De Oekraïense havenstad Odessa is zwaar getroffen door Russische raketaanvallen. Genoeg reden voor de gemeente om Russischtalige borden te verwijderen uit het straatbeeld.
Na een Russische raketaanval op Odessa heeft de gemeente opdracht gegeven de Russische spelling van de namen van Odessa’s zustersteden op dit monument in de Oekraïense havenstad te ontmantelen.
Na de Tweede Wereldoorlog zorgde de Neue Ostpolitik van Willy Brandt voor een versoepeling van de relaties met Oost-Europese communistische staten. Daar is weinig sprake meer van nu het Kremlin naar alle waarschijnlijkheid een landbrug probeert te slaan naar het door Moskou geannexeerde schiereiland de Krim, en ‘toegang tot Transnistrië’ wil, een pro-Russische regio in Moldavië.
Hoe langer de oorlog duurt, hoe meer schade er wordt aangericht en hoe moeilijker het herstel wordt. ‘Toetreding tot de EU zou kunnen bijdragen aan het slagen van de wederopbouw.’
Na afloop van die verschrikkelijke oorlog was het land totaal verwoest. Luchtaanvallen hadden de industriële infrastructuur in puin gelegd en de grote steden waren platgebombardeerd, ten koste van veel mensenlevens. Russische soldaten hadden het oosten bezet en joegen met hun geweld miljoenen op de vlucht. Maar de economie van West-Duitsland beleefde na 1945 een wonderbaarlijk herstel – het wordt niet voor niets het wirtschaftswunder genoemd.
De vergelijking gaat in veel opzichten mank. Oekraïne was niet de aanstichter van de oorlog waardoor het momenteel wordt verwoest. Het kan nog als overwinnaar uit deze strijd komen, en zelfs als dat niet lukt zal het niet zo volledig in puin liggen als Duitsland destijds. Maar de wederopbouw wordt wel een enorme klus. De door Poetin ontketende oorlog heeft niet alleen al duizenden levens gekost en miljoenen mensen op de vlucht gedreven (7,1 miljoen binnen Oekraïne, 4,6 miljoen naar het buitenland), maar ook geleid tot de vernietiging van woningen en ziekenhuizen, havens en bruggen. En aangezien het eind van de gevechten nog niet in zicht lijkt, zal die verwoesting voorlopig doorgaan.
De elektriciteitsconsumptie, een graadmeter voor economische activiteit, ligt ongeveer een derde lager dan vorig jaar
Het Centre for Economic Policy Research (CEPR), een netwerk van economen, schat op basis van gegevens over de schade aan onroerend goed, cijfers over de kapitaalkracht van het land en historische vergelijkingen dat de totale kosten van de wederopbouw tussen de 200 en 500 miljard euro zullen bedragen. Het hoogste bedrag is ruim drie keer zo hoog als het bbp van Oekraïne voor de oorlog, het laagste ongeveer viermaal zoveel als het jaarlijkse EU-budget voor internationale hulp.
Hoe langer de oorlog duurt, hoe hoger de schade oploopt en hoe verder de voor het herstel vereiste economische veerkracht wordt uitgehold door de krimp van de economie. De elektriciteitsconsumptie, een redelijk betrouwbare graadmeter voor economische activiteit, ligt ongeveer een derde lager dan vorig jaar.
Productie stopgezet
De denktank Vienna Institute for International Economic Studies (WIIW) schat dat de direct door de oorlog getroffen regio’s samen goed zijn voor zo’n 29 procent van de Oekraïense productie, en dat de economische activiteit daar min of meer tot stilstand is gekomen. Volgens een rapport van de Oekraïense centrale bank heeft 30 procent van de bedrijven in het land de productie volledig stopgezet en heeft nog eens 45 procent zijn productie verlaagd. De Wereldbank gaat ervan uit dat het bbp dit jaar met 45 procent krimpt.
Dat wordt een enorme uitdaging. Maar de manier waarop de wederopbouw straks vorm krijgt en de hervormingen die daarbij komen kijken zijn net zo belangrijk als de hoeveelheid geld die ermee gemoeid is. In principe kan met dat geld meer worden gedaan dan alleen het herstellen van de Oekraïense staat zoals die voor de oorlog was. En dat zou mooi zijn, want die staat functioneerde slecht en kende veel corruptie. Maar om ervoor te zorgen dat de wederopbouw Oekraïne een meer open en dynamische economie oplevert, moet er nog veel veranderen.
Het begrotingstekort alleen al voor maart bedraagt 2,5 miljard euro
Op dit moment probeert de regering vooral te redden wat er te redden valt. Met ruim zes miljard euro aan leningen en financiële hulp uit het Westen houden ze het hoofd nu ternauwernood boven water. In een interview voor Financial Times zei de Oekraïense minister van Financiën dat het begrotingstekort alleen al voor maart 2,5 miljard euro zal bedragen, en voor april en mei voorzag hij maandelijkse tekorten van 4,5 tot 6,5 miljard.
Desondanks krijgen verschillende sectoren van de economie overheidssteun. De boeren krijgen 20 miljard hryvnia (625 miljoen euro) voor de inkoop van zaden en andere productiemiddelen voor het huidige seizoen. Fabrikanten kunnen steun aanvragen voor de verhuizing van hun fabriek binnen het land. En omdat Rusland de belangrijkste exportroute via de Zwarte Zee blokkeert, werkt de regering met de EU aan verbetering van het handelsverkeer over land.
Hoe dan ook zal de economie na de oorlog flink gekrompen zijn, terwijl het land wel voor grote uitdagingen komt te staan. Zo zullen her en der landmijnen en andere explosieven geruimd moeten worden. Al voor de invasie van 24 februari had het Oekraïense ministerie van Defensie becijferd dat het 650 miljoen euro zou kosten om de in 2014 door Rusland binnengevallen Donbas-regio mijnenvrij te maken. Dat bedrag zal nu natuurlijk nog veel hoger uitvallen, maar de baten van het ruimen van de mijnen zijn ook aanzienlijk.
Rijk aan landbouwgrond
Oekraïne is rijk aan landbouwgrond en waarschijnlijk wel in staat om zijn mensen van voedsel te voorzien. Onderdak is een ander verhaal. Een door de Kyiv School of Economics ontwikkelde teller voor de schade aan vernietigde woningen staat inmiddels al bijna op 27 miljard euro. Herstel van de infrastructuur en industriële faciliteiten zal nog meer kosten, evenals de problemen die worden veroorzaakt door de terugval in productie, gebrek aan onderhoud en het wegvallen van investeringen in het vastgoed dat de oorlog doorstaat.
