Bolivia, Colombia en Chili namen verregaande stappen
Bolivia heeft dinsdag de diplomatieke banden met Israël verbroken vanwege de oorlog in Gaza. Dat schrijft The Guardian. Colombia en Chili riepen hun ambassadeurs terug uit het land. Alle drie de landen namen deze stap naar aanleiding van het bombardement op het vluchtelingenkamp Jabalia.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Bolivia besloot de diplomatieke betrekkingen met Israël te verbreken ‘vanwege het agressieve en disproportionele Israëlische militaire offensief dat plaatsvindt in de Gazastrook,’ zei de onderminister van Buitenlandse Zaken Freddy Mamani. Het land kondigde ook aan dat het humanitaire hulp naar Gaza zou sturen. De stap werd scherp veroordeeld door Israël en toegejuicht door Hamas.
Buurlanden Colombia en Chili riepen hun ambassadeurs terug en riepen op tot een staakt-het-vuren. De Chileense president Gabriel Boric sprak op X van ‘onaanvaardbare schendingen van het internationaal humanitair recht’ door Israël. In Chili is de grootste en een van de oudste Palestijnse gemeenschappen buiten de Arabische wereld gevestigd.
50 jaar geleden vond een bloedige staatsgreep plaats in het land
Chili heeft middels een grootschalige ceremonie bij het presidentiële paleis de staatsgreep uit 1973 herdacht. Naast het presidentiële paleis La Moneda, waar vijftig jaar eerder met tanks en bommenwerpers een einde werd gemaakt aan de socialistische regering van president Salvador Allende, werd door onder meer de huidige president Gabriel Boric een vurig pleidooi vóór democratie gehouden. Dat meldt La Tercera.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Naast de huidige president waren oud-presidenten Michelle Bachelet en Ricardo Lagos aanwezig. Ook waren er veel buitenlandse regeringsleiders gekomen, waaronder de Boliviaanse president Luis Arce, de Mexicaanse president Andrés Manuel López Obrador en de Colombiaanse president Gustavo Petro.
Grote afwezigen tijdens de ceremonie waren rechtse politieke partijen en de commandanten van de Chileense strijdkrachten. Zij zien de staatsgreep tot op de dag van vandaag als noodzakelijk en beweren dat de regering van Salvador Allende ongrondwettelijk was, wat ingrijpen door het leger in 1973 zou hebben gelegitimeerd.
Elke week pluist de redactie van 360 een actuele gebeurtenis voor je uit aan de hand van de internationale pers. Deze week kijken we naar Chili, waar de regering een nieuw plan lanceert om honderden vermisten uit het tijdperk van dictator Pinochet terug te vinden. Waarom doet de regering dit vijftig jaar na dato?
Dit artikel verscheen woensdag in de nieuwsbrief Buiten de grenzen, exclusief voor abonnees. Wil je elke week op de hoogte blijven? Neem dan een (proef)abonnement – al vanaf €4 per maand – op 360 Magazine en abonneer je op de nieuwsbrieven.
Wat is de Chileense regering van plan?
Op 1 juni, tijdens zijn jaarlijkse toespraak in het Congres, kondigde de Chileense president Gabriel Boric aan dat de zoektocht naar vermiste Chilenen uit het tijdperk van dictator Augusto Pinochet (1973-1990) zou worden opgevoerd. ‘Ik wil hier vandaag herhalen dat we de morele plicht niet zullen opgeven om alle mogelijke middelen in te zetten om de families van verdwenen en geëxecuteerde gevangenen die niet zijn gevonden de waarheid te weten kennen over wat er is gebeurd,’ zei Boric volgens website Ex-Ante.
‘Niets zal de schade goed maken, maar als samenleving zijn we hun de mogelijkheid verschuldigd om afscheid te nemen van hun familieleden en om iets van de pijn van zo veel jaren te verzachten. Te veel jaren werd de zoektocht naar slachtoffers van gedwongen verdwijningen bijna uitsluitend gestuurd door de families, en vandaag neemt de staat als geheel deze taak op zich,’ aldus de president.
Vandaag, op woensdag 30 augustus, heeft Boric daadwerkelijk het decreet ondertekend, waarmee de regering van start gaat met het zoeken naar de vermisten. Het gaat daarbij niet alleen om het actief zoeken naar mensenresten, bijvoorbeeld in de Atacamawoestijn in het noorden van het land. Minister van Justitie Luis Cordero ging in een interview met Deutsche Welle dieper in op hoe de regering zich had voorbereid.
‘In eerste instantie proberen we alle informatie te verzamelen en te integreren om misdaden tijdens de dictatuur goed te kunnen beoordelen,’ zei Cordero. De Chileense minister noemde drie specifieke punten waarop men verbetering wil: het ophelderen van de omstandigheden van verdwijning en overlijden van de slachtoffers; het garanderen van toegang tot informatie en participatie van familieleden en de samenleving in het zoekproces naar slachtoffers; en het bieden van financiële compensatie voor de nabestaanden.
