Het Midden-Oosten is in 2025 tegelijk drastisch veranderd en hardnekkig hetzelfde gebleven: Iran en zijn milities zijn verzwakt, Assad is gevallen en Israël viel voor het eerst Iran zelf aan, maar geen van de onderliggende conflicten is opgelost. Ook in 2026 blijft de regio de wereldagenda bepalen, terwijl zij zelf niet weet welke kant het op gaat. Toch ontstaan er, ondanks oorlog en politieke stagnatie, ook zones van vooruitgang.
Gaza: wederopbouw in een gespleten land
Na de oorlog is Gaza opgesplitst in een door Israël gecontroleerde ring en een kleinere, zwaar overbevolkte enclave waar twee miljoen ontheemden onder Hamas-heerschappij in kampen leven. Het nieuwe bestuurlijke model creëert twee realiteiten: een ‘Gaza Oost’ dat wordt ingericht als etalageproject – met een belastingvrije zone bij Rafah en een nieuw havencomplex, gefinancierd door de Golfregio en uitgevoerd door Egyptische bedrijven – en een ‘Gaza West’ dat blijft hangen in chronische noodhulp, grotendeels gefinancierd door Qatar.
Economische veerkracht en groene omslag
Ondanks politieke instabiliteit boeken diverse landen in het Midden-Oosten vooruitgang met economische transformatieprogramma’s. Saoedi-Arabië, de VAE en Marokko investeren fors in groene energie, waterstof en nieuwe industrieën, wat volgens IMF-ramingen in 2026 voor een deel van de regio tot bovengemiddelde groei kan leiden. Marokko en Jordanië versterken hun rol in de ontwikkeling van zonne-energie en duurzame wateroplossingen; de VAE en Qatar trekken wereldwijd talent aan via technologie- en klimaatprogramma’s. Zo ontstaat een onverwachte positieve dynamiek: een regio die door klimaatrisico’s extra kwetsbaar is, blijkt tegelijk een van de snelste ontwikkelaars van groene technologie in het mondiale Zuiden.
De Trump-regering probeert via een internationale stabilisatiemacht en een zogeheten Board of Peace Hamas tot ontwapening te dwingen. Er wordt gespeculeerd over een rol voor Marwan Barghouti, die eventueel uit de gevangenis zou kunnen worden vrijgelaten en naar Gaza verbannen, in de hoop dat hij Hamas ooit via verkiezingen kan verslaan. Maar zolang Israël verdergaat met annexaties op de Westoever en de Palestijnse Autoriteit leegloopt, blijft een levensvatbare Palestijnse staat vooral theoretisch.
Israël: beschadigde status quo
Israël begint 2026 in een toestand van militaire pauze maar politieke uitputting. Na gedwongen wapenstilstanden met zowel Hamas als Iran is er geen overwinning, maar een beschadigde status quo. Premier Netanyahu probeert die ambiguïteit politiek te benutten. Met verkiezingen uiterlijk in oktober 2026 en afkalvende steun voor zijn rechtse en ultraorthodoxe blok verschuift hij de aandacht opnieuw naar een vertrouwd slagveld: de strijd om de rol van het Hooggerechtshof en de liberale instituties. Zo wordt 2026 mogelijk óf het jaar van zijn laatste, polariserende campagne, óf het eerste jaar van een moeizame herbouw van vertrouwen in de Israëlische democratie.
Iran en de schaduw van een tweede oorlog
Iran gaat 2026 in als het land dat een kort maar intens conflict heeft doorstaan en met een zwaar beschadigd, maar niet-opgegeven nucleair programma achterblijft. Bondgenoten zoals Hamas en Hezbollah zijn verzwakt maar niet verslagen. De kernvraag is of er een politieke deal met de VS mogelijk is, of dat de regio afstevent op een tweede, bredere confrontatie. Als Teheran de Amerikaanse eisen ziet als een poging tot regimeverandering, kan het conflict zich uitbreiden naar de Golfregio en de olie-infrastructuur, wat opnieuw Amerikaanse betrokkenheid afdwingt – dit keer vooral ter bescherming van Arabische bondgenoten.
Golfstaten: tussen Amerikaanse veiligheid en Israëlische normalisatie
De Golfstaten bevinden zich in een strategische spagaat. Saoedi-Arabië blijft het grote doelwit bij de Amerikaanse poging om de Abraham-akkoorden uit te breiden: erkenning van Israël door Riyad zou een domino-effect creëren in de Arabische wereld. Maar de Saoedische leiding houdt vol dat normalisatie van de betrekkingen met Israël zonder geloofwaardig vredesproces met de Palestijnen ondenkbaar is. Tegelijk groeit de kans dat de VS en Saoedi-Arabië een formeel defensiepact sluiten, zelfs zonder normalisatie. Dat verdiept de veiligheidsrelatie, maar versterkt ook het ongemak: Washington wordt tegelijkertijd gezien als onmisbaar én onbetrouwbaar.
Syrië: het echte werk begint
Na de val van Assad richt Syrië zich ogenschijnlijk op normalisatie en wederopbouw. De nieuwe president, Ahmed al-Sharaa, werd internationaal ontvangen, sancties lijken op weg naar versoepeling en banken bereiden heropening voor. Toch is het land op de grond grotendeels verwoest. Hoewel miljoenen Syriërs zijn teruggekeerd, blijven stadswijken in puin liggen en is de rechtsorde fragiel. De gevreesde geheime dienst is minder zichtbaar, maar sektarische spanningen steken opnieuw de kop op – met aanvallen op alawieten en druzen die het beeld van een ‘nieuw Syrië’ ondermijnen. Wederopbouw blijft voorlopig vooral een diplomatiek concept, geen realiteit.
Palestijnen: een paradox
Voor de Palestijnen ontstaat een paradoxaal beeld. In Gaza zijn miljoenen mensen afhankelijk van VN- hulp en onderworpen aan een verzwakt maar standhoudend Hamas-regime dat, ondanks zware militaire verliezen, nog steeds de feitelijke macht in handen heeft. De enclave balanceert tussen humanitaire nood en politieke stilstand, waarbij elke vooruitgang in wederopbouw afhankelijk is van buitenlandse financiering en Israëlische goedkeuring.
Op de Westoever kondigt Mahmoud Abbas verkiezingen aan voor uiterlijk oktober 2026, maar zijn autoriteit is zo ver uitgehold dat de aankondiging eerder voelt als een ritueel dan als een perspectief op echte politieke vernieuwing. De instellingen van de Palestijnse Autoriteit functioneren slechts gedeeltelijk; wantrouwen en vermoeidheid overheersen onder de bevolking.
Voorzichtig richting stabilisatie
Hoewel er nog conflicten zijn, komt er in 2026 op meerdere fronten diplomatieke toenadering. Egypte en Turkije hebben hun ambassades heropend, Saoedi-Arabië en Iran praten weer over grensveiligheid, en regionale samenwerking rond water en energie groeit. Samen wijst dat op een voorzichtige beweging richting stabilisatie. Ook bínnen de Golfregio wordt intensiever samengewerkt op het gebied van luchtvaart, energie en logistiek. Deze kleine diplomatieke verschuivingen lossen geen grote conflicten op, maar verminderen wel de directe risico’s op escalatie en creëren ruimte voor economische projecten die jarenlang onmogelijk leken.
Tegelijk blijven figuren zoals Marwan Barghouti rondspoken als mogelijke sleutelfiguur: iemand die zowel in Gaza als op de Westoever legitimiteit zou kunnen hebben en dus een brug zou kunnen slaan tussen twee Palestijnse werkelijkheden die steeds verder uit elkaar groeien. Maar zijn daadwerkelijke invloed is uiterst onzeker. Niet alleen omdat hij gevangenzit, maar ook omdat elke toekomstige rol voor hem – of voor wie dan ook – volledig afhankelijk blijft van regionale en internationale machtsverhoudingen: van Israëlische restricties, Amerikaanse druk, Qatarese financiering en de strategische belangen van Egypte en de Golfstaten.
Zo ontstaat een situatie waarin de Palestijnen zelf nauwelijks speelruimte hebben, terwijl de contouren van hun politieke toekomst grotendeels buiten hen om worden bepaald.
Amerika: onvoorspelbaar
Over alle dossiers heen blijven de VS de bepalende externe actor. De regering-Trump beëindigt conflic- ten, dwingt wapenstilstanden af, trekt sancties in en tekent deals, maar vergroot tegelijkertijd de onzekerheid. Bondgenoten weten niet of Washington Israël zal intomen of juist aansporen. Golfstaten twijfelen aan de betrouwbaarheid van de Amerikaanse veiligheidsparaplu. Iran ziet een macht die bemiddelt, maar ook bombardeert. De regio moet dus op Amerika rekenen, maar heeft geen idee welk Amerika dat zal zijn.
Burgerinitiatieven, jeugdbewegingen en culturele bloei
Onder de oppervlakte broeit een nieuwe maatschappelijke energie. In Libanon, Irak, Jordanië en Tunesië ontstaat een generatie jongeren die zich los van partijpolitiek organiseert rond corruptiebestrijding, vrouwenrechten en klimaatactie. Cultureel gezien is de regio opvallend vitaal: Egyptische en Jordaanse films halen internationale festivals, de Saoedische kunstscene professionaliseert snel en Libanese en Palestijnse schrijvers en muzikanten vinden wereldwijd publiek. Deze civiele en culturele dynamiek staat vaak los van de politieke stagnatie.
De gelauwerde Amerikaanse schrijver George Packer wil vasthouden aan het idee dat Amerika en democratie onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn.
Van je land houden in het Amerika van Trump voelt alsof je in een rechtszaal zit waar een dierbare voor een afschuwelijke misdaad wordt berecht. Naarmate de berg met gruwelijk bewijsmateriaal zich dagelijks ophoopt, neemt schaamte de overhand en begin je je af te vragen hoe je in godsnaam nog iets om deze persoon kunt geven. Wordt het geen tijd om te accepteren dat je naaste reddeloos verloren is? Toch blijf je komen, blijf je naar je dierbare lachen en zwaaien, blijf je hopen dat er ontlastend materiaal aan het licht komt, probeer je te geloven dat je land in wezen wel fatsoenlijk is. Vaderlandsliefde is al net zo’n veelgelaagd en ingewikkeld fenomeen als familieliefde. Het is een gevoel dat volstrekt onwrikbaar en onvoorwaardelijk kan zijn, of juist kan meebewegen – of zelfs volledig wegsterven – met de golfbeweging van het morele karakter van je land. Het kan verbonden zijn aan een huis, een graf, een landschap, een bloedband, een gedeeld verleden, een etnische of religieuze identiteit, een groep geestverwanten of een bepaald gedachtegoed. Toen Alexis de Tocqueville in de jaren 1830 door de Verenigde Staten reisde, meende hij een verschil te zien tussen het patriottisme in Amerika en de vaderlandsliefde in het aan tradities vastgebakken, hiërarchische Europa, waar de mens ‘aan zijn geboorteplaats gebonden’ was door een ‘instinctief, belangeloos en ondefinieerbaar gevoel’.
In de jonge republiek zag Tocqueville eerder een ‘bezonnen patriottisme’, meer verstandelijk strevende burgerzin dan passie: ‘Het gaat gelijk op met de verspreiding van kennis, wordt gevoed door de wet, groeit door de uit- oefening van burgerrechten en wordt uiteindelijk verward met het individuele belang van de burger.’ Dit democratisch patriottisme berustte volgens Tocqueville op een geloof in gelijkheid, onvervreemdbare rechten en de instemming van het volk – kortom, op het gedachtegoed en de uitwerking van de Onafhankelijkheidsverklaring. Maar dat universele credo kan niet bestaan bij de gratie van abstracte begrippen alleen. Wil het iets te betekenen hebben, en überhaupt kunnen voortbestaan, dan vereist het de actieve deelname van burgers.