In een studie van het WIIW uit 2020 werd geconcludeerd dat dit type waardevermindering na de invasie van de Donbas 60 procent uitmaakte van de in totaal op 8 miljard euro geschatte verliezen aan infrastructuur als gevolg van die oorlog. Als je een navenant percentage optelt bij de door de Kyiv School of Economics geschatte 46 miljard euro aan schade als gevolg van de huidige verwoesting van energiecentrales, fabrieken, bruggen en wegen, lijkt de Oekraïense premier Denys Sjmyhal er ineens niet meer zo ver naast te zitten met zijn recente schatting van 110 miljard euro als de totale kosten van de wederopbouw.
De regering heeft al een herstelfonds opgezet en de ministeries komen met voorstellen over wat er hersteld moet worden. Maar met de gekrompen economie en de enorme schuldenlast die de regering al heeft zal het geld daarvoor voornamelijk van buiten moeten komen. Van diverse kanten, ook door het hoofd van de centrale bank, is geopperd om bevroren Russische tegoeden hiervoor in te zetten. Verder zal het moeten komen van westerse regeringen, internationale organisaties en private investeerders.
Het probleem is dat de Oekraïense economie heel lang door boeven is gedomineerd. De OESO denkt dat Oekraïne met zijn procedures voor aanbestedingen sinds 2014 wel meer concurrentie mogelijk maakt, maar helemaal koosjer gaat het er nog niet aan toe. Het IMF heeft er herhaaldelijk (vorig jaar nog) op aangedrongen dat de regering meer werk maakt van de rechtsstaat en de corruptiebestrijding. En bij zo’n wederopbouw zal het om veel grotere aanbestedingen gaan. Het CEPR heeft raamovereenkomsten aangeraden, langdurige contracten waarin bedrijven beloven de overheid een bepaald product voor een vaste prijs te leveren, zodat het voor zowel de centrale als gemeentelijke overheden makkelijker wordt om op betrouwbare en transparante wijze zaken in te kopen.
Economische achterstand
Allicht bestaat er zorg over waar het wederopbouwgeld straks terechtkomt, want de economische achterstand van het land is groot. In 2019 was het bbp per hoofd van de bevolking lager dan in elk van de 27 EU-lidstaten: nog niet de helft van dat in Bulgarije, nog geen kwart van dat in Polen. Omgerekend was het zelfs lager dan bij de val van de Sovjet-Unie – een ontluisterende blijk van het langdurig achterwege blijven van hervormingen (al speelde de oorlog in Donbas ook een rol). Veel van de 1500 staatsbedrijven in Oekraïne zijn nauwelijks winstgevend of maken verlies. Om van de wederopbouw een succes te maken wordt politieke steun voor moeilijke hervormingen van cruciaal belang. Het kan helpen dat de regering het als een kans ziet om de economie moderner en concurrerender te maken, met goedkopere en groenere energie en meer ICT.
In de vijftien jaar na de Poolse EU-toetreding is het Poolse bbp per hoofd van de bevolking met meer dan 80 procent gestegen
Het verleden leert dat verdere integratie met Europa kan bijdragen aan het welslagen van een wederopbouw. Dat bleek jaren geleden in West-Duitsland, en ook de snelle groei van Polen wordt vaak aan die integratie toegeschreven: in de vijftien jaar na de Poolse EU-toetreding in 2004, een periode waarin het land meer dan 160 miljard euro aan steun ontving, is het Poolse bbp per hoofd van de bevolking met meer dan 80 procent gestegen.
Oekraïne was al in toenemende mate op het Westen gericht. Het aandeel van de export dat naar de EU ging steeg van zo’n 30 procent in 2014 naar 36 procent in 2020, terwijl het aandeel Russische export daalde van 18 naar 5,5 procent. Hervormingen kun je stimuleren door ze tot voorwaarde te maken van verdere integratie in Europese markten en toeleveringsketens – op het pad naar EU-lidmaatschap bijvoorbeeld. ‘Het mooie van toelating [tot de EU] is dat het binnen de Oekraïne een consensus zou opleveren over het eindpunt van een pijnlijk hervormingsproces en zo de richting van de hervormingen zou borgen,’ stelt Beata Javorcik van de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling.
Dat zal allemaal niet makkelijk worden. Voor de hervorming van vastgeroeste instellingen moet de politieke wil aanwezig zijn. Hoe langer de oorlog duurt, hoe meer schade er wordt aangericht en hoe moeilijker de wederopbouw wordt. En alle geld ter wereld kan het oorlogsleed niet goedmaken. Maar al lijkt Oekraïne nu een onwaarschijnlijke kandidaat voor een wirtschaftswunder, als de wederopbouw verstandig wordt gepland en uitgevoerd, kan het land daarmee een betere en robuustere toekomst tegemoetzien.
Jeffrey Sachs, Varoufakis en Naomi Klein maken zich volgens deze auteur schuldig aan ‘gedachteloze propaganda’. ‘Ze hanteren een opvatting van het begrip soevereiniteit die opvallend veel lijkt op die van Rusland.’
Door de Russische aanval op Oekraïne te wijten aan de oostelijke uitbreiding van de NAVO, herhalen enkele prominente figuren van het westerse politieke links gedachteloos de propaganda van het Kremlin. Anderen onthullen gedachteloos hun ware houding ten opzichte van Oost- en Centraal Europa: even neerbuigend en postkoloniaal als die van de imperialisten die ze zo gretig bekritiseren.
Naomi Klein, die zo briljant de door Amerika geleide poging om Irak te ‘bevrijden’ heeft beschreven in de context van de westerse belangen omtrent olie in het Midden-Oosten, en die zo meeleefde met de Irakezen die aan de ‘shockdoctrine’ waren blootgesteld, prees onlangs Phyllis Bennis’ ‘uitstekende analyse’ van de oorlog in Oekraïne. Volgens Bennis moet men, om de aanval van Poetin op Oekraïne te begrijpen, teruggaan naar 1997, toen Washington ‘de NAVO onder druk zette om naar het Oosten uit te breiden, waardoor een veiligheidsgarantie werd verbroken die de VS na de Koude Oorlog aan Rusland hadden gegeven’.
Amerika zou geen wapens naar Oekraïne moeten sturen, want dat zou het militair-industrieel complex enkel ten goede komen
Ze noemt de NAVO een ‘anachronistische alliantie’ die aan Rusland is opgedrongen, waardoor Rusland NAVO-troepen in zijn directe omgeving als een bedreiging beschouwt. Daarom, zelfs als de oorlog in Oekraïne ‘ongerechtvaardigd’ is, is deze niet ‘niet-uitgelokt’ – Rusland werd simpelweg door de VS die richting in geduwd. Amerika zou geen troepen en wapens naar Oekraïne moeten sturen, want dat zou het militair-industrieel complex enkel ten goede komen. Het moet de sancties ook niet aanscherpen, want die leveren gewoonweg geen resultaat op. De reactie op het conflict moet diplomatie zijn.
Dus de NAVO en de VS moeten gezamenlijk besluiten om zware wapens en raketten terug te trekken van de Russische grens en in het openbaar erkennen wat de NAVO voor zichzelf allang heeft erkend: dat Oekraïne in de nabije toekomst niet zal toetreden tot de militaire alliantie.’
