De barrières worden naar verwachting 500 kilometer lang
De nieuwe extreemrechtse president, José Antonio Kast, bezocht maandag de noordelijke grens, waar hij volgens de Chileense nieuwssite El Mostrador ‘een indrukwekkend machtsvertoon’ liet zien. ‘Vandaag beginnen we de illegale migratie in te dammen,’ vertelde hij aan verslaggevers, met achter hem een graafmachine die een greppel aan het graven was nabij de grensovergang Chacalluta in Arica.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
El Mostrador meldt dat de aangescherpte grenscontrole, die maandag van start ging, ‘greppels, muren, elektrische hekken en militaire inzet combineert met technologische bewaking en een permanente politieaanwezigheid’. De grensbarrières zullen naar verwachting ongeveer 500 kilometer lang worden.
Zijn buitenlandminister zal wel van de partij zijn
De Braziliaanse president Luiz Inácio Lula da Silva heeft dinsdag zijn aanwezigheid bij de inauguratie van zijn extreemrechtse Chileense ambtgenoot, José Antonio Kast, die woensdag zou plaatsvinden, geannuleerd. Zijn kantoor gaf geen verklaring voor deze ‘omkeer’, maar het gebeurde de dag nadat bevestigd was dat senator Flávio Bolsonaro – zoon van de Braziliaanse oud-president Jair Bolsonaro – bij het evenement aanwezig zou zijn, merkt Folha de São Paulo op.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Brazilië zal worden vertegenwoordigd door zijn minister van Buitenlandse Zaken, Mauro Vieira. Ondanks dat ze tot radicaal verschillende politieke families behoren, onderhouden Lula en José Antonio Kast hartelijke relaties en waren ze van plan om woensdagochtend, vóór de inauguratieceremonie, een bilaterale ontmoeting te hebben.
Bij zijn derde poging om aan de macht te komen in Chili won de ultraconservatieve José Antonio Kast de verkiezingen. Nu kan hij zijn beleid met harde hand gaan uitvoeren.
In september 1988 was er voorafgaand aan het referendum over het wel of niet aanblijven van Augusto Pinochet zendtijd voor de twee politieke kampen. In een van de uitzendingen van het Ja-kamp kwam de tweeëntwintigjarige rechtenstudent José Antonio Kast aan het woord. Als vertegenwoordiger van de aanhangers van het gremialismo [een neoconservatieve, anticommunistische en nationaal-katholieke politieke stroming die zich had ontwikkeld op de rechtenfaculteit van de katholieke universiteit in de hoofdstad], zei hij ervan ‘overtuigd’ te zijn dat zijn generatie ‘regelrecht baat had’ bij het beleid van het militaire regime. Die jongen met zijn Duitse uiterlijk was het broertje van Miguel Kast, die onder Pinochet minister was geweest. Bijna veertig jaar na dat televisieoptreden heeft de advocaat, inmiddels negenenvijftig jaar oud, na twee eerdere pogingen om in La Moneda te komen de strijd om het presidentschap van Chili gewonnen. De Chilenen krijgen voor het eerst een staatshoofd dat Pinochet openlijk steunde. ‘Leefde hij nog, dan zou hij voor mij stemmen,’ zei Kast toen hij voor het eerst een gooi naar de macht deed. Dat was in 2017.
Leermeester
De belangrijkste leermeester van de uiterst reactionaire advocaat was wellicht Jaime Guzmán, een van de voornaamste ideologen van rechts Chili en oprichter van de Onafhankelijke Democratische Unie, de radicale flank – hij werd in 1991, toen hij senator was, vermoord. Kast maakte als student kennis met hem en raakte zo door zijn ideeën en idealen geïnspireerd dat hij zich bij hem aansloot. Twintig jaar lang was hij actief in zijn gelederen, vier keer als gemeenteraadslid en afgevaardigde. In 2016 haakte hij af na diverse meningsverschillen met de leiding van de oude garde. Volgens hem stonden zij niet meer voor de oorspronkelijke morele principes. ‘Lukt het me de mensen aan te spreken, dan ga ik voor mijn presidentiële aspiraties,’ waarschuwde hij in zijn afscheidsbrief. Het jaar erna waagde hij zich aan het avontuur om als partijloos politicus staatshoofd te worden.