Abraham Lincoln
Ook Abraham Lincoln wees er in zijn befaamde toespraak bij Gettysburg op dat zelfbestuur alleen behouden blijft als vaderlandslievende burgers ervoor willen vechten. Zijn politieke rivaal in de Senaatsverkiezingen van 1858, Stephen A. Douglas, was een voorstander van slavernij die alleen de afstammelingen van Britse kolonisten tot het Amerikaanse volk wilde rekenen. In de verkiezingscampagne zette Lincoln hem te kijk als iemand die de Onafhankelijkheidsverklaring te schande maakte door de helft van de bevolking uit te sluiten: al die immigranten die hun band met de VS niet dankten aan hun afstamming, maar aan de stichting van die republiek zelf. ‘Zij mogen zich er met evenveel recht mee verbonden voelen als waren zij van hetzelfde bloed en hetzelfde vlees als de schrijvers van de Onafhankelijkheidsverklaring, en dat doen zij ook,’ zei Lincoln. ‘Dat is de stroomkabel die de harten van alle vaderlandslievende en vrijheidslievende mensen verbindt, en die vaderlandslievende harten zal blijven verbinden zolang er nog liefde voor de vrijheid in de hoofden van mensen op aarde leeft.’
De tekst van de Onafhankelijkheidsverklaring vormde de grondslag voor Lincolns vaderlandsliefde en de recht- vaardiging voor zijn politiek. Hij noemde Thomas Jefferson ‘de man die in de heksenketel van het streven naar de nationale onafhankelijkheid van één volk de koelbloedigheid, de vooruitziende blik en de bekwaamheid bezat om aan een louter revolutionair document een abstracte waarheid toe te voegen die van toepassing was op alle mensen van alle tijden, en die waarheid daarin zo te verankeren dat ze nu en voor altijd als verwijt en hinderpaal op het pad staat van elke nieuwe voorbode van tirannie en onderdrukking’. Het was op grond van die waarheid dat Lincoln de slavernij afschafte en de Burgeroorlog won.
Al sinds de stichting van de republiek laait geregeld de vraag op of patriottisme een kwestie is van democratisch idealisme of van Amerikaanse afkomst. De scheidslijn in dat debat valt niet altijd simpelweg samen met die tussen links en rechts. Een groot deel van de Democratische partij kenmerkte zich tot halverwege de vorige eeuw door een combinatie van economisch populisme en wit superioriteitsdenken. De belangrijkste conservatieve politicus van de afgelopen eeuw, Ronald Reagan, zwoer bij de staatsrechtelijke visie van Amerika’s grondleggers. Bijna tweehonderdvijftig jaar na de Onafhankelijkheidsverklaring zitten we nu weer midden in een strijd om wat het betekent Amerikaan te zijn. Een strijd die ditmaal des te moedelozer maakt omdat geen van beide kampen een definitie van vaderlandsliefde heeft die uitgaat van actief burgerschap. Onderzoeksbureau Gallup vraagt Amerikanen geregeld hoe trots ze op hun land zijn. De afgelopen 25 jaar zegt bijna altijd zo’n 90 procent van de Republikeinen dat ze ‘extreem’ of ‘heel erg’ trots zijn. In diezelfde periode is dat percentage bij de Democraten gezakt van ergens in de 80 tot onder de 40, waarbij het doorgaans iets hoger is onder een Democratische president en weer daalt onder een Republikeinse, om met de terugkeer van Trump dit jaar een absoluut dieptepunt te hebben bereikt. In juni telde Gallup nog maar 36 procent trotse Democraten, tegen 92 procent trotse Republikeinen: het grootste verschil sinds het bureau deze vraag in 2001 begon te stellen.
Dood spoor
Republikeinen blijven dus heel patriottisch terwijl hun partij de democratische instituties van het land uitholt en hun leider flirt met een presidentieel koningschap, alsof de liefde voor hun land volledig losstaat van de grondbeginselen ervan. Anderzijds vinden Democraten het moeilijk om trots te zijn op hun land als er geen Democratische president zit die het soort beleid voert dat zij voorstaan, alsof hun vaderlandsliefde niet dieper gaat dan hun politieke voorkeur.
De twee vormen van vaderlandsliefde die Tocqueville beschreef, zijn allebei op een dood spoor beland. De instinctieve vorm blijkt in het Trump-tijdperk open te staan voor autocratische reflexen, terwijl de bezonnen variant resulteert in cynisme, vervreemding en lijdzaamheid. Geen van beide vormen van patriottisme levert het soort burgers op dat volgens Amerikaanse democraten als Lincoln, Walt Whitman, John Dewey en Martin Luther King onmisbaar is voor het behoud van een vrij land.
Amerikaans patriottisme is een vluchtig goedje dat nooit eens wil uitharden tot een rustige, bescheiden liefde voor het eigen land. Het wordt voortdurend heen en weer geslingerd tussen ‘Iedereen is hier welkom’ en ‘Pas op voor de hond’. Haal de universele grondbeginselen van gelijkheid, vrijheid en zelfbestuur eruit en wat je overhoudt is gesnauw. De Republikeinse partij heeft Reagans ideaal van de stralende ‘city on a hill’ ingeruild voor het Blut und Boden-nationalisme van de oude vorstendommen en nieuwe dictaturen in Europa: Poetins Rusland, Orbáns Hongarije. Vlak voor de verkiezingen van vorig jaar sprak Stephen Miller, de belangrijkste ideoloog van Trump, een sentiment uit dat een regelrechte vertaling leek van het Duitse ‘Ausländer raus!’ toen hij op een politieke bijeenkomst in Madison Square Garden de menigte toeriep: ‘Amerika is alleen voor Amerikanen!’
De betekenis van dat ‘voor’ is onduidelijk, maar het belangrijkste woord in die zin is ‘alleen’. Het Amerika van Trump wordt gedefinieerd door wie erbij hoort en wie niet. Het draait om uitsluiting. Nu Trump weer aan de macht is, laat hij merken dat burgerschap alleen niet genoeg is om erbij te horen. De president en de zijnen bepalen wie de echte Amerikanen zijn. Als je afkomst of je opvattingen hen niet aanstaan, zullen ze proberen je grondwettelijke geboorterecht af te pakken en je te deporteren.
Voor vicepresident Vance wordt de Amerikaanse identiteit gedefinieerd door waar je voorouders in hun graf liggen te vergaan. Hij opperde die gedachte toen hij op de nationale conventie van de Republikeinse partij in 2024 een lofzang afstak op de begraafplaats in het oosten van Kentucky waar vijf generaties van de familie Vance liggen. Omdat de ouders van zijn vrouw uit India komen, laat hij noodgedwongen ook ruimte voor sommige immigranten, maar alleen als ze voldoen aan zijn dankbaarheidscriterium. Zohran Mamdani, destijds de Democratische kandidaat voor het burgemeesterschap van New York en inmiddels gekozen als burgemeester, doorstaat die toets volgens Vance niet omdat hij, na jarenlang blijkbaar geen aandacht aan Onafhankelijkheidsdag te hebben besteed, op 4 juli jongstleden met deze verklaring kwam: ‘Amerika is een prachtig, tegenstrijdig, onvoltooid land. Een land waar ik trots op ben en dat we voortdurend proberen te verbeteren.’ Een nietszeggende gemeenplaats, maar in de ogen van Vance was het pure ondankbaarheid. Een Oegandese immigrant die ‘het waagt om het land te beledigen’ waar zijn familie een veilig heenkomen vond, en dat nog wel op die ‘meest heilige dag? Wie denkt hij wel niet dat hij is?’
Voor Vance zijn niet alle burgers gelijk. Als je voorouders meevochten in Shiloh of Yorktown mag je de grondwet aan je laars lappen, het ministerie van Justitie inzetten als presidentiële politiedienst, gezellig buurten met racistische nationalisten en jezelf nog steeds een patriot noemen. Maar als je nog maar pas in het land bent, moet je dankbaar zijn en het niet wagen kritiek te leveren op de manieren waarop je land zijn idealen beschaamt. Vaderlandsliefde is het recht om op 4 juli met de vlag te zwaaien en je in de nationale kleuren te hijsen, terwijl je ondertussen het credo van je land met voeten treedt. Deze schrale, verpieterde vorm van patriottisme, die zo zijn eigen voorgeschiedenis heeft, laait vaak op als er grote aantallen nieuwe burgers in spe naar ons land komen, en gaat bijna altijd gepaard met een geur van racistische en religieuze onverdraagzaamheid. MAGA is een van de loten aan deze stam.
Omdat de nationalisten hun patriottisme niet op het Amerikaanse credo van gelijkheid willen stoelen, ligt daar een mogelijkheid voor de Democraten om vaderlandsliefde als essentieel kenmerk van hun identiteit te claimen. Maar al decennialang, minstens sinds de Vietnamoorlog, zijn veel liberale en linkse Amerikanen huiverig voor of zelfs sterk gekant tegen het gebruik van patriottische symbolen en emoties. En voor die afkeer is een hoge politieke prijs betaald.
De vlag
Ik ben in de jaren zestig en zeventig opgegroeid in een gezin waar de Amerikaanse vlag nooit uithing. Niet uit antiamerikanisme, maar omdat het een verkeerd signaal zou afgeven: het zou een steunverklaring zijn geweest aan de chauvinistische partij van Nixon en Reagan. De boodschap van de vlag zou toen zijn geweest: ‘hup Amerika, slikken of stikken’, en jammer dan van het racisme en al die oorlogen. Onze afkeer van de vlag had ontegenzeggelijk ook een snobistische kant. Met de vlag zwaaien was iets wat mensen uit lagere milieus deden, arbeiders die hun eigen auto repareerden. De universitair geschoolde types die in de Democratische partij in de jaren zeventig de boventoon begonnen te voeren, gingen prat op hun genuanceerde kijk op de Amerikaanse geschiedenis. Ze moesten niets hebben van het platte en dwingende patriottisme van de Republikeinse partij, die een soort nationale verafgoding van de natie eiste, blinde verheerlijking zonder oog voor de slavernij, de genocide op de oorspronkelijke bewoners, de segregatie, de internering van Japanners, de Vietnamoorlog. In het Republikeinse kamp werd vaderlandsliefde een negatieve kracht die bijna gelijk stond aan haat jegens landgenoten van de andere partij. Nationale symbolen zoals de vlag, het volkslied en de eed van trouw werden partijpolitieke wapens.
George Bush senior voerde in 1988 een campagne die weinig méér behelsde dan een vertoon van patriottisme, en misschien heeft dat Michael Dukakis wel de verkiezingswinst gekost. ‘De Republikeinen hebben zich de vlag en die symbolen toegeëigend,’ zegt Michael Kazin, die geschiedenis doceert aan Georgetown University en ettelijke boeken over links Amerika heeft geschreven. Tegelijkertijd raakte een invloedrijke gedachte uit de anti-oorlogsbeweging van de jaren zestig stevig verankerd in het linkse gedachtegoed: dat de VS een bijna uniek slecht land vormden, de bron van bijna alles wat er mis was in de wereld: racisme, het patriarchaat, homofobie, militarisme, kolonialisme en de verwoesting van het milieu. Het immens
populaire geschiedenisboek A People’s History of the United States van Howard Zinn uit 1980 heeft meerdere generaties linkse Amerikanen bijgebracht dat patriottisme een slechte zaak is. ‘Ik zal niet zeggen dat Nieuw Links de Democratische Partij heeft gekaapt,’ zegt Kazin, ‘maar een aantal van die ideeën zijn toch doorgesijpeld, en het Trumpkamp heeft gelijk dat de universiteiten naar links zijn opgeschoven.’
