Met de maatregel moeten de opkomende soa’s worden aangepakt
Vanaf volgend jaar kunnen jongeren tussen de 18 en 25 jaar in Franse apotheken gratis condooms krijgen. Dat heeft de Franse president Emmanuel Macron donderdag bekendgemaakt, meldt dagblad Le Monde. Met de maatregel moet het snel toenemende aantal seksueel overdraagbare aandoeningen (soa’s) onder Franse jongeren bestreden worden.
Sinds 2020 is het aantal soa’s in Frankrijk met naar schatting 30 procent toegenomen. Om te zorgen dat dit cijfers omlaaggaat, wil de overheid daarnaast gratis soatesten gaan aanbieden. Ook moet er betere voorlichting komen op scholen over seksuele aandoeningen.
De morningafterpil en het spiraaltje zijn al langer gratis in Frankrijk voor jongeren tot 25 jaar. Condooms zijn momenteel niet gratis in Frankrijk, maar jongeren kunnen wel een deel van het bedrag dat ze per jaar uitgeven aan condooms terugkrijgen via de zorgverzekeraar. De meeste zorgverzekeringen in Frankrijk vergoeden tot zestig procent van het totaal uitgegeven bedrag.
Frankrijk wil EDF, het grootste elektriciteitsbedrijf van Frankrijk, volledig nationaliseren. Dat heeft de Franse premier Élisabeth Borne op 6 juli bekendgemaakt, zo meldt Le Monde. ‘Deze ontwikkeling stelt EDF in staat om versneld meer capaciteit op te bouwen,’ zei de premier in het parlement. Op dit moment bezit de Franse staat 84 procent van de aandelen van het beursgenoteerde EDF, het overige percentage is in handen van beleggers.
Borne gaf aan dat de energiecrisis als gevolg van de oorlog in Oekraïne, de aanleiding was voor deze stap. Frankrijk ziet in dat het voor de elektriciteitsproductie ‘volledig los moet komen van Rusland’, zei de premier. Ook voegde ze eraan toe dat de energietransitie via kernenergie zal gaan, waarmee zij het standpunt herhaalt dat president Emmanuel Macron eerder dit jaar innam. Kernreactoren zijn nog steeds goed voor het overgrote deel van de Franse elektriciteitsproductie.
Frankrijk, Italië, Duitsland en Roemenië ’steunen de onmiddellijke toekenning van de status van kandidaat-lidstaat voor Oekraïne’, zei Emmanuel Macron donderdag in Kyiv, waar hij op bezoek was samen met zijn Italiaanse en Duitse ambtgenoten. Na gesprekken met de Oekraïense president Volodymyr Zelensky heeft de Franse president ‘ook toegezegd wapens te blijven sturen, om de Oekraïense oorlogsinspanningen te steunen’, meldt Financial Times.
‘Het Oekraïense volk verdedigt elke dag de waarden van democratie en vrijheid’
‘Het Oekraïense volk verdedigt elke dag de waarden van democratie en vrijheid, die aan de basis liggen van het Europese project, van ons project. We mogen niet treuzelen en dit proces vertragen’, aldus de Italiaanse premier Mario Draghi. Het besluit van de zeventwintig lidstaten, dat met unanimiteit moet worden genomen, zal volgen tijdens de Europese top op 23 en 24 juni.
Olaf Scholz, de bondskanselier van Duitsland, benadrukte dat hij en zijn EU-collega’s naar Kyiv waren gekomen met een ‘duidelijke boodschap (…) dat Oekraïne bij de Europese familie hoort’. Ook de Roemeense president Klaus Iohannis maakte de reis per trein van Polen naar Kyiv. Een dag eerder was hij gastheer geweest voor Macron, die naar Roemenië was gereisd om de Franse NAVO-troepen te bezoeken.
De verwachting is dat de Franse president Emmanuel Macron en zijn Duitse en Italiaanse ambtgenoten, Olaf Scholz en Mario Draghi, vandaag aankomen in de Oekraïense hoofdstad. Daar zullen zij naar verwachting namens de Europese Unie steun betuigen aan het door oorlog verscheurde Oekraïne, bericht La Stampa. Aan het einde van een lange reis met de nachttrein maken de ‘drie leiders van de drie grote Europese landen’ zich op om getuige te zijn van ‘het schandaal van de onmenselijkheid van de Russische invasie’, merkt het Italiaanse dagblad op.
‘Verwacht wordt dat Zelensky er bij zijn bezoekers op zal aandringen meer wapens te sturen’
De verwachte reis, die om veiligheidsredenen nog niet is aangekondigd, komt een dag voordat de Europese Commissie een aanbeveling moet doen over de status van Oekraïne als kandidaat-lidstaat van de EU, iets waar een aantal Europese naties, waaronder Nederland, zich weinig enthousiast over hebben getoond, aldus The Guardian. Het bezoek aan Kyiv zou het eerste zijn voor de leiders van de drie belangrijkste EU-landen sinds de Russische invasie in Oekraïne op 24 februari begon.
Volgens La Stampa zullen de drie regeringsleiders een ontmoeting hebben met Volodymyr Zelensky en zullen ze de Oekraïense president verzoeken de onderhandelingen met Rusland te starten voor een nieuw Minsk-akkoord om het conflict te stoppen. ‘Verwacht wordt dat Zelensky er bij zijn bezoekers op zal aandringen meer wapens te sturen om zijn zwaar beproefde leger te helpen de Russische indringers het hoofd te bieden’, schrijft The Guardian.
‘Frankrijk, Europa en de vrije wereld hebben een aanzienlijke aanval op hun collectieve welzijn overleefd. Voor de Russische president is het een zware slag dat Emmanuel Macron zijn extreemrechtse uitdager Marine Le Pen heeft weten te verslaan. Voorlopig heeft het Westen een trouwe bondgenoot met democratische aspiraties en principes die een anker zou kunnen zijn voor de toekomst van Europa – de regering Biden was zeer bezorgd dat Le Pen wellicht haar weg zou vinden naar het presidentiële paleis.’
‘Het resultaat van Le Pen was aanzienlijk beter dan bij de vorige verkiezingen in 2017, toen ze 34 procent behaalde in de tweede ronde. Toen haar vader in 2002 de laatste ronde haalde, won hij slechts 18 procent van de stemmen. De afgelopen twee decennia is een groeiend deel van de Franse burgers afgegleden naar de nationalistische politiek van Le Pen, met zijn vijandigheid tegenover moslims en scepsis tegenover instellingen die West-Europa sinds de Tweede Wereldoorlog grotendeels vreedzaam en verenigd hebben gehouden.’