Volgens El País gaat het om zeker 1162 personen die na 1973, toen Pinochet via een staatsgreep aan de macht kwam, vermist raakten. Ze werden opgepakt en vervolgens werd nooit meer wat van hen vernomen. Of ze werden geëxecuteerd, waarna hun lichamen verdwenen. Sommigen werden begraven in massagraven. Anderen werden met de beruchte ‘dodenvluchten’ in helikopters in de oceaan gegooid. Al deze personen hebben families en nabestaanden die willen weten wat er met hun echtgenoten, kinderen en ouders is gebeurd.
Hoe zijn de reacties op de plannen?
Vanuit de hoek van de nabestaanden werd uiteraard positief gereageerd op de plannen van de regering, al werd benadrukt dat men in Chili al wel erg lang wacht op hulp vanuit de staat. ‘We hebben ons leven eraan gewijd om een antwoord te krijgen van de staat, om het lot te achterhalen van onze geëxecuteerde familieleden en politiek gevangenen,’ zei een opgeluchte Héctor Marín Rossel van de Vereniging van familieleden van politiek geëxecuteerden en politiek gevangenen tegen Radio Universidad de Chile.
Ook mensenrechtenorganisaties reageerden positief, en politici in Chili, met name uit de linkse regeringscoalitie, steunden de plannen ook. Maar binnen het parlement zorgt het plan voor discussie. Rechtse partijen in Chili steunden Pinochet tijdens de dictatuur en hebben leden in hun partij die onder Pinochet carrière maakten. Vijftig jaar later klinkt hun relativering van de dictatuur steeds luider. Dat botst met onder meer de Communistische Partij, anno 2023 coalitiepartner in de Chileense regering. Communisten werden tijdens het tijdperk-Pinochet opgejaagd, gearresteerd, gemarteld en vermoord. In het parlement zitten nog mensen die tijdens de dictatuur zijn gemarteld.
Een van de botsingen tussen beide partijen vond plaats op 14 november 2022, schrijft El Mostrador, toen de regering de eerste indicaties over de plannen voor de zoektocht gaf. Een parlementslid van de ultrarechtse Republikeinse Partij noemde het overheidsgeld voor de plannen ‘nutteloos’. De parlementsvoorzitter moest ingrijpen om te voorkomen dat het tot een fysieke confrontatie kwam met leden van de Communistische Partij.
Een ander voorbeeld komt van de zeer rechtse en controversiële parlementariër Johannes Kaiser, die zei dat de regering zich op andere dingen moest focussen. ‘Ik denk dat de regering vijftig jaar na de militaire opstand een geweldige kans heeft om dit hoofdstuk af te sluiten,’ zei Kaiser volgens BioBioChile. ‘Dit land is lang genoeg verdeeld geweest door wat is gebeurd, zowel het revolutionaire proces als het contrarevolutionaire proces dat plaatsvond vanaf 1973.’
Het is tekenend voor de verhoudingen in de Chileense politiek en maatschappij, waar men lijnrecht tegenover elkaar staat, zeker als het aankomt op hoe de dictatuur van Pinochet moet worden herinnerd. Zelf als het over iets fundamenteels als mensenrechtenschendingen gaat is het land dus verdeeld; zelfs een zoektocht naar vermiste Chilenen kan op weerstand rekenen.
Waarom komt de regering hier nu pas mee?
De grootste reden dat de regering dit plan nu aankondigt is het feit dat Chili op 11 september herdenkt dat de staatsgreep vijftig jaar geleden plaatsvond. De regering van Boric, de meest linkse regering sinds de afgezette president Salvador Allende, heeft hiervoor groots uitgepakt, zo schrijft La Tercera. Bij het presidentieel paleis La Moneda, dat werd gebombardeerd tijdens de staatsgreep, vindt die dag een grote ceremonie plaats. Regeringsleiders uit Zuid-Amerika, zoals de presidenten van Colombia, Argentinië en Mexico, zijn uitgenodigd en ook uit Europa komen afgevaardigden.
Gabriel Boric is een president die de nadruk legt op mensenrechten. Hij deinst er niet voor terug om eveneens linkse regeringen in Zuid-Amerika, zoals die van Nicaragua en Venezuela, aan te spreken op hun aanpak van mensenrechten, schrijft Emol.Hij ziet mensenrechten als iets dat politieke scheidslijnen overstijgt, en los van de symboliek lijkt de jonge president het als zijn plicht te zien om de nabestaanden van vermiste Chilenen te geven waar ze al die tijd op wachten.
Daarnaast laat Boric zich ook zeer inspireren door Salvador Allende, de president die werd afgezet bij de staatsgreep. Dat benadrukte Boric ook in zijn toespraak bij de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in september 2022, aldus Chile Today. En daarnaast zitten er in zijn regering meerdere ministers die op een bepaalde manier te maken hebben gehad met repressie tijdens de dictatuur.