De American Studies Association – de vereniging voor amerikanistiek, de belangrijkste universitaire organisatie die zich bezighoudt met de Amerikaanse geschiedenis en identiteit – belandde in de greep van een groep die zo vijandig staat tegenover het eigen onderzoeksgebied dat de voorzitter in 1998 zelfs voorstelde het woord ‘American’ uit de naam van de vereniging te schrappen. In 2017 liet de nationale bestuursraad van de vereniging in een verklaring weten dat ‘amerikanistiek ons leert dat categorieën zoals “law and order”, patriottisme en “traditionele waarden” een reactionair discours in stand houden. We moeten belichten hoe de strijd voor zelfbeschikking, zelfbestuur en waardigheid door het gebruik van die woorden gecriminaliseerd en gestigmatiseerd wordt.’ En in 2019 stelde het dagelijks bestuur: ‘Wij streven naar modellen van solidariteit, duurzaamheid en sociale rechtvaardigheid die alternatieven bieden voor het verdorven imperium dat slechts uit is op vernietiging.’
Voor de meeste Republikeinen staat de vlag nog wel voor een democratisch ideaal. Er zijn weinig Democraten die op Onafhankelijkheidsdag op sociale media een bericht zouden plaatsen zoals dat van toenmalig Congreslid Cori Bush in 2021: ‘Als ze zeggen dat 4 juli over Amerikaanse vrijheid gaat, bedenk dan wel: de vrijheid waar ze het over hebben is alleen voor witte mensen. Dit land is gestolen en zwarte mensen zijn er nog steeds niet vrij.’ Maar misschien lopen J.D. Vance en Cori Bush alleen maar op de troepen vooruit, zijn zij de spreekbuis van een jongere, meer sceptische generatie Amerikanen. Voor rechts, dat nu aan de macht is, is het loslaten van het Amerikaanse ideaal een vrijbrief voor het optuigen van een autoritair regime. En omdat links al decennia probeert te bewijzen dat dit ideaal een illusie is, kan het zich moeilijk tegen de ontmanteling ervan verzetten.
Wat vormt nu nog een goede grond voor patriottisme? De instellingen die door de grondleggers van onze natie werden opgericht, werken niet goed meer. Onze gekozen leiders zijn tot afschuwelijke diepten van eigenbelang, lafheid en corruptie gezonken. Bij de woorden van de Onafhankelijkheidsverklaring springen je de tranen in de ogen van ontroering, maar ook van ontgoocheling. ‘Het is niet makkelijk om nog voor de Amerikaanse idealen op te komen, omdat er veel cynisme heerst over hoe die idealen zijn misbruikt en gepolitiseerd,’ zegt Kazin. ‘Jongeren zijn lang niet meer zo verknocht aan de idealen zoals zij die zien, niet meer zo bereid om trots te zijn op hun land. Ze hebben een tik meegekregen van dat felle ideologische conflict.’ ‘Democratie, democratie, democratie!’ roepen liberaaldenkenden, de laatsten die nog in de instituties en in geleidelijke verandering geloven. Maar als het Hooggerechtshof de president boven de wet stelt, de president zijn ambt misbruikt voor afpersing, het Witte Huis iedereen voor de leeuwen gooit die met ongemakkelijke waarheden komt, Buitenlandse Zaken met dictators flirt en dissidenten en vluchtelingen de deur wijst, juristen van Justitie de rechter voorliegen, het Congres leugenaars tot rechter benoemt en geld besteedt aan een gemaskerde geheime politie, en de meeste Amerikanen dit niet lijken te zien of zich er niet druk om maken, wat heb je dan nog aan democratie? Dit is ons land en onze regering, dus zelfhaat is de eerlijkste reactie.
Maar ik wil blijven geloven dat mijn land in de kern een fatsoenlijk land is. Ik wil Amerika niet gelijkstellen aan één president en één partij, of aan beide partijen. Ik wil net als Walt Whitman het gevoel hebben dat Amerika en democratie onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. En net als John Dewey geloven dat een democratie zelfstandige burgers van ons maakt die altijd kunnen kiezen voor het streven naar een beter land met meer zelfrespect.
Rituelen
Tocqueville schreef: ‘In de Verenigde Staten is men ervan overtuigd, en terecht, dat vaderlandsliefde een vorm van verering is die gesterkt wordt door rituelen.’ In een democratie vereist dat ritueel deelname aan het openbare leven. En nog moeilijker: het vergt een wereldbeeld waarin iedereen aan dat openbare leven mag deelnemen. We mogen de andere partij, de andere staten, de andere religies, de laatste nieuwkomers en de oudste inheemse stammen niet zomaar wegdenken. In zijn toespraak over de Amerikaanse identiteit zei Vance ook één ding dat waar is: ‘Maatschappelijke banden worden aangegaan door mensen die iets gemeen hebben.’ Een land, en zeker dit land dat zo kort van memorie en zo onbevattelijk divers van opmaak is, kan niet alleen bestaan bij de gratie van een geografische grens en een stel wetten. Het heeft ook een gedeelde taal en cultuur nodig, een manier van leven.
De intersectionele multiculturalisten van links vinden dat er niet zoiets als een gemeenschappelijke Amerikaanse cultuur bestaat, dat dit hele begrip een vorm van onderdrukking is: er zijn alleen verschillende groepen mensen die dominant of ondergeschikt zijn. Voor Vance en de nationalisten van rechts ontspringt de cultuur aan de Amerikaanse bodem en het Amerikaanse verleden, ‘een kenmerkende plaats en een kenmerkend volk’, waarmee ze een volk en een geloof bedoelen dat hier lang geleden naartoe is gekomen en een manier van leven met zich meebracht waarin iedereen moet meegaan. Maar beide zienswijzen slaan de plank mis, onpatriottisch mis.
De Amerikaanse cultuur heeft net zo’n sterke eigen identiteit als die van elk ander land, alleen stoelt deze cultuur op een gedachte. Die gedachte is de gelijkheid van alle mensen. Hun recht op leven, vrijheid en het nastreven van geluk. Een vorm van zelfbestuur die hun rechten waarborgt, inclusief het recht om een regering naar huis te sturen als die tiranniek wordt.
Overal ter wereld is de autocratie in opkomst en begint de glans van de democratie te verflauwen
Deze gedachte heeft een massacultuur voortgebracht die befaamd is om zijn rumoerigheid, informele toon, onschuld en onwetendheid, gulheid en gewelddadigheid, openhartigheid en onnozelheid – een cultuur van individualisten die weigeren te accepteren dat ook maar iemand boven hen verheven is, dat je niet hogerop zou kunnen klimmen, niet kunt proberen wat dan ook te worden. Het is de makkelijkste cultuur van de wereld om tot toe te treden, en als het de eerste generatie niet lukt, dan toch zeker de tweede wel. Een cultuur die anderen opneemt en verandert, en door hen veranderd wordt, en uitgesproken en toegankelijk genoeg is om een omgangstaal te bieden die iedereen begrijpt en waarin iedereen zich verstaanbaar kan maken. Een cultuur zonder ingewikkelde regels of geheime oude codes. Die andere culturen platwalst tot muziek, kleding, gerechten en teksten van een vulgariteit die de rest van de wereld afstoot en verleidt. Die sterker is dan welke religieuze of maatschappelijke hiërarchie dan ook.
Wat Amerikanen gemeen hebben, is een manier van leven gebaseerd op dit credo. Als je vindt dat dit credo er nog steeds toe doet, als je binding met dit land besloten ligt in het ideaal van die cultuur en de instituties die eruit voortkomen, dan kamp je nu met een gure tegenwind. Overal ter wereld is de autocratie in opkomst en begint de glans van de democratie te verflauwen, nu het grootste baken van democratie zichzelf begint te doven. In Amerika vinden de meeste van je landgenoten in beide kampen dat de democratie niet meer in hun voordeel werkt.
Je moet ze duidelijk maken dat alle voorgestelde olifantenpaadjes naar een grootse toekomst in feite leiden naar de hel. Dat het enige pad naar een beter leven te vinden is in de gezamenlijke inspanning van vrije en gelijkwaardige burgers. En je moet daarin blijven geloven, al zijn de anderen nog zo van de pot gerukt. De enige manier om een patriot te zijn is om samen te werken met die domkoppen, je Amerikaanse landgenoten, om zo een eind te maken aan de toenemende tirannie en ons een kans te geven onszelf te redden.
MAGA-conservatievelingen zijn dol op Viktor Orbán. Maar dankzij hem is Hongarije inmiddels corrupt en verarmd en is de economie gestagneerd. Als Orbáns autoritaire overname als voorbeeld wordt genomen, ziet Anne Applebaum de toekomst van Amerika somber in.
Sjieke hotels en dure restaurants bepalen tegenwoordig het aanzien van het centrum van Boedapest, een stad die ooit bekendstond om haar vervallen gevels. In het centrum van de stad zijn ook nieuwe monumenten verrezen. Een daarvan, een imitatie van het Vietnammonument in Washington D.C., is een eerbetoon aan het verloren gegane, negentiende-eeuwse Hongaarse Rijk. In plaats van namen van oorlogsslachtoffers staan er namen op van voormalige ‘Hongaarse’ plaatsen – dorpen en steden die nu in Roemenië, Slowakije, Oekraïne of Polen liggen. De in lange granieten muren gegraveerde namen vormen een plechtig eerbetoon met een eeuwig brandende vlam.
Maar achter de nationalistische kitsch en de toeristische attracties gaat een heel andere realiteit schuil. Hongarije, dat ooit werd gezien als het rijkste land van Centraal-Europa (‘de gelukkigste barak in het socialistische kamp’ zoals het land tijdens de Koude Oorlog werd genoemd), en dat later het Centraal-Europese land was waar investeerders het meeste heil in zagen, is tegenwoordig een van de armste landen, om niet te zeggen hét armste land, van de Europese Unie.
Orbán in Amerika
De industriële productie neemt jaar na jaar af. De productiviteit is de laagste in de wijde omtrek. De werkloosheid neemt steeds meer toe. Ondanks alle grote woorden van de regeringspartij over traditionele waarden, krimpt de bevolking. Misschien komt dat doordat jonge mensen geen kinderen willen krijgen in een land waar twee derde van de inwoners het landelijke onderwijssysteem als ‘slecht’ betitelt en waar afdelingen van ziekenhuizen sluiten omdat er zo veel artsen zijn uitgeweken naar het buitenland. Misschien dat getalenteerde mensen niet in een land willen blijven dat al drie jaar op rij als het meest corrupte land binnen de EU wordt gezien. Zelfs de Index van Economische Vrijheid – die wordt gepubliceerd door de Heritage Foundation, de aan MAGA-gelieerde denktank achter Project 2025 – plaatst Hongarije helemaal onderaan de EU-lijst waar het de integriteit van de overheid betreft.
Toeristen in het centrum van Boedapest merken niets van deze neergang. Net zo min als rechts Amerika, kennelijk. Want hoewel de premier van Hongarije, Viktor Orbán, geen minerale rijkdommen heeft weg te geven en niet over een noemenswaardig leger beschikt, speelt hij een buitenproportionele rol in het politieke debat in Amerika. Tijdens de presidentiële campagne van 2024 had Orbán diverse ontmoetingen met Donald Trump.
