De gearresteerde man is de oprichter van de Deva-partij
Een Turkse militair analist die vorige week werd gearresteerd, wordt beschuldigd van spionage voor Italië en Spanje. De man, Metin Gurcan, die in zijn huis in Istanboel werd gearresteerd, wordt beschuldigd van het doorspelen van politieke en militaire informatie, bericht persbureau ANSA.
Hij zou strategische analyses hebben geleverd aan Italiaanse en Spaanse diplomaten in de Turkse hoofdstad Ankara. Gurcan heeft naar verluidt toegegeven dat hij informatie voor buitenlandse ambassades vergaarde in ruil voor geld, maar ook gezegd dat de informatie publiek was en geen militaire geheimen bevatte. Gurcan is een van de oprichters van de Deva-partij, die zich verzet tegen de Turkse president Erdogan.
Epic Games, het bedrijf achter de populaire computergame Fortnite, heeft bij een recente investeringsronde circa 1 miljard dollar opgehaald, waarvan 200 miljoen dollar afkomstig is van PlayStation-maker Sony. Epic Games is daarmee in minder dan een jaar tijd bijna in waarde verdubbeld, van ongeveer 18 miljard dollar in juli 2020 tot bijna 30 miljard in april 2021, meldt Business Insider.
Coronasteun in verkiezingstijd
Andrej Plenković, de premier van Kroatië, heeft deze week laten weten dat er een akkoord is bereikt met vertegenwoordigers van gepensioneerden over covid-19-steun die eind april of begin mei aan senioren in het Balkanland zal worden uitgekeerd, schrijft het Brusselse Euractiv.
Geschat wordt dat zo’n 850.000 gepensioneerden een eenmalige uitkering zullen ontvangen en er wordt ongeveer 600 miljoen kuna (80 miljoen euro) uit de staatsbegroting voor vrijgemaakt. De steun is belastingvrij en mag niet worden ingehouden voor het innen van openstaande boetes en dergelijke.
In Kroatië is kritiek ontstaan over het tijdstip van dit besluit aangezien er over enkele weken lokale en regionale verkiezingen worden gehouden
‘We hebben ons uiterste best gedaan gegeven de huidige budgettaire situatie en we hopen dat deze eenmalige betaling onze gepensioneerden helpt om hun situatie enigszins te verlichten’, aldus Plenković na een ontmoeting met verenigingen van gepensioneerden.
In Kroatië is kritiek ontstaan over het tijdstip van dit besluit aangezien er over enkele weken lokale en regionale verkiezingen worden gehouden. Plenković zou de gepensioneerden hebben willen paaien. De premier ontkent echter stellig dat de eenmalige uitkering onderdeel is van zijn verkiezingscampagne.
Rijke Indiërs emigreren
Volgens Henley & Partners (H&P), een Brits adviesbureau voor vermogenden die van nationaliteit of residentie willen veranderen, staan miljonairs uit India bovenaan de lijst van rijke lieden die hun land willen verlaten. Zo’n vijfduizend Indiase miljonairs, ofwel 2 procent van het totale aantal vermogenden, hebben hun land in 2020 de rug toegekeerd, meldt de site van BBC.
Daarbij is vooral covid-19 een belangrijk drijfveer geweest om ‘hun leven en bezittingen te globaliseren’, zoals H&P dergelijke stappen omschrijft. ‘Deze klanten willen niet wachten op de tweede of derde golf van de pandemie. Ze willen vestigingspapieren hebben nu ze thuis moeten blijven. We noemen dit hun “verzekeringspolis” of Plan B’, aldus H&P.
De hoeveelheid aanvragen nam dusdanig toe dat H&P vorig jaar tijdens de lockdown zelfs een kantoor in India opende. Landen als Portugal, Malta en Cyprus die ‘gouden visa’ verlenen aan welgestelden die voldoende investeren, zijn volgens H&P favoriete bestemmingen van de Indiase rijken.
Azerbeidzjan bejubelt Erdogan
Toen de Turkse president Erdogan eind maart zijn land abrupt terugtrok uit de Istanboel Conventie, de baanbrekende internationale overeenkomst ter voorkoming en bestrijding van huiselijk geweld, was de impact daarvan niet alleen voelbaar in Turkije. Ook in Azerbeidzjan, dat op weg leek het verdrag te zullen ondertekenen, eisen conservatieven nu dat hun land het Turkse voorbeeld volgt.
Conservatieven spreken van westerse dwang die is bedoeld om traditionele familiewaarden te vernietigen
Regeringsgezinde media bejubelen de stap van Erdogan. Volgens Shahla Ismayil, hoofd van een ngo voor vrouwenemancipatie en gelijke rechten, was de regering van Azerbeidzjan al huiverig voor de Conventie, omdat die serieuze politieke, sociale en juridische stappen vereist. ‘De terugtrekking van Turkije voert Azerbeidzjan verder weg van dit proces’, citeert EurasiaNet.
De Istanboel Conventie is inmiddels een van de meest controversiële kwesties in de regio. Conservatieven spreken van westerse dwang die is bedoeld om traditionele familiewaarden te vernietigen. De Azerbeidzjaanse nieuwssite Publika noemtde Conventie van Istanboel het resultaat van ‘geopolitieke spelletjes rond de LGBT-kwestie’.
Zuid-Korea wil windenergie
Zuid-Korea wil binnen tien jaar het grootste offshore windmolenpark ter wereld bouwen als onderdeel van de Green New Deal die het land naar de energietransitie moet leiden, schrijft La Repubblica. Voor de aanleg in de wateren bij de zuidwestelijke punt van het schiereiland is een investering van 42,8 miljard dollar nodig. Het windmolenpark zal naar verwachting 8,2 gigawatt aan stroom op gaan leveren.
Industriële groei heeft Zuid-Korea tot een van de tien grootste energieverbruikers ter wereld gemaakt en twee derde van de Koreaanse energie is momenteel afkomstig van fossiele brandstoffen. Energie uit hernieuwbare bronnen vertegenwoordigde in 2019 slechts 6,5 procent van de totale productie en was bijna volledig afkomstig van kernenergie.
Het windmolenpark is een van de projecten die de regering van Moon Jae-in wil uitvoeren met de steun van de particuliere sector. De regering streeft naar nul CO2-uitstoot in 2050 en hoopt in 2030 al 20 procent aan schone elektriciteit te kunnen produceren.
Weer beperkingen in Catalonië
De regionale regering Catalonië in Spanje heeft vorige week nieuwe mobiliteitsbeperkingen aangekondigd in een poging de sterke stijging van het aantal coronabesmettingen in te dammen. Het aantal besmettingen steeg als gevolg van toegenomen sociale activiteit tijdens de paasdagen en zorgt voor toenemende druk op de ziekenhuizen.
De Catalaanse comarcas, administratieve gebieden waarin Spanje is ingedeeld, zijn nu tijdelijk afgegrendeld en niemand mag naar binnen of naar buiten zonder een gerechtvaardigde reden zoals werk of doktersbezoek. De maatregel loopt tot tenminste 19 april, waarna wordt bekeken of hij wordt opgeheven of gehandhaafd, afhankelijk van de epidemiologische situatie op dat moment, volgens El País.
Expositie in de Uffizi online
Een tentoonstelling van de Uffizi in Florence over de rol van vrouwen in het oude Rome is vanaf maandag digitaal te zien op de website van het museum. De expositie belicht het leven van vrouwen in de eerste twee eeuwen van het Romeinse rijk, vanaf het begin van de eerste eeuw tot de tweede helft van de tweede eeuw na Christus.
De expositie werd begin november geopend maar moest een dag later alweer worden gesloten vanwege corona. De presentatie werd daarna volledig gedigitaliseerd. Het is voor het eerst dat een expositie van de Uffizi op deze manier online kan worden bekeken, aldus het Romeinse persbureau ANSA.
Ecuador koos zondag een nieuwe president. Guillermo Lasso, voormalig bankier en conservatieve kandidaat, won 52,52 procent van de stemmen uit 92,53 procent van de getelde stemmen, meldt El Comercio. Zijn tegenstander, de socialist Andrés Arauz, econoom en voormalig minister onder Rafael Correa, won in de tweede ronde 47,48 procent van de kiezers.
In zijn woorden werd de dag gekenmerkt door ‘een electorale tegenslag’, maar geen ‘politieke of morele nederlaag’. Zijn tegenstander Lasso gaf als commentaar: ‘Op 24 mei zullen we de verantwoordelijkheid nemen voor de uitdaging om het lot van ons vaderland te veranderen en voor heel Ecuador de kansen en welvaart te bereiken waarnaar we streven.’