Maya Allende, minister van Defensie, is een kleindochter van Salvador Allende. De vader van Carolina Toha, de minister van Binnenlandse Zaken, was ook minister en werd tijdens de dictatuur vermoord. En zoals gezegd: de coalitiepartners van Boric zijn de Communistische Partij en de Socialistische Partij, waarop werd gejaagd door het regime van Pinochet.
Symboliek, politieke gewin en persoonlijke inspiraties: de redenen dat de Chileense regering weer een poging doet om de ruim 1100 vermiste Chilenen uit de dictatuur te zoeken zijn talrijk. Aan de andere kant blijkt Pinochet anno 2023 populairder dan ooit. En dat is direct het grootste obstakel van de huidige regering: kunnen hun plannen op continuïteit rekenen onder andere regeringen? En nog belangrijker: zullen de honderden families en nabestaanden van vermisten ooit de waarheid te weten komen?
Veroordeling vond bijna 50 jaar na moord op Jara plaats
In Chili zijn oud-soldaten van het Pinochet-regime eindelijk veroordeeld voor de moord op de populaire zanger Víctor Jara. Op maandag bevestigde het Chileense Hooggerechtshof de straffen die varieerden van acht tot vijfentwintig jaar gevangenisstraf voor zeven voormalige soldaten, tussen de leeftijden van drieënzeventig en vijfentachtig jaar. Zij waren schuldig bevonden aan het martelen en vervolgens vermoorden van dit icoon van de Latijns-Amerikaanse populaire muziek in 1973, zo meldt El País.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Bijna vijftig jaar na de moord op de zanger laat de zaak-Jara zien hoe lang het heeft geduurd in Chili om mensenrechtenschendingen tijdens de dictatuur van Pinochet te bestraffen, schrijft het Spaanse dagblad. Als lid van de Chileense Communistische Partij was Víctor Jara een fervent aanhanger van president Salvador Allende, die in 1970 de verkiezingen won en omver werd geworpen door een door de CIA gesteunde militaire staatsgreep op 11 september 1973.
Al ruim anderhalve week regent het ongewoon hard in Chili
Grote delen van Chili kampen met overstromingen door zware regenval. In zeker vijf regio’s heeft de regering de noodtoestand afgekondigd vanwege het noodweer, dat aan zeker drie mensen het leven heeft gekost en duizenden mensen dakloos heeft gemaakt. Volgens BioBioChilewordt voor de komende dagen nog meer zware regen en harde wind verwacht.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Met name in het zuiden van Chili zijn meerdere rivieren buiten hun oevers getreden. Door het hoogstaande water zijn bruggen weggeslagen en wegen overstroomd, waardoor ruim 35.000 mensen van de buitenwereld afgesloten zijn. Ruim 100.000 mensen zitten zonder stroom in het Zuid-Amerikaanse land.
Op meerdere plekken is het leger ingezet om mensen te evacueren en ruim zeshonderd scholen en sporthallen zijn aangewezen als tijdelijke opvanglocatie om mensen onderdak te bieden. De hoofdstad Santiago maakt zich op voor een zware storm. Vandaag worden windstoten tot ruim 80 kilometer per uur verwacht, die samen met het hoogstaande water voor nog grotere problemen kunnen zorgen.
Ziekenhuizen liggen vol met kinderen met het RS-virus
De Chileense regering heeft kinderen boven de vijf jaar verplicht mondkapjes te dragen op school. Op termijn wordt de mondkapjesplicht mogelijk uitgebreid naar alle openbare ruimtes in het Zuid-Amerikaanse land, schrijft Diario U.Chile. Reden is de golf aan luchtweginfecties waar kinderen in Chili mee kampen.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Met name het RS-virus is dit jaar hard toegeslagen in Chili en heeft aan zeker zes baby’s het leven gekost. Bedden, met name in de publieke gezondheidszorg, zijn er amper nog te vinden en in sommige ziekenhuizen worden kinderen behandeld in de gangen. Artsen waarschuwen dat ze veel zieke kinderen, bijvoorbeeld met 40 graden koorts, niet kunnen opnemen als er geen sprake is van acuut levensgevaar.
Volgens de oppositie in Chili had de regering zich beter kunnen voorbereiden op de komst van het virus. De staatssecretaris van Volksgezondheid heeft zijn ontslag ingediend vanwege de enorme druk op de gezondheidszorg. Voor de komende maanden, als de winterkou zich waarschijnlijk nog meer zal manifesteren, worden mensen met kinderen opgeroepen zoveel mogelijk thuis te werken en drukke plekken te vermijden.
Elke week pluist de redactie van 360 een actuele gebeurtenis voor je uit aan de hand van de internationale pers. Deze week kijken we naar Chili, waar de regering heeft aangekondigd de lithiumindustrie te nationaliseren. Wat betekent dat voor het land?
Dit artikel verscheen woensdag in de nieuwsbrief Buiten de grenzen, exclusief voor abonnees. Wil je elke week op de hoogte blijven? Neem dan een (proef)abonnement – al vanaf €4 per maand – op 360 Magazine en abonneer je op de nieuwsbrieven.