Een Republikeins Congreslid omschreef het land als ‘een van de succesvolste modellen van conservatief bestuur’
In mei 2022 organiseerde een pro-Orbán-denktank de rechtse Conservative Political Action Conference (CPAC) in Boedapest, en drie maanden later ging Orbán naar Texas om te spreken op de CPAC-conferentie in Dallas. Tijdens de derde editie van CPAC-Hongarije, vorig jaar, omschreef een Republikeins Congreslid het land als ‘een van de succesvolste modellen van toonaangevende conservatieve opvattingen en bestuur’. In een videoboodschap noemde Steve Bannon Hongarije ‘een inspiratiebron voor de hele wereld’. Kevin Roberts van de Heritage Foundation heeft, in weerwil van de analyse die zijn eigen instituut heeft gemaakt van de manier waarop Hongarije wordt bestuurd, het moderne Hongarije geprezen als ‘niet zomaar een model voor moderne staatskunde, maar hét model’.
Orbáns autocratische overname
Wat is dit dan voor model, dat zo veel bewondering oogst? Op de eerste plaats heeft het niets van doen met moderne staatskunde. Het is een zeer oude, zeer bekende blauwdruk voor een autocratische machtsovername, die is gehanteerd door zowel rechtse als linkse leiders, van Recep Tayyip Erdoğan tot Hugo Chávez.
Na Orbáns herverkiezing in 2010 heeft hij stelselmatig ambtenaren vervangen door loyalisten; economische drukmiddelen en regelgeving ingezet om de vrije pers de mond te snoeren; universiteiten hun onafhankelijkheid ontnomen en zelfs een universiteit gesloten; het rechtssysteem gepolitiseerd; en meer dan eens de grondwet aangepast voor zijn eigen electorale gewin.
Orbáns autocratische overname is precies waar ze in Amerika zo’n bewondering voor koesteren
Tijdens de coronaepidemie verleende hij zichzelf noodbevoegdheden, die hij tot op de dag van vandaag heeft gehouden. Hij is openlijk banden aangegaan met Rusland en China, heeft zich op EU-vergaderingen doen gelden als spreekbuis van het Russische buitenlandsbeleid en heeft schimmige Chinese investeerders toegang geboden tot zijn land.
Deze autocratische overname is precies waar onder meer Bannon en Roberts zo’n bewondering voor koesteren, en het is precies wat ze nu zelf proberen te bewerkstelligen in Amerika. De uitholling van het ambtenarenapparaat is al gaande, de druk op de pers en de universiteiten wordt opgevoerd en er wordt ook al gesproken over grondwetswijzigingen. Maar we horen de pleitbezorgers van deze ideeën zelden over hoe het de Hongaarse economie is vergaan, of de gewone Hongaar, toen die wijzigingen eenmaal waren doorgevoerd. Evenmin kijken ze naar de tegenstellingen tussen Orbáns retoriek en de realiteit van zijn beleid. Orbán heeft het bijvoorbeeld heel veel over het weren van emigranten, maar op zeker moment heeft zijn regering visa verstrekt aan willekeurig welke inwoner van een land buiten de EU, als diegene voor 300.000 euro aan staatsobligaties kocht van geheimzinnige offshorebedrijven.
Orbán en de oligarchie
Orbán heeft de mond vol van familiewaarden, al geeft zijn regering per hoofd van de bevolking minder uit aan gezondheidszorg dan welk ander EU-land ook. Hij heeft ook de toegang tot IVF aan banden gelegd. En dan is er nog het beruchte geval van een man die seksueel misbruik van kinderen in tehuizen bleek te hebben toegedekt, maar die Orbán evengoed gratie verleende.
Orbán praat ook graag over ‘het volk’, terwijl hij zijn vrijwel absolute macht niet gebruikt om de Hongaarse welvaart te bevorderen maar om nog meer geld toe te spelen aan een klein groepje rijke zakenlieden, van wie sommige familie van hem zijn. In Boedapest worden deze oligarchen soms NER genoemd, of NER-mensen, of NERistani – bijnamen die zijn afgeleid van Nemzeti Együttműködés Rendszere, ofwel het Systeem van landelijke samenwerking, de Orwelliaanse naam die Orbán zijn politieke systeem heeft gegeven – en deze NERistani profiteren direct van hun nauwe banden met de leider.
Direkt36, een van de weinige overgebleven teams van onderzoeksjournalisten in Hongarije, heeft onlangs een documentaire gemaakt, The Dynasty, waarin onder meer is te zien hoe aanbestedingen voor staats- en EU-contracten vanaf ongeveer 2010 bewust zo zijn opgezet dat Elios Innovatív, een energiebedrijf dat deels in handen is van Orbáns schoonzoon István Tiborcz, de opdrachten in de wacht zou slepen. De EU heeft uiteindelijk 35 contracten onderzocht en in vele daarvan onrechtmatigheden aangetroffen, naast bewijzen van belangenverstrengeling. (In een verklaring uit 2018 zei Elios dat hij alle wet- en regelgeving had nageleefd, wat ongetwijfeld waar is; het punt van dit systeem is nu juist dat het allemaal legaal is gemaakt.)
Lőrinc Mészáros, ooit de rijkste man van Hongarije, heeft zijn rijkdom toegeschreven aan ‘God, geluk en Viktor Orbán’
Dit is slechts een van de vele verhalen die Hongaren elkaar vertellen, maar niet in het openbaar. The Dynasty gaat ook over het Kisfaludy Tourism Development Programme, dat het toerisme diende te bevorderen en daartoe 316 miljard Hongaarse forinten (860 miljoen dollar) aan subsidies mocht verdelen. Twee derde daarvan ging naar 0,5 procent van de aanvragers; bijna een vijfde ging naar projecten waar Tiborcz iets mee van doen had, of mee van doen zou krijgen.
Niet dat Tiborcz de enige is die zich mag verheugen in de vrijgevigheid van de overheid. Lőrinc Mészáros, ooit de rijkste man van Hongarije, een gasinstallateur die later ondernemer is geworden, en tevens een oude vriend van de premier, heeft zijn rijkdom ooit toegeschreven aan ‘God, geluk en Viktor Orbán.’ Andere gunstelingen komen en gaan, al naar gelang Orbáns grillige voor- en afkeuren. Een Hongaarse zakenman zei ooit tegen me dat ‘je kunt merken wie in de gunst is en wie niet door te kijken welke ondernemingen floreren. Als je in de gunst bent, groeit je bedrijf. Als je eruit ligt, zal je bedrijf krimpen. Dat is binnen een jaar of twee merkbaar.’
Orbán en de ‘onvoorstelbare successen’
Dergelijke vormen van corruptie zijn, zoals gezegd, meestal legaal omdat de wetten, contracten en aanbestedingsregels zo zijn opgesteld dat die ruimte er is. En zelfs als bepaalde activiteiten illegaal zouden zijn, zouden door de overheid gecontroleerde aanklagers geen onderzoek instellen. De corruptie vindt plaats op een dermate grote schaal dat de rest van de economie erdoor wordt verstoord. De Hongaarse zakenman en een Hongaarse econoom met wie ik heb gesproken – en die beiden absoluut anoniem wilden blijven, uit angst voor represailles – hadden onafhankelijk van elkaar berekend dat NERistan zo’n twintig procent van de Hongaarse economie uitmaakt.
Dat wil zeggen, zo legde de econoom me uit, dat twintig procent van de Hongaarse bedrijven niet draait ‘op basis van marktwerking, niet op basis van verdiensten, maar feitelijk op basis van loyaliteit.’ De bedrijven hebben geen normaal personeelsbeleid en ze gebruiken geen echte businessmodellen, omdat ze niet zijn opgezet om efficiënt te zijn en winst te maken, maar om de kleptocratie te faciliteren – het doorsluizen van overheidsgeld naar de eigenaars van de bedrijven.
Het Sovereignty Protection Officeis een sinister orgaan dat onafhankelijke Hongaarse organisaties intimideert en zwartmaakt
Niet dat het regime ooit zal toegeven dat de oligarchie een rol speelt binnen het systeem, of zelfs maar zal onderkennen dat Hongarije mogelijk aan de vooravond staat van een structurele crisis. Een andere Hongaarse econoom vertelde me dat Orbán altijd ‘een stralende toekomst’ voorspelt, met ‘successen, onvoorstelbare successen.’
‘Schenk ons alstublieft uw vertrouwen,’ zei Orbán begin 2023 tijdens zijn jaarlijkse toespraak. ‘Gelooft u mij: Tegen het einde van dit jaar zal de inflatie niet langer dubbele cijfers bedragen.’ Maar in 2023 bedroeg de jaarlijkse inflatie maar liefst dik 17 procent. In 2024 voorspelde de regering een groei van 4 procent; de werkelijkheid was 0,6 procent. Wie met tegengeluiden komt, zal vermoedelijk nauwelijks gehoord worden. Onafhankelijke economen worden zelden gevraagd in televisieprogramma’s en ze komen ook nauwelijks aan bod in de verschillende door de regeringspartij gecontroleerde media.
Orbáns onderdrukking
In februari 2024 heeft het regime het Sovereignty Protection Officein het leven geroepen, een sinister orgaan dat onafhankelijke Hongaarse organisaties intimideert en zwartmaakt. Sinds de Amerikaanse verkiezingen en de aanval op USAID heeft deze dienst haar inspanningen verdubbeld. De dienst richt zijn pijlen onder meer op de Hongaarse tak van Transparency International, de anticorruptieonderzoeksgroep, en op het portal voor onderzoeksjournalistiek Atlatszo.hu – en op willekeurig welke instelling die de waarheid zou kunnen vertellen over hoe het land werkelijk functioneert.
Maar voor wie bereid is te kijken is die waarheid overal zichtbaar, aangezien de gunstelingen van dit corrupte systeem er geen enkel probleem mee hebben om te pronken met hun rijkdom. Toen ik tegen een Hongaarse vriend begon over alle glimmende hotelgevels in de binnenstad van Boedapest, snoof hij: ‘Ja, wat wil je, daar wonen al die NER-lui. Die willen dat alles blinkt.’ Bovendien hebben ze zelf een groot deel van die hotels in bezit. In The Dynasty, de documentaire, zitten ook beelden van de Hongaarse elite die feest in clubs en paleizen. De film is binnen een maand meer dan 3 miljoen keer bekeken, wat veel is voor een land met 9,6 miljoen inwoners. In de duizenden reacties op YouTube worden de Direkt36-journalisten bedankt dat ze de ‘echte waarheid’ hebben getoond, die nergens anders te zien is.
Hongarije is in veel opzichten haast het tegenovergestelde van Amerika: het land is klein, arm en homogeen. Maar de film riep bij mij een angstig voorgevoel op. Terwijl Elon Musk, die door de overheid is ingehuurd, ons ambtenarenapparaat ontmantelt en beslissingen neemt over de ministeries die hem reguleren; terwijl de FBI en het ministerie van Justitie worden overgenomen door partizanen die nooit hun collega’s zullen vervolgen voor corruptie; terwijl inspecteurs-generaal worden ontslagen en wetgeving over belangenverstrengeling aan de laars wordt gelapt, tolt Amerika in sneltreinvaart richting Hongaars populisme, Hongaarse politiek en een Hongaars rechtssysteem. Dat betekent ook dat ons Hongaarse stagnatie, Hongaarse corruptie en Hongaarse armoede staan te wachten.
