Hij is de jongste burgemeester die de stad ooit heeft gehad
Zohran Mamdani bevestigt met zijn ‘historische overwinning’ na een ‘felle campagne’ zijn status als ‘rijzende ster’ en blijft ‘een controversieel figuur binnen de Democratische Partij’, schrijft Politico over Mamdani’s overwinning bij de burgemeestersverkiezingen in New York. Met bijna 50 procent van de stemmen behaalde hij de felbegeerde meerderheid en overtrof hij Andrew Cuomo ruimschoots, die slechts 41 procent van de stemmen kreeg. De Republikein Curtis Sliwa eindigde als derde met een bescheiden 7 procent.
Op 1 januari 2026 wordt Zohran Mamdani de 111e burgemeester van de stad, de jongste, de eerste moslim en de tweede na David Dinkins die zichzelf een ‘democratische socialist’ noemt, aldus Politico. In zijn overwinningstoespraak sprak hij de hoop uit dat ‘New York in deze tijd van politieke duisternis het licht zal zijn’, meldt ABC News. ‘De toekomst ligt in onze handen, mijn vrienden; we hebben een politieke dynastie omvergeworpen’, voegde hij eraan toe.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
The New York Times, die gedurende de campagne bedenkingen uitte over de 34-jarige voormalige wetgever van de staat New York, geeft toe dat hij ‘een inspirerende stem is geworden voor New Yorkers die gedesillusioneerd zijn door de exorbitante kosten van levensonderhoud en een door schandalen geteisterde oude garde’. Zijn overwinning, ‘die zich uitstrekte van de gentrificeerde wijken van Brooklyn tot de arbeidersklasse en immigrantenenclaves van Queens’, vormde een van de ‘meest opmerkelijke politieke omwentelingen in de geschiedenis van New York’.
Hoewel hij ‘het probleem van de economische ongelijkheid niet kan oplossen’, stelt de krant, ‘kan hij wel vooruitgang boeken: meer woningen bouwen, de toegang tot kinderopvang en kwalitatief goede scholen verbeteren, en de bus- en metroverbindingen versnellen’. En als hij daarin slaagt, concludeert The New York Times, ‘zal hij een bestuursmodel bieden voor de Democratische Partij in een tijd waarin veel Amerikanen haar wantrouwen’.
Hij roept zijn aanhang op om op Andrew Cuomo te stemmen
Aan de vooravond van de burgemeestersverkiezing in Amerika’s grootste stad moedigt Donald Trump kiezers aan om de koploper, de Democraat Zohran Mamdani, te blokkeren en te stemmen op Andrew Cuomo, de Democratische oud-gouverneur van New York.
Trump noemde Mamdani een ‘communist’ in een bericht op zijn Truth Social-netwerk, meldt New York Post. Hij dreigt ook de federale financiering te korten, ‘behalve het absoluut vereiste minimum’, voor zijn ‘geliefde’ geboorteplaats, met het argument dat een overwinning van Mamdani zou leiden tot een ‘economische en sociale ramp’.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Tot slot riep de president de Republikeinen op om hun eigen kandidaat, Curtis Sliwa, te laten vallen ten gunste van Andrew Cuomo, de in ongenade gevallen oud-Democraat – deels als gevolg van beschuldigingen van seksuele intimidatie – die zich onafhankelijk kandidaat stelt na de voorverkiezingen van zijn partij te hebben verloren. ‘Jullie hebben eigenlijk geen keus,’ spoorde hij zijn aanhangers aan.
Afgelopen woensdag werd de burgemeester van Istanbul Ekrem Imamoglu gearresteerd en beschuldigd van terroristische daden en corruptie. De arrestatie was onderdeel van een groot onderzoek naar terrorisme en corruptie waarbij eenenvijftig mensen werden opgepakt, waaronder andere burgemeesters van de districten rond Istanbul, adviseurs van Imamoglu en leden van de Republikeinse Volkspartij (CHP), meldt de Turkse krant Hürriyet.
Ekrem Imamoglu is lid van de oppositiepartij CHP en heeft zich kandidaat gesteld voor het presidentschap. Hij wordt gezien als een van de weinige politici die van huidige president Recep Tayyip Erdogan zouden kunnen winnen in de presidentsverkiezingen van 2028, merkt Al Arabiya op. De eerste verkiezingsronde was gisteren, waarbij er een grote opkomst was. De openingsuren van de stembussen werden van vijf uur ’s middags naar half negen ’s avonds verlengd.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
‘Ga vandaag allemaal stemmen voor de toekomst van Turkije en laat daarna jullie stemmen horen op de pleinen van Istanbul en andere provincies,’ schreef Imamoglu op sociale media aan het begin van de vijfde nacht aan demonstraties. Sinds zijn arrestatie zijn er in Istanbul hevige protesten uitgebroken die zich inmiddels hebben verspreid over een groot deel van Turkije. Delen van Istanbul zijn afgezet en er is een protestverbod ingevoerd, maar de demonstraties houden niet op, aldus het Saoedische nieuwsplatform.
Veel mensen in Istanbul zijn boos dat de burgemeester die zij verkozen hadden op deze manier uit zijn ambt wordt gezet. ‘Telkens wanneer er een sterke oppositie is (tegen Erdogan), wordt die altijd gevangen gezet,’ zegt een jonge Turkse stemmer. ‘Er is een dictatuur in Turkije op dit moment, niets anders. Het is enkel een democratie op papier.’
Volgens Ekrem Imamoglu is het vonnis politiek gemotiveerd
Een Turkse rechtbank heeft de burgemeester van Istanboel veroordeeld tot bijna drie jaar celstraf, meldt persbureau AP. Volgens de rechter zou Ekrem Imamoglu zich schuldig hebben gemaakt aan het beledigen van hooggeplaatste ambtenaren in functie. Imamoglu, die geldt als een van de meest prominente rivalen van de Turkse president Recep Tayyip Erdogan, noemt de veroordeling politiek gemotiveerd.
Imamoglu gold als een van de mogelijke uitdagers van Erdogan bij de volgende presidentsverkiezingen. De kans is echter klein dat de 52-jarige politicus mee zal doen aan deze stembusgang, omdat hij van de rechter ook geen publiek ambt meer mag bekleden. Imamoglu had zijn beledigingen geuit nadat de kiesraad van Turkije had bepaald dat de burgemeestersverkiezingen van Istanboel, die Imamoglu in 2019 had gewonnen, overgedaan moesten worden.