Maar hoe zit het met Oekraïne? Moet het gewoonweg accepteren dat een buurland zijn territoriale integriteit heeft geschonden, zijn bevolking vermoordt en zijn steden verwoest? Wie kan het wat schelen? Niet die auteur van de ‘uitstekende analyse’, noch Naomi Klein. Na een overweldigend kritische reactie – Adrian Zandberg, een prominent linksgeoriënteerd lid van het Poolse parlement, nam de auteur van The Shock Doctrine haar ondraaglijke naïviteit en Angelsaksische arrogantie kwalijk – verwijderde Klein de tweet.
NAVO
Owen Jones, columnist van The Guardian, podcaster en activist, die welsprekend de belangen van de arbeidersklasse verdedigt, fanatiek islamofobie en transfobie aan de kaak stelt en (regelmatig) de trieste ondergang van Boris Johnsons regering voorspelt, deelde een soortgelijke analyse met de wereld, geschreven door Jeffrey Sachs.
Ook Sachs is van mening dat de VS moeten verzekeren dat ze Oekraïne niet tot de NAVO zullen toelaten. Vooral omdat ‘het uitbreiden van het convenant naar het oosten na de ineenstorting van de USSR onnodig, roekeloos en provocerend was’. Echte vrienden van Oekraïne, redeneert Sachs, zouden tot een compromis tussen de VS en de NAVO met Rusland moeten oproepen – ‘een compromis dat de legitieme veiligheidsbelangen van Rusland respecteert en tegelijkertijd de soevereiniteit van Oekraïne volledig ondersteunt’.
Het creëren van een ‘neutrale bufferzone’ tussen Rusland en het Westen is een uitstekend idee
Jones tweette het opiniestuk van Sachs en voegde eraan toe dat het creëren van een ‘neutrale bufferzone’ tussen Rusland en het Westen een uitstekend idee is. Toegegeven, na vele kritische reacties kwam hij tot inkeer en verontschuldigde hij zich voor zijn ‘extreem domme, gevoelloze en simpelweg foute’ tweet. Vervolgens begon hij te waarschuwen voor het nucleaire conflict dat ons te wachten staat als het Westen betrokken zou raken bij de oorlog in Oekraïne.
Hypocrisie
Dezelfde waarschuwingen worden herhaald door een andere prominente linkse columnist, namelijk Bernie Sanders’ voormalige speechschrijver David Sirota, die, tot groot genoegen van Poetin, Amerikanen beschuldigt van hypocrisie: ‘Het is moeilijk om te zien dat de mensen die met hun leugens Amerika ertoe aanzetten honderdduizenden Irakezen te vermoorden, nu doen alsof ze belang hechten aan het internationaal recht en onschuldige levens.’
‘De enige hoop op een vreedzame oplossing is een NAVO-verklaring dat Oekraïne niet zal toetreden tot het bondgenootschap’
Een andere hoogvlieger van het westerse politieke links, Yanis Varoufakis, de voormalige Griekse minister van Financiën, die zo overtuigend het recht van Griekenland verdedigde om soevereine beslissingen te nemen over zijn toekomst, roept al meer dan een week dat ‘de enige hoop op een vreedzame oplossing een NAVO-verklaring is dat Oekraïne niet zal toetreden tot het bondgenootschap’.
The Guardian publiceerde op zijn beurt een artikel van Ted Galen Carpenter, een expert gelieerd aan het libertaire Cato Institute – een denktank die wordt gefinancierd door de gebroeders Koch, sponsors van rechts Amerika. Carpenters verhaal dat de aanval op Oekraïne is toe te schrijven aan het ‘arrogante en toondove’ beleid van de NAVO, en dat de ‘vriendschappelijke’ waarschuwingen van Rusland werden genegeerd, sluit naadloos aan op het narratief van het Kremlin. Carpenter suggereert dat Moskou inderdaad recht heeft op de Baltische staten; ze maakten immers niet alleen deel uit van de USSR, maar ook van het Russische Rijk. ‘De schokkend arrogante bemoeienis van het kabinet-Obama’ zou op zijn beurt hebben geleid tot de val van een pro-Russische president in 2014. Vervolgens bracht deze houding Rusland ertoe de Krim te annexeren, uit angst voor zijn veiligheid. ‘We betalen nu de prijs voor de kortzichtigheid en arrogantie van het buitenlandse beleid van Amerika,’ besluit hij.
Branko Marcetic waarschuwde in de belangrijkste uitlaatklep van het jonge Amerikaanse extreemlinkse Jacobin dat ‘de CIA sinds 2015 in het geheim anti-Russische groeperingen in Oekraïne traint. Alles wat we tot dusver weten wijst erop dat neonazi’s extreemrechtse terroristen over de hele wereld inspireren.’ En in februari klaagde hij dat ‘progressieve wetgevers de crisis in Oekraïne hebben moesten temperen in een wereld die nog steeds besmet is met de na 2016 virale cocktail van anti-Russische hysterie en McCarthy-achtige beschuldigingen’.
Soevereiniteit
De benadering van (sommige) westerse linkse experts ten aanzien van de oorlog in Oekraïne toont niet alleen hun verregaande mildheid tegenover Rusland, maar ook een opvatting van het begrip soevereiniteit – of in ieder geval de soevereiniteit van Oekraïne en heel Oost- en Centraal Europa – die opmerkelijk veel lijkt op die van het Kremlin.
Het Westen is schuldig omdat het Rusland heeft uitgelokt. Maar welke zonden het ook heeft begaan, het heeft hoe dan ook recht op onafhankelijkheid – het is tenslotte ondenkbaar dat iemand beslissingen zou nemen voor de VS, Canada of het VK. De mensen die door het Westen worden onderdrukt – Irakezen, Afghanen, Palestijnen en inheemse bevolkingen – hebben dit recht ook en verdienen het des te meer vanwege eeuwenlange koloniale onderdrukking. Oost- en Centraal-Europa daarentegen – een beetje wild, een beetje barbaars, een beetje tussen een jongere broer en een provinciale oom in, het mythische land Bordurië, Zubrowka, Ruritanië – kan worden opgeofferd. Het is niet voor het eerst dat dat zou gebeuren, en het zal ook niet de laatste keer zijn.
Het gebied van Oost- en Centraal-Europa is slechts een pion op het geopolitieke schaakbord
Volgens deze logica waren het niet de Oekraïners die in 2014 besloten dat ze dichter bij de Europese Unie dan de Euraziatische Unie stonden – het waren de VS die een staatsgreep pleegden, ogenschijnlijk in een maatschappelijk vacuüm. Of de Oost- en Midden-Europese staten zich bij de NAVO wilden aansluiten, is allerminst van belang: hun toelating tot de Noord-Atlantische Verdragsorganisatie was duidelijk een vergissing, want hoe zouden ze ooit aan de verplichtingen kunnen voldoen? Het zou veel beter zijn om het bij een ‘bufferzone’, een niemandsland, te laten. Het gebied van Oost- en Centraal-Europa is slechts een pion op het geopolitieke schaakbord, zonder enige zeggenschap over zijn eigen toekomst.