Tijdens zijn eerste campagne maakte hij zich hard voor de sluiting van de grens met Bolivia om de drugshandel tegen te gaan, de aanstelling van een godsdienstleraar op iedere openbare school en gratie ‘voor al diegenen die ten onrechte en op onmenselijke wijze vastzitten’ wegens schending van de mensenrechten tijdens de militaire dictatuur. Hij behaalde 8 procent van de stemmen. Het succes van een sobere campagne van een kleine groep afvalligen binnen traditioneel rechts wees uit dat er ruimte was voor een hardere toon. En Kast trok hier lering uit. In 2021 stelde hij zich opnieuw kandidaat. Niet lang daarvoor, in 2019, had hij de rechts-populistische Republikeinse Partij van Chili opgericht en zijn verhaal leek steeds meer aan te slaan in de Chileense samenleving. In zijn programma gewaagde hij van een ‘nieuw rechts’ dat het hoofd moest bieden aan het ‘institutioneel en ideologisch verval’ in eigen gelederen en van een ‘vastberaden’ politieke keus om de culturele, ideologische en programmatische strijd te hervatten en de oude normen en waarden met hand en tand te verdedigen.
Hij maakte zich onder meer sterk voor een kleinere rol van de overheid, intrekking van de abortuswet op drie punten en opheffing van het ministerie voor Vrouwenzaken. In de eerste ronde haalde hij 27,8 procent van de stemmen en uiteindelijk verloor hij, ook al matigde hij zijn toon, van de linkse Gabriel Boric. Na deze verkiezingsnederlaag werd hij van 2022 tot 2024 voorzitter van het Political Network for Values, een ultraconservatief platform dat politieke activisten uit Europa, Latijns-Amerika, de Verenigde Staten en Afrika verbindt en gekant is tegen ‘radicaal feminisme’, ‘genderideologie’ en homoseksuelen en vooral tegen abortus. Een paar dagen voordat hij zijn functie binnen dit netwerk neerlegde, in december 2024, nam Kast nog deel aan een antiabortustop in de Spaanse Senaat waar hij de uitspraak deed: ‘In feite zijn degenen die ons bespotten in de pers en hun haat jegens ons verspreiden via de ons kwaadgezinde social media bang voor ons. Ze zijn bang voor ons omdat ze weten dat wij pal staan. Ze kennen onze moed en weten dat wij de verdediging van onze principes nooit zullen verzaken.’
Ultrarechtse wereldleiders
Hij nam ook deel aan topconferenties met ultrarechtse wereldleiders, bijvoorbeeld de jaarlijkse Conservative Political Action Conference in de Verenigde Staten, of de Vox-conventie in Madrid, waar hij onder meer aanzat met de extreemrechtse Spaanse politicus Santiago Abascal, de president van El Salvador Nayib Bukele en de Hongaarse premier Viktor Orbán, vertegenwoordigers van landen die hij tijdens zijn campagne stuk voor stuk bezocht om hun ideeën in Chili ingang te doen vinden. Ook had hij contact met de premier van Italië, Giorgia Meloni, die hij telefonisch sprak toen hij opging voor de tweede ronde, en met de president van Argentinië, Javier Milei.
Een van de redenen waarom Kast in 2021 niet won was dat de vrouwen en jongeren zich tegen hem keerden. Met die kennis liet hij bij zijn derde poging het ongegeneerde schermen met normen en waarden achterwege en temperde hij zijn standpunten ten aanzien van individuele vrijheden en zijn enthousiasme over de erfenis van de dictatuur van Augusto Pinochet. Deze vader van negen kinderen, getrouwd met advocaat Pía Adriasola en aanhanger van de Schönstatt-beweging, richtte zijn campagne zo in dat hij de kiezersgroepen die hem van oudsher meden niet voor het hoofd stootte. Zijn pleidooi betrof met name een batterij maatregelen voor een ‘noodregering’, met de focus op veiligheid, economische groei en migratiebeheersing, de onderwerpen waar de Chilenen zich het drukst om maken.