Zijn overwinning gold destijds als een nederlaag voor de AK-partij van Erdogan. Omdat de advocaten van Imamoglu in beroep gaan tegen de uitspraak, zal hij waarschijnlijk burgemeester kunnen blijven. Internationaal is er ook onrust ontstaan over de uitspraak. Zo noemt de VS de veroordeling in strijd met respect voor de mensenrechten.
De burgemeester van Napels vloekt in de kerk met de nieuwe verordening om geen druipende was meer buiten te hangen – het visitekaartje van de Zuid-Italiaanse havenstad. En balsporten mogen ook niet meer? Wat bezielt de burgervader?
De lucht hangt vol met onderbroeken, rode, zwarte, groene. Met witte beddenlakens, streepjesoverhemden, badhanddoeken aan wasknijpers en met een bh, lichtblauw.
En wat ruikt het toch fris in de straatjes van Napels. ‘Dash,’ zegt Teresa Sola. Ze draait zich om naar haar dochter: ‘Maria, dat is toch Dash?’ Voor een flinke was gebruikt ze Dash. Soms ook volstaat Blu Oxygen of Soft Liquid Gel, 3 euro per fles. Sola komt overeind uit de stoel voor haar basso, zoals de gelijkvloerse woningen in de arme wijk Quartieri Spagnoli genoemd worden. Deuren en ramen altijd open naar de straat. Ze haalt de fles met het goedkope spul. ‘Dit hier,’ zegt ze met een kritische blik, ‘ja, desnoods gaat het hiermee ook.’
Met harde knallen raast er weer een motorfiets voorbij. Sola knijpt haar ogen dicht, alsof die ook haar oren afsluiten. ‘Zijn ze niet prachtig, de Quartieri Spagnoli?’
Wij komen niet met kwade bedoelingen. Dat zij ooit gevraagd zou worden naar haar was had ze nooit voor mogelijk gehouden. Niet op haar leeftijd, niet zelfs dat nog. Maar de was in de straatjes van Napels is nou eenmaal een politiek item. Er dreigde iets ongelooflijks te gebeuren, niets minder dan een keerpunt in de geschiedenis. De gemeente wilde de was verbieden. Dat is toch onvoorstelbaar.
Ze konden het gewoonweg niet geloven. De was moet weg. Echt waar, geen ondergoed meer in de lucht?
Teresa Sola is 83. Ze is opgeleid als naaister. Vroeger verkocht ze kauwgom, snoep en cola; ze had een stalletje voor de deur van haar huis op nummer 36. En pizza maakte de familie ook, toen haar moeder nog leefde. Pizza fritta, gefrituurde pizza. Opgegroeid is ze even verderop, op nummer 31. Een heel leven op 50 meter. En al die tijd hing ze haar was te drogen in de straat. De kleinere kledingstukken komen aan de lijn bij de muur aan de overkant, de rest aan de lijn onder het raam van de slaapkamer. De was hangt dan wel over de straatschildering van Diego Armando Maradona.
Doolhof van straatjes
‘Met helder weer,’ vertelt Sola, ‘komt de zon rond de middag van daar aan de overkant, verdwijnt dan eventjes achter de huizen en rond half twee is ze weer terug. ’s Avonds is de was droog.’ Zo doet iedereen dat in het doolhof van straatjes in het oude centrum van Napels, ook in Forcella en in Rione Sanità.
Al sinds de zestiende eeuw, misschien zelfs wel langer. ‘Waar moeten we de was anders laten?’ vraagt Sola. De huizen zijn te klein, één kamer, een keuken, een badruimte, daar is geen plek voor een droogrek. En wie kan zich nou een droger veroorloven, of de elektriciteit daarvoor? Boven Sola’s wasmachine in de keuken hangt een prent van de maagd Maria.
De Napolitanen zeggen van zichzelf dat ze zo sociaal zijn omdat ze altijd alles delen, zelfs hun waslijnen
Op de bovenverdiepingen zijn de lijnen over de straat gespannen, van het ene huis naar het andere, van balkon naar balkon, van raam naar raam. De ene keer is de linkerkant van de straat aan de beurt om te wassen en te drogen, de andere keer de rechterkant. Soms ruilen overburen van dag. Dat schept een band voor heel het leven. De Napolitanen zeggen van zichzelf dat ze zo sociaal zijn omdat ze altijd alles delen, zelfs hun waslijnen.
Voor toeristen vormen de panni stesi, de kleren aan de waslijn, natuurlijk een leuke folklore, het fotomotief van Napels bij uitstek. In grote groepen staan ze dan beneden op de Via Toledo en fotograferen naar boven in de kleurige straatjes, waar soms minuscule slipjes en verleidelijke lingerie hangen. Maar dat is uiteraard niet waar het hier om gaat.
Decoro
Een paar weken terug heerste er ineens grote opwinding. ‘Ik heb het vanuit mijn raam meegemaakt,’ vertelt Sola, het nieuws kwam kort na de berichten over de oorlog. Ze kwamen erachter dat de gemeenteraad een nieuwe verordening ter vergroting van de veiligheid en de hygiëne had bedacht. Het concept werd gepubliceerd. In paragraaf 11 stond de volgende zin: ‘Het is verboden ondergoed, lakens, kleding e.d. op te hangen buiten de private ruimte, dit geldt ook voor ramen, terrassen en balkons boven de straat indien als gevolg hiervan druppels op openbaar terrein vallen.’ De gemeenteraad was dus voornemens druppelende was te beboeten omdat die kennelijk uit de toon valt en afbreuk doet aan Napels’ glorie – aan het decoro, zoals de Italianen zeggen.
‘Ik stond perplex,’ zegt Sola.
Wat de burgemeester in vredesnaam bezielde? De verontwaardiging was groot, maar nog groter was het onbegrip. Hoe haalde hij het in zijn hoofd?