En hoewel zo’n cynische en botte benadering aan de rechterzijde van het politieke spectrum geen verrassing zou zijn, is het onbegrijpelijk dat politiek links, dat meestal zo gevoelig is voor andermans leed en het recht op een eigen identiteit verdedigt, dezelfde houding aanneemt. Blijkbaar kunnen sommige van zijn vertegenwoordigers geen twee simpele dingen tegelijk: ze zijn niet in staat én het Amerikaanse imperialisme aan de kaak te stellen én het Russische imperialisme te zien voor wat het is. Nou, Rusland heeft een scala aan methoden en een lange traditie van inspirerende dienstbare idioten om uit te putten.
Een dag nadat het Russische Gazprom de gasexport naar Polen en Bulgarije opschortte, heeft de Europese Unie verklaard dat ze klaar is om ‘de gaschantage van Moskou’ tegen te gaan, zo meldt La Libre Belgique. ‘Onze reactie zal onmiddellijk, eensgezind en gecoördineerd zijn’, aldus EU-voorzitter Ursula Von der Leyen. Zij verzekerde dat ‘solidariteit’ tussen de lidstaten de tekorten op korte termijn moet kunnen voorkomen en dat Bulgarije en Polen nu gas krijgen van ‘hun EU-buren’.
De Europese Commissie wil medio mei voorstellen indienen om de afhankelijkheid van de EU van Russische fossiele brandstoffen te verminderen. ‘Het onderwerp zal aan de orde komen op een speciale Europese top op 30 en 31 mei,’ aldus La Libre Belgique.
Het sanctiepakket zal ook een verbod op Russische olie inhouden
Het sanctiepakket zal ook een verbod op Russische olie inhouden, merkt Le Soirop. Volgens het dagblad, dat een diplomatieke bron citeert, hebben de permanente vertegenwoordigers van de EU-lidstaten de kwestie woensdag besproken.
Sinds het begin van het Russische offensief in Oekraïne vragen Europeanen zich af wie het eerst zou ‘schieten’ door op gas te mikken: Europa met een embargo of Moskou dat de kranen dichtdraait, merkt Le Soir op. Hoe dan ook, ‘aan beide kanten vindt er escalatie plaats’, verklaarde een bron die dicht bij de zaak zit aan het dagblad.
In Oekraïne vechten tienduizenden vrouwen – met het geweer en met hun smartphone. In tegenstelling tot de mannen hadden zij het land kunnen verlaten. Wat drijft hen?
Soms poseert ze tijdens een zonsondergang, soms in het bos. Ze zit met gekruiste benen tussen de struiken en lacht naar de camera. Haar selfies gaan vaak vergezeld van blauw-gele harten of de Oekraïense vlag. Soms zet ze er korte teksten in het Engels bij. Haar berichten zijn een ‘dagboek van haar herinneringen’, aldus haar profiel.
Er is dus eigenlijk niets ongewoons aan het Instagram-account van Yuliya. Behalve dan dat ze op de meeste foto’s een Oekraïens legeruniform en een geweer draagt.
Yuliya is twintig jaar oud en komt uit Ivano-Frankivsk, een stad die 130 kilometer ten zuiden van Lviv ligt. Acht maanden geleden ging ze in dienst, vertelt ze, en werd ze opgeleid tot hospik. Sinds februari behandelt ze gewonde soldaten aan het front. Waar precies, dat kan ze om veiligheidsredenen niet zeggen. Ook communiceert ze tegenwoordig alleen nog maar schriftelijk. Anders is het te onveilig, geeft ze aan.
Vrouwenoorlog
Yuliya is een van de minstens dertigduizend vrouwen die momenteel vechten aan Oekraïense zijde. Volgens officiële cijfers is vijftien procent van de Oekraïense soldaten vrouw. Als alle vrijwilligers worden meegeteld is dat aantal waarschijnlijk ruim twee keer zo groot.
Het aandeel vrouwen in de Duitse strijdkrachten is ongeveer 13 procent, in het Poolse leger 7,5 procent, in Rusland 4,2 procent.
Sinds 24 februari, toen de Russische invasie begon, spelen deze vrouwen een centrale rol in de oorlog van Rusland tegen Oekraïne. Als strijders, verplegers of helpers aan het front. Maar ook op dat andere slagveld, dat in deze oorlog voor het eerst zo’n essentiële rol inneemt: het digitale. Je zou kunnen zeggen dat deze oorlog ook een vrouwenoorlog is.
Maar wat is de reden dat zoveel vrouwen bleven om te vechten? In tegenstelling tot mannen tussen de 18 en 60 jaar hebben ze toestemming het land te verlaten. Velen zien daar echter van af en nemen in plaats daarvan de wapens op. Wat drijft hen?
‘Op het moment dat een vrouw het leger ingaat, geeft ze ook een signaal af over genderrollen’
Gerhard Kümmel is militair socioloog bij de Duitse Bundeswehr, waar hij onder meer onderzoek doet naar integratie van vrouwen in het leger. Allereerst ziet hij bij hen dezelfde motivatie als bij mannen die ten strijde trekken: verbondenheid met het land, gemeenschapszin, patriottisme. Maar er is meer. ‘Mogelijk speelt er ook een emancipatie-aspect mee,’ zegt Kümmel aan de telefoon. ‘Op het moment dat een vrouw het leger ingaat, geeft ze ook een signaal af over genderrollen.’ Al is het maar omdat vrouwen dan taken op zich nemen die lange tijd als typisch mannelijk werden gezien.
Dat geldt ook voor Yuliya. Als hospik moet ze dag en nacht klaar staan om voor haar kameraden te zorgen, zegt ze. In het ziekenhuis waar ze werkt verschijnen onophoudelijk soldaten met uiteenlopende verwondingen, soms zeer ernstige. Op het slagveld is ze nog niet ingezet. Vooralsnog.
Kan daar verandering in komen? ‘Ja, elk moment,’ antwoordt ze resoluut. Heeft ze er ooit aan gedacht de oorlog te ontvluchten? ‘Ik ben niet van plan het land te verlaten. Niet in vredestijd, en niet in tijden van oorlog.’
‘Oorlog is altijd slecht en brengt alleen maar dood en verdriet. Maar nu verdedigen we onszelf’
Om te begrijpen waarom zoveel vrouwen net als Yuliya zijn vechten in Oekraïne, is het van belang om naar de specifieke situatie te kijken, zegt Kümmel. ‘Oorlog is altijd een noodsituatie,’ aldus de militair socioloog. ‘Mensen ontwikkelen defensieve neigingen als het eigen land of de eigen gemeenschap wordt aangevallen.’
