zolang het eiland zijn energievoorziening niet op eigen kracht kan garanderen, blijft dat schild fragiel. Daarmee is de energietransitie in Taiwan nauw verweven met de vraag naar veiligheid, zelfbeschikking en strategische autonomie.

Maar geothermische energie kan haar glans verliezen zodra het boren begint. Frackingtechnologie veroorzaakt mogelijk aardbevingen, van oudsher een probleem in Taiwan. In 2017 veroorzaakte seismische activiteit van een geothermisch project in Zuid-Korea een zware aardbeving die de geothermische industrie van het land jaren terugwierp.

Toch maakt Huang zich geen zorgen. ‘We zijn gewend aan aardbevingen. Een grap luidt dat als iemand in een kamer waar ineens een aardbeving is stil blijft zitten, diegene waarschijnlijk Taiwanees is.’ 

Aardbevingsgevaar of niet, geothermie geniet zeldzaam brede politieke steun. De Democratische Progressieve Partij (DPP) is historisch tegen kernenergie vanwege milieubezwaren, maar staat open voor geothermie als schoon en lokaal alternatief. De Kuomintang (KMT), de conservatieve oppositiepartij, is juist voorstander van kernenergie vanwege de leveringszekerheid, maar steunt ook geothermie om diezelfde reden. Daarmee is geothermische energie een van de weinige thema’s waarop de twee rivaliserende partijen elkaar vinden – een zeldzaamheid in het sterk gepolariseerde Taiwanese politieke landschap. ‘Geothermische energie is een van de meest partijoverschrijdende energiebronnen,’ aldus Huang.