Waarom is lithium belangrijk?
‘Is lithium het nieuwe goud?’ kopte een studie inNature tien jaar geleden al. ‘Hoewel het al bijna twee eeuwen bekend is, komt lithium plotseling in het nieuws: het is het hoofdbestanddeel van de lithium-ionbatterijen die de volgende generatie elektrische voertuigen zullen aandrijven en zou daarom in deze eeuw even kostbaar kunnen worden als goud’, schreef de auteur. En hij zat er niet ver naast met zijn voorspelling: vanuit de hele wereld is er een enorme vraag naar de grondstof ontstaan.
En die vraag is niet aflatend: persbureauReutersschreef eerder dit jaar dat de huidige vraag naar verwachting tegen 2030 is vervijfvoudigd. De belangrijkste reden achter de toenemende vraag naar lithium is duurzaamheid. In alle landen proberen industrieën af te stappen van fossiele brandstoffen, en elektrische voertuigen en andere apparaten te voorzien van batterijen. Lithium is het belangrijkste bestanddeel van oplaadbare batterijen, en dat maakt het mineraal interessant voor veel bedrijven.
Pablo Altimiras, vicepresident van het Chileense lithiummijnbouwbedrijf SQM, omschreef de voordelen van lithium, een zeer licht materiaal, als volgt in een interview metPOLITICO: ‘Als het gaat om dingen die je moet verplaatsen, zoals een auto of een mobiele telefoon, betekent een groot bereik dat je veel energie moet opslaan, maar in een auto heb je maar beperkte ruimte. Je hebt dus iets heel lichts nodig, anders gebruik je veel energie om de auto te verplaatsen.’
Maar ook voor consumenten zijn de eindproducten (bijvoorbeeld elektrische auto’s) steeds populairder, aangezien er minder brandstofkosten bij een elektrische auto komen kijken en men een positieve bijdrage levert aan het klimaat door in een energiezuinige auto te rijden. Ook in Nederland: in 2021 was 11 procent van alle verkochte personenauto’s volledig elektrisch. In 2022 was dit al 26 procent. Maar terug naar Chili.
Bijna de helft van alle winbare lithiumreserves ter wereld liggen in Chili, en het Zuid-Amerikaanse land produceert ruim een kwart van alle lithium ter wereld, waardoor het na Australië de grootste lithiumproducent ter wereld is, zo schrijft de Chileense nieuwssiteEl Mostrador.Andere grote producenten zijn Canada, Bolivia en Argentinië.
Vrijwel alle lithiumwinning vindt plaats in het noorden van het land, in de kurkdroge Atacamawoestijn. Hier liggen grote zoutvlakten waaronder lithium wordt gewonnen. De lithiumwinning in Chili is vooralsnog geprivatiseerd en in handen van twee bedrijven: SQM, een Chileens bedrijf waarbij buitenlandse bedrijven – met name uit China – grote belangen hebben, en Albemarle, een mijnbouwbedrijf uit de Verenigde Staten.
Chili is een van de grootste lithiumproducenten, met een productie van 207.000 ton in 2022, schrijft de Chileense krantLa Tercera. Vanwege de toenemende vraag naar lithium – waarover later meer – nemen de prijzen voor het mineraal ook toe. In het vierde kwartaal van 2022 piekte de prijs van lithium met bijna 70.000 dollar voor een ton industriewaardige lithiumcarbonaat.
Vanzelfsprekend betekent dit goed nieuws voor de Chileense schatkist: de toenemende productie en de stijgende prijzen zorgen voor meer inkomsten. In 2022 exporteerde het Zuid-Amerikaanse land voor ruim 7,7 miljard dollar aan lithium, waardoor het mineraal na koperproducten het meest geëxporteerde product is in Chili, zo schrijft websiteEx-Ante. Dat zegt veel, want de fruit- en zalmindustrie zijn van oudsher zeer dominant in het land.
Vanwege de grote reserves in Chili staan andere landen in de rij om zaken te doen met het land. Naast landen als Zuid-Korea, China en Japan, waar het gros van het lithium naartoe gaat, probeert bijvoorbeeld ook de Europese Unie Chileense lithium te blijven importeren. In 2020 was al 80 procent van alle lithium die de EU invoerde afkomstig uit Chili. Om die handel vast te houden werd in december 2022 een reeds bestaand handelsakkoord tussen de EU en Chili vernieuwd om, zoalsFinancial Times schreef, Europa betere toegang tot Chileense mineralen te geven.
Chili heeft dus enorm veel lithium, het aanbod is groot, landen staan in de rij, de prijzen zijn hoog, alleen: een strategie voor deze omvangrijke en uitdijende lithiumindustrie ontbrak. En daar kwam vorige maand verandering in.
Op 20 april richtte de Chileense president Gabriel Boric zich via een televisietoespraak tot de natie en kondigde een grootscheepse transformatie aan van de lithiumindustrie. Hij is van planeen door de staat gerund lithiumbedrijf op te richten, dat middels een publiek-private samenwerking lithium zou gaan winnen, zo schrijft websiteEmol.