Cultuuroorlog
Dat Kast de zogenaamde normen- en waardentroef niet trok, maakte de weg vrij voor steun van de liberalere figuren uit zijn hoek. Hij presenteerde zich als de probleemloze optie voor rechts Chili: van libertair tot uitgesproken centristisch. Niettemin stak de republikein niet onder stoelen of banken dat zijn opvattingen hetzelfde zijn gebleven, zoals zijn afwijzing van het homohuwelijk, de morning-afterpil en de wet over genderidentiteit, om er een paar te noemen. ‘Ik ben een man van principes, ik verdedig het leven vanaf de conceptie tot aan de natuurlijke dood,’ zei hij tijdens zijn campagne. Ook waarschuwde hij: ‘We gaan het weer hebben over God, vaderland en gezin.’
Er klinken al stemmen binnen de radicale rechtervleugel waaruit blijkt dat zij druk gaan uitoefenen op het Congres om de zogeheten cultuuroorlog aan te kaarten, wat botst met geluiden uit het liberalere kamp aan rechterzijde. Vanaf maart 2026 zullen de leiderscapaciteiten van Kast op de proef worden gesteld, tien jaar nadat hij uit de Onafhankelijke Democratische Unie stapte en zijn presidentiële aspiraties kenbaar maakte. Zijn formatie heeft nog nooit geregeerd, daarom is het de vraag of hij zijn vroegere standpunten of die van 2025 zal uitdragen.
In de zwaarst getroffen gebieden is een avondklok ingesteld
Ten minste achttien mensen zijn omgekomen bij de bosbranden die sinds zaterdag woeden in de regio’s Ñuble en Biobío in het zuiden van Chili, volgens een voorlopige telling die zondag werd bekendgemaakt door president Gabriel Boric. ‘Vandaag hebben we een bevestigd dodental van achttien, maar we zijn er helaas zeker van dat dit aantal zal oplopen. We maken daarom een moeilijke periode door,’ aldus Boric.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Aangewakkerd door hoge temperaturen en harde wind hebben de vlammen al ‘meer dan 24.000 hectare’ verwoest en honderden huizen vernietigd, terwijl brandweerlieden zondagavond nog steeds ‘drieëndertig brandhaarden’ bestreden, meldt La Tercera. In de zwaarst getroffen gebieden is een avondklok ingesteld.
‘Dat zou een gigantisch probleem voor heel Latijns-Amerika oplossen’
José Antonio Kast, winnaar van de Chileense presidentsverkiezingen van afgelopen zondag, verklaarde dinsdag dat hij ‘elke situatie die een einde kan maken aan een dictatuur’ in Venezuela steunt, meldt Infobae.
De verkozen extreemrechtse leider werd gevraagd naar de mogelijkheid van buitenlandse interventie tegen het regime van Nicolás Maduro, tegen de achtergrond van de toenemende internationale druk – met name vanuit de Verenigde Staten – op Caracas.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Als een dergelijke actie zich zou voordoen, ‘zou dat een gigantisch probleem voor ons en voor heel Latijns-Amerika oplossen’, verklaarde hij vanuit Buenos Aires, waar hij op bezoek was bij de ultraliberale Argentijnse president Javier Milei.
Eerder deze week gaf ook de Venezolaanse oppositieleider María Corina Machado, die dit jaar de Nobelprijs voor de Vrede won, aan open te staan voor een Amerikaanse militaire interventie in haar land om president Nicolás Maduro af te zetten. ‘Ik zou graag zien dat de druk steeds verder wordt opgevoerd, zodat Maduro begrijpt dat hij moet vertrekken, dat zijn tijd voorbij is,’ zei ze in een interview.