Tijd om af te reizen naar San Giovanni a Teduccio, een wijk aan de oostkant van de stad. Vroeger, toen Cirio [een grote Italiaanse voedselfabrikant] hier nog dozen vulde met tomaten, werkten er tienduizenden mensen in fabrieken, een hoge schoorsteen getuigt er nog van. De rest is afgebroken. In plaats daarvan verscheen er een trotse dependance van de Federico II, een van ’s werelds oudste universiteiten: moderne gebouwen opgetrokken uit grijze steen en groenblauw glas, als coulisse van de Vesuvius en de zee. Apple opende hier een academie voor masteropleidingen, andere bedrijven volgden. Het kapitaal hier belichaamt de hoop van een zuidelijke jeugd die verder eerder arm is aan verwachtingen.
Straks komt Gaetano Manfredi, de burgemeester. Hij is pas een half jaar in functie, hiervoor was hij lange tijd rector van de Federico II en in Rome minister van Hoger Onderwijs en Onderzoek.
Feest
Manfredi was ook de man die Apple naar Napels haalde, om eindelijk een revolutie door te kunnen voeren in de onderwijsmethodieken. Er kwam natuurlijk weerstand. Maar vandaag is het feest. De vicepresident van Apple is gekomen, studenten presenteren hun apps, waaronder een voor blinden en slechtzienden.
Manfredi zit op de eerste rij, een slanke man van 58, de handen gevouwen voor zijn mond. Als hij aan de beurt is, wordt hij geïntroduceerd met de volgende woorden: ‘Drieduizend hoogleraren moest hij ervan overtuigen dat zijn idee met Apple goed was, nu heeft hij een veel eenvoudiger job. Dames en heren, de burgemeester van Napels.’
Maar de stad moet heel nodig innoveren, ze moet zich aanpassen aan een veranderende wereld, aan de moderne tijd
Applaus, hier staat een ster. Napels, zegt Manfredi, is een stad met een grote geschiedenis, grote kunst, grote tradities en een groot hart. Maar de stad moet heel nodig innoveren, ze moet zich aanpassen aan een veranderende wereld, aan de moderne tijd.
Moet dat echt? Op elk gebied? Verliest ze dan niet haar schitterende hart? Zijn mensen als Teresa Sola dan misschien een sta-in-de-weg voor de nieuwe tijd?
Manfredi staat nu in een zijgang, een kwartiertje heeft hij, daarna moet hij weer door. ‘Ja, dat risico bestaat,’ zegt hij. Een stad met zo veel geschiedenis is nu eenmaal geneigd te denken dat het volstaat de geschiedenis te bewaren, dat deze geschiedenis zelf al de sleutel tot de toekomst is. ‘Maar zo dreigt ze gevangene te worden van haar eigen historie en clichés.’
Geldt dat ook voor de was in de straatjes?
‘Ja: pizza, mandoline en panni stesi.’ Zo kijkt de buitenstaander naar Napels. ‘Wel wat erg clichématig, wat erg simpel. En de Napolitanen spiegelen zichzelf ook aan dat beeld. Ze verlustigen zich erin.’
Smoesjes
Natuurlijk, vervolgt hij met een glimlach, de was hoort bij Napels, dat moet ook zo blijven. Het concept is van tafel, weggeblazen door een storm van verontwaardiging. Manfredi had kunnen zeggen: oké het was wat kort door de bocht, het spijt me. Maar dat deed hij niet, hij zocht een uitvlucht in smoesjes. Het betrof een oud concept, zei hij, in feite al achterhaald. En die hele polemiek dan? Volkomen onnodig. Zo blijft de geschiedenis juist aan hem kleven.
De burgemeester kent Napels nu eenmaal niet zo goed, hij wandelt te weinig door de straatjes van de stad, zegt Pino De Stasio. ‘Als rector zat hij te lang achter zijn bureau.’ En: ‘Hij komt tenslotte uit Nola.’ Voor wie dat niet weet: Nola ligt in het achterland van Napels, met de auto ben je er in twintig minuten. Maar als je De Stasio zo hoort, lijkt het om een andere planeet te gaan.
Het is even na achten in bar Settebello, in het historische centrum. Vijf marmeren tafeltjes. De 62-jarige De Stasio maakt zijn bar gereed voor de avond. Met een afstandsbediening zorgt hij voor donkerrood licht uit de lampen. Pier Paolo Pasolini kwam hier over de vloer toen hij in Napels Il Decameron draaide en sondes de buik van de stad instuurde om haar te kunnen doorgronden. ‘Pasolini vond dat Napels een dorp was, met al zijn tegenstrijdigheden, zijn diepe culturele en sociale wortels,’ vertelt De Stasio. ‘Hij hield van dit Napels dat in verzet was tegen de wereld en het kapitalisme.’ Rechts van de bar staat een piano, lounge-achtige jazzmuziek dreunt uit de luidsprekers. Hond Arielle heeft honger, ze blaft.
Als De Stasio niet zo veel stennis over de was zou hebben geschopt, was het verhaal waarschijnlijk niet in de Milanese Corriere della Sera gekomen en had het thema niet eerst nationaal en later zelfs internationaal de aandacht getrokken.
De Stasio is gemeenteraadslid in een van de districten van het centrum, Municipalità II. Tot zijn portefeuille behoort het behouden van alles wat het historische centrum karakteristiek maakt. Dat staat tenslotte op de Werelderfgoedlijst van de Unesco. Politiek staat hij dicht bij Manfredi, beiden zijn links. ‘Maar dat betekent niet dat ik hem in alles zijn gang maar laat gaan,’ zegt hij glimlachend. Napels kun je niet besturen zoals Turijn, niet als een gegoede burgerman die daar ergens hoog boven alles zweeft alsof het oude hart van de stad er absoluut niet toe doet. Apple is natuurlijk superbelangrijk, zegt De Stasio. ‘Maar de stad is geen hogeschool en al evenmin laat zij zich besturen als een universiteit.’
Klopt het dan niet dat Napels in haar eigen gemeenplaatsen gevangenzit? Maar dat is toch ook een cliché, zegt De Stasio, terwijl hij zijn leesbril in de kraag van zijn T-shirt steekt. ‘Sommigen willen deze stad van haar kleur ontdoen, globaliseren, haar wegleiden van het portret dat Pasolini van haar schilderde, ze willen haar gelijkmaken aan welke stad dan ook.’ Mogelijk gebeurt dat zelfs onbewust, zoveel wil De Stasio de cultuurbarbaren nog wel toegeven. ‘De burgemeester had slechte adviseurs om zich heen. Mensen die hem influisterden dat hij met een simpele verordening de was kon weghalen uit de steegjes.’