Allerlei mensen namen deel aan de ‘Hands Off’ -protesten
Zaterdag waren er grote protesten tegen de huidige Amerikaanse regering en vooral tegen de acties van de Amerikaanse president Donald Trump en zijn adviseur Elon Musk. De demonstraties waren verspreid over ongeveer 1200 steden in alle vijftig staten van Amerika, van Alaska tot Florida. De demonstranten vormden de grootste oppositiebeweging sinds Trumps inhuldiging en er namen meer dan 150 groepen deel aan de protesten, van mensenrechtenorganisaties tot klimaatactivisten en van oorlogsveteranen tot lhbti-rechtenverdedigers, meldt Associated Press.
De demonstranten stelden meerdere acties van de regering aan de kaak, zoals de duizenden federale werknemers die ontslagen werden, bijvoorbeeld bij de ontmanteling van USAID, de hevige bezuinigingen op sociale zekerheid, het onwettig deporteren van immigranten en het stopzetten van verschillende zorg- en gezondheidsinitiatieven. In de stad Boston riepen demonstranten ‘Hands off our democracy’ en ‘Hands off our social security’. Michelle Wu, de burgemeester van Boston, zei dat ze niet wil dat haar kinderen of anderen leven in een wereld waar waarden zoals diversiteit en gelijkheid onder vuur liggen, aldus AP.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Volgens The New York Times waren er zelfs protesten in de overzeese Amerikaanse territoria en andere locaties buiten de VS. In Manhattan strekte de stoet zich uit over wel twintig huizenblokken en in de hoofdstad hadden duizenden zich verzameld rondom het Washington Monument. Velen, vooral werknemers van de federale overheid en studenten, wilden enkel anoniem bericht doen aan The New York Times omdat ze bang waren voor vergeldingsacties. Hoewel de demonstranten tegen Trump en zijn regering protesteerden, hadden velen ook kritiek op de oppositie, de Democratische partij, die volgens velen te oud en te passief is. De president gaf weinig commentaar op de protesten; hij was aan het golfen in Florida.
De vele decreten van Trump en de normalisering van extreemrechts gedachtegoed hebben een directe impact op het leven van de Amerikaanse burgers, en bij uitstek op het leven van minderheidsgroepen. De Duitse VS-correspondent voor Der Spiegel vertelt hoe zijn leven in de VS als getrouwde buitenlandse homo steeds onveiliger wordt.
Buiten sneeuwt het, we zitten met wat vrienden om een tafel in een woning in Brooklyn. We vieren een verjaardag en eten chicken wings, chips en kaaskoekjes. Sommige gasten kennen elkaar al 25 jaar.
Alles lijkt normaal, maar dat is het niet.
We hadden afgesproken het niet over politiek te hebben, maar dat lukt niet. Zo groot zijn de angst en onzekerheid die ons al weken wakker houden. Iedereen aan tafel, onder wie een immigrant, een zwarte man en twee homostellen, is tenminste deel van één minderheid, soms van meerdere. Wij worden vaak nog harder getroffen door de storm die in Washington waait en onze zekerheden probeert weg te vagen.
Wat zal de toekomst brengen? Wat zal er met onze levens gebeuren, en met de rechten waarvoor we generaties lang hebben gevochten? Een vriend heeft zijn kiezersregistratie van ‘democraat’ naar ‘onafhankelijk’ veranderd om niet op te vallen. Een ander hoopt dat hij dankzij zijn Ierse afkomst misschien een EU-paspoort kan bemachtigen. Weer een ander is van plan een cursus zelfverdediging te volgen. ‘We moeten ons voorbereiden,’ zegt hij.
Overdrijven we? Staat het er echt zo slecht voor? Of zijn we hysterisch en wakkert onze reactie juist nog meer verachting aan?
De nieuwe VS
Welkom in het Amerika van het jaar 2025. Het feestje vindt plaats in het appartement waar mijn Afro-Amerikaanse man en ik wonen. Het is de eerste keer dat deze groep samenkomt sinds het opnieuw aantreden van Donald Trump, en de eerste keer dat we het er hardop over hebben.
Sinds eind januari vliegen de verontrustende berichten ons om de oren. Er worden geen vluchtelingen meer toegelaten, behalve witte Zuid-Afrikaners. Er wordt een tentenstad voor immigranten opgezet in Guantanamo Bay. Antidiscriminatieprogramma’s zijn plotseling illegaal geworden en Elon Musk, de naar extreemrechts neigende rijkste man ter wereld, zit als Trumps handhaver onverkozen in het machtscentrum.
De nieuwe regering neemt minderheden in het vizier: zwarte, latino-, inheemse en lhbti-mensen. Het is een patroon dat doet denken aan de duistere perioden uit de geschiedenis van de VS, toen het vaak draaide om witte overheersing.
We werken, we doen boodschappen, we kijken tv, we sporten. Toch wordt alles bedekt door een sluier van onzekerheid. Niets lijkt zeker in het nieuwe Amerika. Het werkt verlammend. Is mijn zelfgekozen familie in gevaar? Kan ons huwelijk nietig worden verklaard? Wordt mijn visum wel verlengd? We zijn niet zomaar een homostel. Een van ons is zwart, de ander een buitenlander.
Trump probeert burgerrechten in de VS in te perken, decennia aan vooruitgang terug te draaien en het karakter van de Verenigde Staten fundamenteel te veranderen. Waarom? De georganiseerde demonisering van minderheden is een beproefd middel om de samenleving tegen een denkbeeldige vijand te verenigen en macht te consolideren.
‘Zo’n vaart zal het vast niet lopen,’ zegt een kennis. Ik snap dat hij dat zegt, hij heeft als rijke, heteroseksuele, witte man veel privileges. Het is natuurlijk nog niet zeker in hoeverre Trump daadwerkelijk zal slagen, maar het ondenkbare lijkt opeens mogelijk.
Tot de Donald u scheidt
Darren en ik zijn in de coronaherfst van 2020 getrouwd. In de woonkamer, met vier getuigen, een hond en 64 virtuele gasten, die het via een webcam konden meemaken. We wilden dit huwelijk snel afsluiten voordat Trump mogelijk herkozen werd en wij dit recht, dat het hooggerechtshof vijf jaar daarvoor had bevestigd, misschien weer zouden verliezen.
Trump heeft tijdens zijn eerste ambtsperiode drie nieuwe conservatieve rechters beëdigd, waardoor het hooggerechtshof stevig in rechtse handen is. In 2022 kwam er een eind aan het federale recht op abortus. Op dezelfde manier kan de beslissing over het homohuwelijk weer aan de deelstaten overgelaten worden. In ruim dertig staten was een huwelijk tussen twee personen van hetzelfde geslacht verboden vóór de uitspraak in 2015.
De federale rechters Clarence Thomas en Samuel Alito hadden het homohuwelijk al in 2020 op losse schroeven gezet. Nu doet het parlement van Idaho een beroep op Washington om het homohuwelijk te herzien. Experts gaan ervan uit dat deze zaak via lobbyisten en juridische processen naar de hoogste instantie gebracht kan worden.
Als er een eind komt aan het homohuwelijk staat het de VS ook vrij om ons huwelijk niet langer te erkennen – en ons meer dan duizend civiele rechten te ontnemen, zoals erfrecht, belastingvoordeel en familiebezoek in het ziekenhuis. Een roadtrip door de VS zou een risico zijn. We moeten vooral geen auto-ongeluk krijgen in Mississippi, waar de lhbti-gemeenschap al nauwelijks rechten heeft en wij elkaar niet eens in het ziekenhuis zouden mogen bezoeken.
Er wordt niet alleen getornd aan ons huwelijk maar aan ons hele leven. Overal in het staatsapparaat verdwijnen de steunbetuigingen aan onze gemeenschap. Musks opruimpatrouille, het Department of Government Efficiency (DOGE), pronkt ermee dat alle informatie over lhbti van overheidswebsites zou zijn gehaald. De Pride Month (die in juni gevierd wordt) is uit de officiële kalenders geschrapt. In veteranenklinieken worden pridevlaggen verwijderd. Het National Endowment for the Arts (NEA), het federale kunst- en cultuurbureau, heeft alle programma’s voor benadeelde groepen afgelast. Er circuleert bij overheidsinstanties een lijst met ‘ongewenste woorden’ met onder andere ‘diversiteit’, ‘ondergerepresenteerd’, ‘discriminatie’, ‘lhbti’, ‘transgender’ en ‘non-binair’.
In januari riep een rechtse activist bij een gemeenteraadsvergadering in Florida indirect op tot het lynchen van homoseksuelen
‘Visibility’, zichtbaarheid, is ontzettend belangrijk voor onze community. Onzichtbaarheid leidt ertoe dat het op een dag niet meer opvalt als onze rechten ons worden afgenomen; als we verdwijnen.
Het aantal haatmisdrijven was al voor Trumps herverkiezing aan het stijgen. Na de verkiezingen in november stuurden onbekende gebruikers racistische en homofobe sms-berichten naar tientallen zwarte, latino en lhbti-mensen; zwarten moesten maar ‘katoen gaan plukken’, latino’s en lhbti-mensen werden met deportatie bedreigd. Zelfs doodsbedreigingen zijn niet meer taboe. In januari riep een rechtse activist bij een gemeenteraadsvergadering in Florida indirect op tot het lynchen van homoseksuelen.
De zorgen om ons bestaan zitten diep in ons verankerd. Tijdens het naziregime zouden wij waarschijnlijk in een concentratiekamp terecht zijn gekomen. In Duitsland was een relatie als de onze tot in de jaren zestig illegaal; in een groot deel van de VS tot aan 2003. De aidscrisis heeft bijna een hele generatie uitgeroeid. Degenen die gespaard zijn gebleven hebben vaak blijvende schade opgelopen: overlevingsschuld, verlatingsangst, maar ook het onvermogen om hechte banden te vormen.
Al jaren kijken we toe terwijl onze wereld steeds kleiner wordt. Terwijl bijvoorbeeld in Rusland homoseksuelen worden gemarginaliseerd en vervolgd. Terwijl in Afrika land na land drastische anti-lhbti-wetten invoert. Terwijl in Azië homo’s worden vermoord. Nu zijn ook in het ‘vrije’ Westen onze rechten in gevaar. Onze toevluchtsoorden dreigen te verdwijnen.
‘Ik ben te oud voor dit soort shit,’ zei mijn vriend Richard altijd lachend. Hij was een gepassioneerde democraat uit het zuiden van het land en heeft al deze narigheid meegemaakt. Hij is in 2023 gestorven. Gelukkig hoeft hij deze ontwikkelingen niet meer mee te maken.
Een uitgewiste identiteit
Opnieuw worden zij die als zwak worden beschouwd als eerste getroffen. Binnen de lhbti-gemeenschap zijn dat transgenders.
‘Gelukkig is mijn paspoort nog tot 2033 geldig,’ zegt mijn vriendin Melissa Sklarz, die in 1999 als eerste transvrouw verkozen werd in de New Yorkse politiek.
In een van de vele decreten gericht tegen iedereen die niet in de conventionele genderhokjes past, heeft Trump verordend dat er in VS-paspoorten voortaan nog maar twee geslachten mogen staan. Deze moeten overeenkomen met de geboortegegevens: ‘M’ (male) of ‘F’ (female). De ‘X’, die in 2022 is ingevoerd, wordt weer afgeschaft. Het gevolg is dat de gedupeerden zichzelf weer moeten verloochenen of hun paspoort moeten opgeven – in een land waarvan de regering hun bestaan niet erkent.
‘Ze willen ons bestaan uitwissen,’ zegt Sklarz.