De extreemrechtse kandidaat José Antonio Kast heeft zondag de tweede ronde van de presidentsverkiezingen met een ruime meerderheid gewonnen. Hij kreeg meer dan 58 procent van de stemmen, volgens de officiële resultaten. Zijn rivaal, de communistische activist Jeanette Jara, behaalde slechts ongeveer 42 procent van de stemmen, ‘het slechtste resultaat voor het progressieve kamp sinds de terugkeer naar de democratie in 1990’, aldus El País.
Kast, een 59-jarige advocaat die tijdens het referendum van 1988 voor het aanblijven van dictator Augusto Pinochet stemde, beloofde in zijn overwinningsrede ‘de eerbied voor de wet in alle regio’s in te voeren, zonder uitzonderingen of privileges’. Duizenden mensen gingen de straten van Santiago en andere steden in het land op om zijn overwinning te vieren, onder het geluid van claxons en het volkslied.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Volgens veel analisten breekt de triomf van de extreemrechtse kandidaat ‘met de traditionele ja/nee-tegenstelling van het referendum van 1988, die de Chileense politiek vanaf de democratische transitie tot op de dag van vandaag heeft gevormd’. La Tercera merkt op dat José Antonio Kast ‘de eerste gekozen president is die openlijk de dictatuur steunde’.
Ondanks zijn overweldigende overwinning ‘zal de nieuwe president geen parlementaire meerderheid hebben’ en zal hij daarom ‘akkoorden moeten sluiten om een aantal van de beloften die hij tijdens zijn lange campagne heeft gedaan, na te komen’, legt de Chileense krant uit.
De rechtervleugel kreeg ruim 50 procent van de stemmen
‘Tijdens de parlementsverkiezingen’ in Chili, die gelijktijdig met de eerste ronde van de presidentsverkiezingen op zondag werden gehouden, ‘werd duidelijk dat gematigde stromingen, zowel rechts als links, zijn verdrongen door radicalere vormen’, merkt El País op.
Rechtse partijen die verbonden zijn met de Chileense extreemrechtse presidentskandidaat José Antonio Kast, die het in december in een tweede ronde opneemt tegen zijn linkse rivaal Jeannette Jara, zullen volgens de officiële uitslag van de verkiezingen, die gericht waren op de vernieuwing van de Kamer van Afgevaardigden en de helft van de Senaat, een meerderheid in het parlement hebben.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
In de Kamer van Afgevaardigden wonnen rechts en extreemrechts 76 van de 155 zetels. Kasts Republikeinse Partij wordt de grootste partij in het Lagerhuis met 31 afgevaardigden; bij de vorige verkiezingen waren dat er 9. In de Senaat groeide de rechtse partij van één zetel in 2021 naar vijf. In het Hogerhuis zullen rechtse partijen 25 zetels bezetten, vergeleken met 23 voor linkse partijen.
De rechtervleugel, die zondag ook drie kandidaten uit verschillende politieke groeperingen naar voren schoof voor het presidentschap, kreeg ruim 50 procent van de stemmen. Volgens peilingen zal de ultraconservatief José Antonio Kast in de tweede ronde een overwinning behalen.
Chili is dinsdag getroffen door een gigantische stroomstoring die bijna het hele land in duisternis dompelde. Tegen 22.00 uur lokale tijd was ‘een kwart van de stroomvoorziening hersteld’ en de autoriteiten voorspelden dat de situatie woensdagochtend weer normaal zou zijn, schrijft La Tercera. De regering heeft de noodtoestand uitgeroepen en een avondklok ingesteld in grote delen van het land, vooral in de hoofdstad Santiago.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
De autoriteiten hebben uitgesloten dat er opzet in het spel was bij de storing, die vermoedelijk veroorzaakt is door technische mankementen. President Gabriel Boric hield ’s avonds een toespraak naar aanleiding van de stroomuitval. Daarbij was hij ‘zichtbaar boos’, aldus La Tercera. ‘We laten dit niet nog een keer gebeuren en we gaan harde maatregelen nemen tegen de bedrijven die in gebreke zijn gebleven,’ verklaarde hij.