We mogen niet alles opofferen voor het toerisme. Anders lijkt het hier binnenkort op Venetië.
Het stel aan het tafeltje ernaast stapt op. Waarschijnlijk stamgasten. ‘Ciao Pino.’ Hij steekt zijn hand op. ‘Bacio [kus],’ zegt hij en praat meteen weer verder. Voor hem zou dit verbod een breuk hebben betekend, een culturele breuk die veel verder reikt dan Dash. Vroeger hingen immers niet alleen arme Napolitanen hun was buiten. Op de dag van San Gennaro, de beschermheilige van de stad, deden rijken hetzelfde, adellijke families. Alleen waren dat in hun geval lakens van wit linnen, mooie kleren en dekens van satijn. Ter ere van San Gennaro. Ook toen was de was een heilig ritueel, een mythe, diep verankerd in het volksgeloof.
Er moest ook een verbod komen op balspelen in de straten en op de pleinen van de stad
In het concept van de gemeenteraad voor ordening van de openbare ruimte stond nog een monstruositeit, die tot nog toe weinig aandacht heeft getrokken. Er moest ook een verbod komen op balspelen in de straten en op de pleinen van de stad. Uitgerekend dat. Je ziet in Italië nog maar weinig kinderen op straat voetballen. Misschien komt dat door de vele playstations, maar beslist ook door de ‘agressieve toeristificering’ van de Italiaanse cultuursteden, zoals De Stasio dat noemt. Alles wordt opgeofferd aan het toerisme. Florence? Onherkenbaar. ‘Om van Venetië maar te zwijgen.’ Ook Rome wordt aan alle kanten getoeristificeerd.
Napels is toch anders, een wereld aan oorspronkelijkheid. Ietwat lastig te hanteren, een rauwe, echte wereld, die je rechtstreeks raakt. Het is de tegenpool van de Disneyparken in deze wereld.
‘Maar eens kijken wat ze met het voetbalverbod gaan doen,’ zegt De Stasio. Als dat toch nog in een nieuw conceptreglement voorkomt, gaat hij opnieuw voor een hoop stennis zorgen. Napels zonder voetbal in haar straatjes? Ondenkbaar. Wat zou Maradona daar wel niet van zeggen.
Rechter oordeelde dat boerkini ingaat tegen ‘neutraliteitsbeginsel’
De boerkini wordt opnieuw verboden in de zwembaden van Grenoble, zo besliste een plaatselijke rechtbank gisteren, meldt Il Giornale. Het Italiaanse conservatieve dagblad noemt de boerkini ‘het symbool van de meest fundamentalistische vorm van de islam’.
Met de uitspraak van de rechter wordt de toestemming ingetrokken die burgemeester Éric Piolle maandag had gegeven voor het dragen van een badpak dat het hele lichaam bedekt. Vervolgens vroeg het hoofd van het departement Isère, waartoe Grenoble behoort, bij de rechter om de opheffing van het besluit.
De rechtbank oordeelde dinsdag dat de boerkini ‘het neutraliteitsbeginsel van overheidsdiensten ernstig ondermijnt’. Burgemeester Piolle kondigde in een bericht op Twitter aan dat hij bij de Raad van State in beroep zal gaan tegen de uitspraak.
Sadiq Khan is vorige week gekozen tot burgemeester van Londen Het is voor het eerst sinds 2008 dat Labour in plaats van de Conservatieven de stad leidt.
Wie is hij? En, belangrijker nog, wat wil hij?
Onlangs stapte Sadiq Khan de ring binnen op de Earlsfield Amateur Boxing Club in Wandsworth in Zuid-Londen. Hij begon te sparren met een van de vaste bezoekers: duiken, ontwijken, stoten uitdelen. Als jongetje leerde Khan boksen, ook uit zelfverdediging; twee van zijn broers zijn coach op de door vrijwilligers gerunde academie bij Tooting, het kiesdistrict dat hij sinds 2005 vertegenwoordigt. ‘Boksen is niet hetzelfde als vechten,’ legde Khan uit toen ik hem twee dagen daarvoor interviewde. ‘Dat is een klassieke vergissing – boksen is een sport. De vaardigheden die je leert zijn levensvaardigheden: grootmoedigheid, wat je moet eten, hoe je in conditie blijft, hoe je voor elkaar moet zorgen. Het eerste wat je bij boksen leert is de verdediging – je moet jezelf verdedigen… In mijn familie hebben we allemaal gebokst en dat geeft je zelfvertrouwen als je op straat in de problemen komt.’
Een winnaar
Khan beweegt zich met een soepelheid die je zelden aantreft bij parlementsleden. Als gelovig moslim drinkt hij niet en in 2014 deed hij mee aan de marathon van Londen. Tijdens onze coolingdown komen we langs een weg waar zijn vader met bus 44 reed. Niet ver hiervandaan is de sociale huurwoning waar Khan opgroeide. Hij betwijfelt of buschauffeurs tegenwoordig in die wijk kunnen wonen en vindt het triest dat de veryupping het gemeenschapsgevoel in Londen heeft verstoord.
Geen enkele Europese politicus heeft een groter persoonlijk mandaat dan de burgemeester van Londen. De leider van de stad gaat over een begroting van 16 miljard pond en het beleid wat betreft huisvesting, stadsplanning en vervoer. Khan is, zoals collega’s vaak zeggen, een ‘winnaar’.
Bij de algemene verkiezingen van 2010 verdedigde hij zijn Tooting-zetel tegen een agressieve en ruim gefinancierde tegencampagne van zijn conservatieve uitdager. In datzelfde jaar leidde hij de campagne van Ed Miliband om partijleider van Labour te worden en was hij de strateeg achter de overwinning op David, de oudere broer van Ed Miliband. Toen deze hem bij de lokale verkiezingen van 2014 de post van schaduwminister voor Londen had toebedeeld, behaalde Khan voor Labour het beste resultaat sinds 1972. Bij de algemene verkiezingen van vorig jaar won de Labourpartij op een in andere opzichten sombere avond zeven zetels in Londen, het beste resultaat sinds 2001.