En Oekraïne is niet pas sinds 24 februari in oorlog. ‘Rusland heeft ons aangevallen, onze territoria ingenomen, onze steden verwoest en burgers gedood,’ zegt Yuliya. ‘Oorlog is altijd slecht en brengt alleen maar dood en verdriet. Maar nu verdedigen we onszelf.’
Toen ze twaalf jaar oud was, in 2014, besloot ze om het leger in te gaan. Een paar maanden eerder, in december 2013, had de toenmalige Oekraïense regering onverwacht aangekondigd geen associatieverdrag met de Europese Unie te zullen ondertekenen. Als gevolg daarvan braken in Kyiv de zogenoemde Euromaidan-protesten uit: honderdduizenden Oekraïners demonstreerden maandenlang tegen de pro-Russische president Viktor Janoekovitsj en voor een Europagezinde koers van hun land.
Medio februari 2014 escaleerden de protesten en kwam het tot rellen en straatgevechten. Er vielen meer dan honderd dodelijke slachtoffers, meer dan driehonderd mensen raakten gewond. ‘Dat was het moment waarop ik besloot dat ik de vrijheid van Oekraïne actief wilde verdedigen,’ aldus Yuliya.
Keerpunt
De protesten in Kyiv waren volgens Kostiantyn Fedorenko een keerpunt voor veel Oekraïners. De socioloog, die opgroeide in Oekraïne, doet onderzoek aan het Centrum voor Oost-Europese en Internationale Studies in Berlijn. ‘Voor die tijd had het leger een slechte reputatie en werd bijna niemand vrijwillig soldaat,’ zegt Fedorenko.
Maar na achtereenvolgens het geweld op de Maidan, de Russische annexatie van de Krim begin maart 2014 en het uitbreken van de oorlog in de Donbas-regio, groeide het Oekraïense leger snel, zegt hij. En bij de bevolking groeide de populariteit van het leger. ‘De mensen hebben een vechtlust ontwikkeld,’ zegt hij. ‘Sindsdien maken ook steeds meer vrouwen deel uit van het leger.’ Sommige van die vrouwen vechten nu, zo’n acht jaar later, met wapens.
De vrouwen in het Oekraïense leger zijn niet alleen vanwege hun diensten aan het front essentieel voor de oorlogsvoering van het land, aldus Fedorenko. Ook hun bijdrage aan wat velen een informatieoorlog noemen is van groot belang.
Wat gebeurt er? Waarom? En met welke kant sympathiseert de internationale gemeenschap? ‘Doordat ze veel oprechtheid en emotie hebben getoond, hebben de Oekraïners de eerste fase van deze oorlog duidelijk gewonnen,’ zegt Fedorenko.
Met hun grote bereik hebben jonge vrouwen als Yuliya daar een cruciale bijdrage aan geleverd. Meer dan 15.000 mensen volgen haar op Instagram. Haar berichten krijgen vaak enkele duizenden likes en worden wereldwijd verspreid. Ze zijn belangrijk omdat ze de boodschap overbrengen ‘dat niet alleen mannen bij deze oorlog betrokken zijn, maar de gehele samenleving,’ aldus Fedorenko.
Foto’s plaatsen op Instagram is gewoon haar hobby. Net zoals ze graag aan sport doet of boeken leest.
Bijdragen als die van Yuliya en andere vrouwen vergroten volgens hem al dan niet bewust de sociale cohesie. ‘Mensen zien gemeenschappelijke waarden waarover ze het eens kunnen zijn,’ aldus Fedorenko. ‘Dat motiveert weer anderen om in beweging te komen.’
Yuliya denkt daar allemaal niet over na, zegt ze. Ze heeft geen agenda met haar berichten of met haar bereik. Foto’s plaatsen op Instagram is gewoon haar hobby. Net zoals ze graag aan sport doet of boeken leest. En oorlog beheerst nu nou eenmaal haar dagelijks leven.
Zijn er aspecten aan het Oekraïense leger die maken dat zij als vrouw structureel anders wordt behandeld? Yuliya ontkent dat stellig. Er zijn aanzienlijk meer mannen in haar eenheid, zegt ze. Maar er is absoluut geen onderscheid merkbaar. ‘We worden verenigd door het gemeenschappelijke doel om ons vaderland te verdedigen.’
In haar laatste bericht poseert Yuliya in uniform in het bos. Ze staat zijwaarts voor de camera en staart recht voor zich uit. Haar gezicht is tot aan haar neus bedekt door een sjaal, en ze houdt een aanvalsgeweer vast. Eronder staat: ‘Oekraïne geeft niet op’.
Russische dreiging leidt tot herziening neutraliteit in beide landen
De regeringsleiders van Finland en Zweden zijn van plan in de week van 16 mei bijeen te komen en dan publiekelijk hun voornemen bekend te maken om toetreding tot de alliantie aan te vragen, aldus de Finse krant Iltalehti maandag. De Finse minister van Buitenlandse Zaken Pekka Haavisto weigerde commentaar te geven, maar herhaalde er de voorkeur aan te geven dat Finland en Zweden vergelijkbare keuzes maken.
Het Zweedse dagblad Aftonbladet meldde, onder verwijzing naar bronnen dicht bij de Zweedse regering, dat de VS en Groot-Brittannië Zweden een verhoogde militaire aanwezigheid, uitgebreidere militaire oefeningen en ‘sterke’ politieke steun van de NAVO-landen hadden beloofd in geval van een eventuele aanvraagprocedure. De inval van Rusland in Oekraïne heeft Stockholm en Helsinki ertoe gedwongen na te denken over de vraag of hun langdurige militaire neutraliteit nog wel de beste manier is om hun nationale veiligheid te waarborgen.
Het Russische bedrijf Gazprom levert vanaf vanochtend voorlopig geen gas meer aan Polen en Bulgarije. Beide landen zeggen dat ze hierop voorbereid waren, zo melden zij in VarsawBusiness Journal en Novinite.
De opschorting is een gevolg van de escalerende spanningen tussen Moskou en het Westen, schrijft The Telegraph. Het Russische besluit werd genomen nadat de regering in Warschau het verzoek van president Poetin had geweigerd om het gas in roebels te betalen, aldus de Britse krant. De Europese Commissie had gewaarschuwd dat betaling in roebels in strijd zou zijn met de EU-sancties tegen Moskou, merkt Politico Europe op. Het is de eerste keer dat het Kremlin de gastoevoer naar een land heeft afgesneden sinds het begin van de Russische invasie in Oekraïne.
‘Rusland begint in Europa “gaschantage” uit te oefenen’
Gazprom levert meer dan de helft van de gasinvoer van Polen. ‘Dat is een groot gat om te vullen,’ merktBBCop. ‘Wanneer het stookseizoen in de herfst weer begint en de vraag toeneemt, kan het voor Polen moeilijk zijn om voor een paar maanden aan gas te komen,’ zegt de correspondent van de Britse zender in Warschau. Temeer daar ‘de concurrentie groot is op een reeds krappe gasvoorzieningsmarkt’.