De aardbeving veroorzaakte geen schade of slachtoffers
In het noorden van Chili is een aardbeving met een kracht van 7,3 op de schaal van Richter waargenomen. De aardbeving veroorzaakte geen schade of slachtoffers, volgens een verklaring van de Chileense president Gabriel Boric. Het risico van een tsunami aan de kust is niet aanwezig, aldus de hydrografische dienst van de Chileense marine.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Het epicentrum van de aardbeving lag 24 kilometer ten zuiden van de stad San Pedro de Atacama en bevond zich op een diepte van 123 kilometer, aldus La Tercera.
De 80-jarige non had een belofte gedaan aan haar vriendin
De Chileense politie heeft een onderzoek ingesteld, nadat een 80-jarige non een koffer met de stoffelijke resten van een vriendin die al een jaar dood was achterliet in een straat in hoofdstad Santiago. Dat meldt La Tercera. De koffer met botten werd maandag gevonden en werd gelinkt aan de toenemende gewelddadige criminaliteit in de stad.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
De non werd later geïdentificeerd aan de hand van videobeelden waarop ze te zien was, terwijl ze in habijt en met de koffer door de straten liep. De vrouw vertelde de politie dat zij en haar vriendin, een medezuster die op 58-jarige leeftijd overleed, een pact hadden gesloten om bij elkaar te blijven, zelfs na de dood. De jongere non was op natuurlijke wijze aan een ziekte gestorven en de politie vermoedt niet dat er sprake is van een misdrijf.
Een vuilnisman had de koffer opgehaald maar de politie gebeld nadat hij een vieze geur had geroken. De non is niet gearresteerd maar riskeert een boete, omdat ze de autoriteiten niet op de hoogte heeft gebracht van de dood van haar vriendin zodat ze begraven of gecremeerd kon worden.
Neruda kwam vlak na de staatsgreep in 1973 om het leven
Een rechtbank in de Chileense hoofdstad Santiago wil dat het onderzoek naar de dood van de dichter Pablo Neruda wordt heropend. Dat schrijft BioBioChile. Neruda was een prominent lid van de Chileense Communistische Partij toen de militaire dictator Augusto Pinochet in 1973 aan de macht kwam en overleed vlak na diens staatsgreep.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Neruda was van plan om te vluchten naar Mexico om het verzet tegen het Pinochet-regime te leiden toen hij slechts twaalf dagen na de staatsgreep in het ziekenhuis stierf. De toenmalige regering beweerde dat de 69-jarige was overleden aan prostaatkanker.
Een onderzoek naar de doodsoorzaak van Neruda begon in 2011 toen Manuel Araya – zijn chauffeur en persoonlijke assistent – beweerde dat de dichter vlak voordat hij stierf een mysterieuze injectie in zijn borst had gekregen. Araya overleed vorig jaar juni op 77-jarige leeftijd. De stoffelijke resten van Neruda werden in 2013 opgegraven om te worden getest op sporen van gif en drie jaar later teruggebracht om te worden herbegraven.
Piñera was tweemaal president van het Zuid-Amerikaanse land
De Chileense ex-president Sebastián Piñera is dinsdag omgekomen bij een helikopterongeluk. Dat schrijft La Tercera. De helikopter zou zijn bestuurd door de 74-jarige oud-president zelf. Drie anderen, waaronder zijn zus, wisten levend uit het toestel te komen, dat neerstortte in een meer in het zuiden van Chili, nadat het in een storm terecht was gekomen.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Huidig president Gabriel Boric heeft drie dagen van nationale rouw afgekondigd, en de voorbereidingen voor een staatsbegrafenis op vrijdag voor Piñera zijn begonnen. De afgelopen dagen was er al nationale rouw in Chili vanwege de dodelijke bosbranden in het land.