Toen Khan in mei vorig jaar aankondigde dat hij de Labourkandidaat wilde worden voor het burgemeesterschap van Londen, verwachtten velen dat hij dat niet zou halen. Daar was Khan het absoluut niet mee eens. De linksere koers die de partij was ingeslagen, was gunstig voor hem. Khan was tegen de oorlog in Irak geweest, een heikel punt voor actievoerders, en had er hard voor gewerkt om de steun van de vakbonden te krijgen. Zijn voordracht – steun zelfs – van Jeremy Corbyn als leider van Labour en zijn verzet tegen de hervor- mingen op het gebied van de uitkeringen vergrootten zijn kansen bij het ‘selecto- raat’ van de partij. Toen op 11 september 2015 de uitslag van de selectieprocedure bekend werd gemaakt, waren velen verbijsterd door zijn verpletterende overwinning. ‘Ik heb nooit gedacht dat het een nek-aan-nekrace zou worden,’ vertelde hij vlak na die bekendmaking. Niemand die ik heb gesproken betwij- felde Khans politieke kwaliteiten, maar sommigen zetten wel vraagtekens bij zijn integriteit. Nadat hij Corbyn had voorgedragen als partijleider, werd Khan beschimpt vanwege zijn harde verwijten aan het adres van de nieuwe leider in een interview in de Mail on Sunday. Khan waarschuwde dat Corbyns ontmoetingen met leden van Hamas en Hezbollah het anti-joodse imago van Labour versterkten, verweet hem dat hij niet meezong bij het volkslied (‘Dat was heel dom van hem. Je probeert immers premier te worden.’) en verklaarde dat hij ‘nauw zou samenwerken met een Tory-regering als dat in het belang van Londen zou zijn’.
Een dergelijke kritiek, suggereren tegenstanders, zou nooit geuit zijn tijdens de selectieprocedure voor de burgemeesterkandidatuur.
De Tory’s hebben onlangs veel zwaarder geschut in stelling gebracht: dat Khan een vriend is van islamitische extremisten. In februari meldde de S_unday Times_ dat Khan vier bijeenkomsten van de groepering Stop Political Terror had bijgewoond, die werd gesteund door Anwar al-Awlaki, de omgekomen geestelijke van Al-Qaida. De London Evening Standard merkte op dat Khans ex-zwager, Makbool Javaid, bijeenkomsten had bijgewoond die in de jaren negentig waren georganiseerd door de extremistische groepering Al-Muhajiroun (de twee hebben al tien jaar geen contact meer met elkaar). Daarna meldde MailOnline dat Khan in 2008 een toespraak had gehouden op het Global Peace and Unity-festival waar de ‘zwarte jihad-vlag wapperde’.
‘Ik ben altijd heel duidelijk geweest in mijn opvattingen met betrekking tot mensen die beweren hetzelfde geloof aan te hangen als ik maar er afschuwelijke opvattingen op na houden’
Khans verklaring was: ‘Vaak heb je geen idee wie er voor jou spreekt en wie er na jou spreekt. Niemand zou toch in alle ernst kunnen denken dat ik instem met de ideeën die werden geuit door andere mensen die op diezelfde bijeenkomst spraken: zo werkte dat niet. Ik ben altijd heel duidelijk geweest in mijn opvattingen met betrekking tot mensen die beweren hetzelfde geloof aan te hangen als ik maar er afschuwelijke opvattingen op na houden.’ Khan is door extremisten met de dood bedreigd vanwege zijn betrokkenheid bij democratische politiek en omdat hij onlangs voor het homohuwelijk had gestemd.
Vrienden zeggen dat hij ondanks de politieke en fysieke risico’s die het uiten van zijn mening met zich meebrengt, nooit heeft overwogen zijn mond te houden. Als voormalig mensenrechtenadvocaat en voorvechter van de burgerrechten, was dat een automatische keuze.
In een toespraak voor de parlementaire pers in november, een week na de aanslagen in Parijs, verweet Khan opeenvolgende regeringen dat ze de segregatie in de Britse samenleving hadden toegestaan en de omstandigheden waarin extremisme kon gedijen ongemoeid hadden gelaten. Hij waarschuwde: ‘We hebben het recht van mensen om te leven volgens hun eigen cultuur beschermd, maar hebben dat ten koste laten gaan van het kweken van het gevoel dat ze deel uitmaken van een grotere gemeenschap. Te veel Britse moslims groeien op zonder iemand te kennen met een andere achtergrond.’
Arbeidsethos
Sadiq Aman Khan werd geboren op 8 oktober 1970 in het St George’s Hospital in Tooting. Zijn ouders waren kort daarvoor geëmigreerd van Pakistan naar Londen. Khan was het vijfde van acht kinderen. Zijn nu overleden vader, Amanullah, was meer dan vijfentwintig jaar buschauffeur; zijn moeder, Sehrun, naaister. Khan schrijft zijn arbeidsethos toe aan zijn opvoeding. ‘Mijn vader zat alle uren die God hem toestond op de bus. Mijn moeder bracht niet alleen acht kinderen groot, maar naaide thuis ook nog kleren terwijl ze ons opvoedde, kookte. Mijn vader en moeder waren altijd aan het werk, dus ook ik ging zo snel mogelijk werken. Ik had een krantenwijk, een baantje op zaterdag – enkele zomers heb ik als bouwvakker gewerkt.’
De kinderen groeiden op in het Henry Prince-complex van sociale huurwoningen, waar Khan en zijn zeven broertjes en zusjes bij elkaar gepropt zaten in een vierkamerwoning. Pas op zijn drieëntwintigste reisde hij naar het buitenland en tot zijn vierentwintigste sliep hij in een stapelbed. Het gezin werd dagelijks geconfronteerd met racisme. Buspassagiers scholden zijn bebaarde vader uit voor ‘Paki Santa’ en vielen hem lastig. Dergelijke beledigingen dwongen Khan soms zijn bokstechnieken te gebruiken. ‘We rolden vechtend over de grond,’ vertelde hij Mail on Sunday over zo’n confrontatie. ‘Daarna heeft hij nooit meer “Paki” tegen me gezegd.’
Khan en zijn broers kregen ook met racisme te maken op de voetbaltribune. ‘Ik bij Wimbledon, mijn broers bij Chelsea,’ vertelde hij me. Maar nu was het wel beter geworden in Londen. ‘Mijn dochters zijn zestien en veertien en zijn eigenlijk in dezelfde buurt opgegroeid als ik. Tegen hen is nooit “Paki” gezegd, zij zijn nooit het slachtoffer geworden van openlijke racistische beledigingen. Dat laat zien dat het beter is geworden.’