Het land kampt met een ernstige economische crisis.
Een ongebruikelijk moment van transparantie?
In wat Daily Beast een ‘ongebruikelijk moment van transparantie’ noemt, gaf China toe dat zijn vaccins een beperkte effectiviteit hebben: voor Sinovac is dat ongeveer 50 procent, voor Sinopharm 79,43 procent en 65 procent voor CanSino. Ter vergelijking: Pfizer en Moderna claimen dat de efficiëntie van hun product hoger ligt dan 93 procent.
Zaterdag zei directeur van het Chinese Centrum voor Ziekten Gao Fu op een medische conferentie dat de vaccins ‘geen erg hoge beschermingsgraad hebben’, alvorens te suggereren dat ze mogelijk moeten worden gecombineerd met andere vaccins.
Zondag kwam hij tegen de Chinese Global Times terug op deze woorden. De krant, die zich dicht bij de macht bevindt, publiceerde een interview met Fu waarin hij ‘de interpretatie weerlegt’ van zijn verklaring door buitenlandse media, en spreekt van een ‘compleet misverstand’.
Volgens South China Morning Post is China van plan om tegen het einde van het jaar 3 miljard doses van het vaccin te hebben geproduceerd.
Aan eindexamen in Kenia doen veel zwangere meisjes mee
Sinds het begin van de pandemie, toen de meeste scholen werden gesloten, is het aantal tienerzwangerschappen in Kenia naar verluidt ontploft. Volgens Daily Nation maken de eindexamens op de middelbare scholen, die op dit moment plaatsvinden, het mogelijk ‘de ernst van de crisis te onderzoeken’. Volgens het Keniaanse dagblad doen tientallen jonge meisjes dit jaar de KSCE-tests (het equivalent van het eindexamen) als moeder.
Tien studenten leggen hun examens af in een ziekenhuiskamer in Kericho County, zes in Homa Bay, acht in West Pokot, vier in Nandi County… Officieel is het moeilijk om de algemene omvang van het fenomeen te overzien. Overheidsstatistieken ontbreken, maar ‘enquêtes in de provincies geven aan dat duizenden schoolmeisjes binnenkort moeder zullen zijn’, schat Daily Nation. ‘Een van de kandidaten uit Londiani, (…) is net bevallen van een tweeling. Ze doet haar examen in het ziekenhuis’, bevestigt bijvoorbeeld ook een ambtenaar uit de provincie Rift Valley in het westen van Kenia.
De Standaard bezocht scholen om erachter te komen of deze zwangerschappen invloed hadden op de examens, en tekende enkele verhalen op van de meisjes. Op een school in Kakamega County vertelt bijvoorbeeld Joan (niet de echte naam): ‘Ik raakte maart vorig jaar zwanger, toen scholen sloten vanwege de pandemie. Ik was alleen thuis en mijn vriend, een student op een nabijgelegen school, was veel bij ons. Maar toen ik hem vertelde dat ik twee maanden zwanger was, gaf hij geen gehoor meer en werd hij overgeplaatst naar een andere school, ver hier vandaan.’
Nadat ze haar zwangerschap aan haar naasten had aangekondigd werd ze weggestuurd van huis. In de slaapzaal waar ze nu woont en studeert verblijven tien andere jonge moeders met hun kinderen.
Verband met covid-19
Volgens Standard zou het aantal schoolmeisjes dat zwanger werd tijdens de pandemie verdrievoudigd zijn ten opzichte van 2019. In juni 2020 zei het in 2010 opgerichte Afrikaanse Instituut voor Ontwikkelingsbeleid (Afidep) echter in de overtuiging te zijn dat veel van de circulerende cijfers ‘overdreven’ waren. Volgens het instituut zouden de aantallen juist afnemen: in alle landen ter wereld is het aantal tienerzwangerschappen tussen januari en mei gedaald van 175.488 in 2019 tot 151.433 in 2020.
Maar in een artikel uit de Keniaanse krant van voor de pandemie stelt de auteur dat bijna een kwart van de Keniaanse vrouwen op haar achttiende al is bevallen. Op twintigjarige leeftijd is dat bijna de helft.
Ook Turkse studenten krijgen geen adem meer
Protesten bij een van de bekendste instellingen van Turkije, de Boğaziçi-univeristeit, gaan hun vierde maand in. Ze zijn veroorzaakt door de benoeming van een nieuwe, niet-gekozen rector Melih Bulu.
Bulu, die op 1 januari aantrad, heeft banden met de regerende Partij voor Rechtvaardigheid en Ontwikkeling (AKP) en werd benoemd door president Erdogan, dankzij een wetsdecreet uit 2016 dat de president machtigde om rechtstreeks rectoren aan universiteiten te benoemen, schrijft de Turkse krant Hurriyet.
Studenten van de Boğaziçi-universiteit hebben al sinds de eerste dag van de protesten tegen Bulu’s benoeming te maken met politiegeweld. Op 7 februari maakte het Boğaziçi Solidariteitsplatform bekend dat ten minste 560 studenten werden vastgehouden (en hoewel ze allemaal zijn vrijgelaten, is hun vervolging nog aan de gang), 25 werden veroordeeld tot huisarrest en 11 werden gearresteerd op beschuldiging van ‘het publiek uitlokken tot haat en vijandigheid’, ‘weerstand bieden aan het gezag’, ‘overtreding van de demonstratiewet’ en ‘verzet om publieke plicht na te komen’.
Volgens de Turkse site van Deutsche Welle werden eind maart ten minste vijf studenten vastgehouden wegens het dragen van LGBT-vlaggen. Anderen kregen reisbeperkingen en gerechtelijke controles opgelegd, waarbij ze zich regelmatig bij het dichtstbijzijnde politiebureau moeten melden.
Lees ook:Demonstranten in Turkije gearresteerd na aanval Erdogan op LGBT-beweging
Bulu blijft volhouden dat hij de rechten en vrijheden van LGBT-individuen verdedigt, en voegt daaraan toe dat hij er al lange tijd van droomde deze positie te bekleden en dat hij van Boğaziçi een van de honderd beste universiteiten ter wereld wil maken, aldus nieuwssite Bianet.
Op 3 februari zei hij tegen verslaggevers vanHaaretz:‘We zullen de Boğaziçi-universiteit naar een hoger niveau tillen.’
Tot dusverre voldoen zijn beslissingen niet aan zijn ambities, aldus de Turkse krant. In april stapte Bulu uit de Commissie voor de preventie van seksuele intimidatie en stuurde hij zijn coördinator Cemre Baytok met onbetaald verlof. In maart kondigde hij nieuwe kandidaten aan voor de belangrijkste posities van de universiteit, met inbegrip van de vicerectoren, enkel mannelijke, waarvan een aantal verantwoordelijk is voor meer dan één positie, schrijft Bianet.
Een groep studenten en academici in Turkije en in het buitenland heeft sinds januari solidariteit betuigd met de studenten van de Boğaziçi-universiteit. Sommigen per brief, andere hebben zich aangesloten bij de protesten. Faculteitsleden die zich tegen de aanstellingen keerden, stonden de afgelopen twee maanden uit protest buiten het rectoraatsgebouw, met hun rug naar het gebouw gekeerd.
Boğaziçi Direnişi 93. gününde devam ediyor | Boğaziçi Üniversitesi'ne atanan kayyum rektöre karşı başlayan direniş, 93. gününde de devam etti. Akademisyenler, nöbetlerinin 67. gününde kayyumluk binasına sırtlarını döndü.
Uit rapporten blijkt dat de politie traangas en rubberen kogels heeft gebruikt in demonstraties, evenals buitensporig geweld, waarbij studenten op de grond werden gegooid en bij de keel gegrepen.
Het bewijs dat op Twitter rondgaat van het politiegeweld herinnert velen aan de dood van George Floyd door toedoen van Amerikaanse politieagenten, waardoor de Turkse vertaling van ‘Ik kan niet ademen’, de woorden die Floyd uitsprak voor zijn dood, trending zijn in Turkije. Voorzien van hashtag #NefesAlamiyorum worden foto’s gedeeld die getuigen van de onverdraagzaamheid van de overheid ten opzichte van de studentendemonstraties.
Slechts 24 uur na de militaire coup in Myanmar reageerde de Amerikaanse president Joe Biden maandag door te dreigen met herinvoering van sancties die de afgelopen tien jaar waren opgeheven. De nieuwe president riep op tot een gecoördineerde internationale reactie om de militaire junta te dwingen de macht af te staan.