‘Eind goed, al goed? Nee. Het politieke midden is uitgehold. De traditionele partijen zijn irrelevant geworden. En Marche van Macron is grotendeels de presidentiële verkiezingsclub gebleven die niet diep geworteld is in de regio’s. Een partij voor welgestelden in de steden, maar niet voor de gemarginaliseerden op het platteland. Ondertussen is het politieke discours in het land naar rechts verschoven. Het is Marine Le Pen gelukt wat haar vader Jean-Marie niet was gegeven: “présidentiable” te worden geacht, ofwel geschikt voor het presidentschap.’
‘De Franse president Emmanuel Macron kreeg geen respijt na zijn herverkiezing. Zijn politieke tegenstanders riepen hun kiezers onmiddellijk op ervoor te zorgen dat hem geen parlementaire meerderheid wordt geboden. Als Macron er niet in slaagt om bij de parlementsverkiezingen van 12 en 19 juni opnieuw een overwinning te behalen, dan zal het voor de pro-Europese, centristische president moeilijk worden om zijn probusiness-agenda door te voeren, met daarop onder andere impopulaire plannen om de pensioenleeftijd te verhogen.’
Dinsdagavond hebben de Franse president, de Duitse kanselier en de Poolse president in Berlijn blijk gegeven van hun eensgezindheid en hun gemeenschappelijke doelstelling om een oorlog met Rusland te voorkomen.
Op een gezamenlijke persconferentie ter afsluiting van ‘twee dagen van allesomvattende diplomatie’ stonden Olaf Scholz van Duitsland, de Franse Emmanuel Macron, en Andrzej Duda uit Polen zij aan zij in Berlijn en ‘onderstreepten hun eenheid’ in de aanpak van Rusland, waarbij zij ‘verstrekkende gevolgen’ beloofden als het Oekraïne zou aanvallen, meldt The New York Times.
Maar, ‘hoewel vooruitgang bij het de-escaleren van de crisis onzeker blijft’, hebben de drie regeringsleiders tijdens hun toespraken van elk vier minuten niet gespecificeerd ‘wat die gevolgen zouden zijn of welke andere maatregelen tot een de-escalatie van de spanningen zouden kunnen leiden’.
Per 1 januari geldt in Frankrijk een wet die plastic verpakkingen voor veel soorten groenten en fruit verbiedt, bericht The Guardian. Dertig soorten groenten en fruit, waaronder komkommers, paprika’s, courgettes, prei, bananen, citroenen, sinaasappels en kiwi’s mogen niet langer in plastic worden verkocht. Verpakkingen van meer dan 1,5 kg zijn vrijgesteld, evenals gesneden of verwerkt fruit. Voor sommige soorten, waaronder cherrytomaatjes en zacht fruit zoals frambozen en bosbessen, krijgen producenten tot 2026 de tijd om alternatieven te vinden.
De Franse president Emmanuel Macron noemde het verbod ‘een echte revolutie’. Hij benadrukt dat Frankrijk wereldwijd het voortouw heeft genomen met zijn wet om al het plastic voor eenmalig gebruik te hebben uitgebannen in 2040. Andere landen lijken het voorbeeld te zullen volgen. Zo voert Spanje vanaf 2023 ook een verbod in op plastic verpakkingen voor groenten en fruit. Internationale actievoerders betogen al jaren dat plastic verpakkingen milieuschade en vervuiling van rivieren en oceanen veroorzaken.
Veel Europese landen zijn nog huiverig om geroofde kunst terug te geven aan het land van herkomst, maar in Nigeria spelen heel andere kwesties. Moeten de werken terug naar het paleis waaruit ze gestolen zijn, of eigendom worden van het deelstaatsbestuur?
Het debat in Nigeria gaat niet over de vraag óf de koloniale buit moet worden teruggegeven, maar aan wie. De meningen zijn verdeeld. De betrokkenen moeten de gelederen sluiten en samen met de regering in Abuja een programma voor cultuurbehoud ontwikkelen, om de kunstschatten daarna zo snel mogelijk naar voorouderlijk grondgebied te laten terugkeren.
Als je tegenwoordig twee mensen uit het voormalige koninkrijk Benin in de huidige Nigeriaanse deelstaat Edo hoort praten, is de kans groot dat ze het over kunstschatten hebben. Dat koninkrijk blijft me verbazen, omdat de bevolking ervan op zo’n mythische, verbluffende manier geworteld is in het verleden en er tegelijkertijd zulke avant-gardistische ideeën op nahoudt.
Niet dat de koetjes en kalfjes uit de plaatselijke gesprekken in het Bini zijn verdwenen, of dat veiligheid en geborgenheid niet langer een bron van zorg zijn. Alleen heeft de huidige ellende momenteel op de een of andere manier plaatsgemaakt, zij het tijdelijk, voor het nieuws over de mogelijke teruggave van de kunstschatten die ruim honderdtwintig jaar geleden uit het koninkrijk Benin zijn gestolen. De gesprekken zijn een soort afrekening, die bewijst hoe ver de dagen van Robin Hood achter ons liggen.
Oorlogsbuit
Onderdeel van de erfenis van slavernij en kolonialisme was dat de buit aan de overwinnaar toebehoorde. In de wereld van de toenmalige plunderaars bestond de oorlogsbuit uit mensen, dieren en kunstschatten. De oorspronkelijke bewoners van Noord-Amerika en Australië, de zwarten in Afrika en minderheden in andere delen van de wereld zijn eeuwenlang slachtoffer van deze karikatuur geweest.
De wereld is er sindsdien ontegenzeglijk op vooruitgegaan, maar de sporen van die afschuwelijke periode zijn nog altijd aanwezig. Niet alleen in onze herinnering, maar ook in de privécollecties en musea van particuliere en institutionele dieven die tegelijkertijd geld blijven verdienen aan en excuses blijven maken voor het uitstellen van de teruggave.
Volgens huidige schattingen vertegenwoordigt de uit Afrika gestolen kunst een waarde van miljarden euro’s. Maar in geestelijke valuta is de waarde nog hoger. Volgens een artikel in The New York Times kocht de Amerikaanse kunstverzamelaar Harry A. Franklin in 1966 voor 29.000 dollar [ca. 25.000 euro] een houten beeld uit Kameroen, de Bangwa Queen, dat na zijn dood in 1983 voor 3,4 miljoen dollar van de hand werd gedaan. Bij het beroemde internationale veilinghuis Sotheby’s werd een Gabonees meesterwerk, een Fang-hoofd uit de Clyman-collectie, vorig jaar te koop aangeboden voor een bedrag tussen de 2,5 en 4 miljoen dollar.