Op school zei een docent tegen Khan, die een zwaar B-pakket had met biologie, scheikunde en wiskunde: ‘Jij gaat altijd de discussie aan. Waarom word je geen advocaat in plaats van tandarts?’ Die opmerking, en de tv-serie LA LAW, inspireerden hem om de advocatuur in te gaan. In 1994 werd hij advocaat-stagiaire bij Christian Fisher onder de hoede van de bekende mensenrechtenadvocate Louise Christian. Drie jaar later werd hij partner op dat kantoor – uitzonderlijk snel voor iemand van zijn leeftijd en achtergrond.
Als mensenrechtenadvocaat trad hij op voor wat hij onlangs beschreef als ‘onverkwikkelijke types’, zoals Louis Farrakhan, de leider van de Nation of Islam, en Babar Ahmad, die in 2013 in de VS bekende schuldig te zijn aan ‘het verschaffen van materiële ondersteuning aan het terrorisme’. Ahmad, tegen wiens uitzetting Khan en andere parlementariërs zich hadden verzet, was een jeugdvriend. Khans tegenstanders hebben geprobeerd dat uit te buiten. ‘We kwamen nooit bij elkaar over de vloer – we ontmoetten elkaar in de moskee,’ vertelde Khan me. ‘Als je mensen spreekt in de moskee, praat je niet over politiek en zo. Wel weet ik dat er veel ophef was rondom zijn arrestatie, want hij was het slachtoffer van wangedrag van de politie. Hij diende een schadeclaim in en kreeg een vergoeding toegewezen – hem was ernstig letsel toegebracht.’
Dwars
In 2005 werd Khan gekozen als parlementslid voor Tooting, waar hij zijn hele leven heeft gewoond. Zes maanden na zijn intrede in het parlement lag hij dwars bij Tony Blairs poging om het wettelijk mogelijk te maken dat iemand die van terrorisme werd verdacht negentig dagen kon worden vastgehouden zonder dat er een rechter aan te pas kwam. Dat was de eerste botsing van vele met de toenmalige premier.
In 2006 ondertekende hij een open brief waarin ervoor werd gewaarschuwd dat de buitenlandse politiek van de regering ‘munitie leverde voor extremisten’. Op de tiende herdenkingsdag van de bomaanslag die op 7 juli 2005 in Londen plaatsvond, vertelde hij dat Blair ‘de vier islamitische parlementsleden had opgeroepen om naar Downingstreet 10 te komen en ons daar vertelde dat het onze verantwoordelijkheid was. “Dat is het niet,” zei ik. “Waarom hebt u ons opgeroepen? Ik geef u toch ook niet de schuld van de Ku Klux Klan? Waarom doet u dat dan wel bij ons voor de vier daders van de bomaanslagen van 7/7?”’
In 2008 werd Khan benoemd tot minister van Binnenlands Bestuur, en werd de tweede moslim als bewindsman. Het jaar daarop werd hij minister van Transport: de eerste moslim die deel uitmaakte van het kernkabinet en lid werd van de Privy Council (de geheime adviesraad van de koningin). ‘Het paleis belde me op en vroeg: “Op wat voor Bijbel wilt u de eed afleggen?” Ik antwoordde: “De Koran”, waarop zij zeiden: “Die hebben we niet.” Toen heb ik er zelf maar een meegenomen.’
De verkiezing van een Britse moslim als burgemeester zou een gebeurtenis van internationaal belang zijn, en symbool staan voor het kosmopolitisme van Londen. ‘Ik ben het zat om te verliezen. Ik geloof niet in heldhaftig falen,’ zei hij. ‘Ik heb de juiste politiek, ik heb de juiste principes. Nu hebben we alleen nog de macht nodig om Londen te verbeteren.’
New Statesman
Verenigd Koninkrijk | weekblad | oplage 23.900
Sinds 1913 hét tijdschrift voor de Britse linkse intelligentsia. Bekend om zijn diepteanalyses en stevige maatschappijkritiek. In de columns en andere opiniërende stukken stelt het blad zich ook open voor andere dan linkse geluiden.
Wat progressieven in het vluchtelingendebat nodig hebben, is een sterk verhaal, zegt Financial Times-columnist Simon Kuper. Aboutaleb heeft dat.
Laatst was ik in Leiden, het Nederlandse stadje waar ik opgroeide, om te luisteren naar een zeldzame politicus die een pro-vluchtelingenverhaal vertelde. Ahmed Aboutaleb kwam vanuit Marokko naar Nederland toen hij 15 was. Hij is nu de sociaaldemocratische burgemeester van Rotterdam en, volgens een peiling in maart, de populairste Nederlandse politicus.
Aboutaleb liep de Pieterskerk in Leiden binnen omringd door uit de kluiten gewassen blonde beveiligers – een scène die in het vredige Nederland van mijn jeugd ondenkbaar zou zijn geweest. Hij begroette de deelnemers aan het symposium van de VeerStichting met de woorden: ‘Aardig van u dat u deze vluchteling vandaag onderdak wilt verlenen.’
Ik was nieuwsgierig naar wat Aboutaleb te vertellen had, want zijn geluid is bijna uniek in het Europa van nu. De vluchtelingenstroom heeft de politieke orde op het continent veranderd. In plaats van rechts tegenover links, zien we nu dat de nativisten (de anti-immigrantenbeweging) tekeergaan tegen de zwijgende kosmopolitische progressieven.
De nativisten kwamen al in opstand voordat de vluchtelingenstroom begonnen was. In Europa is het afgelopen decennium het vertrouwen onder de bevolking dramatisch afgenomen, aldus een nieuw rapport van Political Capital, een in Boedapest gevestigd onderzoeks- en adviescentrum. Het vertrouwen in het nationale parlement, bijvoorbeeld, is in alle ‘oude’ Europese lidstaten gedaald.
Maar nu stijgt het nativisme tot record‑ hoogte. Afgelopen maand heeft bij verkiezingen in Zwitserland de ultraconservatieve Volkspartij haar positie als grootste partij van het land verstevigd. Het Franse Front National beweert in zes van de dertien regio’s te zullen winnen bij de verkiezingen in december. In Polen heeft de rechtse partij PiS net de macht overgenomen.