Piñera, die tussen 2010 en 2014 en vervolgens tussen 2018 en 2022 president was, leidde het land onder meer tijdens de estallido, een grote protestgolf die in 2019 Chili lamlegde. Volgens mensenrechtenorganisaties was Piñera medeverantwoordelijk voor de vele doden en gewonden die er vielen toen het leger en politie hardhandig optrad tegen de betogers. De eerste termijn van Piñera werd gedomineerd door de aardbeving van 2010, die twee weken voor zijn inauguratie plaatsvond.
Het aantal doden van de massale bosbranden in Chili is zondagavond gestegen naar 112, meldt het dagblad La Tercera. Volgens de regering zijn er zo’n 165 actieve branden. De bosbranden in Chili teisteren het hele midden en zuiden van het land, maar vooral de regio Valparaíso.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
‘Heel Chili rouwt om Valparaíso’, verklaarde president Gabriel Boric, die twee dagen van nationale rouw afkondigde en de gebeurtenis omschreef als ‘de grootste tragedie die we hebben meegemaakt sinds de aardbeving op 27 februari’ 2010, waarbij 550 mensen omkwamen. Boric zei dat sommige van de branden wellicht opzettelijk waren aangestoken.
In Viña del Mar, de zwaar getroffen toeristische bestemming, is het door de omvang van de schade nog niet mogelijk geweest om alle menselijke resten die sinds vrijdagavond in de vlammen zijn opgegaan te verzamelen, te tellen en te identificeren: veel slachtoffers zijn tijdens hun vlucht door het vuur verrast. Daarom is de prioriteit van de regering, zei minister van Binnenlandse Zaken Carolina Tohá, het redden van levens en het blussen van de brand. De burgemeester van Viña del Mar, Macarena Ripamonti, meldde dat het aantal vermisten is opgelopen tot 190.
Elke week pluist de redactie van 360 een actuele gebeurtenis voor je uit aan de hand van de internationale pers. Deze week kijken we naar Chili, waar voor de tweede keer in twee jaar tegen een nieuwe grondwet werd gestemd. Waarom lukt het de Chilenen niet om het eens te worden over een grondwet die de oude, onder dictator Pinochet opgestelde constitutie moet vervangen?
Dit artikel verscheen woensdag in de nieuwsbrief Buiten de grenzen, exclusief voor abonnees. Wil je elke week op de hoogte blijven? Neem dan een (proef)abonnement – al vanaf €5 per maand – op 360 Magazine en abonneer je op de nieuwsbrieven.
Waarom stemden de Chilenen tegen een nieuwe grondwet?
Chili brak zondag ‘een record met het verwerpen van twee grondwetsvoorstellen in vijftien maanden’, aldus El País. Met een opkomst van 80 procent stemde 55 procent van de Chilenen tegen de nieuwe grondwet die was opgesteld door de door rechts gedomineerde Constitutionele Raad. De nieuwe grondwet zou de oude, die stamt uit het tijdperk van dictator Augusto Pinochet, moeten vervangen.
In 2022 stelde een Constitutionele Conventie een uitgesproken linkse tekst op; ‘een belofte om opnieuw een “socialistisch” Chili op te bouwen’, zoals de centrumlinkse website El Mostrador het omschrijft. Extreemrechts en traditioneel rechts drukten daarentegen hun stempel op het tweede grondwetsontwerp, dat nu is verworpen. Terwijl de afwijzing van het eerste voorstel werd gezien als een nederlaag voor de president, Gabriel Boric, wordt de afwijzing van het tweede logischerwijs gezien als het falen van de radicaal-rechtse leider, José Antonio Kast, aldus El Mostrador.
Het grondwetsontwerp van rechts was om meerdere redenen weinig populair. In het bijzonder zou één artikel de weg kunnen vrijmaken voor een totaal verbod op abortus – momenteel alleen toegestaan in gevallen van verkrachting, levensbedreigend risico voor de moeder of misvorming van de foetus. Andere artikelen zouden het stakingsrecht kunnen inperken en particuliere sociale verzekeringen en door fondsen gefinancierde pensioenen in de grondwet waarborgen.