‘Afrikaans erfgoed,’ zei Macron, ‘hoort gewoon niet thuis in Europese privécollecties en musea’
Tijdens een bezoek aan Afrika in 2018 zei de Franse president Emmanuel Macron dat hoewel er historische verklaringen bestaan voor de diefstal van Afrikaanse kunstschatten, een valide, onvoorwaardelijke rechtvaardiging ontbreekt. ‘Afrikaans erfgoed,’ zei hij, ‘hoort gewoon niet thuis in Europese privécollecties en musea.’ Toch bevindt het zich daar nu al eeuwen. Drie jaar na Macrons lippendienst verkommeren de geroofde kunstschatten nog altijd in privécollecties en musea.
Macron is niet het enige probleem. De eindeloze gesprekken over roofkunst in Nigeria worden niet alleen gevoed door loze beloften, maar ook door nodeloos gekibbel over de oorspronkelijke herkomst ervan.
Nigeria wacht al sinds 1897 op de teruggave van de bronzen beelden uit het koninkrijk Benin. Tijdens een recent bezoek van een Nigeriaanse delegatie aan Duitsland, onder leiding van minister van Informatie en Cultuur Lai Mohammed, zeiden twee Duitse ministers dat hun regering plannen heeft voor ‘een substantiële’ teruggave van geroofde kunstschatten. De Nigeriaanse regering eist terecht dat de teruggave ‘volledig’ en ‘onvoorwaardelijk’ zal zijn. Volgens rapporten omvat de totale buitgemaakte schat bewerkte slagtanden van olifanten, ivoren luipaardbeelden, houten hoofden en minstens negenhonderd bronzen plakkaten uit de zestiende en zeventiende eeuw. Ook zijn er meer dan drieduizend in de negentiende eeuw gestolen bronzen beelden uit Benin in Europa en de VS beland, waarvan bijna de helft in Duitse musea.
Geniale zet
Het debat in Nigeria gaat niet over de vraag óf de koloniale buit moet worden teruggegeven, maar aan wie. De meningen zijn verdeeld. De gouverneur van de deelstaat Edo, Godwin Obaseki, wil dat de kunstschatten weer onder beheer van het deelstaatbestuur komen en heeft een geniale zet gedaan door de zoon van de Oba van Benin, het traditionele opperhoofd van het Edo-volk, voor zijn zaak te winnen. Obaseki heeft tal van ideeën om de kunstschatten te gelde te maken, zoals door het aantrekken van honderden toeristen. Boze stemmen beweren dat hij de verzameling wil kapen en privatiseren voor zijn eigen oude dag.
Aan de andere kant wil Ewuare II, de Oba van Benin, dat de kunstschatten terugkeren naar het paleis waaruit ze gestolen zijn, terwijl minister van Informatie en Cultuur Lai Mohammed heeft gezegd dat de eerste prioriteit van de Nigeriaanse regering is om de kunstschatten terug te halen naar Nigeriaanse bodem.
Omdat de kunstschatten geen Duits spreken of verstaan, heb ik geprobeerd vast te stellen welke loop de geschiedenis zal kunnen nemen. Het historische antecedent dat voor terugkeer naar het paleis pleit, zijn de Fabergé-eieren die tijdens de Russische Revolutie door de bolsjewieken uit het paleis van de Russische keizerlijke familie werden gestolen. Rond 2004, toen Roman Abramovitsj zijn zinnen op het Engelse Chelsea FC had gezet, deed zijn tegenhanger Viktor Vekselberg een bod van 90 miljoen dollar op de Fabergé-eieren. Het beroemde ei is een complex geweven schatkist van goud en edelstenen waaronder het Kroningsei, met daarin het prototype van de koets waarin tsarina Alexandra in 1897 Moskou binnenreed. Waar het om gaat, is dat het ei werd teruggehaald dankzij een investering van een Russische oliesjeik. Wat die ermee gedaan heeft, gaat niemand wat aan.
Maar wanneer landen zijn betrokken bij onderhandelingen over de teruggave van geroofde kunstschatten, leert de geschiedenis dat die bij voorkeur worden teruggegeven aan het land van herkomst.
Toen The Boston Globe acht jaar geleden berichtte dat acht kunstschatten, waaronder een gestolen houten voorouderlijke figuur uit Oron in het zuiden van Nigeria, werden teruggegeven door het Boston Museum, gingen de objecten, inclusief de houten figuur, naar verluidt naar Nigeriaanse musea. Ik weet niet of de Ahta Oro, het opperhoofd van Oron, er aanspraak op heeft gemaakt.
Laten we de kunstschatten naar huis halen, waar ze horen
Op dezelfde manier werden kunstschatten die door de Verenigde Staten, Australië en het Verenigd Koninkrijk aan India werden teruggeven in ontvangst genomen door het land, niet door particulieren of de plek waar ze waren geroofd. Nederland deed hetzelfde met de gestolen oudheden uit Indonesië, die soms wel van 500 v.Chr. dateren.
Toch lijkt het erop dat onder bepaalde jurisdicties rechtstreeks betrokkenen met succes aanspraak kunnen maken op teruggave van ooit gestolen collecties. Zo kennen de Verenigde Staten sinds 1990 een federale wet, de Native American Graves Protection and Repatriation Act, die bepaalt dat musea en federale instanties bepaalde inheemse culturele items zoals stoffelijke overschotten, grafattributen, heilige voorwerpen of voorwerpen die tot het culturele erfgoed behoren, kunnen teruggeven aan de afstammelingen in rechte lijn.
Australië kent geen wetten die rechtstreeks op teruggave betrekking hebben, maar er bestaat wel een regeringsprogramma dat voorziet in de teruggave van kunstschatten aan Aboriginals. Zweden heeft een door Zweden uit Canada gestolen totempaal teruggegeven aan de oorspronkelijke eigenaars; Italië heeft een schitterende zesde-eeuwse ‘krater’, een klassieke vaas, terug laten plaatsen op zijn oorspronkelijke plek in Rome, nadat hij langdurig aan het nationale museum was uitgeleend.