Democratie is niet: ‘Wat willen jullie?’ ‘Taart!’ ‘Dan gaan we dat regelen’
‘In Oost-Europa slaat het politieke midden uiterst rechtse taal uit,’ vertelt Cas Mudde, deskundige op het gebied van het Europese populisme aan de Universiteit van Georgia. Als de sociaaldemocratische president van Tsjechië, Milos Zeman, zegt dat vluchtelingen de sharia zullen introduceren, wie heeft er dan nog een Front National nodig?
Europese nativisten hebben een dui‑ delijk verhaal. Zelfs het woord vluchtelingencrisis komt ze te pas omdat het, deels terecht, impliceert dat overheden de controle kwijt zijn.
Ook wildere varianten van het nativisme gedijen. ‘De vluchtelingencrisis heeft tot een ongekend aantal complot- theorieën geleid,’ aldus Political Capital. Een populaire theorie op de sociale media luidt dat de Joden IS hebben gesticht. De zogenaamde ‘vluchtelingen’ die Europa binnenkomen zijn door Israël gesteunde IS-agenten, gefinancierd door George Soros, wat verklaart waarom ze allemaal een smartphone hebben. Uiteindelijk draait het uit op ‘#whitegenocide’. Intussen (volgens deze theorie) verzwijgen de ‘zionistische media’ de feiten. Als je van complotten houdt, is het een mooi verhaal.
Daar zetten volgens Mudde de Europese progressieve politici geen eigen verhaal tegenover. Hun basisideologie ‘nooit meer Auschwitz’ stierf rond 2000 een zachte dood toen Europeanen niet meer bang waren dat de nazi’s terug zouden komen. Tegenwoordig durft geen enkele progressieve politicus nog een lans te breken voor het kosmopolitisme. Omdat ze zich niet gesteund wanen, zitten ze te mokken in hun salons. Catherine Fieschi, hoofd van de denktank Counterpoint, reageert op de klacht van mensen dat ‘het debat vergiftigd is’, met de vraag ‘welk debat?’.
Zelfs in Zweden en Duitsland trekken de progressieven zich terug. Jaren geleden vertelde een Zweedse sociaaldemocratische minister dat hij op straat zelden iemand tegenkwam die tekeerging tegen buitenlanders. Ze zeiden dingen als: ‘Zoals jullie die arme immigranten behandelen lijken jullie precies op nazi’s!’ Maar nu overweegt Zweden grenscontroles. In Duitsland zou het vluchtelingenprobleem Angela Merkel wel eens ten val kunnen brengen, vooral als haar grootste angst bewaarheid wordt en Pakistanen deze kant op komen.
Multiculturele visie
Enkele dinosauriërs onder ons verkondigen in de progressieve media nog steeds onze in diskrediet geraakte multiculturele visie. De reactie die ik vaak krijg is dat ik deel uitmaak van de elite die het contact met de wereld verloren is en niet tussen de moslims hoeft te wonen. Maar eigenlijk is die sneer misplaatst. De laatste progressieve bastions in Europa zijn nu juist grote kosmopolitische steden vol moslims. Nativisten krijgen geen voet aan de grond in Londen, Parijs of Amsterdam. De gemeenteraadsverkiezingen in Wenen van vorige maand, die werden gehouden tijdens de grote instroom van vluchtelingen in de stad, werden gewonnen door de sociaaldemocraten. Maar bij nationale verkiezingen krijgen de kosmopolitische progressieven klop.
Ze hebben een verhaal nodig. En nu komt Aboutaleb in beeld. De avond voor zijn toespraak in Leiden woonde hij een woedende bijeenkomst bij over een beoogd nieuw asielzoekerscentrum. (Er is tegenwoordig veel woede in Europa, deels omdat de immigratiepolitiek nog steeds progressiever is dan de retoriek.) Op een gegeven moment schorste Aboutaleb de bijeenkomst omdat er werd geschreeuwd en gefloten. Maar toen men weer rustig was geworden, luisterde hij. Volgens hem willen mensen graag weten of er nog wel aandacht aan ze wordt geschonken. Maar, zo voegt hij eraan toe, we moeten daarna zelf een beslissing nemen. Democratie is niet: je doet het raam open en je roept: ‘Wat willen jullie?’ ‘Taart!’ ‘Dan gaan we dat regelen.’
Wanneer het op vluchtelingen aankomt, gaat Aboutaleb geen taart regelen. In Leiden citeerde hij in het Arabisch de Koran. Ook zei hij: ‘Veel talenten van overal ter wereld vliegen over onze hoofden heen naar New York en Londen,’ want veel buitenlanders voelen zich niet welkom in Nederland. En hij zei: ‘Het is fantastisch om in de positie te zijn dat je anderen kunt helpen.’
Aboutaleb sprak in praktische, rustige bewoordingen over de vluchtelingenstroom als iets wat Nederland aankan. Het voornamelijk blanke publiek gaf hem een staande ovatie. Misschien is de progressieve zaak nog niet verloren, als een progressief echt zijn nek uitsteekt.
Financial Times Verenigd Koninkrijk, dagblad, oplage 448.000
Toonaangevende krant voor de Londense City en de rest van de wereld. Internationale economie en management worden uitputtend behandeld.
Terwijl Rome zucht onder oude Italiaanse kwalen als corruptie en de maffia, schittert burgervader Ignazio Marino door afwezigheid. De stad is zelfs onder curatele gesteld.
Hij is zo vaak afwezig dat zelfs zijn ontslag waarschijnlijk niemand zou opvallen. Vandaar ook dat hij zich verschanst op de Cariben, om zijn memoires te schrijven. Ignazio Marino, de burgemeester van Rome en lid van de Democratische Partij, zou perfect de hoofdrol kunnen spelen in een film van de gebroeders Coen: The Man Who Wasn’t There.