‘Rusland begint in Europa “gaschantage” uit te oefenen,’ aldus Andri Jermak, stafchef van de Oekraïense president Zelensky, die dinsdag in The Guardian werd geciteerd. Ook Duitsland en Polen, landen die sterk afhankelijk zijn van Russisch gas, bereiden zich voor op het ergste, aldus de Britse krant.
Na Krim-annexatie bleven EU-landen wapens leveren aan Rusland
Frankrijk en Duitsland hebben Rusland bewapend met 273 miljoen euro aan militair materieel, dat nu waarschijnlijk wordt gebruikt in Oekraïne, zo blijkt uit een analyse van de Europese Unie die in handen is vanThe Telegraph. De twee landen stuurden onder andere bommen, raketten en geweren naar Moskou ondanks een EU-embargo op wapenzendingen naar Rusland, dat werd ingesteld in de nasleep van de annexatie van de Krim in 2014.
De Europese Commissie zag zich deze maand gedwongen een maas in haar blokkade te dichten nadat was gebleken dat ten minste tien lidstaten voor bijna 350 miljoen euro aan militair materieel hadde verkocht aan het regime van Vladimir Poetin. Ongeveer 78 procent daarvan werd geleverd door Duitse en Franse bedrijven, aldus de Britse krant.
Onder de naam Guardian Angels hebben jonge creatieven in Kyiv de handen ineengeslagen. Kappers, modellen en kledingontwerpers gebruiken hun netwerk nu om het front te bevoorraden.
Een maand geleden wist Anastasija Zamoela nog niets van kogelvrije vesten of nachtkijkers. ‘Drie dagen voordat de oorlog uitbrak, werkte ik nog aan een fotoshoot voor Vogue,’ vertelt de drieëntwintigjarige styliste uit Kyiv over de periode die voorafging aan de Russische invasie in Oekraïne. ‘Toen wist ik nog niet dat er kogelwerende vesten bestaan in verschillende categorieën en gradaties. Nu wel. Niveau drie biedt bescherming tegen lichtere handvuurwapens en granaatscherven, maar je hebt niveau vier nodig om geweren van een hoger kaliber tegen te houden.’
De komst van de oorlog naar Kyiv verandert voor bijna alle inwoners radicaal hun dagelijkse activiteiten. In de stad die bekendstaat om zijn hippe, levendige creatieve scene, houdt een hele generatie jongeren zich nu bezig met oorlogsinspanningen op afstand van het front.
Guardian Angels
De ’Guardian Angels‘, een collectief van vrienden en creatieven uit de Oekraïense hoofdstad, behoren tot degenen die voedsel en medicijnen bezorgen bij burgers die in Kyiv zijn achtergebleven. Ook voorzien ze de strijdkrachten en plaatselijke verdedigingseenheden van benodigde uitrustingen.
De groep bestaat uit meer dan vijftig vrijwilligers en is opgericht door dj en regisseur Markijan Matsijovsky, die onlangs aan bod kwam in een artikel van New York Magazine over de oorlogsverhalen van dertig jonge Oekraïners.
Net als de meeste inwoners van de hoofdstad had de dertigjarige kapper Resjat Isliamov niet verwacht dat er een grootschalige oorlog zou uitbreken. ‘De eerste paar dagen zat ik gewoon thuis en volgde ik de hele dag het nieuws,’ zegt Ismailov, een geboren Krim-Tataar, die naar Kyiv verhuisde nadat Rusland het schiereiland in 2014 annexeerde. ‘Er werd wel aan vertrekken gedacht, maar we zagen al snel in dat we gewoon zouden blijven. Na de derde dag legden we contact met gelijkgestemde vrienden en gingen we aan de slag.’
‘Ik kreeg weer energie en kon ineens veel makkelijker omgaan met alles wat er gebeurde’
Jeva Podoerian is model en handelt in kamerplanten. In de eerste week van de oorlog verliet ze Kyiv en evacueerde met haar moeder naar Ivano-Frankivsk in het westen van het land, van waaruit ze haar hulp aanbood aan de groep. ‘In het begin overheerste een gevoel van apathie, van zwakte, van hypnose bijna. Het was ongelooflijk moeilijk,’ zegt de eenentwintigjarige Podoerian over haar aanvankelijke emotionele reactie op de invasie. ‘Daarop volgde een bizar soort innerlijke ontwaking… Ik kreeg weer energie en kon ineens veel makkelijker omgaan met alles wat er gebeurde.’
In het begin, toen screenshots met hulpverzoeken uit heel Kyiv hun sociale media overspoelden, verliep het werk van de vrijwilligers nog chaotisch. ‘Markijan was de eerste die dingen begon te coördineren binnen onze vriendengroep. Hij stuurde ons verzoeken die overal vandaan kwamen: hier had een grootmoeder medicijnen nodig en daar moest een kat worden gevoerd,’ zegt Isliamov. ‘Voor die tijd werkte iedereen op eigen initiatief en in z’n eentje.’
Het duurde niet lang voordat er een georganiseerd systeem ontstond. ‘Ik zag dat Resjat een chatgroep voor Kyiv had gemaakt, en dat die werd overspoeld met screenshots van mensen met hulpverzoeken. Het was allemaal erg ongeorganiseerd,’ zegt Podoerian. ‘Ik heb toen aangeboden om te helpen die screenshots om te zetten in tekst en ze te ordenen.’ Alle verzoeken en leveringen worden nu per wijk van Kyiv bijgehouden in spreadsheets met kleurcodering en er is sprake van volledige financiële transparantie.
Meisjescollectief
Zamoela heeft er inmiddels voor gekozen haar eigen team in Lviv op te zetten, als aanvulling op het werk van de Guardian Angels. Onder de naam Tsvit (Oekraïens voor bloem) voorziet haar ‘meisjescollectief’, zoals het ook wel wordt genoemd, het Oekraïense leger en plaatselijke verdedigingsmilities van artikelen die essentieel zijn aan de frontlinie.
‘Markijan stuurde me een lijst met spullen die soldaten in Boetsja nodig hadden: vesten, helmen, fakkels, thermisch ondergoed, laarzen et cetera,‘ zegt Zamoela. ‘Ik bekeek die enorme lijst, en zag als eerste item staan “militaire winterslaapzakken, 300 stuks”. Toen wist ik dat ik het niet in mijn eentje zou redden. Dus belde ik een stel vriendinnen die verspreid over heel Oekraïne wonen, met wie ik plannen maakte om een soort crowdfunding op te zetten.’
In de eerste weken van de oorlog raakten militaire dumpstores door Europa in snel tempo door hun voorraad kogelvrije vesten heen, en dus moesten Zamoela en haar vriendinnen creatief zijn. Daar kwamen de uiteenlopende netwerken en vaardigheden van de creatieven in Kyiv goed van pas.