Sinds de tijd van Erediauwa, de vader van de huidige Oba, heeft het paleis van Benin krachtig campagne gevoerd voor de teruggave van gestolen kunstschatten. Gouverneur Obaseki moet niet de indruk wekken dat hij wil zaaien waar hij niet heeft geoogst of dat hij ernaar snakt de collectie aan de trofeeën in zijn ambtswoning toe te voegen. Het lijkt erop dat de onenigheid over de kunstschatten tussen het paleis en Obaseki een voortzetting van de oorlog is met andere middelen. Tijdens de gouverneursverkiezingen van vorig jaar stak het paleis zijn voorkeur voor Obaseki’s uitdager Ize-Iyamu maar nauwelijks onder stoelen of banken.
Dat Obaseki niet alleen de verkiezingen heeft gewonnen maar ook nog eens het beheer wil krijgen over onschatbare objecten die mogelijk met hulp van zijn voorvaderen uit het paleis zijn gestolen, is begrijpelijkerwijs onverdraaglijk voor de Oba. Helaas heeft het er alle schijn van dat de winnaarsmentaliteit van de gouverneur een weerspiegeling is van de subversieve houding die het plunderen van het koninkrijk Benin destijds heeft mogelijk gemaakt en gedoogd.
De betrokkenen moeten de gelederen sluiten en samen met de regering in Abuja een programma voor cultuurbehoud ontwikkelen, om de kunstschatten daarna zo snel mogelijk naar voorouderlijk grondgebied te laten terugkeren. Een aarzelende Robin Hood wil niets liever dan dat de meningen verdeeld zijn.
Wie de ruzie en de onverzoenlijke meningsverschillen tussen de leden van de elite zo ziet, zou bijna denken dat de gestolen kunstschatten inderdaad veiliger zijn in ballingschap. Laten we de kunstschatten naar huis halen, waar ze horen.
Verenigd Koninkrijk neemt 20.000 Afghaanse vluchtelingen op
De Britse regering kondigde dinsdag een regeling aan om ‘op lange termijn’ 20.000 Afghaanse vluchtelingen op te nemen, waarvan 5000 in het eerste jaar. In een interview met The Telegraph drong de Britse minister van Binnenlandse Zaken, Priti Patel, er bij Europa op aan om ook Afghanen op te nemen die hun land ontvluchtten nadat de taliban de macht hadden gegrepen, waarbij zij betoogde dat het Verenigd Koninkrijk niet ‘alleen kon optreden’.
Macron waarschuwde maandag tegen ‘ongecontroleerde migratiestromen’ uit Afghanistan
Het conservatieve dagblad brengt in herinnering dat in Frankrijk president Emmanuel Macron maandag waarschuwde voor ‘ongecontroleerde migratiestromen’ uit Afghanistan en verklaarde dat Parijs, Berlijn en andere Europese hoofdsteden werkten aan een gecoördineerde reactie.
Eind vorig jaar leefde bijna 44 procent van de 126 miljoen Mexicanen in armoede, zo blijkt uit officiële gegevens van de overheid. Vorig jaar duikelden 3,8 miljoen Mexicanen onder de officiële armoedegrens en daarmee kwam het totaal op 56 miljoen armen, bericht MercoPress.
De armoedegrens in Mexico is bepaald op 111 dollar (94,50 euro) per maand voor plattelandsbewoners en 170 dollar (145 euro) voor stedelingen. De kwalificatie ‘extreme armoede’ geldt voor degenen die onvoldoende verdienen om een maandelijkse basishoeveelheid voedsel te kunnen kopen ter waarde van 63 dollar in plattelandsgebieden en 88 dollar in steden. Extreme armoede groeide vorig jaar van 7 procent tot 8,5 procent en treft nu bijna 11 miljoen Mexicanen.
Bacon-donateur is boos op museum
Barry Joule, klusjesman en voormalige vriend van de wereldberoemde Britse kunstenaar Francis Bacon (1909-1992), schonk een archief van de kunstenaar aan de Tate Gallery, maar dreigt de gift terug te trekken omdat het museum de werken volgens hem niet prominent genoeg exposeert, schrijft kunstsite ArtForum.
Joule suggereert dat zijn donatie misschien beter wordt gewaardeerd in Frankrijk
Joule, die Bacon aan het eind van de jaren zeventig leerde kennen, schonk in 2004 ruim 1200 schetsen, foto’s en documenten met een geschatte waarde van bijna 24 miljoen euro. Volgens Joule slaat de Tate de werken slechts op en hij suggereert dat zijn donatie misschien beter wordt gewaardeerd in Frankrijk.
Tate zegt zich aan het schenkingscontract te houden en daarmee aan de plicht de werken te catalogiseren en te exposeren. Sinds 2004 is de collectie publiekelijk toegankelijk in het archief en items werden in 2019 tentoongesteld in Tate Britain, hoewel ze in 2008 ontbraken op de grote Bacon-tentoonstelling. Joule zegt juridische stappen te zullen ondernemen ‘als er geen bevredigende conclusie wordt bereikt in oktober 2021’.
Net als vorige week na de eerste ronde van de Franse regionale verkiezingen, noteert de internationale pers ook na de tweede ronde van afgelopen zondag een ‘bittere nederlaag’ voor Rassemblement National (RN), het vroegere Front National van Marine Le Pen. Daarnaast valt opnieuw het ‘ontwaken’ van traditioneel rechts op, dat in een sterke positie lijkt om Emmanuel Macron uit te dagen voor de presidentsverkiezingen van 2022.
‘Velen zagen deze regionale verkiezingen als een opwarmertje voor de presidentsverkiezingen van volgend jaar, maar voor de zogenaamde favorieten van 2022, Emmanuel Macron en Marine Le Pen, viel er niet veel te vieren’, zo schrijft The Guardian.
Zowel het huidige staatshoofd als Le Pen, leider van RN, zijn de grote verliezers in de tweede ronde van de regionale en departementale verkiezingen, die opnieuw worden gekenmerkt door een zeer lage opkomst; ongeveer 66 procent van de kiezers kwam niet opdagen.
Fiasco
De partij van Macron, La République en Marche! (LREM), ‘had in de eerste ronde al catastrofale resultaten behaald en had weinig meer te verliezen’, merkt de Spaanse krant La Vanguardiaop. Maar de klap is nog groter voor RN, die er niet in slaagde de enige regio waar zij kans maakte te winnen: Provence-Alpes-Côte d’Azur werd uiteindelijk behouden door Renaud Muselier van Les Républicains (LR).
‘De tweede ronde van de Franse regionale verkiezingen was niet onbelangrijk voor de toekomst van het land’, aldus Clarín. Deze verkiezingen zouden laten zien ‘hoe ver RN zou kunnen komen bij de presidentsverkiezingen’, maar kiezers hebben zowel de stembus als extreemrechts gemeden en de resultaten zijn een ‘absoluut fiasco’ voor RN, schrijft het Argentijnse dagblad.