Buitenlandse bedrijven kunnen zich inkopen in het staatsbedrijf en zo bijdragen aan de nieuwe lithiumwinningstechnologieën die de regering wil inzetten om ‘de impact op de ecosystemen van de zoutvlakten tot een minimum te beperken’. Ook wil de president de inheemse gemeenschappen die in de Atacamawoestijn wonen, laten meeprofiteren en verder ook in Chili eindproducten, zoals batterijen, gaan vervaardigen, in plaats van het ruwe materiaal naar het buitenland te sturen.
Minister van Mijnbouw Marcela Hernando gaf in een interview met Bloomberg overigens aan dat het niet om een nationalisering ging. Volgens haar worden bestaande contracten (SQM tot 2030, Albemarle tot 2043) gewoon gerespecteerd en is lithium, omdat het in de grondwet als Chileens wordt omschreven, al van de staat. Volgens haar gaat het om een betere herverdeling van de inkomsten, waardoor heel Chili kan profiteren, en een manier om betere controle op de impact op het milieu te hebben. Lithiummijnbouw is immers, zoals alle soorten mijnbouw, behoorlijk schadelijk.
Het milieu, de inheemse gemeenschappen, meer inkomsten voor de staat en de ontwikkeling van eindproducten: de redenen voor de nationalisering zijn dus duidelijk. Maar ondanks de plannen van Gabriel Boric is nog niets zeker. Het Chileense parlement moet nog stemmen over de plannen en gezien de huidige verdeeldheid in de Chileense politiek kan een akkoord een moeilijk verhaal worden.
De Republikeinse Partij kreeg een derde van de stemmen
Bij de grondwetsverkiezingen in Chili heeft rechts een grote slag geslagen. Volgens 24 Horas heeft de extreemrechtse Republikeinse Partij ruim een derde van de stemmen gekregen. Omdat een andere coalitie van conservatieve partijen ruim twintig procent van de stemmen kregen, heeft rechts de absolute meerderheid in handen.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Omdat de rechtse partijen nu ruim de helft van de zetels in de nieuwe grondwetgevende raad hebben, is het aannemelijk dat Chili een zeer conservatieve grondwet krijgt. De huidige grondwet dateert uit het tijdperk van dictator Pinochet en moest volgens linkse partijen en betogers weg omdat deze te gedateerd en te weinig progressief zou zijn. De kans is echter groot dat het nieuwe voorstel niet minder conservatief is.
In Chili heerst sinds 2019 instabiliteit, nadat betogers massaal de straat op gingen om te protesteren tegen de hoge levenskosten, de ongelijkheid en de grondwet. Een eerder grondwetsvoorstel werd in 2022 afgewezen, omdat te progressief was. Volgens experts is Chili juist door de instabiliteit na de protesten van 2019 een stuk rechtser gaan stemmen.
Honderden migranten gestrand aan de grens met Peru
Na dagen van intensief diplomatiek overleg tussen Chili, Peru en Venezuela lijkt er een einde te komen aan de problemen waarin gestrande Venezolaanse migranten aan de grens met Peru zich bevinden. Volgens het Chileense Bíobío gaat de Venezolaanse regering een vliegtuig naar Chili sturen om honderden migranten te repatriëren. Peru heeft daarnaast toegezegd dat migranten uit Haïti en Colombia doorgang krijgen.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Honderden migranten uit Venezuela, Colombia en Haïti, die de afgelopen weken Chili wilden verlaten vanwege de uitzichtloze situatie voor migranten in het land, probeerden naar het noorden te reizen, maar werden tegengehouden aan de grens met Peru. Dat land had de noodtoestand afgekondigd vanwege de grote aantallen illegale migranten die door het land reisden. Zo werd het Peruaanse leger ingezet om migranten tegen te houden.
Hele families strandden vervolgens aan de grens, die in de onherbergzame Atacamawoestijn ligt, waar de temperaturen ’s nachts dalen tot ver onder het vriespunt en het overdag juist zeer heet is. Omdat veel migranten geen water of onderdak hadden, riepen mensenrechtenorganisaties beide regeringen op snel met een oplossing te komen. De Chileense autoriteiten noemen de repatriëringsvluchten een grote stap, maar geen oplossing voor de crisis.
Migranten die weg willen uit Chili worden niet toegelaten in Peru
Aan de grens tussen Peru en Chili is sprake van een groeiende crisissituatie nu een toenemend aantal Venezolaanse migranten probeert terug te keren vanuit Chili richting Venezuela, meldt La Tercera. Peru riep woensdag de noodtoestand uit vanwege de migratiecrisis aan de grens, die als gevolg heeft dat migranten niet worden toegelaten tot Peru.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Tientallen Venezolanen zitten daardoor vast in het grensgebied, dat midden in de Atacamawoestijn ligt, waar het overdag zeer heet is en ’s nachts afkoelt tot onder het vriespunt. Onder de gestrande migranten zouden vrouwen en kinderen zijn. De Chileense regering heeft de Peruaanse ambassadeur op het matje geroepen.