Volgens o.a. The Washington Post is de Birmese crisis de eerste grote test voor de regering-Biden aangezien de Democraat tijdens zijn campagne heeft beloofd in internationale kwesties meer met bondgenoten te zullen samenwerken. De krant noemt de crisis in Myanmar ‘voor Biden een kans om zijn woord te houden’. Ook noemt de Post ‘het eventuele herstel van een dictatuur [in Myanmar] rampzalig voor de vrijheid in Zuidoost-Azië en een zegen voor China’.
In een analyse op de site van Foreign Policy vraagt Azeem Ibrahim, directeur van de Amerikaanse denktank Center for Global Policy, zich af of Beijing de staatsgreep heeft gesteund, nadat de hoge Chinese diplomaat Wang Yi vorige maand generaal Min Aung Hlaing van Myanmar ontmoette, die nu optreedt als interim. Als dit inderdaad het geval blijkt te zijn, is dit een teken van ‘een nieuwe ideologische verharding van de democratie door Beijing’, aldus Ibrahim. Ook hij noemt de gebeurtenissen eveneens ‘een kans voor de Verenigde Staten om hun rol als leider van de vrije wereld op te pakken, iets wat ze hard nodig hebben na vier jaar Trump’.
‘Welkom in het nieuwe normaal’
In Myanmar is de situatie ondertussen te vergelijken met die van 23 maart vorig jaar, toen de regering een lockdown afkondigde. Mensen verdringen zich voor de winkels om rijst, noedels, eieren, schoonmaakspullen en meer te kopen. Aanvankelijk was er geen telefoon- en internetsignaal, meldt The Myanmar Times, maar inmiddels is dat in vrijwel alle regio’s hersteld, behalve in Rakhine. ‘Omdat we geen idee hebben wat ons te wachten staat, moeten we zo veel mogelijk inslaan. Dat is het enige wat op dit moment telt,’ zegt een geïnterviewde.
Door de straten rijden auto’s waarvan de inzittenden met vlaggen zwaaien om te vieren dat het leger de macht weer heeft. ‘Welkom in het nieuwe normaal’, aldus het Myanmarese dagblad.
De Veiligheidsraad van de VN komt vanochtend (2 februari) in een spoedvergadering bijeen vanwege de ontwikkelingen in Myanmar. De Verenigde Naties vrezen in het bijzonder dat de staatsgreep door het leger de situatie van de 600.000 leden van de Rohingya-moslimgemeenschap die nog in het land aanwezig zijn, zal verergeren, aldus een woordvoerder van de VN.
Gewaarschuwd
Door het militaire optreden tegen deze minderheid in 2017 zijn meer dan 700.000 mensen naar Bangladesh gevlucht, waar ze in vluchtelingenkampen zijn gestrand. De VN en de westerse mogendheden beschuldigden het Myanmarese leger van etnische zuivering, maar het leger verwierp de beschuldigingen.
‘De vervolging van de Rohingya was al een teken van een mislukking van de grondwet’, merkt onderzoeker Rudabeh Sahid op in een analyse die op de NBC News-site is gepubliceerd. Deze stelde ‘het leger in staat een deel van hun macht te behouden en hun invloed uit te breiden’, zegt hij. ‘De internationale gemeenschap had dit moeten zien als een waarschuwing dat ze moest optreden als ze wilde dat Myanmar een democratie bleef.’
Grootste sneeuwstorm sinds maart 1888
Van Washington tot Boston, van Pennsylvania tot Maine werden gisteren (1 februari) tientallen miljoenen inwoners ingesloten in verband met een sneeuwstorm met windstoten tot 80 km/u. Reizen mag alleen als het hoogstnoodzakelijk is, luchthavens, scholen en anticovid-vaccinatiecentra zijn gesloten.
Volgens CNN lag in New York nog voordat de storm was gaan liggen een pak sneeuw van minstens 60 centimeter. Burgemeester Bill de Blasio riep de lokale noodtoestand uit om het werk van de sneeuwruimmachines, die door de hoofdstraten rijden, te vergemakkelijken.
Er wordt wel gesproken over de ‘grootste sneeuwstorm’ sinds maart 1888, toen de stad, die in het vroege voorjaar door het noodweer werd overvallen, tientallen doden en aanzienlijke materiële schade te betreuren had.
Demonstranten in Turkije gearresteerd na aanval Erdogan op LGBT-beweging
De Turkse autoriteiten hebben maandagavond (1 februari) demonstranten gearresteerd die het ontslag eisen van de door de regering aangestelde rector van de Boğaziçi Universiteit (Bosporusuniversiteit), Melih Bulu, en de vrijlating van andere studenten die deze week zijn gearresteerd nadat ze ervan werden beschuldigd in hun universiteit een schilderij te hebben opgehangen van een heilige plaats van de islam, versierd met LGBT-regenboogvlaggen.
De incidenten kwamen uren na een krachtige aanval van Erdogan op de LGBT-beweging, die hij beschuldigde van ‘vandalisme’. ‘De Bosporusuniversiteit is al lange tijd het doelwit van de president en zijn conservatieve aanhangers. Ze betreuren haar prestige en liberale neigingen’, schrijft de New York Times-correspondent in Turkije.
Verkiezingen Brazilië pakken gunstig uit voor Bolsonaro
De Braziliaanse parlementariër Rodrigo Pacheco (DEM, midden rechts) heeft de verkiezingen maandag 1 februari gewonnen met de steun van de Braziliaanse president. Jair Bolsonaro slaagde er ook in om nog een van ‘zijn’ kandidaten, Arthur Lira, naar voren te schuiven voor de Kamer van Afgevaardigden, wat de tweede helft van zijn mandaat en zijn mogelijke herverkiezing in 2022 zal vergemakkelijken.
‘Het Congres heeft de donkere kant van de politiek gekozen’
In Brazilië bepalen de voorzitters van de Kamer van Afgevaardigden en de Senaat de wetgevingsagenda. Daarnaast is het aan het hoofd van het Lagerhuis om te beslissen over de ontvankelijkheid van klachten over afzetting.
De Kamer van Afgevaardigden heeft 66 verzoeken tot afzetting van Jair Bolsonaro ontvangen, aangezien zijn beleid rondom de coronaepidemie rampzalig wordt geacht. Met ongeveer 225.000 doden is Brazilië het op meest getroffen land na de Verenigde Staten. ‘Het Congres heeft de donkere kant van de politiek gekozen’, concludeert de Braziliaanse krant O Globo.
Kuaishou, een platform voor korte video’s waarvan het Chinese Tencent grootaandeelhouder is, verwacht €4,12 mrd op te halen met de grootste beursgang in Hongkong in ruim een jaar, schrijft South China Morning Post. Het in Beijing gevestigde bedrijf zou daarmee worden gewaardeerd op ruim €40 miljard, hoger dan de kapitalisatie van concurrenten Bilibili (ruim €36 miljard) en iQiyi (bijna €14 miljard).
Simon Rattle wordt Duitser
De Britse dirigent Simon Rattle beëindigt per 2023 zijn aanstelling bij The London Symphony Orchestra en keert terug naar Duitsland, waar hij leider wordt van het Beierse Radio Symfonie Orkest. Na de brexit heeft hij het Duitse staatsburgerschap aangevraagd.
Rattle bekritiseert o.a. in The Guardian de barrières die brexit opwerpt voor jonge musici die op het vasteland willen optreden.
‘Mijn paspoort is onderweg’, antwoordde Rattle op de vraag of hij net als veel andere in de EU gevestigde Britten een andere nationaliteit heeft aangevraagd om binnen de EU te kunnen blijven werken. Hij noemde het ‘een absolute noodzaak’.
Rattle keert terug naar Duitsland, waar hij zestien jaar lang de Berliner Philharmoniker dirigeerde, om dichter bij zijn familie in Berlijn te kunnen zijn, maar ook uit frustratie over brexit. ‘Het feit dat muzikanten en artiesten in het algemeen ineens een visum voor Europa moeten aanvragen, is absoluut niet de brexit-bonus waar we het over hadden,’ zei hij. ‘We moeten ertegen blijven vechten.’
Accu’s in vijf minuten opgeladen
Het Israëlische bedrijf StoreDot heeft nieuwe lithium-ionbatterijen ontwikkeld die in vijf minuten volledig kunnen worden opgeladen. Dat is dezelfde tijd die nodig is voor het tanken van benzine- of dieselvoertuigen.
De batterijen worden gefabriceerd in China bij Eve Energy dat inmiddels standaard productielijnen heeft ingericht. StoreDot heeft de ‘extreem snelladende’ batterij al kunnen demonstreren in telefoons, drones en scooters.