Marine Le Pen erkende haar nederlaag, maar schreef deze toe aan ‘tegennatuurlijke allianties’ die door traditionele partijen waren gesmeed om haar te blokkeren, aldus Deutsche Welle.
‘De Franse kiezer leunt nu sterk naar rechts wat betreft de nationale verkiezingen’
Ook al behield links de regio’s waar het al regeerde, de Franse kiezer leunt ‘nu sterk naar rechts wat betreft de nationale verkiezingen. Politici die vanuit hun regio’s spraken nadat de resultaten bekend werden, benadrukten herhaaldelijk het belang van thema’s als law and order’, zo analyseert Financial Times.
‘En het is de LR-partij, de politieke familie die Frankrijk de meeste van zijn presidenten heeft gegeven tijdens de Vijfde Republiek, die zich het sterkst heeft getoond tijdens deze regionale verkiezingen’, voegt het dagblad eraan toe.
Ook de correspondent van El Paísin Parijs bevestigt dat traditioneel rechts, dat Emmanuel Macron ‘al jaren poogt te verzwelgen’, sterker uit deze verkiezingen is gekomen en daarmee aantoont ‘dat de volgende presidentsverkiezingen niet noodzakelijk een zaak is tussen Macron en Le Pen’.
Xavier Bertrand
VolgensLe Temps ‘profiteert rechts in Frankrijk in feite van het macronisme, dat drijft op politieke strijd. Daarom is het van beslissend belang om een goede kandidaat te vinden die Macron kan tegenwerken, als hij zich in 2022 weer kandidaat stelt’. Deze kandidaat, ‘gesterkt’, door de resultaten van zondag, zou Xavier Bertrand kunnen zijn, ‘die reeds is gelanceerd in de presidentiële race’, aldus het Zwitserse dagblad.
Le Soir onderstreept dat Bertrand, winnaar van de regio Hauts-de-France, zich onmiddellijk presenteerde als ‘de natuurlijke kandidaat van zijn kamp’. ‘Het was spectaculair om te zien hoe Xavier Bertrand gisteravond direct zijn toespraak hield, vlak nadat de resultaten bekend waren gemaakt’, schrijft het Belgische dagblad. ‘Met een presidentiële houding en accenten à la Sarkozy, heeft de man die zich al kandidaat heeft gesteld voor het Élysée, het fundament gelegd voor een nieuwe campagne die nu gericht is op heel Frankrijk.’
Ze hebben niet echt de reputatie, maar nijlpaarden zijn de dodelijkste wilde dieren in Afrika. In de regio van het Naivashameer, ten noorden van Nairobi, zijn ze zo in aantal gegroeid dat er nu plannen zijn om ze uit te roeien, meldt La Repubblica.
Hoe is het mogelijk dat nijlpaarden, die schijnbaar slome dieren, zo angstaanjagend zijn dat mensen ze willen uitroeien, vraagt de krant zich af. Hoe moeilijk ook voor te stellen, het idee slaat in ieder geval aan in de buurt van het Naivashameer, een van Kenia’s mooiste en meest ongerepte regio’s, waar zilt water grenst aan gigantische vlaktes met uitgestrekte, prachtig gekleurde bloemenkwekerijen. De afgelopen maanden hebben nijlpaarden steeds vaker vissers en boeren in de regio aangevallen. Alleen al afgelopen winter waren er zeker veertig aanvallen, waarvan veertien met dodelijke afloop.
Vijfhonderd slachtoffers per jaar
‘Het is de diersoort die de meeste menselijke slachtoffers eist, aldus Maurizio Oltolina, van het zoölogisch park Le Cornelle in Valbrembo, in de Italiaanse provincie Bergamo. ‘Niet zozeer omdat nijlpaarden agressief zijn, maar omdat ze zo groot en sterk zijn dat elk contact met hen erg gevaarlijk kan zijn.’
Hoewel ze bijna twee ton wegen, kunnen de dikhuiden tot 40 kilometer per uur rennen. Ze hebben kaken die 180 graden open kunnen met daarin hoektanden van 40 centimeter lang. Jaarlijks doden ze wereldwijd ongeveer vijfhonderd mensen, een stuk meer vergeleken met tweehonderd dodelijke slachtoffers door de leeuw, een dozijn door haaien en minder dan tien door beren.
Nijlpaarden vallen mensen niet aan om ze op te eten, maar om hun territorium te beschermen
Omdat het herbivoren zijn, vallen ze mensen niet aan om ze op te eten, maar om hun territorium te beschermen: nijlpaarden dulden de nabijheid van anderen niet in de buurt van hun jongen of in gebieden waar ze aan het grazen zijn.
Samenleven met nijlpaarden rond het Naivashameer was tot vorig jaar nooit een probleem, integendeel: de dieren werden gewaardeerd als toeristische trekpleister en dus als een bron van inkomsten, en beschermd door de lokale bevolking. Maar binnen een paar maanden raakte deze balans om verschillende redenen uit evenwicht.
Klimaatverandering
Ten eerste brak in 2001 een kweekvijver voor karpers open en kwamen duizenden vissen in het meer terecht. Ze verslonden de eieren van de lokale fauna en plantten zich duchtig voort, met als resultaat dat ze nu 90 procent van de waterfauna van het meer vertegenwoordigen. Fijn voor de visindustrie, maar met schadelijke effecten voor de biodiversiteit.
De tweede reden is klimaatverandering. De zware regenval die in oktober 2019 begon, zorgde ervoor dat het Naivashameer overstroomde, waardoor het water, dat eerst alleen tot de oevers en de bloemenkassen reikte, nu fabrieken en woningen rond het meer nadert. Het meer beslaat nu 173 vierkante kilometer, tegen 112 tien jaar geleden. Zo worden mensen en nijlpaarden, tegenwoordig zo’n 1500, dichter op elkaar gedwongen. En zelfs als het water van het meer weer terugtrekt, schreef de lokale krant Africa News een paar weken geleden, verkeert het gebied in een kritieke situatie omdat het nu ook geteisterd wordt door andere wilde dieren: naast de nijlpaarden die tussen de woningen komen grazen, zijn er nu buffels en slangen in overvloed.