Dat veel Venezolaanse migranten ervoor kiezen om te vertrekken uit Chili heeft te maken met problemen bij de migratiedienst in het Zuid-Amerikaanse land. Vanwege de grote aantallen migranten die de afgelopen jaren naar Chili zijn gekomen, duurt het lang voordat nieuw aangekomen migranten een visum bemachtigen, waardoor ze geen contract kunnen krijgen, geen woning kunnen huren of bankrekening kunnen openen.
Het Chileense parlement heeft dinsdag een wet goedgekeurd die de arbeidstijd verkort van vijfenveertig naar veertig uur per week, bericht El País. De aanpassing wordt in de komende vijf jaar geleidelijk ingevoerd.
Chili voegt zich bij Ecuador en Venezuela, de enige andere Latijns-Amerikaanse landen met een veertigurige werkweek. In Argentinië, Bolivia, Colombia, Costa Rica, Mexico, Nicaragua, Panama, Paraguay en Peru duurt de werkweek nog achtenveertig uur, en in Brazilië vierenveertig uur.
‘Tijdens de bespreking van het wetsvoorstel heeft de regering toegegeven op verschillende punten die verband houden met arbeidsflexibiliteit’, aldus El Pais. In het bijzonder zal de nieuwe wet ‘in overleg met werknemers de invoering van vierdaagse ploegendiensten (tien uur per dag) met drie vrije dagen’ mogelijk maken. Over de verkorting van de werkweek is zes jaar gediscussieerd met vakbonden en werkgeversorganisaties.
In drie provincies in Chili is de avondklok afgekondigd vanwege aanhoudende bosbranden, schrijft Biobio.cl. Het Zuid-Amerikaanse land wordt al geruime tijd geteisterd door zware bosbranden en volgens de Chileense regering zijn er ingrijpende maatregelen nodig. Tot nu toe zijn er zeker vierentwintig mensen omgekomen bij de branden.
De avondklok in Chili houdt in dat niemand de straat op mag tussen 23.00 uur ´s avonds en 05.00 ´s ochtends. Militairen houden op straat de wacht om te controleren of burgers zich aan de maatregel houden. Vanwege aanhoudende hoge temperaturen, wind en droogte krijgen de autoriteiten de branden maar moeilijk onder controle. Er zijn zeker twintig mensen gearresteerd die mogelijk brand zouden hebben gesticht in de natuur.
Vanuit het buitenland ontvangt Chili hulp bij het bestrijden van de dodelijkste bosbranden in jaren. Buurland Argentinië, Mexico, Portugal, Spanje en Frankrijk hebben allemaal noodhulp aangekondigd. Voor de komende dagen worden lagere temperaturen verwacht in de getroffen gebieden. De regering hoopt dat de grootste branden daardoor onder controle kunnen worden gebracht.
Een onbekend aantal van de mysterieuze stenen beelden op Paaseiland is door een brand getroffen, aldus de Chileense staatssecretaris voor cultureel erfgoed. Een deel van de schade zou onherstelbaar zijn, meldt BBC.
Paaseiland heeft bijna duizend van deze megalieten, bekend als moai. Ze hebben grote hoofden en zijn over het algemeen ongeveer 4 meter hoog. Ze werden meer dan vijfhonderd jaar geleden uitgehouwen door een Polynesische stam.
‘De moai zijn totaal verkoold’
De brand, die maandag uitbrak, trof ‘bijna 60 hectare’, twitterde Carolina Pérez Dattari, ambtenaar cultureel erfgoed. Het vuur zou opzettelijk zijn aangestoken en woedt rond de vulkaan Rano Raraku op Paaseiland, een gebied dat op de UNESCO-werelderfgoedlijst staat. De burgemeester van het eiland, Pedro Edmunds, vertelde lokale media: ‘De schade veroorzaakt door het vuur kan niet ongedaan worden gemaakt.’
De leider van de Ma’u Henua-gemeenschap, die het nationale park beheert, omschreef de schade als ‘onherstelbaar en met gevolgen die verder gaan dan je met het oog kan zien’. ‘De moai zijn totaal verkoold’, zei Ariki Tepano via de officiële sociale mediapagina’s van organisatie.
Het voorstel voor een grondwetswijziging waarover de Chileense bevolking begin vorige maand mocht stemmen, bevatte belangrijke verbeteringen voor de rechten van de vrouw. Kwesties die voorheen domweg onzichtbaar waren.
Gewapend met een grote collectie feministische boeken installeert Gladys Bustos zich in de foyer van het Teatro Caupolicán, in het centrum van de Chileense hoofdstad Santiago. Omdat het vandaag een ‘speciale dag’ is, vertelt ze, verkoopt ze twee boeken voor 20.000 pesos (22 euro). ‘Het is een historische dag voor feministen en ik ben erg geëmotioneerd.’ Buiten staat een rij mensen te wachten om het gebouw te betreden.