Het bedrijf heeft nu duizend batterijen laten maken die zullen worden gedemonstreerd aan autofabrikanten en andere bedrijven, meldt The Guardian.
Om de batterijen in vijf minuten volledig op te laden, is wel een nieuw soort lader nodig met een veel hoger vermogen dan bestaande laders. StoreDot heeft laten weten dat het ernaar streeft om in 2025 met bestaande laders een accu binnen vijf minuten een lading te kunnen geven die goed is voor zo’n 160 kilometer. Bedrijven als Daimler, BP, Samsung en TDK hebben geïnvesteerd in StoreDot, dat tot nu toe ruim €100 miljoen heeft opgehaald.
‘Erdogan staat onder curatele’
De Turkse president Recep Tayyip Erdogan staat onder ‘militaire curatele’ die aan een coup doet denken en zal binnenkort worden ‘geëlimineerd’ door de factie die hem controleert. Dat zegt Ahmet Davutoğlu, voormalig minister van Buitenlandse Zaken en premier van Turkije van 2014 tot 2016, volgens Ahval News. Hij was bondgenoot van Erdogan en voorzitter van diens AK-partij, maar koos na conflicten voor de oppositie en is thans leider van de Toekomst Partij.
In een gesprek met de Turkse televisiezender Karar TV zei Davutoglu dat de Turkse president ook wordt kortgehouden door Devlet Bahceli, zijn coalitiepartner en leider van de extreemrechtse nationalistische MHP. ‘Ik geef hier een waarschuwing’, zei Davutoglu. ‘Erdogan zal binnenkort worden uitgeschakeld. Hij bevindt zich op een kruispunt. Het zal erg moeilijk voor hem worden om nog verkiezingen te winnen met de Volksalliantie’, voegde hij eraan toe, verwijzend naar de naam die aan de coalitie van Erdogans AK en de MHP wordt gegeven.
Drie maanden op het vliegveld
Aditya Singh, een 36-jarige man uit Californië, heeft zich drie maanden lang verborgen weten te houden in een beveiligd gebied van O’Hare International Airport in Chicago, meldt Chicago Trubine. Hij leefde van voedsel dat hij van reizigers kreeg. Volgens de politie, die de man heeft gearresteerd, beweerde Singh dat hij bang was geworden om te vliegen vanwege corona.
Hij was op 19 oktober op O’Hare aangekomen na een vlucht uit Los Angeles en kon zich sindsdien in de beveiligde zone van het vliegveld ophouden zonder ontdekt te worden. Tot afgelopen zaterdag, toen twee medewerkers van United Airlines hem vroegen om identificatie. Daarop toonde Singh een identificatiebadge die aan een koord om zijn nek hing. Dat leidde tot zijn ontmaskering, want de badge bleek van een medewerker van de luchthaven te zijn die de badge op 26 oktober als vermist had opgegeven.
Italiaanse partijleider stapt op
De Italiaanse politicus Lorenzo Cesa is deze week opgestapt als leider van de christendemocratische oppositiepartij UDC, nadat zijn huis in Rome is doorzocht tijdens een grote landelijke operatie tegen de ’Ndrangheta uit Calabrië, algemeen beschouwd als de machtigste maffia van Italië.
De operatie heeft inmiddels geleid tot de arrestatie van 13 mensen, terwijl 35 mensen onder huisarrest zijn geplaatst. Veel verdachten zijn ogenschijnlijk respectabele overheidsambtenaren uit Calabrië, die worden verdacht van samenzwering met de maffia en invloedrijke zakenmensen.
Lorenzo Cesa is zich van geen kwaad bewust: ‘Ik beschouw mezelf als volkomen onschuldig en heb volledig vertrouwen in de rechterlijke macht’, citeert ANSA.
Koikarpers in de soep
Japanse koikarpers worden doorgaans gezien als peperdure siervissen in plaats van voedsel, dus een Maleisische vrouw veroorzaakte nogal wat opschudding op sociale media toen ze foto’s deelde van haar koi die ze in een soep had verwerkt.
Amanda Omeychua plaatste de foto’s in een Facebook-groep met meer dan 2 miljoen leden genaamd ‘Masak Apa Tak Jadi Hari Ni’, wat zoveel betekent als ‘Kookblunders van de dag’.
De ruim twintig vissen waren volgens Omeychua gestorven door zuurstofgebrek, schrijft South China Morning Post. Koi worden door veel Aziaten als gelukssymbool beschouwd. Op een Japanse veiling in 2018 wisselde de duurste koi ooit voor zo’n €1,5 miljoen van eigenaar.
De oorlog in Nagorno-Karabach doet een trauma onder de Armeniërs herleven. Boven op de militaire nederlaag komt het gevoel weer eens in de steek te zijn gelaten door de rest van de wereld.
Op het altaar in de hoek van de koude huiskamer branden kaarsen. Op de ingelijste foto staat voor het rood-blauw-oranje van de Armeense vlag Arman Arzoemanian, vader van acht kinderen, een potige man met een strakke blik. Rondom de foto liggen zijn dienstpasjes, oorkonden en een icoon van Jezus in goud en zilver; verder een paar pakjes sigaretten en twee rollen verband. ‘Dat zat nog in zijn zakken toen ze hem vonden,’ zegt zijn weduwe Gaiane. ‘Veel meer is er niet van hem over.’
Op de bank zit haar oudste zoon, de 21-jarige Azat. Eigenlijk had hij moeten vechten in de oorlog tegen Azerbeidzjan. Nu is hij als hoofd van het gezin plotseling verantwoordelijk voor zijn moeder en zijn zeven broertjes en zusjes. Hier in Armenië is er geen toereikend nabestaandenpensioen; vooral voor grote gezinnen zijn de betalingen volstrekt onvoldoende. Maar niet alleen de economische nood maakt zijn moeder verdrietig en woedend: ‘Mijn jongste zoon van twee jaar zal zijn vader alleen van foto’s kennen.’
Waarom, zo vraagt ze, hebben ze al die mannen laten sterven, terwijl al vroeg in de oorlog duidelijk werd dat de Armeense strijdkrachten zwaar in de minderheid waren in de confrontatie met de oude vijand uit Azerbeidzjan? ‘Ik zal mijn kinderen moeten uitleggen dat het lichaam van hun vader is opgeblazen om het land waarvoor hij streed aan onze vijanden te geven.’
Ze waren nog altijd niet aangesloten op het riool, maar hadden wel ruimte voor een paar dromen
Voor de bevolking van Armenië zijn de laatste maanden van 2020 uitgelopen op een dubbel trauma. Velen hebben familieleden en vrienden verloren in de oorlog. Boven op de militaire nederlaag komt het gevoel weer eens in de steek te zijn gelaten door de rest van de wereld.
Bovendien hadden de Arzoemanians juist hoop geput uit het uitbreken van de oorlog. Vijftien jaar lang hadden ze in een hut van golfplaten gewoond, in hun dorp ten noorden van de hoofdstad Jerevan, toen de regering een jaar geleden een stenen huis voor hen betaalde. Binnenkort zou ook de pas gebouwde stal van tufsteen een dak krijgen. Ze waren nog altijd niet aangesloten op het riool, maar hadden wel ruimte voor een paar dromen, vertelt Gaiane, die na de dood van haar man haar meisjesnaam Sjachnazarian weer wil gaan gebruiken. ‘We dachten dat we binnenkort niet alleen voor onszelf zouden kunnen zorgen, maar ook wat meer op de markt zouden kunnen verkopen. Eieren, melk, wol,’ zegt ze.
Derde oorlog
Op 27 september vervlogen deze dromen. Azerbeidzjaanse troepen, massaal gesteund door Turkse soldaten en Syrische milities, vielen de door Armeniërs bevolkte deelrepubliek Nagorno-Karabach aan. Het was het begin van de derde oorlog om het kleine gebied in het zuiden van de Kaukasus sinds de val van de Sovjet-Unie. Maar deze keer lagen de machtsverhoudingen wezenlijk anders.
Niet alleen kreeg het land van de Azerbeidzjaanse president Ilham Alijev hulp van zijn broedervolk in Turkije, ook had de dictator jarenlang miljarden oliedollars in de modernste wapensystemen geïnvesteerd, vooral in drones. Bij de bloedige oorlog na de val van de Sovjet-Unie in de jaren negentig waren de Armeniërs na zware verliezen nog als overwinnaars uit de strijd gekomen. Ze hadden niet alleen Nagorno-Karabach maar ook omliggende Azerbeidzjaanse gebieden bezet. Volkenrechtelijk hoorden al deze gebieden nog altijd toe aan de Azeri’s, de bewoners van Azerbeidzjan. Die zonnen al bijna drie decennia op wraak.