Bij deze toch al gecompliceerde situatie kwam covid-19. De pandemie heeft veel banen in de regio vernietigd, vooral in de tuinbouw. Kenia is de grootste producent van bloemen ter wereld en die markt is bijna volledig ingestort door de afwezigheid van westerse kopers. Om te overleven proberen werkloze tuinders nu met vissen in hun levensonderhoud te voorzien. ‘Ten minste 70 procent van de illegale vissers’, aldus Immaculate Maina, van het Comité voor Landbouw van Nakuru County, ‘bestaat uit voormalige tuinbouwarbeiders die werkloos zijn sinds de tuinbouwbedrijven zijn gesloten’. Ze dringen nu het leefgebied van de nijlpaarden binnen en vice versa. Met als dramatisch resultaat dat boeren en vissers in de regio nu eisen dat de nijlpaarden worden afgeschoten.
Oplossing
Voorlopig zijn de boswachters in het gebied daar nog op tegen, maar als het water van het meer blijft stijgen, kan slachting onvermijdelijk worden. En dat zou rampzalig zijn. ‘Nijlpaarden worden beschouwd als een bedreigde diersoort en staan op de Rode Lijst van de Internationale Unie voor Natuurbehoud’, aldus Isabella Pratesi, directeur van WWF Italië. ‘Er zijn er naar schatting nog iets meer dan 100.000 in de wereld, terwijl dat aan het begin van de vorige eeuw meer dan het dubbele was. Ze worden voornamelijk gedood door stropers die op het ivoor van hun tanden uit zijn, door vervuiling van rivieren en door de geleidelijke afname van hun leefgebied. Maar dieren afschieten kan niet de oplossing zijn, als is het maar om praktische redenen. Zonder de nijlpaarden en zonder hun uitwerpselen zou de regio veel minder vruchtbaar zijn. Het gebied dat ermee gewonnen wordt zou voor boeren niet meer bruikbaar zijn.’
Er zal echter een oplossing moeten worden gevonden, omdat niemand een zoogdier van twee ton in zijn achtertuin wil hebben. ‘Maar we kunnen het probleem oplossen zonder dieren te doden, door bijvoorbeeld elektrische omheiningen te gaan plaatsen.’
Eerste zwarte Zuid-Afrikaanse renner in de Tour de France
Afgelopen zaterdag begon de Tour de France en als renner van het Zuid-Afrikaanse team Qhubeka NextHash heeft Nic Dlamini al geschiedenis geschreven: de 25-jarige renner is de eerste zwarte man die is geselecteerd door het Zuid-Afrikaanse team. ‘Het was altijd al een kwestie van “wanneer” en niet “of” voor de man uit Kaapstad’, schrijft de Zuid-Afrikaanse krant Daily Maverick.
De renner, die een gebroken arm opliep bij een gewelddadige politiecontrole in 2019, is ‘het werkpaard’ van de ploeg, met als belangrijkste rol mee te gaan tijdens ontsnappingen in geselecteerde etappes en het ondersteunen van zijn teamgenoten Michael Gogl en Simon Clarke.
‘Een geweldig moment voor Nic, voor Zuid-Afrika en voor ons team’
‘Een geweldig moment voor Nic, voor Zuid-Afrika en voor ons team’, aldus teambaas en oud-renner Douglas Ryder over de voormalige hardloper. ‘Hij is altijd iemand geweest die zichzelf overtreft en die vecht voor zijn kansen’, aldus Ryder, die van mening is dat de keuze voor Dlamini ‘veel zegt over wat we met dit team hebben gecreëerd en opgebouwd’.
Hoewel Team Qhubeka NextHash geen renners die kans maken om de drieweekse etappekoers te winnen, is de doelstelling om enkele individuele etappes te winnen niet zo gek; de ploeg won drie etappes in de recente Giro d’Italia.
Op Twitter schrijft Nic Dlamini verheugd te zijn om zijn droom waar te kunnen maken en hij hoopt ‘meer kinderen te kunnen inspireren om in zijn voetsporen te treden en op de fiets de wereld te ontdekken’.
Dlamini hoopt op 18 juli, de Internationale Dag van Nelson Mandela, de Champs-Élysées te bereiken; daarna zal hij deelnemen aan de Olympische Spelen in Tokio.
Macron, Le Pen en de terugkeer van traditionele partijen
De eerste regionale verkiezingen in Frankrijk van afgelopen zondag werden gekenmerkt door een historisch lage opkomst, een scherpe teruggang voor Rassemblement National (RN), de populistische extreemrechtse partij van Marine Le Pen, en een slechte prestatie van de partij van Emmanuel Macron. Dit alles ten voordele van traditionele rechtse en linkse partijen, aldus Le Courrier, dat de commentaren in de buitenlandse pers analyseerde.
De algehele teneur in de internationale media is dat de uitslagen van zondag suggereren dat de kaarten voor de presidentsverkiezingen van 2022 wel eens heel anders zouden kunnen komen te liggen dan verwacht.
Joëlle Meskens, correspondent van de Belgische Franstalige krant Le Soir, vatte de uitslagen als volgt samen: ‘Een Rassemblement National dat ver beneden haar verwachtingen presteert; een presidentiële partij die meer dan ooit worstelt om lokaal voet aan de grond te krijgen en traditionele partijen, van rechts tot links, die zich verzetten: de eerste ronde van de regionale verkiezingen werd gekenmerkt door een reeks grote verrassingen.’
Het percentage niet-stemmers wordt geschat tussen 66,1 en 68,6 procent
Van het percentage niet-stemmers, geschat tussen 66,1 en 68,6 procent, een record, hebben vooral traditioneel rechts en links geprofiteerd. Volgens schattingen van marktonderzoekbureau IFOP haalden de Republikeinen 34,4 procent van de stemmen en de socialisten 28,7 procent. De eersten hopen hun zeven regio’s te kunnen behouden en de laatsten de vijf die ze al hadden.
Aan de andere kant is de nederlaag ‘verpletterend’ voor Emmanuel Macron en de zijnen, merktPolitico op. Volgens Ipsos haalt de presidentiële partij slechts 11,5 procent van de stemmen, een score die de zwakke lokale kracht van zijn partij LREM bevestigt. ‘Het lijdt geen twijfel dat Macron voor een grote uitdaging staat’ wat betreft de presidentsverkiezingen van 2022, stelt de BBC.
In een toespraak, die door Bloomberg als ‘somber’ werd omschreven, gaf Marine Le Pen toe dat haar kiezers ‘zich niet hadden vertoond’ en ze riep hen dan ook op ‘een sprong’ te maken bij de tweede ronde. Op nationaal niveau kwam de RN, dat volgens de peilingen aanvankelijk in zes van de dertien regio’s aan de leiding zou gaan, uiteindelijk alleen in Provence-Alpes-Côte d’Azur als beste uit de bus. De extreemrechtse partij behaalde slechts 19,4 procent van de stemmen op nationaal niveau, tegen 27,7 procent in 2015.