In de VS identificeren naar schatting 1,3 miljoen volwassenen en 300.000 minderjarigen zich als transgender. Dat is nog geen 0,5 procent van de totale bevolking. Ze vormen voor niemand een bedreiging en willen enkel in rust en vrede leven. Toch hebben Trump en zijn republikeinen hun de oorlog verklaard. Transpersonen mogen niet meer in het leger dienen, mogen bij sportcompetities op de universiteit niet meer bij de vrouwen meedoen en mogen per direct geen medische of psychologische ondersteuning meer krijgen op school. In de gevangenis worden ze vanaf nu op de afdeling geplaatst die overeenkomt met hun geboortegeslacht, wat transvrouwen in acuut gevaar brengt. In het militaire decreet staat dat transmensen geen ‘eerbare, eerlijke en gedisciplineerde levensstijl’ kunnen leiden omdat ze ‘geestelijk en psychisch’ ongeschikt zijn – een echo uit de tijd waarin afwijking van heteronormativiteit als psychische afwijking gold.
Waarom wordt deze groep gedemoniseerd?
‘Zodra je besluit dat één kwetsbare minderheid kan worden opgeofferd, werk je binnen een fascistisch gedachtegoed,’ aldus de Amerikaanse filosoof en genderwetenschapper Judith Butler in een interview met de Spaanse krant El País. Daarmee wordt gesuggereerd dat er ook een tweede, derde of vierde groep kan komen die men zou opofferen. Met andere woorden: transmensen zijn nog maar het begin, om de bevolking voor te bereiden op meer onderdrukking. Dit interview vond plaats op de dag dat Mike Johnson, de voorzitter van het huis van afgevaardigden, die pro-Trump is, Sarah McBride, de eerste en enige transgender afgevaardigde in het Amerikaanse Congres, verbood om de damestoiletten in het Capitool te gebruiken.
‘Het is ongelooflijk gevaarlijk. Het luidt een nieuw tijdperk in, waarin geprobeerd wordt onze samenleving te segregeren’
De parlementaire haatcampagne tegen McBride werd wekenlang voortgezet door aanhangers van de MAGA-beweging [Make America Great Again]. Laatst beledigde de republikein Mary Miller haar collega bij een commissievergadering door haar ‘de gentleman uit Delaware, Mr. McBride’ te noemen.
De extremismeonderzoeker Hanah Stiverson waarschuwt voor deze ontwikkeling: ‘Het is ongelooflijk gevaarlijk. Het luidt een nieuw tijdperk in, waarin geprobeerd wordt onze samenleving te segregeren.’ Stiverson herinnert luisteraars van radio-omroep NPR aan een vroege geweldactie van de nazi’s in 1933 in Berlijn: de vernietiging van Magnus Hirschfields Institut für Sexualwissenschaft (Instituut voor Seksuologie), dat inter- en transseksualiteit onderzocht. ‘Dit werd gezien als een makkelijk doelwit om steun te werven en sociaal acceptabel geweld te escaleren.’ In de Verenigde Staten kunnen we een soortgelijke strategie zien ontstaan.
Een to-do-lijst voor noodgevallen
Ondertussen gaat de politiek in Washington rustig door met haar toespraken, verhoren en stemmingen, terwijl Trump & co. zich erop voorbereiden ministeries, de rechterlijke macht, inlichtingendiensten en toezichthoudende instanties te ontmantelen. De eerste rechtbanken verzetten zich nu weliswaar tegen Trumps plannen, maar de ‘MAGA’-propaganda overstemt het protest tegen de uitholling van de democratische scheiding der machten.
Ook hier in New York City zie je steeds vaker Trump-petjes, een beeld dat een paar jaar geleden nog ondenkbaar was. Trump heeft hier in november bijna 100.000 stemmen bemachtigd. Op de ‘verkiezingskaart’ van de University of New York City kleurt mijn blok in Brooklyn donkerblauw (democratisch dus), terwijl je een paar straten verderop felrood ziet.
Niet te geloven, dacht ik in oktober, toen Trump zijn duistere visie in Madison Square Garden bij een laatste generale repetitie nog eens uit de doeken deed voor ruim 19.000 uitzinnige aanhangers. De rode petjes met wie ik uren in de rij had gestaan waren vrolijk, gezellig en beleefd. Maar zodra ze binnen waren, veranderden ze plotseling in een krijsende menigte, opgehitst door tientallen demagogen, met vooraan een brullende Trump – een horrorshow waarvan men nog steeds niet wilde geloven dat het de dominante werkelijkheid zou worden.
Nu voelt het alsof we in een koortsdroom zijn beland.
Op ons takenlijstje staan nu niet alleen dingen als boodschappen doen, maar ook juridische zaken zoals testamenten, volmachten en beschikkingen regelen: het soort juridische constructies die ontworpen zijn om een huwelijk te kunnen vervangen. Een advocatenkantoor dat zich hierin specialiseert, biedt dergelijke veiligheidspakketten nu voor 500 dollar aan.
Als we ons huis verlaten, hebben we nu ook altijd kopieën van al onze documenten bij ons: paspoort, visum, geboorteakte en huwelijksakte.
Sommige adviezen die de ronde doen klinken als voorbereidingen op een burgeroorlog: zorg dat je genoeg eten, drinkwater, handdoeken en toiletpapier in huis hebt. Pak alvast een tas in met documenten, contant geld en kleding. Koop een papieren wegenatlas. Regel veilige ontmoetingsplaatsen.
In het ergste geval verlaten we het land. De bekende talkshowhost Ellen DeGeneres en haar vrouw, Portia de Rossi, zijn na – en waarschijnlijk vanwege – Trumps herverkiezing van Californië naar het Verenigd Koninkrijk verhuisd.
Na het verjaardagsetentje in Brooklyn stappen we weer de ijzige sneeuw in om ons hoofd leeg te maken. De nachtelijke straten zijn leeg en het is stil. Je hoort enkel het geschraap van sneeuwscheppen. Even voelt het net als vroeger, toen we ons nog veilig voelden in de stad.
Trump wil bijna alle werknemers ontslaan of op non-actief stellen
Onder leiding van het Department of Government Efficiency van Elon Musk heeft de regering van Donald Trump maatregelen genomen om USAID (het agentschap voor internationale ontwikkeling van de Verenigde Staten) te ontmantelen, meldt Al Jazeera. De website van de humanitaire organisatie meldde dat op zondag 23 februari om 11:59 PM EST alle werknemers wereldwijd ‘in administratief verlof’ zullen gaan, met uitzondering van mensen in kritieke functies.
De maatregel volgt nadat een Amerikaanse rechter de regering-Trump vrijdag de bevoegdheid gaf om een plan door te voeren om duizenden USAID-medewerkers binnen dertig dagen uit het buitenland terug te roepen. ‘Voor personeel in het buitenland heeft USAID een vrijwillig, door het agentschap gefinancierd terugkeerreisprogramma en andere voordelen in gedachten,’ meldde het agentschap. Voor de 1600 werknemers op Amerikaanse bodem volgde het ontslag per direct na de melding.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Volgens Musk en andere Trump-aanhangers is het agentschap een frauduleuze organisatie en een ‘addersnest van radicaal-linkse marxisten die Amerika haten’. USAID-functionarissen en humanitaire hulpverleners hebben de beslissing bekritiseerd en gewaarschuwd dat het verdwijnen van de hulporganisatie miljoenen kwetsbare mensen wereldwijd zal schaden. Marcia Wong, voormalig adjunct-assistent-directeur van het Bureau voor Humanitaire Hulp van USAID, noemde het besluit ‘een kortzichtige, risicovolle en eerlijk gezegd domme daad’.
USAID werd opgericht in 1961 door de toenmalige Amerikaanse president John F. Kennedy en is de grootste donor van humanitaire hulp ter wereld.
Voormalige adviseurs van Trump hebben gewaarschuwd voor het gevaar dat hij vormt voor de democratie. Ze stellen dat hij de grondwet niet respecteert en openlijk verlangt naar absolute macht. Toch kozen miljoenen Amerikanen opnieuw voor hem.
Keuze uit het archief
Het eerste regeringsjaar van Donald Trump zit erop. Oud-adviseurs van hem waarschuwden al geruime tijd voor de gevaren die een nieuwe termijn van Trump voor de VS met zich mee zou brengen. Toch namen veel kiezers de waarschuwingen met een korrel zout, zodat Trump met ruime cijfers herkozen werd. Wie de voorspellingen in deze analyse van The Los Angeles Times leest, kan na een jaar Trump moeilijk nog ontkennen dat de adviseurs de waarheid spraken.
Donald Trumps voormalige stafchef van het Witte Huis, generaal buiten dienst John Kelly, verbrak een lang stilzwijgen en bestempelde zijn voormalige baas als een man die voldoet aan ‘de algemene definitie van een fascist’. De conservatieve, doorgaans zwijgzame Kelly voelde zich geroepen om zich uit te spreken nadat Trump de voormalige voorzitter van het Huis van Afgevaardigden Nancy Pelosi, senator Adam Schiff en andere Democraten ‘vijanden van binnenuit’ had genoemd en had gezegd dat hij het leger de straat op zou sturen om de oppositie de kop in te drukken. ‘Het leger inzetten om achter Amerikaanse burgers aan te gaan… dat is een heel slechte zaak,’ zei Kelly tegen The New York Times. ‘Zelfs al zou je het alleen maar zeggen voor politiek gewin, om verkozen te worden, dan nog vind ik het een heel slechte zaak.’
Kelly was niet de enige voormalige medewerker van Trump die waarschuwde dat de codes voor het gebruik van nucleaire wapens niet aan de Republikeinse kandidaat moeten worden toevertrouwd. Tientallen mensen die eerder op hoge posities werkten in de regering-Trump hebben zich uitgesproken. Generaal Mark Milley, voormalig voorzitter van de gezamenlijke stafchefs, noemde hem ‘een fascist in hart en nieren… de gevaarlijkste man voor het land’. Voormalig nationaal veiligheidsadviseur John Bolton zei dat Trump ‘ongeschikt was voor het presidentschap’. Trump ‘heeft nooit geaccepteerd dat hij niet de machtigste man ter wereld was – en met macht bedoel ik de mogelijkheid om alles te doen wat hij wilde en wanneer hij maar wilde,’ aldus Kelly.
Hebben deze waarschuwingen van gezaghebbende personen – eminente figuren die ooit door Trump in hoge functies werden benoemd – enig effect gehad op zijn kiezers, nu de verkiezingsdag nadert? Voor zover we het kunnen beoordelen niet.
Verdeeldheid
Lezers van deze column zal het niet verbazen dat ik het van harte eens ben met Kelly, Milley, Bolton en anderen: Trump is een gevaar voor onze democratie. Hij begrijpt noch respecteert de Grondwet. Hij verlangt er openlijk naar om te regeren zoals Xi Jinping in China en Vladimir Poetin in Rusland dat doen, als een alleenheerser die aan niemand verantwoording hoeft af te leggen. ‘Hij regeert met ijzeren vuist over 1,4 miljard mensen,’ zei hij eens bewonderend over Xi.
Trump geniet van verdeeldheid en wreedheid. En zijn economische ‘programma’, dat neerkomt op enorme invoerheffingen plus het onbeperkt boren naar olie en gas, zou een ramp zijn. Waarom slaan miljoenen kiezers – onder wie, in de woorden van Trump, ‘heel fijne mensen’ – de waarschuwingen van figuren als Kelly, Milley en Bolton in de wind?
Het afgelopen jaar heb ik tientallen Trump-stemmers horen beschrijven waarom ze achter hem blijven staan. Sommigen, zijn harde kern, zijn het eens met alles wat de voormalige president zegt, tot de grofste beledigingen aan toe. Anderen geven toe dat ze hun bedenkingen hebben bij Trumps stijl, maar zeggen dat ze hem steunen omdat ze hopen dat hij de welvaart en de lage inflatie van zijn eerste twee jaar als president zal kunnen terugbrengen.