Aan het einde van de zomer in het pandemiejaar waren de omstandigheden gunstig voor de tegenaanval. Niet alleen waren veel landen door de coronacrisis op zichzelf gericht, ook de verkiezingen in de Verenigde Staten trokken veel aandacht, vooral van de Amerikanen. De Turken en de Azeri’s hadden zwakke plekken in de Armeense defensie vastgesteld en hielden gezamenlijke militaire oefeningen, die een dekmantel boden om oorlogsmaterieel naar Azerbeidzjan over te brengen.
Alleen gelaten en omringd door vijanden: de realiteit beantwoordde opnieuw aan het zelfbeeld van de Armeniërs, die ernstig getraumatiseerd zijn. De volkerenmoord in 1915, begaan maar nooit erkend door de Turken, is haast evenzeer een element van hun identiteit als het christelijke geloof. Zo heeft de jonge Azat tijdens het gesprek naast de foto van zijn gesneuvelde vader een T-shirt aan dat herinnert aan de honderdste verjaardag van de genocide. Het symbool daarvoor is een bloem, een vergeet-mij-nietje.
‘We zijn het aan onze voorouders verplicht, we mogen dit land nooit opgeven’
Vader Arman was in de eerste oorlog tegen het buurland als zestienjarige ten strijde getrokken, en teruggekeerd als een held. De overwinning op het veel grotere Azerbeidzjan en de verovering van de al vele eeuwen door hun landgenoten bevolkte gebieden hielpen de Armeniërs zich enigszins te bevrijden van de slachtofferstatus en zich ook een keer overwinnaar te voelen. Tegelijkertijd kreeg Nagorno-Karabach nog meer betekenis door het destijds vergoten bloed – wat andersom natuurlijk ook voor de Azeri’s gold.
‘We zijn het aan onze voorouders verplicht, we mogen dit land nooit opgeven,’ zegt Gaiane. Zoals de meeste Armeniërs gebruikt ze de Armeense aanduiding voor Nagorno-Karabach: ‘In Artsach verdedigen we onze families en ook het Westen.’
Op de tiende dag van de oorlog raakte Arman verzeild in een droneaanval. Vier dagen lang gold hij als vermist, toen werd zijn lichaam geborgen. Omdat het gezin te arm was om de opbaring in de afscheidszaal van de gemeente te betalen, stond de kist in de huiskamer. Buren, vrienden en familie namen afscheid. Tegen Armeens gebruik in bleef het deksel van de kist gesloten. ‘Ik durfde er eerst niet in te kijken,’ zegt Gaiane, ‘maar toen ’s nachts iedereen weg was, heb ik toch gekeken. Alleen aan zijn voeten kon ik hem herkennen.’
De overlevende Armeense soldaten maakten na de oorlog melding van bijna aanhoudende beschietingen. Van enorme troepenmachten die tegen hen het strijdperk in werden gestuurd. Van de bijna geluidloze killers in de lucht. Behalve over Turkse drones hadden de Azeri’s ook de beschikking over ‘kamikazedrones’ van Israëlische makelij. Tegelijkertijd werd de Armeense burgerbevolking in Stepanakert, de hoofdstad van Nagorno-Karabach, en in andere plaatsen bestookt met artillerie en clustermunitie. De Armeniërs schoten terug, ook hun projectielen kostten burgers het leven.
In de eerste week van november werd in Stepanakert al getwijfeld aan een goede afloop. David Babaian, adviseur van Arajik Haroetjoenian, de president van Nagorno-Karabach, eiste in de eetzaal van hotel Armenia onomwonden ‘ernstige consequenties’ voor de eigen gelederen, terwijl hij met zijn vuist op tafel sloeg: ‘De vijand zal nu kennismaken met de ware strijdlust van Artsach. Elk gebouw hier verandert in een vesting!’
‘Wij zullen overwinnen’
Op hetzelfde moment kwamen in het nabijgelegen ziekenhuis steeds meer zwaargewonden binnen uit Sjoesja, dat de Armeniërs Sjoesji noemen. In het stadje op de rotsen, in de dichte, met zwarte kruitdampen vermengde mist, woedde de beslissende slag om Nagorno-Karabach. ‘De granaten sloegen steeds weer een paar meter naast ons in, de lucht was bezaaid met drones, de eskadrons van de vijand kwamen van alle kanten, we waren kansloos,’ vertelde een van de verdedigers van het stadje een paar dagen later.
Laat op de maandagavond deelde de Armeense premier Nikol Pasjinian zijn volk mee dat het voorbij was. Samen met de leider van Artsach had hij ingestemd met een verdrag, dat weliswaar door bemiddeling van de Russische president Vladimir Poetin tot stand was gekomen, maar zich meer liet lezen als een dictaat van Ilham Alijev en de Turkse president Recep Tayyip Erdogan. Bovendien liet het de uitgangspunten van het in de voorbije jaren multilateraal gevoerde vredesproces vrijwel geheel buiten beschouwing: onmiddellijke stationering van een Russische vredesmacht voor minstens vijf jaar, gefaseerde teruggave van omvangrijke gebieden in Nagorno-Karabach en omgeving, en bovendien een Azerbeidzjaans-Turkse corridor over Armeens grondgebied tot in de exclave Nachitsjevan. De status van Nagorno-Karabach bleef ongedefinieerd.
Pasjinians verklaring werd door veel Armeniërs opgevat als een onvoorwaardelijke capitulatie. Nog diezelfde nacht bestormden demonstranten de regeringszetel op het Plein van de Republiek en het parlement in Jerevan. Op de reclameschermen in de stad stond op dat moment nog altijd de leus ‘Wij zullen overwinnen’.
Aan die kreet is niets veranderd, ook al zijn er steeds meer doden van het slagveld teruggebracht en is de militaire begraafplaats Jerablur twee keer zo groot geworden. Pasjinian moet zich nu vooral verantwoorden voor zijn communicatie en voor het miserabele verwachtingsmanagement.
Een gevolg van dit alles zou kunnen zijn dat Armenië zich van het Westen afkeert, terwijl het land met de ‘Fluwelen Revolutie’ van 2018 juist een weg richting de vrijheid was ingeslagen en daarvoor vele warme reacties van Europese machthebbers had geoogst. De teleurstelling over de democratische landen is momenteel groot in Armenië.
Schouderklopje
Ook bij Baroe Jambazian, een man met een borstelige sik, een platte pet en een bril. Hij is de leider van de christelijke hulporganisatie Diaconia. Zijn levensverhaal is kenmerkend voor iemand uit de Armeense diaspora: geboren in Libanon, als kind gevlucht voor de burgeroorlog, opgegroeid in het Duitse Wetzlar. Toen hij tegen de dertig was, kwam hij naar Jerevan. De hoofdstad van Armenië was destijds nog heel traditioneel. ‘Hier heb ik mijn wortels en mijn identiteit ontdekt,’ zegt Jambazian in accentloos Duits.
Het gevoel van verbondenheid met Duitsland, het land van zijn kinderjaren en jeugd, is gebleven, ook al heeft het een lelijke knauw gekregen. ‘Twee jaar geleden gaven ze ons allemaal een schouderklopje, maar waar waren die mensen de afgelopen zes weken?’ zegt hij. De westerse regeringen hadden op zijn minst de inzet van huurlingen en het gebruik van verboden wapens aan de kaak moeten stellen, vindt Jambazian.
Rusland was tenminste duidelijk geweest in de communicatie: ‘Als de Azeri’s ons op ons grondgebied hadden aangevallen, dan hadden ze er gestaan.’ Daarom zouden alle Armeniërs er nu eerst eens heel goed over moeten nadenken ‘op wie ze zich in de toekomst willen richten. Want uiteindelijk komt onze veiligheid op de eerste plaats.’
Maar oorlog heeft natuurlijk consequenties op alle niveaus. Door de pandemie was het land al in een recessie beland en inmiddels loopt het aantal besmettingen uit de hand. De economische kosten van de oorlog waren enorm, de menselijke gevolgen zijn nauwelijks te becijferen. Officieel was er sprake van circa 1400 oorlogsslachtoffers, maar er gaan geruchten dat dat wel eens het drievoudige zou kunnen zijn. ‘Elke familie in het land heeft wel een slachtoffer te betreuren en elke Armeniër kent op zijn minst wel een van de gesneuvelden,’ zegt Jambazian.