Het is dus ‘game over’ voor een nieuwe grondwet, zo kopte het centrumrechtse dagblad La Tercera, dat opmerkt: ‘De einduitslag laat zien dat het land in diepe onenigheid verkeert, die nu alleen nog door de huidige Grondwet kan worden beslecht.’
Toen de uitslag eenmaal bekend was, was Boric’ reactie helder: ‘Het constitutionele proces is voorbij,’ citeert Radio Pauta de president. Er komt geen derde poging: ‘Ondanks deze pogingen is het niet gelukt een nieuwe grondwet te formuleren waarin iedereen zich kan vinden. De prioriteiten zijn veranderd.’
‘Deze twee opeenvolgende afwijzingen tonen vooral aan dat de bevolking weigert zich te laten manipuleren door een wettelijk kader dat doordrenkt is van ideologie’, vervolgt La Tercera. Volgens columnist Ascanio Cavallo verlangden de Chilenen vooral naar een ‘neutrale’ grondwet, zonder politieke kleur.
Waarom werd er een nieuwe grondwet geschreven in Chili?
Op dit moment grijpt Chili terug op de grondwet die is opgesteld onder de dictatuur van Augusto Pinochet (1973-1989). Deze grondwet is echter zo’n zeventig keer gewijzigd, vooral sinds de terugkeer naar de democratie, en is zelfs ondertekend door de voormalige sociaaldemocratische president Ricardo Lagos (2000-2006), zoals El Paísopmerkt.
In 2018, een paar dagen voor het einde van haar mandaat, legde de centrumlinkse president Michelle Bachelet de basis voor een grondwetsherziening, die ze naar het Congres stuurde. Maar haar tekst bleef een dode letter. Toen Sebastián Piñera in 2017 werd verkozen als president, verzette hij zich tegen elke hervorming van de grondwet.
Alles veranderde in de herfst van 2019. De sociale onrust die het land wekenlang overspoelde, waarbij 23 mensen omkwamen en 2000 gewond raakten, schokte de regering tot op het bot. Uiteindelijk lanceerde ze sociale maatregelen – en het voorgestelde referendum over de grondwet.Een jaar later, in oktober 2020, stemde 78 procent van de Chilenen in een referendum voor het opstellen van een nieuwe grondwet.
Tussen 2021 en 2022 stelde een eerste Constitutionele Conventie een tekst op, die in september 2022 door 62 procent van de kiezers werd verworpen. Dit was een tegenslag voor links, vertegenwoordigd door president Gabriel Boric, die het project had gesteund. In mei 2023 ging de Constitutionele Raad opnieuw aan de slag. De nieuwe vergadering werd gedomineerd door radicaal-rechts, dat 22 van de 50 zetels had en zijn stempel drukte op de nieuwe tekst, met de steun van traditioneel rechts.
Na vier jaar keert Chili dus terug naar hetzelfde punt als in november 2019, toen de politiek de samenleving aanbood de grondwet te veranderen ‘om de sociale onrust op deze institutionele wijze te overwinnen’, schrijft El País.
Hoe nu verder?
Chili is dus terug bij af. Hoe kan het land nu verder? Sylvia Eyzaguirre, onderzoeker bij de Chileense denktank Centro de Estudios Públicos, schrijft hierover in El País: ‘We kunnen alleen vooruitgang boeken met eenheid, met breedgedragen overeenkomsten, maar wel zonder onze legitieme verschillen te verliezen.’Dat zal volgens Eyzaguirre nog knap lastig worden: ‘Na twee mislukkingen bevinden we ons nu in een slechtere situatie dan voorheen. We zijn meer verdeeld [en] wantrouwen de instituties steeds meer.’
Ook de socialistische politiek analist Gabriel Gaspar uit zijn bezorgdheid, in een ander artikel in El Mostrador: ‘Een groot deel van de bevolking herkent zich niet meer in de politieke partijen (…). Nu zijn er in Chili twee kloven ontstaan: één tussen politici onderling, de andere tussen politici en burgers.’