Dit tafereel vond plaats op zaterdag 27 augustus, toen duizenden mensen de zogenoemde ‘Caupolicanazo Feminista’ bijwoonden, een evenement dat was voorbehouden aan vrouwen en leden van de lhbti-gemeenschap. Het was georganiseerd door 37 feministische organisaties die goedkeuring van de voorgestelde nieuwe grondwet bepleiten.
Op zondag 4 september beslist het Zuid-Amerikaanse land in een referendum of de huidige grondwet, die tijdens de dictatuur van Augusto Pinochet (1973-1990) tot stand is gekomen, moet worden vervangen. Er zijn twee keuzemogelijkheden om te reageren op het nieuwe grondwetsvoorstel: apruebo [ik keur het goed] of rechazo [ik verwerp het]. Uit recente opiniepeilingen blijkt dat de optie ‘rechazo’ wel eens zou kunnen zegevieren, maar volgens deskundigen kan het nog alle kanten op.
Het genderperspectief in de tekst
De woordvoerder van de bijeenkomst, Cynthia Shuffer, verdedigde de voorgestelde tekst als ‘een stap in de goede richting’ en had ‘goed feministisch nieuws’. Ten minste 36 van de 388 artikelen in de nieuwe wet verwijzen expliciet naar gender en naar kwesties die voorheen domweg onzichtbaar waren, aldus een rapport van de taakgroep VN Vrouwen dat door persbureau EFE werd aangehaald. Een baanbrekend aspect is vervat in artikel 1, waarin democratie wordt omschreven als ‘inclusief en paritair’ [uitgaand van gelijke verdeling]. Het artikel bepaalt dat alle staatsinstellingen en -organen, met inbegrip van de politie en de strijdkrachten, voor ten minste 50 procent uit vrouwen moeten bestaan.
Democratie wordt omschreven als ‘inclusief en paritair’, uitgaand van gelijke verdeling
‘Dit zal de eerste grondwet ter wereld zijn die door een paritair orgaan is opgesteld, en het zal ook de eerste zijn die garandeert dat onze plek in de democratie nooit minder zal zijn dan de plek die wij in de wereld innemen, namelijk: minstens de helft,’ zei Alondra Carrillo (29) van Coordinadora Feminista 8M, een van de organisaties die de manifestatie van 27 augustus organiseerde.
Het gaat om een gelijke verdeling die geen limiet stelt aan de hoeveelheid vrouwen en die de vertegenwoordiging van transgender en non-binaire personen erkent op alle terreinen van besluitvorming. ‘Deze grote vernieuwing zorgt ervoor dat de ogen van mensen die in constituties geïnteresseerd zijn zich nu wereldwijd op Chili richten,’ aldus Tania Busch, wetenschapper aan de Andrés Bello-universiteit en directeur van de Chileense Vereniging voor Constitutioneel Recht.
Weggestemd
Inmiddels is de nieuwe grondwet met een overtuigende meerderheid weggestemd. 61,9 procent van de Chilenen sprak zich uit tegen de nieuwe grondwet, 38,1 procent stemde voor.
Het grondwetsvoorstel erkent huishoudelijk werk als werk, legt de basis voor de oprichting van een nationaal zorgstelsel, garandeert seksuele en reproductieve rechten – met inbegrip van abortus, waarvan de goedkeuring in november 2021 nog door het Congres werd verworpen, en beschouwt gender op een intersectionele manier.
In de opsomming van rechten zijn ook onder meer opgenomen: volledige seksuele voorlichting, een leven zonder gendergerelateerd geweld, het recht op identiteit ‘in alle dimensies en uitingsvormen, met inbegrip van geslachtskenmerken, genderidentiteiten en -uitingen, naam en seksuele geaardheid’, erkenning van het gezin ‘in al zijn verschillende vormen en levenswijzen’ en rechtvaardigheid met een genderperspectief. Als de nieuwe grondwet wordt goedgekeurd, zou Chili wel eens een van de meest feministische grondwetten ter wereld kunnen hebben.
De organisatoren van de manifestatie van 27 augustus namen een voor een de artikelen door die de vooruitgang op het gebied van vrouwenrechten en seksuele diversiteit voorstaan en riepen de bevolking op te gaan stemmen. ‘Wij zullen de grondwet van Pinochet vastberaden en krachtig ten grave dragen,’ zei een van de leden van Coordinadora Feminista 8M. De meer dan vierduizend aanwezigen scandeerden volgens de organisatie slogans als ‘libre y convencida, “apruebo” de salida’ (‘vrij en overtuigd sta ik achter deze verandering’) en ‘aprobar, aprobar, otra forma de luchar’ (‘apruebo is een andere manier om te vechten’), terwijl kunstenaars, comedians en activisten zich op het podium vertoonden.