De Britse, nog altijd anonieme straatkunstenaar Banksy heeft na vijf jaar weer van zich laten horen.
Dit keer protesteert hij tegen de opsluiting van Zehra Dogan met een meer dan 21 meter lang fresco in Houston Street en Bowery, Manhattan. De Turkse kunstenares werd vorig jaar veroordeeld tot een celstraf van bijna drie jaar voor haar schilderij over Nusaybin, een door de overheid verwoest Turks dorp vlak bij de Syrische grens. Talloze turfjes tellen de dagen van haar gevangenschap en staan tegelijkertijd voor de tralies van haar cel.
Ook in Duitsland lopen de gemoederen over het Turkse referendum hoog op. Zeker nu Erdogan heeft aangekondigd zelf in Duitsland te willen komen spreken.
JA
Het is maar moeilijk te verdragen dat de Turkse president Recep Tayyip Erdogan in Duitsland campagne wil voeren voor zijn grondwetsreferendum, dat van hem een onbeperkt heerser moet maken en dat een einde aan de vrijheid van meningsuiting en de liberale democratie in zijn land zou betekenen. Mag een vrijheidslievende democratie een dergelijke tegenstander van de vrijheid, die tienduizenden critici heeft laten opsluiten en ze waarschijnlijk zelfs in Duitsland laat bespioneren, een podium bieden? Ja, dat mag ze, sterker nog, dat moet ze. Juist uit het feit dat wij de vrijheid van meningsuiting niet inperken zolang een spreker niet in strijd met het democratische staatsbestel en onze wetgeving handelt, blijkt de superioriteit van onze democratie. Dat recht geldt ook voor buitenlandse politici. Zelfs als dat in het geval van Erdogan met zijn nationalistische, antiwesterse en retorische uitspraken nauwelijks te verdragen is. De democratie kunnen we alleen verdedigen als we ons consequent aan de regels houden.
Een verbod van Erdogans optreden zou bovendien de conflicten tussen de hier wonende Turken en mensen van Turkse afkomst alleen maar verscherpen. Waarschijnlijk zou er precies het tegendeel mee worden bereikt: nog meer ja-stemmen bij het referendum
Een verbod van zijn geplande verkiezingstoespraak voor landgenoten is toch al vrijwel onmogelijk. Het recht van vergadering biedt daar nauwelijks aanknopingspunten voor. Dat geldt immers ook voor buitenlandse burgers, ook al komt Erdogan niet als burger maar als president. Dat hij de 1,4 miljoen Turkse stemgerechtigden wil oproepen ja te stemmen bij het referendum, vindt staatsrechtdeskundige Ulrich Battis ‘volkomen legitiem’. De regering zou hem weliswaar de toegang tot het land kunnen ontzeggen, maar dat is wat Battis betreft ‘vanuit politiek oogpunt ondenkbaar’. Tenslotte is Duitsland vooral in de vluchtelingenkwestie afhankelijk van Turkije.
Een verbod van Erdogans optreden zou bovendien de conflicten tussen de hier wonende Turken en mensen van Turkse afkomst alleen maar verscherpen. Waarschijnlijk zou er precies het tegendeel mee worden bereikt: nog meer ja-stemmen bij het referendum. In plaats van te twisten over een verbod zouden er – samen met Turkse organisaties die kritisch tegenover Erdogan staan – tegendemonstraties en eigen bijeenkomsten voor de hier wonende Turken moeten worden georganiseerd om ze tot een nee bij het referendum aan te moedigen.
Dat zou het beste signaal tégen Erdogan en vóór een pluralistische Duits-Turkse democratie zijn. Wie zich er ten slotte druk over maakt dat Erdogan weer eens campagne wil voeren in Duitsland, zou er eens over moeten nadenken waarom er in Duitsland nog altijd miljoenen mensen van Turkse afkomst wonen die zich tot hem en Turkije aangetrokken voelen. Is dat niet het falen van de integratie? Als we weten te bereiken dat deze Duitse Turken het gevoel hebben Duitsers te zijn en in onze vrije samenleving te zijn opgenomen, dan zouden we op den duur een einde maken aan Erdogans voedingsbodem in dit land. Op een dag staat hij dan hopelijk voor lege zalen.
Auteur: Ludwig Greven
Vertaler: Pieter Streutker
Ludwig Greven is politiek redacteur bij Zeit Online. Voorheen werkte hij onder meer bij Financial Times Deutschland en was hij chef politiek bij Die Woche.
Of Recep Tayyip Erdogan in Duitsland campagne mag voeren voor de autoritaire grondwetswijziging in Turkije is een politiek besluit. Er bestaat geen recht waaraan buitenlandse regeringsleiders en staatshoofden een forum voor hun politieke doeleinden kunnen ontlenen. Zo luidde afgelopen jaar het oordeel van de hoogste bestuursrechter in Münster – bevestigd door het federaal constitutioneel gerechtshof – toen deze een videotoespraak van de Turkse president verbood. ‘Het is derhalve aan de federatie om te besluiten of […] buitenlandse staatshoofden of regeringsleden zich op het grondgebied van de Bondsrepubliek Duitsland door middel van officiële uitlatingen in de publieke ruimte met politiek mogen bezighouden’, staat in het besluit. De verantwoordelijkheid voor zo’n besluit ligt bij de Duitse federale regering. Die moet zich er niet gemakkelijk van afmaken.
Juist tegenover Turkije, dat de grondrechten beperkt, moeten democratische waarden als vrijheid van vergadering en vrijheid van meningsuiting in ere worden gehouden. Juist nu.
En in deze gespannen situatie zou de president een podium krijgen om de haat tegen zijn tegenstanders verder aan te wakkeren en het toch al heersende klimaat van angst te versterken?
Maar er zijn goede argumenten voor de regering om een optreden van de Turkse president te verhinderen. Erdogan is een tegenstander van het democratische staatsbestel, waarop hij zich zou beroepen om hier een toespraak te kunnen houden. En hij schendt de rechten van mensen die in Duitsland wonen: Diyanet, de religieuze autoriteit in Turkije, laat in opdracht van zijn regering imams spioneren om zijn tegenstanders te vervolgen. Erdogans optreden zou het interne Turkse conflict verder op scherp zetten in Duitsland. In Duitsland wonende Turkse Koerden, journalisten, diplomaten en andere tegenstanders van Erdogan vragen sinds de couppoging van afgelopen zomer asiel aan, reden waarom de president Duitsland als ‘belangrijke haven voor terroristen’ heeft bestempeld.
En in deze gespannen situatie zou de president een podium krijgen om de haat tegen zijn tegenstanders verder aan te wakkeren en het toch al heersende klimaat van angst te versterken? De Duitse regering moet Erdogans haat geen extra podium bieden. Zijn geplande optreden zou ook nog zonder gezichtsverlies kunnen worden afgezegd. Tot nog toe is het bezoek van de Turkse president namelijk niet officieel bevestigd en er ligt ook geen officieel verzoek van Ankara. De strijd om zijn grondwetsreferendum zal ook zonder zijn persoonlijke aanwezigheid in Duitsland worden gevoerd. Zo heeft de Türkische Gemeinde in Deutschland zich tegen de wijziging uitgesproken. En Erdogans boodschappen bereiken de mensen toch wel, bijvoorbeeld via Turkse televisiezenders. Zijn aanhangers kunnen net als zijn tegenstanders gebruikmaken van alle rechten in Duitsland: ze kunnen bijeenkomsten organiseren, voor hun mening opkomen of voor of tegen de grondwetswijziging demonstreren.
Till Schwarze is managing editor van Zeit Online. Daarvoor was hij politiek redacteur bij nieuwszender n-tv en onlineredacteur bij de Hessische Niedersächsische Allgemeine.
De krant van de Duitse intelligentsia is tolerant en liberaal en biedt iedere donderdag grote politieke analyses. Bij controversiële thema’s worden verschillende meningen en auteurs tegenover elkaar gezet. Voormalig bondskanselier Helmut Schmidt levert regelmatig bijdragen.
Politicoloog Faruk Alpkaya, die kortgeleden bij de universiteit is ontslagen, vreest de onstabiliteit die voor Turkije dreigt als de ja-stem wint.
Wat kunnen we verwachten als in Turkije een presidentieel regime wordt ingevoerd?