Terugkeer van de oude politiek
‘De verrassing is des te groter omdat analyses en peilingen vooraf een explosie van extreemrechts voorspelden en rechts en de socialisten weg zagen vallen. Maar het tegenovergestelde is gebeurd’, zo schrijft Eduardo Febbro, de Parijse correspondent van het Argentijnse dagblad Página 12. ‘Als deze dynamiek de komende maanden aanhoudt of toeneemt, kan de terugkeer van partijen met een traditie van regeren en presidentschap (Parti Socialiste en Les Républicains) de fundamenten van de macronistische strategie ondermijnen’, meent hij. ‘De oude vijanden zijn teruggekeerd aan tafel; Le Pen en Macron zitten niet langer alleen aan het banket.’
Ook het Spaanse dagblad El País ziet deze resultaten als een teken dat ‘de oude politiek weigert te verdwijnen’. De uitslag van de eerste ronde zet vraagtekens bij ‘de diagnose van Macron en Le Pen’, volgens welke ’de partijdige verdeeldheid die de Franse politiek sinds de naoorlogse periode kenmerkte, de afwisseling tussen centrumlinks en centrumrechts, niet meer gold.’ Zondag werden Macron en Le Pen ‘verslagen door de oude wereld’, voegt Le Soir daaraan toe.
Overhaaste conclusies
‘Door de lage opkomst is het moeilijk om lessen te trekken voor de presidentsverkiezingen van april-mei 2022’, waarschuwt daarentegen Richard Werly van het Zwitserse Le Temps, die op zijn hoede is ‘voor te overhaaste conclusies’.
Volgens Werly moeten we ook ‘begrijpen dat de verdeling van het grootstedelijke Frankrijk in dertien grote administratieve regio’s niet goed is ontvangen, wat ertoe kan hebben geleid dat veel Fransen de stemhokjes hebben gemeden om hun onvrede en hun gebrek aan vertrouwen op dit politieke niveau te tonen. Deze massale stemonthouding weerspiegelt een gedemotiveerd politiek Frankrijk’, merkt hij op. Voor hem blijven ‘de presidentsverkiezingen het belangrijkste kompas van dit gecentraliseerde land’.
Pagani Six: een moordende politie-eenheid in Nairobi
In de gevaarlijkste sloppenwijken van de Keniaanse hoofdstad wordt een speciale politie-eenheid beschuldigd van buitengerechtelijke executies, zo schrijft de Keniaanse krantDaily Nation.
‘Twee mannen op een motor. Grijpen het mobieltje van een voorbijganger. Politie in burger verschijnt uit het niets en onderschept de motor, zet hem klem in een hoek, uit het zicht. Schoten klinken. “Ik heb niet gezien of de man dood was of niet omdat er te veel mensen waren, maar ik kreeg te horen dat hij werd gezocht door de Pagani Six”, aldus een getuige.’
Zo begint het verhaal van de Daily Nation, dat ‘een publiek geheim’ onderzocht: dat speciale politie-eenheden die zijn belast met het opsporen van criminelen in de gevaarlijkste sloppenwijken van Nairobi, dood en verderf zaaien.
‘De mensen die we zoeken, moeten we hebben, dood of levend’
Pagani Six is zo’n eenheid die wordt beschuldigd van buitengerechtelijke executies. Een video van de leider, korporaal Ahmed Rashid, die een geboeide man executeerde, veroorzaakte in 2017 een schandaal nadat de beelden op sociale netwerken waren verspreid.
‘De mensen die we zoeken, moeten we hebben, dood of levend’, vertelde Ahmed Rashid een jaar later aan de BBC. Terwijl de korporaal nog steeds in dienst is, ‘is niet alleen het aantal buitengerechtelijke executies door zijn squadron toegenomen, maar lijkt de tactiek van zijn politie-eenheid te worden geïmiteerd in vrijwel elke sloppenwijk waar bendes jongeren gewapend met pistolen of messen door de steegjes dwalen’, schrijft Daily Nation.
Tientallen doden
Volgens Social Justice Centers Working Group, een organisatie die buitengerechtelijke executies in sloppenwijken registreert, zijn sinds januari 2021 alleen al 54 jongeren vermoord in de wijk Mathare en ongeveer twintig in twee andere sloppenwijken van Nairobi. Missing Voices, een vergelijkbare organisatie, schat dat in 2020 166 mensen zijn omgekomen door toedoen van de politie.
‘Terwijl mensenrechtengroepen zich zorgen maken over de toename van buitengerechtelijke executies wanneer bendes in botsing komen met de politie, steunen sommige bewoners in de sloppenwijken van Nairobi de wetshandhavers’, vervolgt Daily Nation.
‘Ik kan zeggen dat 80 procent van de mensen op de hand van de politie is vanwege de onveiligheid. De overige 20 procent zijn ouders of mensen die vanuit hun mooie wijken demonstreren voor mensenrechten. Als je zou meemaken wat wij doormaken, zou je voorstander zijn van de politie-aanpak in de bestrijding van de misdaad.’
Anders dan in meer welvarende buurten, waar bewoners klachten indienen en misdrijven worden geregistreerd voor nader onderzoek, worden overtredingen in sloppenwijken zelden gemeld ‘tenzij iemand gewond is geraakt’, omdat bewoners daar wantrouwen koesteren jegens de politie, schrijft Daily Nation.
Als we ze niet doden, zullen deze gevaarlijke criminelen jou vermoorden’
Bij gebrek aan officiële aangiftes zou de politie ‘zwarte lijsten’ opstellen van personen die verdacht worden van misdrijven. ‘We hebben begrepen dat zodra de naam van een crimineel op de zwarte lijst verschijnt, hun beschrijving en foto onder agenten gaat circuleren. Zo wordt hij tot doelwit’, schrijft de Keniaanse krant.
‘Als we ze niet doden, zullen deze gevaarlijke criminelen jou vermoorden’, is het tegenargument van een officier, die de krant sprak op voorwaarde van anonimiteit. ‘We praten met ze, we vertellen hun ouders hen te waarschuwen. De meesten zijn al eens gearresteerd en hebben voor de rechtbank gestaan, maar ze blijven stelen en moorden ook als ze op borgtocht zijn vrijgelaten.’