‘Het feit dat we elkaar allemaal al kenden heeft enorme invloed op wat we nu aan het doen zijn’
‘Ik benaderde een vriendin, een ontwerpster in Kyiv die haar eigen merk heeft. Die vertelde me dat ze een werkplaats en werknemers had, en dat ze wel kogelvrije vesten wilden gaan maken’, vertelt Zamoela. ‘Ik bracht haar in contact met een paar smederijen in een andere stad die de beschermende platen maken, en nu werken ze samen aan de vesten.‘
De energie en de organisatorische kracht van de groep schrijft Zamoela toe aan de hechte band die veel leden in vredestijd al met elkaar hadden. ‘Het feit dat we elkaar allemaal al kenden, dat we naar elkaars verjaardagen en feestjes gingen, heeft enorme invloed op wat we nu aan het doen zijn,’ zegt ze.
‘Voordat dit allemaal begon, hadden we al een sterke gemeenschappelijke ideologie… We zijn allemaal heel verschillend, maar hebben ook veel gemeen. Dat maakt het gewoon makkelijker. We bedachten altijd al dingen samen, kwamen elkaar altijd al tegen en werkten samen. Ik denk dat dit gewoon een voortzetting is van die traditie.’
Nieuwe normaal
De vrijwilligers in Kyiv zien oorlog nu als het nieuwe normaal. Hoewel de hoofdstad niet in dezelfde mate is verwoest als andere Oekraïense steden, zoals Charkov, is aan de rand van de stad regelmatig artillerievuur te horen en worden dagelijks woonwijken getroffen.
‘Gelukkig hebben we het nog niet van dichtbij meegemaakt, maar het gevaar spookt door je hoofd’, zegt Isliamov. ‘Soms loop je op straat als je het nieuws leest, dan hoor je sirenes, explosies en trillen de ramen – dat heeft allemaal zeker impact. Dan komen er wel gedachten bij je op, maar we proberen er niet te lang bij stil te staan.’
De humanitaire situatie in Kyiv is grotendeels gestabiliseerd. Voedsel is goed verkrijgbaar in de supermarkten, maar er is nog steeds een tekort aan bepaalde medicijnen. De Russische opmars naar de buitenste voorsteden is tot stilstand gekomen en van een omsingeling van de stad door Russische troepen is geen sprake.
‘Als deze oorlog voorbij is, dan denk ik dat jonge Oekraïners Oekraïne beter zullen heropbouwen dan het ooit geweest is‘
‘Kyiv is als een gebalde vuist,’ zegt Isliamov. ‘Overal in de stad zijn controleposten, er zijn soldaten en plaatselijke verdedigingseenheden op straat, en het is duidelijk dat iedereen er mentaal op is voorbereid zijn huis te verdedigen.‘
Het is nog de vraag met hoeveel verwoestingen Kyiv te maken zal krijgen voordat de oorlog voorbij is. De afgelopen weken leken wat rustiger te verlopen dan kort na de invasie, maar raketaanvallen op de avond van 20 maart herinnerden er op grimmige wijze aan dat de bombardementen elk moment weer heviger kunnen worden.
Wat de uitkomst ook is, de Guardian Angels van Kyiv zijn optimistisch over de toekomst. ‘Dit is zo’n unieke tijd. De oorlog, de verwoestingen, alle verschrikkingen waarmee we te maken hebben vallen samen met de opkomst van deze ongelooflijk actieve generatie’, zegt Zamoela. ‘Als deze oorlog voorbij is, dan denk ik dat jonge Oekraïners Oekraïne beter zullen heropbouwen dan het ooit geweest is.‘
De Israëlische luchtmacht heeft maandag het zuiden van Gaza aangevallen als reactie op een raket die eerder op de dag vanuit de Palestijnse enclave was afgevuurd, meldde een legeraanvoerder aan de krant Haaretz. Het Israëlische leger verklaarde dat de straaljagers een wapenopslagplaats van Hamas hadden vernietigd. Hamas reageerde met luchtafweergeschut, maar is er niet in geslaagd de Israëlische straaljagers te raken. Er werden geen gewonden gemeld.
’Hamas, een militante groep die actief is in de Gazastrook, en de Islamitische Jihad [een andere groep] hebben onlangs gedreigd Israël aan te vallen na het opvoeren van de spanningen in Jeruzalem, met inbegrip van de inval van Israëlische politieagenten in de Al-Aqsamoskee’, schreef de Israëlische krant. Ook merkte de krant op dat ‘geen enkele groep de verantwoordelijkheid voor de raketbeschietingen heeft genomen’.
Nieuw verdedigingssysteem zou slechts drie euro kosten
Israël heeft een belangrijke stap gezet in de richting van de voltooiing van zijn lasersysteem. Bij het uitvoeren van een reeks experimenten, werd een verscheidenheid van luchtdreigingen op ‘uitdagende afstanden‘ neergehaald, kondigde het ministerie van Defensie donderdag aan, aldus The Jerusalem Post.
Bij de experimenten, die werden uitgevoerd in het zuiden van Israël door het Directoraat Onderzoek en Ontwikkeling (DDR&D, of MAFAT in het Hebreeuws) van het ministerie van Defensie en Rafael Advanced Defense Systems, onderschepte het lasersysteem, bekend als ‘Iron Beam‘, met succes een aantal luchtdoelen, waaronder onbemande luchtvaartuigen, mortieren, raketten en antitankraketten in verschillende scenario’s.
Dit is een historisch moment voor wapensystemen. Voor het eerst werkt een op energie gebaseerd wapensysteem echt
‘Dit is een historisch moment voor de ontwikkeling van wapensystemen. Voor het eerst werkt een op energie gebaseerd wapensysteem in de praktijk,‘ zei Yaniv Rotem, directeur van onderzoek en ontwikkeling bij het ministerie van Defensie, tegen het dagblad.
Voor drie euro zou het Israëlisch defensieleger in staat zijn drones, mortiervuur of raketten tegen te houden met deze onzichtbare en stille laser. Dit verdedigingssysteem zou het voordeel hebben veel goedkoper te zijn dan de ‘Iron Dome‘, die doeltreffend is tegen raketvuur, maar iedere keer dat hij gebruikt wordt tienduizenden euro’s kost.
De Verenigde Staten en de Europese Unie hebben woensdag beide extra militaire steun aan Oekraïne toegezegd. De aankondiging vindt plaats op het moment het land zich opmaakt voor een Russisch offensief in het oosten, dat een grotere uitdaging zou kunnen opleveren dan eerdere gevechten in de buurt van Kyiv, meldt The Washington Post.
President Biden vertelde aan de Oekraïense president Volodymyr Zelensky dat hij 800 miljoen dollar extra toezegt voor veiligheidssteun, waaronder wapens en munitie. Eerder op woensdag zei de Europese Raad van regeringsleiders akkoord te gaan met 500 miljoen euro (544 miljoen dollar) aan extra steun voor de Oekraïense strijdkrachten.