Of dat nieuwe regime nu wordt ingevoerd of niet, ik denk dat we twee zeer moeilijke en roerige jaren tegemoet gaan. Niemand kan in de toekomst kijken, maar de economie zal afhankelijk worden van de binnenlandse consumptie. Binnen zes of zeven maanden zullen de mensen in hun dagelijks leven de gevolgen ondervinden van de val van de Turkse lira ten opzichte van de dollar. Bovendien belooft de campagne voor het referendum bijzonder gewelddadig te worden. Het zou absurd zijn te denken dat een machthebber die zelfs geen parlementaire oppositie meer duldt en elke vorm van protest verbiedt zijn burgers vrijelijk hun stem laat uitbrengen.
Afgezien van de politieke polarisering en de economische crisis zal er de komende maanden vermoedelijk een nieuwe omslag komen in het Turkse buitenlandbeleid. Daar kun je vraagtekens bij zetten: gisteren veegde de Turkse regering Moskou de mantel nog uit en nu zijn ze de beste vrienden op de wereld. Behoort de historische wens van Rusland om toegang te krijgen tot de warme zeeën en de Bosporus te controleren tot het grijze verleden, of zullen onze leiders op een dag moeten erkennen dat ze zich in de luren hebben laten leggen?
Ik ben ook van mening dat de Verenigde Staten een periode van ernstige instabiliteit tegemoetgaan
Ik ben ook van mening dat de Verenigde Staten een periode van ernstige instabiliteit tegemoetgaan. De precieze gevolgen van Trumps aanwezigheid in het Witte Huis zijn nu nog niet te overzien. Voeg daar de situatie in Irak nog bij en de jihadistische groeperingen op ons grondgebied die zeer goed georganiseerd zijn, over ruime financiële steun beschikken en bezig zijn zich te bewapenen. Ten slotte is er de alliantie met de ultranationalistische MHP die de AKP in staat stelt ‘de man in de straat’ aan zich te blijven binden.
Als je dat allemaal bij elkaar optelt, zie je dat er ons twee uiterst moeilijke jaren te wachten staan. De AKP kan het zich niet meer permitteren een verkiezing te verliezen. Zodra ze macht verliest, zullen de politieke gevolgen zo ernstig zijn dat de leiders zich op de een of andere manier voor de rechter zullen moeten verantwoorden voor de malversaties waaraan ze zich hebben schuldig gemaakt.
De hervorming van het schoolprogramma door de regering-Erdogan voorziet in meer godsdienstlessen, afschaffing van lessen over de evolutietheorie en minder aandacht voor de daden van Atatürk.
Neem het ministerie van Onderwijs en maak er het ministerie van Islamitisch Onderwijs van. Verwijder iedere verwijzing naar de republiek uit de schoolboeken en herschrijf de geschiedenis van het moderne Turkije van A tot Z. Doof het revolutionaire vuur en neem wraak door de Ottomaanse ster te laten stralen. Steek de loftrompet over de sultans en hemel het kalifaat op. Doe natuurwetenschap en filosofie in de ban, opdat onze kinderen nooit zullen twijfelen, redeneren of vragen stellen. Opdat zij gelovig en gehoorzaam zijn. Opdat zij de deugden van het dogma kennen en niet van de rede. Opdat zij atheïsme gelijkstellen aan satanisme en ongelovigen voor dolende geesten houden. Praat onophoudelijk over de islam en zijn profeet. Bereid hen voor op de jihad en misleid hen door middel van gebed. Laat hen de vlammen van de hel vrezen en verlangen naar de beloften van het paradijs.
Pas dan zal geen kind de vlakte van Cilicië meer verlaten om zich vol hoop in de stad te vestigen, zoals destijds de romanschrijver Yasar Kemal. Pas dan zal het nooit journalist willen worden, of schrijver, of kunstenaar, of een geëngageerd filosoof, een vrije geest die verankerd is in zijn tijd. Pas dan zal geen enkel kind zich meer laven aan deze sfeer en de Turkse taal op een dag verrijken met de mooiste teksten en de mooiste heldendichten. Pas dan zal een schrijfster als Latif Tekin nooit meer het licht zien. Pas dan zal niemand meer vertellen zoals zij, door zich op haar eigen wortels te storten met haar anarchistische verhalen die zelfs schitterend en magisch zijn wanneer ze over armoede gaan. Pas dan zal geen enkel kind zo’n jeugd meer hebben dat het een nieuwe Nuri Bilge Ceylan wordt, die vele buitenlandse prijzen heeft gekregen voor zijn films die zijn gewijd aan het ‘mooie en eenzame’ land dat Turkije is. Geen schrijver als Aziz Nesin, geen dichter als Nazim Hikmet, geen journalist als Ugur Mumcu, geen pianist als Fazil Say.
Denk maar niet dat er een nieuwe Asli Erdogan zal opstaan of een nieuwe Kücük Iskender. Vergeet cartoonisten als Oguz Aral of Yigit Özgür, actrices als Gonca Vuslateri, vrouwelijke rockers als Sebnem Ferah. Vaarwel gemengde rockgroepen. Vaarwel vrouwelijke atleten die volgens internationale normen zijn gekleed. Opdat kunstacademiestudenten blozen bij het zien van hun modellen en onze kinderen, afgestompt door de school, niet eens meer in staat zijn zich een progressieve toekomst voor te stellen, zelfs als geen wet dat verbiedt. Als het zo doorgaat zullen onze kinderen een totaal andere jeugd hebben dan wijzelf. Wij zijn groot geworden met het beeld van de kleine Mustafa Kemal Atatürk met zijn hemelsblauwe ogen die de kraaien achterna zat in een veld. Maar we hebben ook kritisch genoeg leren denken om sarcastisch te doen over dit naïeve pastorale tafereel.
De machthebbers proberen de kinderen die aan hun zorg zijn toevertrouwd in het keurslijf van hun eigen overtuigingen te dwingen. Voor rede en zelfvertrouwen is geen plaats meer, aan persoonlijke voorkeuren en een kritische geest wordt geen ruimte meer geboden. Onze kinderen zijn als vogels in een kooi, gedoemd om een beperkt repertoire te zingen en met hun vleugels te slaan zonder dat ze ooit een vrije vlucht wordt gegund. Als we de nieuwe schoolprogramma’s mogen geloven, stammen we niet af van de aap. Maar dat we er een dreigen te worden is wel zeker!
Volgens politicoloog Tanil Bora vertoont het regime van de Turkse president Erdogan veel overeenkomsten met dat van andere conservatieve nationalisten als Viktor Orbán en Vladimir Poetin.
Gelooft u, in het licht van de huidige debatten over de grondwetsherziening, dat we na het kemalisme [de ideologie van Atatürk, stichter van het moderne Turkije] nu in het tijdperk van het erdoganisme zijn aangeland?
Het erdoganisme is een concept van westerse politicologen, dat om die reden wordt bekritiseerd en bespot door Turkse conservatieven. Het erdoganisme als ideologie en manier van regeren is gebaseerd op een persoonlijkheidscultus en alleenheerschappij. Het is een concept dat de nadruk legt op de ideologische en intellectuele kneedbaarheid van het regime, in die mate dat alleen de zeggenschap en de willekeur van de machthebber werkelijk van belang zijn. Dit concept stelt ons in staat het huidige Turkse regime te vergelijken met dat van Orbán in Hongarije, Andrzej Duda in Polen of Poetin in Rusland, die evenzeer het product zijn van onze tijd. De meeste van deze leiders zijn conservatieve nationalisten, maar ook ‘sterke mannen’, populisten die de scheiding der machten ter discussie stellen en zich rechtstreeks tot het volk richten door de politieke partijen, de democratische regels en de traditionele reguleringsmechanismen te omzeilen; ze zetten de mechanismen van de representatieve democratie naar hun hand. Ze doen alsof ze hun legitimiteit rechtstreeks aan het volk ontlenen en weigeren de macht te delen, onder het voorwendsel dat de natie ondeelbaar is en de volkssoevereiniteit onvervreemdbaar.
Anders dan autocratische regimes uit de twintigste eeuw handhaven deze regimes een parlement, een burgermaatschappij en een rechtsapparaat, die ze echter wel uitkleden…
Ja. De instituties worden uitgekleed naargelang de omstandigheden. Ze verliezen hun onafhankelijkheid en worden instrumenten van de macht of ontwikkelen zich op zo’n manier dat ze hun naam niet langer waardig zijn. Dat is een zeer hedendaags kwaad. De eenentwintigste eeuw maakt een autoritaire ontwikkeling door die aan het fascisme herinnert. Het erdoganisme is de plaatselijke exponent van deze ontwikkeling.
De geringste afwijkende mening wordt als een vorm van verraad gezien
Hoe zou u de betrekkingen tussen het erdoganisme en het islamisme definiëren?