President Boric heeft verklaard dat hij de huidige problemen in de Chileense maatschappij nu via andere wetswijzigingen wil aanpakken. ‘De politiek is schatplichtig aan het Chileense volk. En deze schuld wordt afgelost door de oplossingen te vinden die de Chilenen nodig hebben en van ons eisen,’ aldus de president.
Volgens voormalig kamervoorzitter Jorge Schaulsohn betekent het falen van zowel links als rechts in het opstellen van een nieuwe grondwet dat de weg nu openligt voor politici in het centrum. Hij noemt in een interview met de rechtse website Ex-Ante in het bijzonder de voormalig centrumrechtse presidentskandidaat Evelyn Matthei en de centrumlinkse ex-president Michelle Bachelet (2006-2010 en 2014-2018). Matthei en Bachelet namen het ook al tegen elkaar op in de presidentsverkiezingen van 2013.
Journalist Ródrigo Córdova schrijft op El Mostrador dat hij juist denkt dat de radicaal-rechtse José Antonio Kast op rechts zal worden ingehaald. De onafhankelijke senator Rojo Edwards had zich tijdens de campagne verzet tegen een nieuwe grondwet en lijkt populariteit te vergaren door een voorbeeld te nemen aan de extreemrechtse Argentijnse president Javier Milei.
President Boric heeft tot 2025 de tijd om eenheid te creëren in het verdeelde land en het vertrouwen te winnen van kiezers. In dat jaar vinden in Chili de presidents- en parlementsverkiezingen plaats.
Joan Jara zette zich haar leven lang in voor mensenrechten
De Britse danseres, choreograaf en mensenrechtenactivist Joan Jara, weduwe van de overleden Chileense volkszanger Víctor Jara, is maandag op 96-jarige leeftijd overleden, zo schrijf La Tercera. Joan Jara werd na de dictatuur van Augusto Pinochet een symbool van verzet door haar niet aflatende streven naar gerechtigheid voor haar man, die in de eerste dagen na de staatsgreep van 1973 werd gemarteld en vermoord.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Vanuit het Verenigd Koninkrijk, waar Joan Jara tijdens de dictatuur in ballingschap woonde, speelde ze een cruciale rol in het internationaal aankaarten van de gruwelen die zich in Chili ontvouwden onder het regime van Pinochet. In 2016 was ze een belangrijke getuige in het civiele proces tegen de voormalig Chileense legerofficier Pedro Barrientos, die uiteindelijk werd veroordeeld voor de dood van Víctor Jara.
Op maandag verzamelden zich honderden rouwenden bij het Centro de Danza Espiral, een dansschool die Joan oprichtte met haar eerste man, de Chileense choreograaf Patricio Bunster. De linkse president van Chili, Gabriel Boric, prees haar als ‘een vrouw die een halve eeuw heeft gestreden voor gerechtigheid, die ons een onuitwisbare erfenis nalaat op het gebied van kunst en de verdediging van mensenrechten’.
Deze website gebruikt cookies. Door de site te gebruiken gaan we er vanuit dat je ze accepteert. OK
Manage consent
Over onze cookies
Deze website gebruiks cookies die de gebruikservaring verbeteren. De cookies die we als noodzakelijk categoriseren worden opgeslagen door je browser en zijn essentiëel voor een goede werking van de basisfuncties van deze website. We gebruiken ook third-party cookies die ons helpen te analyseren hoe deze website gebruikt wordt. Deze cookies kunnen ook voor marketingdoeleinden worden gebruikt. Ze worden alleen door je browser opgeslagen als je daar toestemming voor geeft.
Onze noodzakelijke cookies zijn essentiëel voor het goed functioneren van deze website. De basisfuncties en beveiliging van deze website zijn hiervan afhankelijk. Deze cookies slaan geen persoonlijke informatie op.