Op 21 mei werd een vuilnisman uit de wijk Mathare die naast zijn zwangere vrouw sliep, rond 22.00 uur wakker gemaakt. Hij werd geboeid door gewapende mannen en meegenomen in een busje. Twee dagen later werd hij in het mortuarium gevonden. Degenen die hem kenden verzekeren dat hij geen crimineel was, aldus Daily Nation. Een vriend van hem, die getuige was van het tafereel, is vandaag aangeklaagd voor diefstal met geweld. Burgerrechtenorganisaties proberen hem vrij te krijgen, of, als dat niet lukt, ervoor te zorgen dat het tot een eerlijke rechtszaak komt.
Het aantal mensen dat in Groot-Brittannië op het water woont, is in tien jaar tijd explosief gestegen, aldus The Guardian. Stijgende huizenprijzen en beperkingen op reizen naar het buitenland hebben tot een toename van de populariteit van woonboten geleid.
Een half jaar geleden woonden Paul en Anthony Smith-Storey in een half-vrijstaand huis met drie slaapkamers aan de rand van Liverpool. Maar samen met hun hond Dexter hebben ze alles ingeruild voor een leven op het water in een twee meter brede narrowboat op Peak Forest Canal in Derbyshire. ‘We haalden ons eigen vermogen uit het huis, kochten de boot en willen ervan genieten zolang we leven’, aldus de 48-jarige Anthony. Ze zijn niet de enigen.
‘Er zijn nu meer boten op onze waterwegen dan op het hoogtepunt van de industriële revolutie’
Volgens de Canal and River Trust vertoeft een recordaantal Britten op de Britse rivieren en kanalen. De populariteit is zo groot dat de instelling, die 3200 kilometer aan waterwegen in Engeland en Wales beheert, zegt: ‘Er zijn nu meer boten op onze waterwegen dan op het hoogtepunt van de industriële revolutie.’
In maart waren er 35.130 mensen met een vaarbewijs voor rivieren en kanalen, vergeleken met 34.435 vorig jaar en 32.490 in 2012. Enquêtes schatten het aandeel van degenen die aan boord wonen op ongeveer 25 procent. Dat is een stijging met 15 procent sinds 2011. In Londen worden de meeste boten waarschijnlijk voor permanente bewoning gebruikt. Volgens de Inland Waterways Association (IWA) varen er ongeveer 80.000 motorboten over de waterwegen van Engeland, Schotland en Wales.
Recordvraag
Ondertussen noteren botenbouwers en verkopers een recordvraag. Volgens Jamie Greaves, die al meer dan twintig jaar in de industrie werkt en al meer dan een decennium eigenaar is van Aintree Boats in Liverpool, komt de grote belangstelling door de pandemie. ‘Mensen willen op dit moment niet naar het buitenland want ze voelen zich niet veilig, dus gaan ze liever op een bootvakantie in Engeland.’ Anderen profiteren volgens hem van de stijgende huizenprijzen door hun huis te verkopen, een boot te kopen en wat geld te sparen. Het afgelopen jaar was zo druk dat zijn bedrijf werk moest weigeren.
Chris Hill, directeur van New and Used Boat Co, met kantoren in het hele land, meldt een recordverkoop in januari en februari met een omzetstijging van 50 procent ten opzichte van vorig jaar. Zijn klanten, die meestal tussen de 45 en 60 jaar oud zijn, maar waarvan 25 procent jonger is, lieten hem weten: ‘Spaargeld op de bank levert niet veel op, je kunt niet echt naar het buitenland reizen en we hebben altijd al een boot willen hebben, dus we zeggen nu: “gewoon doen”.’
De waarde van nieuwe en gebruikte boten is gestegen; het gemiddelde voor een gebruikte boot is ongeveer 45.000 tot 50.000 pond (52.500 tot 58.300 euro) en een nieuwe, volledig uitgeruste brede boot kost rond de 140.000 pond.
‘Tijdens de industriële revolutie waren de kanalen privé en werden ze gebruikt voor vrachtvervoer’, zegt Matthew Symonds, Manager bij de Canal & River Trust, ‘dus het aantal boten was veel kleiner en ook echt alleen voor werkdoeleinden. Maar nu hebben we veel meer mensen die de waterwegen gebruiken voor hun vrije tijd, maar ook mensen die ze gebruiken om te wonen.’
‘Voor sommigen is het geen vrijwillige keuze of passie, maar echt een van de weinige keuzes die hen rest’
‘De huisvestingscrisis in Londen heeft een rol gespeeld bij de keuze om op boten te gaan wonen’, aldus Symonds, en dat is voor sommigen geen vrijwillige keuze of passie, maar echt ‘een van de weinige keuzes die hen rest’.
Andrew Carpenter, manager van een organisatie voor boten in Camden, vindt het positief dat meer mensen van de waterwegen genieten, maar hij waarschuwt dat de recente toename van het aantal boten druk uitoefent op allerlei faciliteiten zoals drinkwatervoorziening, afvoer en reiniging.
Permanente ligplaatsen kunnen duur zijn en moeilijk te vinden, maar veel mensen kiezen ervoor om te blijven cruisen, hetgeen betekent dat ze minstens één keer per veertien dagen op zoek moeten naar een andere ligplaats.
Annie Mellor, 28, en Hayden Crocker, 32, die beiden werken voor techstart-ups, wonen op de Lee rivier en Regent’s Canal, sinds ze in september een narrowboat kochten, geïnspireerd door hun wandelingen langs jaagpaden tijdens de lockdown. ‘Het is financieel heel aantrekkelijk’, aldus Crocker, ‘en het is een manier om zonder enorme middelen een niet-standaard leven te leiden.’
Deze website gebruikt cookies. Door de site te gebruiken gaan we er vanuit dat je ze accepteert. OK
Manage consent
Over onze cookies
Deze website gebruiks cookies die de gebruikservaring verbeteren. De cookies die we als noodzakelijk categoriseren worden opgeslagen door je browser en zijn essentiëel voor een goede werking van de basisfuncties van deze website. We gebruiken ook third-party cookies die ons helpen te analyseren hoe deze website gebruikt wordt. Deze cookies kunnen ook voor marketingdoeleinden worden gebruikt. Ze worden alleen door je browser opgeslagen als je daar toestemming voor geeft.
Onze noodzakelijke cookies zijn essentiëel voor het goed functioneren van deze website. De basisfuncties en beveiliging van deze website zijn hiervan afhankelijk. Deze cookies slaan geen persoonlijke informatie op.