Velen zeggen dat Trump die dingen volgens hen niet écht zou willen – of kunnen – laten gebeuren
Maar een derde groep, onder wie veel onafhankelijke kiezers en gematigde Republikeinen, is het meest verbijsterend. Zij hebben niet alleen een hekel aan Trumps stijl, ze maken zich ook zorgen over sommige van zijn standpunten: zijn wens om Obamacare te ontmantelen, zijn dreigementen om het leger in te zetten tegen binnenlandse tegenstanders, zijn lukrake importheffingen, zijn plan om duizenden ambtenaren te ontslaan en te vervangen door loyalisten. Maar velen zeggen dat Trump die dingen volgens hen niet écht zou willen – of kunnen – laten gebeuren.
In een panel dat vorige week voor NBC News werd samengesteld door opinieadviesbureau Engagious, zei Kevin, een bouwtechnisch inspecteur uit Atlanta, dat hij bang was dat de importheffingen van Trump de prijzen voor consumenten zullen opdrijven. ‘Het is een slecht plan,’ zei hij. ‘Maar ik denk niet dat het er echt van zal komen. Ik denk dat het te veel geld gaat kosten. Het zal politiek te ingewikkeld zijn.’ Maar hij gaat waarschijnlijk toch op Trump stemmen, zei hij.
Opiniepeilers noemen dit de ‘geloofwaardigheidskloof’ van Trump. Kiezers horen wat hij zegt, maar ze zwakken het af. Ze denken dat hij ‘het alleen maar zegt’ of dat iemand zijn wat buitensporigere ideeën wel zal tegenhouden. Maar aan dit soort redeneringen waarmee Trump-stemmers zichzelf geruststellen, kleven twee problemen.
Geloofwaardigheidskloof
Ten eerste heeft Trump al een staat van dienst als het gaat om pogingen om dergelijke dingen te doen. Hij probeerde Obamacare ongedaan te maken, maar een handvol gematigde Republikeinse senatoren stond dat in de weg. Hij vaardigde een decreet uit dat hem in staat zou stellen ambtenaren te vervangen door politiek benoemde personen, maar zijn termijn liep af voordat hij er gebruik van kon maken. En toen demonstranten zich voor het Witte Huis verzamelden, drong hij er bij militaire functionarissen op aan het leger in te zetten en demonstranten in de benen te schieten – maar generaal Milley en minister van Defensie Mark Esper hielden hem tegen.
‘Als hij begint over het inzetten van het leger… dan denk ik dat we dat heel serieus moeten nemen,’ zei Olivia Troye, een voormalig medewerker van Trumps vicepresident Mike Pence, onlangs tegen mijn collega Noah Bierman. ‘Hij had het er zelfs over om Amerikanen neer te schieten. Ik was erbij, ik was daar getuige van.’
Het tweede probleem van de geloofwaardigheidskloof is dat als Trump terugkeert in het Witte Huis, de kans groter is dat hij dit keer wel zijn zin krijgt. Hij heeft vaak geklaagd dat hij in zijn eerste termijn een fout heeft gemaakt door medewerkers als Kelly, Milley en Bolton aan te stellen, die het als hun plicht zagen de impulsen van de president in te tomen. Als hij een tweede termijn krijgt, zal hij zich omringen met mensen die zijn bevelen uitvoeren zonder lastige vragen te stellen.
Als Trump zegt dat hij gelooft dat de grondwet hem ‘het recht geeft te doen wat ik wil als president’, dan meent hij dat
Ook zal hij minder tegenstand krijgen van andere instituties. De Republikeinen in het Congres, die Trump af en toe in bedwang hielden toen hij president was, hebben de meeste gematigden uit hun gelederen verwijderd. Senator Mitt Romney gaat met pensioen. Senator Mitch McConnell, die af en toe Trump bekritiseerde, is niet langer de leider van zijn partij in de Senaat. Federale rechtbanken zullen hem misschien ook wat gunstiger gezind zijn, dankzij de rechters die Trump tijdens zijn eerste ambtstermijn heeft aangesteld.
Dus gematigde Republikeinen en onafhankelijke kiezers die in de verleiding komen om op Trump te stemmen omdat ze hopen dat hij de belastingen zal verlagen of de economie zal verbeteren, zouden nog eens goed moeten nadenken over de risico’s. Als Trump zegt dat hij aanklagers op Joe Biden en ‘de Pelosi’s’ af zal sturen, dan meent hij dat. Als Trump zegt dat hij bedrijven als Amazon zal straffen als de standpunten van hun eigenaars hem niet aanstaan, dan meent hij dat. Als Trump zegt dat hij gelooft dat de grondwet hem ‘het recht geeft te doen wat ik wil als president’, dan meent hij dat. En deze keer zou hij beter weten hoe hij zijn wensen voor elkaar moet krijgen.
Een tweede ambtstermijn van Trump zou geen vreedzame herhaling zijn van zijn eerste termijn; het zou veel erger worden, en daarvoor proberen zijn voormalige adviseurs ons te waarschuwen.
Het orkaanseizoen in de Atlantische Oceaan lijkt dit jaar ‘uitzonderlijk’ te worden
‘Een golf van hevige tornado’s’ verwoestte afgelopen weekend een groot deel van het zuiden van het land, meldt USA Today. De verschillende tornado’s hebben in de Verenigde Staten al aan 22 mensen het leven gekost.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
De krachtige, dodelijke tornado’s kwamen aan land in Arkansas, Texas, Kentucky en Oklahoma en trokken maandag verder oostwaarts, waarbij veel gebouwen en infrastructuur op hun pad werden weggeblazen. De National Weather Service voorspelt nog meer zwaar weer, vooral in Georgia en South Carolina.
Het orkaanseizoen in de Atlantische Oceaan, dat theoretisch op 1 juni begint, lijkt dit jaar ‘uitzonderlijk’ te worden, zei de directeur van de Amerikaanse National Oceanic and Atmospheric Administration.
Het volledige beeld van het dodental door straatdrugs blijft echter grimmig
Het aantal doden door een overdosis in de Verenigde Staten is vorig jaar licht gedaald, de eerste daling in vijf jaar, volgens voorlopige federale gegevens die woensdag zijn vrijgegeven. Dat schrijft The New York Times.
Het zeldzame goede nieuws in de decennialange verslavingscrisis was vooral te danken aan een daling van het aantal doden door synthetische opioïden, vooral fentanyl. Dat zeiden de onderzoekers van het National Center for Health Statistics, die de cijfers samenstelden.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Maar het volledige beeld van het dodental door straatdrugs blijft grimmig. Zelfs terwijl het aantal sterfgevallen door opioïden daalde, steeg het aantal sterfgevallen door stimulerende middelen zoals cocaïne en methamfetamine. En in sommige staten, waaronder Oregon en Washington, bleef het aantal doden door overdoses sterk stijgen.
Het totale aantal drugsoverdoseringen in 2023 werd geschat op 107.543, een daling van 3 procent ten opzichte van 2022, met 111.029. Het aantal doden door opioïden daalde met 3,7 procent, terwijl het aantal doden door cocaïne met 5 procent steeg en het aantal doden door methgebruik met 2 procent.
Het standbeeld maakt deel uit van het Italiaanse culturele erfgoed
Het bronzen standbeeld ‘De zegevierende jeugd’, dat in 1964 voor de kust van Italië werd ontdekt, had niet aangekocht mogen worden door het Getty Museum in Los Angeles, oordeelde het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) donderdag. Rome ‘is nu gemachtigd om het Griekse brons dat is teruggevonden in de Adriatische Zee in beslag te nemen’, aldus Corriere della Sera.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Italië probeert al tientallen jaren dit standbeeld terug te krijgen, tussen beslagen van Interpol en diplomatieke demarches door. Maar het Getty Museum in Los Angeles, dat het werk in 1977 kocht, heeft altijd geweigerd het terug te geven. De Getty Foundation diende een verzoek in bij het Hof in Straatsburg om een beslaglegging van de Italiaanse rechtbanken ongedaan te maken. De rechters hebben Rome echter in het gelijk gesteld.
Een van de argumenten van de Getty Foundation was dat het Griekse beeld geen deel uitmaakte van het Italiaanse erfgoed. Maar in de uitspraak van donderdag verwierp het Europese Hof het verzoek van het Amerikaanse museum en stelde dat ’de Italiaanse autoriteiten op een redelijke manier hebben aangetoond dat het standbeeld deel uitmaakt van het Italiaanse culturele erfgoed’.
Er zijn twaalf juryleden geselecteerd in het zwijggeldproces tegen Donald Trump. ‘We hebben onze jury’, zei rechter Juan Merchan, die het proces tegen voormalig president Trump in New York voorzit. De selectie van juryleden begon maandag en de zeven die nog ontbraken werden donderdag beëdigd, meldt Politico.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
De jury zal beslissen of de 77-jarige Trump zich schuldig gemaakt heeft aan het vervalsen van zakelijke documenten om zwijggeld aan ex-pornoactrice Stormy Daniels te maskeren, vlak voor de presidentsverkiezingen van 2016, die door Trump werden gewonnen.
Vrijdag zal in het teken staan van de selectie van de laatste plaatsvervangende juryleden. Rechter Merchan hoopt maandag de zaak te openen.
De wet verbiedt puberteitsremmers, geslachtsverwisselende hormonen en bepaalde operaties
Het Hooggerechtshof heeft maandag de weg vrijgemaakt voor de Amerikaanse staat Idaho om een verbod op genderbepalende medische zorg voor minderjarigen in grote lijnen uit te voeren. Dat meldt The Washington Post. Het is de eerste keer dat de rechters zich hebben uitgesproken over de controversiële kwestie van de medische zorg voor transgenders.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
De wetgevers van Idaho hebben de wet, genaamd de Idaho Vulnerable Child Protection Act, afgelopen mei aangenomen. De wet verbiedt puberteitsremmers, geslachtsverwisselende hormonen en bepaalde operaties voor transgenderadolescenten. Artsen in Idaho die deze behandelingen voorschrijven aan transseksuele jongeren kunnen tot 10 jaar gevangenisstraf krijgen.
Ruim twintig van de vijftig Amerikaanse staten hebben wetgeving aangenomen die bepaalde gezondheidsbehandelingen verbiedt voor minderjarigen die hun geboortegeslacht niet erkennen.
De spanningen tussen Iran en Israël blijven oplopen
De Verenigde Staten maakten donderdag bekend dat Amerikaanse diplomaten en hun familieleden tot nader order niet buiten de gebieden Tel Aviv, Jeruzalem en Beersheba mogen reizen. Dat schrijft The Times of Israel. Dit besluit komt tegen de achtergrond van de angst voor Iraanse vergelding, als reactie op de aanval van Israël op het Iraanse consulaat in Damascus.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Iran heeft gedreigd Israël aan te vallen na een luchtaanval op 1 april op een Iraans consulaatsgebouw in de Syrische hoofdstad Damascus, waarbij verschillende commandanten van de Islamitische Revolutionaire Garde omkwamen, waaronder twee generaals.
De Amerikaanse president Joe Biden zei woensdag dat Iran dreigde een belangrijke aanval te lanceren op de Joodse staat. ‘Blijkbaar in een poging de vlammen te temperen, vertelden Iraanse bronnen donderdag aan Reuters dat Teheran aan Washington had laten weten dat het op een bepaalde manier zou reageren om een grote escalatie te voorkomen en dat het niet overhaast zou handelen’, merkt TheTimes of Israel op.