Alle leeftijden
Het evenement bracht mensen van alle leeftijden samen, die van de gebeurtenis een feest voor goedkeuring van de grondwetswijziging maakten. ‘Vrouwen zijn de sterkste pleitbezorgers voor “apruebo”, want zij hebben het meeste baat bij de nieuwe grondwet,’ zei Aurora Lizama (71), die met haar vriendinnen naar het theater was gekomen.
Naast Mapuche-vrouwen [de Mapuche zijn een inheems volk van Centraal- en Zuid-Chili en Zuid-Argentinië] waren ook gemeentebestuurders, parlementsleden, leden van de Constitutionele Conventie die de nieuwe tekst heeft opgesteld, en milieu-, diversiteits-, plattelands- en migrantenactivisten aanwezig. ‘Het is heel mooi om te zien dat zo veel mensen zich hebben verenigd voor goedkeuring, niet alleen uit de feministische beweging, maar ook dissidenten die mensen vertegenwoordigen zoals ik, die strijden voor een betere wereld voor iedereen door middel van de nieuwe grondwet,’ zei Sam (22).
‘Veel mensen kijken naar wat er in Chili gebeurt; wij hebben de gelegenheid om de grondwet van Pinochet te laten sneuvelen’
Het Chileense feminisme heeft op 27 augustus een nieuwe mijlpaal bereikt. Het Teatro Caupolicán was net zo vol als op 29 december 1983, toen duizenden vrouwen er bijeenkwamen om het einde van de dictatuur te eisen. ‘De Caupolicán-manifestatie van 1983 was bedoeld om de dictatuur te bestrijden, die van vandaag is bedoeld om een van de meest structurele erfenissen van de dictatuur uit te roeien, namelijk de huidige grondwet,’ zei Cynthia Shuffer. Vicky Quevedo, een legendarische feminist die er in 1983 ook bij was, voegde eraan toe: ‘Zoveel jaar later komen we opnieuw bijeen om de vele misstanden en onrechtvaardigheden aan de kaak te stellen. De kracht van deze bijeenkomst bevestigt dat we gaan winnen.’
De herinnering aan de vrouwen die voorgingen en aan de slachtoffers van femicide en seksistisch geweld was de hele manifestatie al aanwezig, en bereikte een hoogtepunt toen de Argentijnse antropoloog en feministische activist Rita Segato op het podium verscheen. Ze wees op het belang van het Chileense proces voor Latijns-Amerika en de rest van de wereld. ‘Chili vertegenwoordigt ons. Chileense vrouwen zijn wegbereiders, ze zijn het universele “wezen” dat spreekt over wat de mensheid, de hele mensheid, kan redden op dit apocalyptische moment in de geschiedenis.’ Hiphopzangeres Ana Tijoux, die de manifestatie afsloot, voegde daaraan toe: ‘Veel mensen kijken naar wat er in Chili gebeurt; wij hebben de gelegenheid om de grondwet van Pinochet te laten sneuvelen.’
Boric vervangt getrouwen voor centristische figuren
In Chili vindt een grote kabinetswijziging plaats na de nee-stem tegen de nieuwe grondwet. Gabriel Boric moest ‘zijn inner circle in het kabinet opofferen en zich openstellen voor traditioneel centrum-links’, kopt El País. Twee dagen na de breed gedragen verwerping van zijn ontwerpgrondwet in een referendum (62 procent tegen) heeft de Chileense president, die zes maanden in functie is, ‘zijn medestanders in de frontlinie vervangen door erkende figuren van de democratische overgang [na het aftreden van dictator Pinochet in 1988]’.
De ministers van Binnenlandse Zaken, Volksgezondheid, Wetenschap en Energie en de secretaris-generaal van het Presidentschap zijn vervangen door meer centristische figuren, waardoor ‘de invloed van de generatie die naar La Moneda [het Chileense presidentiële paleis] is gekomen nadat ze samen met Boric de studentenprotesten had geleid, afneemt’, analyseert het Spaanse dagblad. ‘Het moest pijn doen en dat doet het, het is nodig. Dit is een van de moeilijkste momenten die ik ooit heb moeten meemaken’, zei de zesendertigjarige linkse president, waarna hij opnieuw benadrukte dat hij ‘geen stap terug zou zetten’.
Deze website gebruikt cookies. Door de site te gebruiken gaan we er vanuit dat je ze accepteert. OK
Manage consent
Over onze cookies
Deze website gebruiks cookies die de gebruikservaring verbeteren. De cookies die we als noodzakelijk categoriseren worden opgeslagen door je browser en zijn essentiëel voor een goede werking van de basisfuncties van deze website. We gebruiken ook third-party cookies die ons helpen te analyseren hoe deze website gebruikt wordt. Deze cookies kunnen ook voor marketingdoeleinden worden gebruikt. Ze worden alleen door je browser opgeslagen als je daar toestemming voor geeft.
Onze noodzakelijke cookies zijn essentiëel voor het goed functioneren van deze website. De basisfuncties en beveiliging van deze website zijn hiervan afhankelijk. Deze cookies slaan geen persoonlijke informatie op.