De nieuwe toezeggingen komen op een moment dat wereldleiders reageerden op de opmerking van Biden dat Rusland een ’genocide’ uitvoert in Oekraïne. De Franse president Emmanuel Macron waarschuwde voor ’een escalatie van de retoriek’ en een woordvoerder van het Kremlin noemde de uitspraak ’onaanvaardbaar’.
Azov-brigade maakte melding van gebruik chemische wapens
Het Verenigd Koninkrijk wil de berichten verifiëren dat Rusland chemische wapens heeft gebruikt bij een aanval op de belegerde Oekraïense stad Marioepol, zei de Britse minister van Buitenlandse Zaken Liz Truss afgelopen maandag, meldt The Telegraph. ‘Elk gebruik van dergelijke wapens zou een meedogenloze escalatie in dit conflict zijn en we zullen Poetin en zijn regime ter verantwoording roepen,‘ waarschuwde ze.
Alle opties liggen op tafel als reactie op een eventueel gebruik van chemische wapens in Oekraïne door Rusland, heeft James Heappey, de minister van strijdkrachten, gezegd. ‘Er zijn dingen die niet door de beugel kunnen, en het gebruik van chemische wapens zal hoe dan ook een reactie teweegbrengen,‘ aldus Heappey tegen Sky News.
Gisteravond beweerde de Oekraïense Azov-brigade dat er chemische wapens waren gebruikt in de zuidelijke stad. Maar een assistent van de burgemeester van de stad zegt dat dit niet is bevestigd en dat ze ‘wachten op officiële informatie van het leger‘.
‘TikTok maakt een slechte beurt tijdens de oorlog’
Door de oorlog in Oekraïne groeide TikTok razendsnel uit tot een van de belangrijkste bronnen van desinformatie, bericht The Japan Times. De krant sprak onder andere met Shayan Sardarizadeh, een BBC-journalist die gespecialiseerd is in het opsporen van desinformatie. Dagelijks werkt hij zich door een groot aantal TikTok-filmpjes heen, die een hallucinante mix van fake en echte informatie over de oorlog laten zien.
‘TikTok maakt een slechte beurt tijdens de oorlog’, zegt hij. ‘Ik heb nog geen ander platform gezien met zoveel nepinhoud.’ Het meest verontrustend zijn volgens hem de gefakete livestreams waarin gebruikers doen alsof ze ter plaatse zijn in Oekraïne. Ze gebruiken beelden uit eerdere conflicten of videogames en voegen zelfs neppe geweerschoten en explosies toe. Ze vragen ook nog eens geld om hun ‘verslaggeving’ te financieren.
Tiktok heeft waarschijnlijk te weinig moderatoren die Oekraïens spreken
Anastasija Zjirmont van Access Now, een belangengroepering die de digitale rechten van burgers beschermt, zegt dat er bij TikTok waarschijnlijk te weinig moderatoren werken die Oekraïens spreken, waardoor het voor TikTok lastiger is om valse informatie te onderscheiden.
TikTok zegt dat het wel Russisch- en Oekraïenstaligen in huis heeft en dat het meer middelen heeft uitgetrokken voor de oorlogscontent, maar geeft daarover geen details.
‘De manier waarop je informatie op TikTok consumeert, namelijk vliegensvlug van de ene video naar de andere scrollen, betekent dat de kijker geen context meekrijgt’, zegt Chine Labbe van NewsGuard, dat online nepinformatie opspoort.
TikTok erkent het probleem. In een blogpost op 4 maart laat het platform weten: ‘Wij gebruiken een combinatie van technologie en mankracht om ons platform te beschermen.’ Ook zegt het samen te werken met onafhankelijke factcheckers om meer context aan te bieden.
De geïnterviewde experts benadrukken tegenover The Japan Times dat valse informatie welig tiert in alle sociale media, maar dat TikTok tot nu toe achterloopt op Facebook, Instagram of Twitter om desinformatie tegen te gaan.
Het Malinese leger en vermeende Russische huurlingen hebben eind maart zo’n driehonderd burgers gedood in de stad Moura. Dat meldt de mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch (HRW). Moura ligt centraal in het West-Afrikaanse Mali, waar veel terreurgroepen opereren. De Malinese regering erkent 203 jihadistische strijders te hebben ‘uitgeschakeld’, aldus El País. Volgens getuigen die HRW sprak, bevonden zich onder de doden een groot aantal ongewapende burgers die geen relatie hadden met de milities.
De Verenigde Naties, de Europese Unie, Frankrijk en de Verenigde Staten noemen de gebeurtenissen in Moura zeer zorgwekkend. De VN-missie voor de stabilisatie van Mali (Minusma) heeft aangekondigd te onderzoeken wat er precies is gebeurd. Charles Michel, voorzitter van de Europese Raad, verzekerde dat er ‘opheldering moet komen over de omstandigheden van antiterroristische operaties in de afgelopen weken in Mali’.
Soldaten van de Wagner Group hebben de afgelopen jaren tal van mensenrechtenschendingen gepleegd
HRW en journalisten horen de laatste weken getuigenissen over bloedbaden die de Malinese strijdkrachten zouden hebben gepleegd in samenwerking met Russische huurlingen. De massamoorden op burgers in Nampala, Dogofry en Diabaly zouden ook onder de verantwoordelijkheid van het Malinese leger vallen, dat nog steeds wordt opgeleid door de EUTM Mali, een trainingsmissie van de EU om het Malinese leger op te leiden en te hervormen, schrijft El País.
De militaire junta die sinds 2020 aan de macht is in Mali, heeft zijn militaire banden met Rusland versterkt, waaronder de inzet van huurlingen van het particuliere bedrijf Wagner Group. Soldaten van de Wagner Group hebben de afgelopen jaren tal van mensenrechtenschendingen gepleegd in landen als de Centraal-Afrikaanse Republiek, Libië en Syrië.
De geweldplegingen gebeuren op een moment dat de Franse operatie Barkhane, met 5.500 Franse soldaten gestationeerd in de Sahel, begonnen is aan een terugtrekking uit Mali.
Deze website gebruikt cookies. Door de site te gebruiken gaan we er vanuit dat je ze accepteert. OK
Manage consent
Over onze cookies
Deze website gebruiks cookies die de gebruikservaring verbeteren. De cookies die we als noodzakelijk categoriseren worden opgeslagen door je browser en zijn essentiëel voor een goede werking van de basisfuncties van deze website. We gebruiken ook third-party cookies die ons helpen te analyseren hoe deze website gebruikt wordt. Deze cookies kunnen ook voor marketingdoeleinden worden gebruikt. Ze worden alleen door je browser opgeslagen als je daar toestemming voor geeft.
Onze noodzakelijke cookies zijn essentiëel voor het goed functioneren van deze website. De basisfuncties en beveiliging van deze website zijn hiervan afhankelijk. Deze cookies slaan geen persoonlijke informatie op.