Het lag dan ook voor de hand dat de burgemeester-schrijver niet aanwezig zou zijn toen de ministerraad zich boog over het monumentale rapport van prefect Franco Gabrielli over de maffia in de hoofdstad [het gigantische corruptienetwerk dat afgelopen december werd blootgelegd in Rome]. Premier Renzi zei over hem: ‘De burgemeester is de afwezige die niet kan worden weggestuurd.’ Marino schrijft. Sinds hij burgemeester is, maakt hij elke avond aantekeningen in schriftjes van verschillende kleuren: zwart voor de maffia die hij niet heeft gezien, rood voor de revolutie die hij heeft beloofd, geel voor zijn reizen en ontsnappingen, grijs voor de nare journalisten, de regenboog voor de aanmoedigingen die hij kreeg uit het buitenland ‘waar ze mij begrijpen en roemen om dezelfde redenen waarom ik in Rome word uitgefloten’. Laten we eerlijk zijn: toen in november 2014 in de wijk Tor Sapienza de rellen tegen de immigranten losbarstten, had de burgervader, die in zijn verkiezingsbijeenkomsten had beloofd Rome om te vormen tot ‘stad van de gastvrijheid’, niets gemerkt en vloog hij zelfs, steeds minder betrokken als hij was bij de realiteit, de volgende ochtend naar Londen terwijl de rellen in alle hevigheid voortwoedden. En tijdens de dagen van ordinary madness toen heel Rome op jacht was naar drie Roma die in [de wijk] Primavalle zeven mensen hadden aangereden en een arme vrouw op slag hadden gedood, was hij in Philadelphia om een eredoctoraat in ontvangst te nemen. En toen de Romeinse politieagenten zich eind vorig jaar massaal ziek meldden, was en bleef Marino in Boston.
Ook voor het recente schandaal rond de protserige begrafenis van maffiabaas Vittorio Casamonica [waarbij onder meer rozenblaadjes uit een helikopter werden gestrooid], is Marino vanzelfsprekend op geen enkele manier verantwoordelijk. Hij had natuurlijk weer zijn terugvlucht gemist, hij was vergeten dat zijn Rome donderdag onder het mes zou gaan voor een openhartoperatie, maar hij is opnieuw onschuldig, net als de hoofdrolspeler uit de film van de gebroeders Coen, die over zichzelf zegt: ‘Ik was een geest. Ik zag niemand. Niemand zag mij.’
Laten we er geen doekjes om winden: nog nooit in de politieke geschiedenis van Rome is er een reces, een leegte, een vacuüm, een afwezigheid geweest die zo onschuldig was als die van Marino. Marino: een marsmannetje dat zich verplaatst per fiets in plaats van per ruimteschip, nooit vervolgd voor welk delict dan ook, maar altijd bespot om zijn stunteligheid. Burgemeester van de gaten in de weg, van het straatvuil en van de ongekende verloedering van de hoofdstad, en nu ook autobiografisch schrijver, een nieuw en onverwacht personage uit de Romeinse Commedia dell’Arte. ‘Als Marino blijft, vreten wij Rome binnen drie jaar op,’ had de Italiaanse crimineel Salvatore Buzzi voorspeld. Marino had niet gemerkt dat de stad die hij maar niet kon besturen, een melkkoe was geworden, noch dat zijn gemeenteraadsleden de bevelen van de maffia ‘moeten opvolgen omdat ik ze betaal en daarmee basta,’ aldus nog steeds Buzzi. Hij zag niets, maar intussen viel hij van zijn fiets toen hij probeerde te ontsnappen aan de kritische televisiecamera’s, en smakte hij met zijn hoofd op de stoep terwijl hij tegen de journalisten riep dat hij wel ‘wat beters te doen had’. Is Marino schuldig? Nee, afwezig. Hij zou zomaar tot Kerstmis in Texas kunnen blijven zonder dat iemand het zou merken, afgezien van de cartoonisten en de satirici. Daarom heeft het geen zin om Marino’s ontslag te eisen. Of beter gezegd: de demagogische campagne die door rechts wordt gevoerd om zijn ontslag te eisen, is politiek gezien onzinnig. Rome heeft namelijk al geen bestuur meer, de stad is uitgeput en kan zich zeker geen verkiezingen veroorloven tijdens het jubeljaar [dat op 8 december ingaat]. En het idee om een bewindvoerder voor de stad aan te stellen is ondenkbaar voor de hoofdstad van Italië. Zo ver mag het niet komen met de wandaden die de politiek heeft begaan tegen de mooiste stad van de wereld, waardoor die gaandeweg corrupt en verziekt, en nu ook maffioos is geworden. Marino, over wie mensen nog slechts hun schouders ophalen en hun ogen beschaamd ten hemel slaan, is zelf wel onder curatele gesteld. Maar op z’n Italiaans: hij is kaltgestellt door hem naar de Cariben te sturen. En dus fungeert Matteo Orfini [president van de Democratische Partij] als zijn politieke voogd. Prefect Franco Gabrielli zal zich in zijn plaats bezighouden met het Jubeljaar. Giovanni Malagò [voorzitter van het Italiaans Olympisch Comité] gaat zich storten op de kandidatuur van Rome voor de Spelen in 2024. De paus heeft zich ten koste van hem ontpopt tot hét publieke gezicht van Rome.
Replay
De ideale oplossing, die wij vorig jaar juni al voorstelden, was een speciale wet geweest om de controle over Rome weg te halen bij het stadsbestuur en toe te vertrouwen aan de staat, net zoals in Berlijn en Washington. In plaats daarvan zitten we nu opgescheept met curatele op zijn Italiaans, die bestaat uit achterkamertjespolitiek en schimmenspel: een replay van The Man Who Wasn’t There.
Francesco Merlo
Deze website gebruikt cookies. Door de site te gebruiken gaan we er vanuit dat je ze accepteert. OK
Manage consent
Over onze cookies
Deze website gebruiks cookies die de gebruikservaring verbeteren. De cookies die we als noodzakelijk categoriseren worden opgeslagen door je browser en zijn essentiëel voor een goede werking van de basisfuncties van deze website. We gebruiken ook third-party cookies die ons helpen te analyseren hoe deze website gebruikt wordt. Deze cookies kunnen ook voor marketingdoeleinden worden gebruikt. Ze worden alleen door je browser opgeslagen als je daar toestemming voor geeft.
Onze noodzakelijke cookies zijn essentiëel voor het goed functioneren van deze website. De basisfuncties en beveiliging van deze website zijn hiervan afhankelijk. Deze cookies slaan geen persoonlijke informatie op.