Recent onderzoek toont aan dat het medicijn niet werkt
Het laboratorium van Amylyx Pharmaceuticals kondigde donderdag aan dat het per direct stopt met de verkoop van het medicijn AMX0035 in de Verenigde Staten en Canada. Het medicijn was bedoeld voor de behandeling van amyotrofische laterale sclerose (ALS), die nu ongeneeslijk is. Dat schrijft The Washington Post.
De beslissing van Amylyx Pharmaceuticals komt minder dan een maand nadat een onderzoek onder 664 deelnemers aantoonde dat de ooit veelbelovende behandeling voor de ziekte ALS niet werkt.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
De goedkeuring van het medicijn door de Amerikaanse Food and Drug Administration (FDA) in 2022 veroorzaakte controverse omdat het gebaseerd was op slechts één klinisch onderzoek. De effectiviteit van het medicijn werd vervolgens in twijfel getrokken door externe deskundigen, maar ook door FDA-medewerkers zelf.
Na de publicatie van de resultaten van het laatste onderzoek verloor Amylyx in één klap 80 procent van zijn beurswaarde, meldt het Amerikaanse dagblad.
In de VS worden wekelijks meer dan twee regionale kranten opgedoekt. Van de ooit vierentwintigduizend dag- en weekbladen zijn er nog maar zesduizend over. Nieuwsorganisaties proberen de teloorgang van ‘de buurtvriend’ op verschillende manieren te herstellen.
Er was een tijd dat ik, als ik ver van huis moest zijn, steevast plaatselijke kranten meepakte. Ik las ze van voor tot achter. Ze boden een momentopname van een kleine maar echte wereld: een schandaal in het schoolbestuur, een winnend schoolteam, de dood van een geliefde leraar.
Veel verslaggevers van mijn (gevorderde) leeftijd zijn begonnen bij kleine dag- of weekbladen, waarvan vrijwel elke plaats of buitenwijk er destijds wel eentje had. Zelf ben ik begonnen bij The News Tribune in Woodbridge, New Jersey, een onafhankelijk dagblad met een oplage van ongeveer 58.000 exemplaren. We schreven over van alles en nog wat: van schoolbestuursvergaderingen tot een jongen die het bij de padvinderij tot Eagle Scout had geschopt. Mijn eerste grote nieuwsitem was een lokale verkiezing, een stoomcursus in politiek en de bron van een van de beste – en wellicht meest profetische – citaten die ik ooit heb opgetekend, van een zittende burgemeester die had verloren en snauwde: ‘Het tweepartijensysteem zaait verdeeldheid.’
Ze waren de bouwstenen van de gemeenschap, de democratie, de politiek
Terugdenken aan die lokale krantjes is niet alleen maar nostalgie van een oude dagbladjournalist. Ze waren de bouwstenen van de gemeenschap, de democratie, de politiek. Hun teloorgang is een belangrijke reden voor de acute polarisatie en politieke verwarring die we vandaag de dag zien. ‘In de afgelopen tien jaar dringt het beeld zich op dat lokaal nieuws zich in een ernstige crisis bevindt’, schrijven Ellen Clegg en Dan Kennedy, beiden doorgewinterde journalisten, in hun nieuwe boek What Works in Community News: Media Start-Ups, News Deserts, and the Future of the Fourth Estate, waarin ze onderzoeken hoe verschillende gemeenschappen het vacuüm proberen op te vullen.
Middagkrant
The News Tribune was een middagkrant, wat typisch was voor Noord-New Jersey, waar de New Yorkse kranten de ochtenden domineerden. Na de werkdag wachtte de lokale krant op de deurmat, met plaatselijke nieuwtjes, supermarktbonnen, rubrieksadvertenties, kerkdienstroosters en sportuitslagen van middelbare scholen.
Het was een fantastische leerschool voor een beginnend verslaggever. De ervaren redacteuren hadden tijd om de stukken na te lezen, en schrijven over lokale schandalen, stakingen of raadsvergaderingen vormde een stoomcursus in correctheid. Je schreef per slot van rekening voor mensen die wisten hoe de vork in de steel zat en die bij de eerste de beste fout aan de telefoon zouden hangen.
Het pepertje dat ik, toen het mijn beurt was, kokhalzend naar binnen werkte, brandde een permanente angst om het fout te doen in mijn brein
De krant had een speciale beproeving voor beginnelingen na het maken van hun eerste fout die een rectificatie behoefde: de persoon in kwestie moest boven op de ronde tafel in het midden van de redactieruimte een hete chilipeper opeten uit een potje dat Elias Holtzman, een van de oudgedienden, speciaal voor deze beproeving had klaarstaan. Het pepertje dat ik, toen het mijn beurt was, kokhalzend naar binnen werkte, brandde een permanente angst om het fout te doen in mijn brein.
Jonge verslaggevers bleven meestal niet lang hangen – niet vanwege de pepers maar omdat een lokale krant de gebruikelijke opstap was voor een journalistieke carrière.
Maar het was een leerschool van onschatbare waarde en een onvergetelijke ervaring, vooral vanwege de journalistieke macht om dingen voor elkaar te boksen. Je vastbijten in lokale politici in Noord-New Jersey leverde altijd iets op: een reeks artikelen die ik samen met een collega schreef over de exorbitante tarieven van gemeentelijke juristen leidde tot publieke verontwaardiging en actie, en leverde smakelijke citaten op. Een lokale ambtenaar die werd beschuldigd van het aannemen van steekpenningen muntte deze uitspraak toen hij voor een vakantiereisje naar de Caraïben vloog: ‘Het goede van Amerika is dat je onschuldig bent totdat je portemonnee leeg is.’
Voor lezers was het ook een leerschool. De kandidaten bij lokale verkiezingen of de sprekers op vergaderingen van schoolbesturen behandelden kwesties die de lezers direct aangingen. Ambtelijke corruptie was geen ver-van-mijn-bedshow; het was misbruik van fondsen die naar de school van je kind of je bibliotheek hadden moeten gaan. Overigens vond ik het bevredigend om te lezen dat de leugens van afgevaardigde George Santos vóór hij werd verkozen, waren onthuld door een kleine krant op Long Island, The North Shore Leader. Alleen jammer dat het nieuws zich niet buiten de kring van 20.000 lezers verspreidde.
Buurtvriend
‘De krant was hier diepgeworteld,’ vertelt Charles Paolino, die hoofdredacteur van The News Tribune was toen ik er werkte. ‘Hij werd al zo lang uitgegeven, sinds de negentiende eeuw, dat mensen het gevoel hadden dat ze de krant konden bellen als ze in de problemen zaten of in een winkel niet fatsoenlijk waren geholpen, of als ze vastliepen in de stroperige bureaucratie. We waren een buurtvriend. Ik maak me zorgen om de vraag wie die rol nu vervult.’
En dat niet alleen. Ellen Clegg, geroutineerd verslaggever en voormalig redacteur van de opiniepagina van The Boston Globe, vertelt lachend hoe ze bij haar buurman in Brookline, Massachusetts, moest aankloppen om te horen of hij bij een lokale verkiezing had gewonnen. Dan Kennedy, professor journalistiek aan de Northeastern University, stelt dat het lokalenieuwsvacuüm mensen ontvankelijk maakt voor het gepolariseerde karakter van het nationale nieuws, zodat ouders op schoolbestuursvergaderingen staan te schreeuwen over vaccinaties of de kritische rassentheorie, maar niet op de hoogte zijn van zaken als wiskundetoetsen of nieuwe faciliteiten.
Begin 1900 telde Amerika zo’n vierentwintigduizend dag- en weekbladen
Als mensen niet weten wie er op de kieslijst staat, is de opkomst belabberd. ‘We zien nu veel meer “straight-ticket voting”,’ [dat kiezers met één vinkje alle partijkandidaten kunnen aankruisen voor verschillende algemene verkiezingen] zegt Penelope Muse Abernathy, auteur van The State of Local News 2023, een onderzoeksrapport van de Medill School of Journalism van Northwestern University, en mijn oud-collega bij The Times. ‘Een van de mooie dingen als je als krant veel verslaggevers hebt, is dat ze bijeenkomsten kunnen bijwonen. Als er een obligatie-uitgifte was, schreven ze wat het zou gaan kosten. Nu moeten we meer belasting betalen, neemt de corruptie toe en past er niemand meer op de winkel.’
Begin 1900 telde Amerika zo’n vierentwintigduizend dag- en weekbladen. Dat aantal is in de loop van de twintigste eeuw gedaald – de afgelopen twee decennia in sneltempo. Inmiddels zijn er nog maar zesduizend over, waarvan velen het water aan de lippen staat, blijkt uit het onderzoek. Op dit moment worden er wekelijks meer dan twee kranten opgedoekt. Sommige gebieden, veelal getekend door armoede, zijn veranderd in ‘nieuwswoestijnen’, zoals Abernathy ze noemt, verstoken van betrouwbare nieuwsbronnen: geen papieren of online kranten, geen nieuwsuitzendingen op radio of tv.
Hoe het zover heeft kunnen komen is uitvoerig gedocumenteerd. Adverteerders zijn naar het internet uitgeweken, wat voor veel kranten de nekslag betekende; conglomeraten en hedgefondsen kochten zieltogende dagbladen op en zetten het mes in het personeelsbestand. Het leek er zelfs even op dat solide kranten het niet zouden halen.
Maar er zijn tekenen dat het tij keert. Clegg en Kennedy beschrijven in hun boek hoe lokale en regionale nieuwsorganisaties de berichtgeving op verschillende manieren proberen te herstellen. Het gaat voornamelijk om non-profitorganisaties, vaak bijgestaan door een aantal stichtingen die nieuwsstart-ups helpen. Het is nog geen tsunami, maar de bottom-upgroei van lokale nieuwsorganisaties heeft inmiddels wel al gezorgd voor de verspreiding van nieuws dat anders niet naar buiten zou zijn gebracht.
Eigen, unieke stempel
Ik hoop van harte dat er sprake is van een omslag. Toen ik het internet afstruinde naar verhalen over mijn oude krant, stuitte ik op een stuk dat Holtzman, de man van de hete pepers, in 1995 schreef toen The News Tribune ophield te bestaan: ‘Weer een krant ter ziele, en daarmee de vitaliteit die de berichtgeving over een lokale gemeenschap met zich meebrengt, het eigen, unieke journalistieke stempel, het vuur van de concurrentie en alles wat de krant betekende voor de gemeenschap waarvoor ze schreef.’
Wat zou het geweldig zijn als de berichten over de dood van de lokale journalistiek overtrokken zouden blijken en Eli kokhalzend en met tranende ogen op zijn bureau zou moeten staan.
Deze website gebruikt cookies. Door de site te gebruiken gaan we er vanuit dat je ze accepteert. OK
Manage consent
Over onze cookies
Deze website gebruiks cookies die de gebruikservaring verbeteren. De cookies die we als noodzakelijk categoriseren worden opgeslagen door je browser en zijn essentiëel voor een goede werking van de basisfuncties van deze website. We gebruiken ook third-party cookies die ons helpen te analyseren hoe deze website gebruikt wordt. Deze cookies kunnen ook voor marketingdoeleinden worden gebruikt. Ze worden alleen door je browser opgeslagen als je daar toestemming voor geeft.
Onze noodzakelijke cookies zijn essentiëel voor het goed functioneren van deze website. De basisfuncties en beveiliging van deze website zijn hiervan afhankelijk. Deze cookies slaan geen persoonlijke informatie op.