Het islamisme speelt deels een rol in deze ratjetoe maar het is niet het enige element. Het erdoganisme steunt op een zeer uitgebreid nationalistisch repertoire dat zich uitstrekt van het onkerkelijke nationalisme tot het racistische nationalisme van extreem rechts. We treffen er ook een neo-Ottomaanse tendens in aan die verband houdt met het islamisme maar daar niet toe kan worden beperkt, evenals de gebruikelijke etatistische, op veiligheid gerichte ideologie die erg pregnant blijft. Maar het islamisme is natuurlijk een belangrijke en structurele factor.
De scheiding der machten wordt opnieuw ter discussie gesteld. Hoe verhoudt het erdoganisme zich tot die scheiding?
Het uiten van kritiek op maatschappij of politiek geldt momenteel in Turkije als een strafbaar feit en een oproep tot separatisme. De geringste afwijkende mening wordt als een vorm van verraad gezien, als een poging om zout in onze wonden te strooien of de publieke opinie te verdelen. De scheiding der machten wordt als een voorbeeld daarvan gezien. Als je hen mag geloven, betekent alleen het praten over die scheiding al dat je het land verdeelt en het terrorisme in de kaart speelt. De islamistische stroming in Turkije heeft altijd een probleem gehad met de scheiding der machten, maar er zijn twee verschillende tendensen te bespeuren.
De eerste beschouwt de Turkse variant als veel te streng en pleit voor een ‘werkelijke scheiding’ met een universele strekking, geïnspireerd door de Angelsaksische landen waar men veel gematigder en respectvoller oordeelt over godsdiensten. De tweede tendens is van mening dat de scheiding der machten volstrekt onverenigbaar is met de islam. Deze laatste tendens wint terrein in Turkije maar ze heeft nog niet gewonnen. Naar mijn mening zijn beide richtingen vertegenwoordigd in de islamistische beweging en in de gelederen van de AKP. Hun gemeenschappelijke strategie bestaat erin dat ze de manoeuvreerruimte van de onkerkelijken willen beperken, zoals de laatsten hun best hebben gedaan de manoeuvreerruimte van de islamisten te beperken voordat de AKP aan de macht kwam.
Streeft het erdoganisme ernaar een natie op te bouwen?
Natuurlijk. Alle nationalistische ideologieën proberen het volk het beeld op te leggen dat ze van dat volk hebben. Zowel Erdogan als de AKP heeft zijn eigen definitie van het volk, zoals iedereen weet gebaseerd op de praktiserende en conservatieve soennitische meerderheid, die als loyaal wordt gezien en als exponent van het ‘echte land’. Ook de Koerden werden tot op zekere hoogte als een integraal onderdeel van deze meerderheid beschouwd. Tegenwoordig blijven ze stilzwijgend deel uitmaken van het nationale pact, maar worden ze opnieuw gewantrouwd en als een probleem gezien. Kortom, aan de ene kant zou er een werkelijke natie ontstaan, een volk in de meest organische zin van het woord, en aan de andere kant zouden we ‘de anderen’ krijgen, degenen die alleen voor de vorm tot de natie behoren omdat ze daar toevallig staatsburger van zijn. Uitdrukkingen als ‘ons volk’, die op consensus lijken te berusten, hebben in werkelijkheid tot doel een scheiding aan te brengen tussen het ‘echte’ volk en de anderen.
Tanil Bora.
Gaat het erom een vijandbeeld te creëren?
Absoluut. Als je het volk definieert door het tot deze wezenskenmerken terug te brengen, wordt iedereen die niet in de matrijs past gemarginaliseerd. Deze criminalisering houdt verband met dat nieuwe populistische autoritarisme waarover we het eerder hadden. Dat zit in het DNA van het populisme. Het volk en de natie worden teruggebracht tot een formule, tot een identiteitskenmerk. Deze globale identiteitsformule laat geen enkele plaats aan bloedgroepen, aan afkomst, aan alternatieve keuzes. Deze hartstocht voor uniformiteit en homogeniteit verhindert de opkomst van een reëel pluralisme.
Dat doet me denken aan de islamistische leider Necmettin Erbakan, van wie de stichters van de AKP zich afscheidden om hun eigen partij te beginnen. Hij had altijd de mond vol van ‘ons volk’. De nationalisten op rechts wilden hem dwingen duidelijk te maken wat hij daarmee bedoelde en wezen erop dat hij nooit over het ‘Turkse volk’ sprak. In feite probeerde Erbakan onder bedekte termen onmin te zaaien in de moslimgemeenschap.
Wat te denken van de houding van de AKP en Erdogan ten aanzien van het Koerdische probleem? We hebben gezien hoe de AKP bijeenkomsten organiseerde met Koerdische vlaggen en openlijk de term ‘Koerdistan’ gebruikte, maar op andere momenten gewoon ontkende dat er zoiets als een Koerdische kwestie bestond…
Sinds haar ontstaan doet de AKP alsof ze in staat is de Koerdische kwestie te regelen en heeft ze inderdaad blijk gegeven van een gematigdheid en een souplesse die ongekend zijn voor een rechtse Turkse partij. Als we de vraag naar de juistheid en het democratische of antidemocratische karakter even buiten beschouwing laten, moeten we erkennen dat het aanbieden van een islamitische identiteit een bijdrage heeft geleverd aan de oplossing van de Koerdische kwestie. De AKP heeft blijk gegeven van een groot aanpassingsvermogen zonder zich in het islamitische kader te laten opsluiten. Het is een partij die veel kiezers in de Koerdische regio heeft weten aan te spreken. Maar sindsdien heeft er een complete ommekeer plaatsgevonden.
We kunnen ons dus afvragen wat de echte AKP is. Is dat de AKP van voor of van na de ommekeer ten aanzien van de Koerdische kwestie?
Ik zou er een lief ding voor over hebben om in het hoofd te kunnen kijken van al diegenen binnen de AKP die zich voorstander hebben verklaard van een oplossing van de Koerdische kwestie, of dat nu in naam van de islam was of van de democratie. Je zou ze graag over het onderwerp willen horen, maar ze doen er liever het zwijgen toe. Gaat het niet om het belangrijkste probleem in het huidige Turkije? Er is in dit land geen vrijheid van gedachte of publieke opinie meer. Om tal van redenen kunnen deze mensen zich niet langer uitspreken.
Ik vind dat de HDP heeft blijk gegeven van een bewonderenswaardige hoeveelheid gezond verstand ondanks de pressie en de pogingen van het regime om haar monddood te maken
Wat vindt u van de Democratische Volkspartij HDP [een linkse partij die is voortgekomen uit de Koerdische politieke beweging]?
Ik vind dat de HDP heeft blijk gegeven van een bewonderenswaardige hoeveelheid gezond verstand ondanks de pressie en de pogingen van het regime om haar monddood te maken. De leden van de HDP zijn vorig jaar ernstig bekritiseerd omdat ze geen duidelijk standpunt innamen op het moment dat de onenigheden tussen het Turkse leger en de PKK weer begonnen. Ik begrijp die kritiek, maar hun hardnekkige pogingen om de Turkse politiek democratischer te maken ondanks de meedogenloze repressie, de voortdurende beschuldigingen en het isolement waarin ze zijn gedwongen vind ik absoluut opmerkelijk.
En hoe denkt u over de Republikeinse [sociaaldemocratische] Volkspartij CHP? Daar is een probleem bij de partijleiding.
Dat komt vooral doordat de partij het niet eens kan worden over fundamentele problemen. Omdat de CHP zich niet kan losmaken van haar etatistische cultuur, wordt ze in de richting van een bepaalde vorm van conservatisme geduwd. Iedereen op links houdt vast aan zijn eigen militante overtuigingen en heeft daarom moeite een ander publiek aan te spreken. Jullie bij Cumhuriyet weten als geen ander hoe treurig het is gesteld met de persvrijheid en de vrijheid van meningsuiting. Elk standpunt kan binnen enkele secondes ongeloofwaardig worden gemaakt met een lawine van laster, beledigingen en pogingen tot intimidatie. De mensen staan enorm onder druk en zoeken hun heil bij elkaar. Ze leven van dag tot dag. Maar je kunt geen politiek bedrijven zonder dat je probeert andere bevolkingsgroepen aan te spreken en je thuishonk verlaat om andere terreinen te verkennen.
Wanneer het volk de autoritaire volmacht van president Erdogan legitimeert, betekent dat een afscheid van de Turkse rechtsstaat, aldus intellectueel Ahmet Insel.
In de nieuwe grondwetstekst die de regering op 16 april via een referendum [zie kader beneden] wil laten bekrachtigen, krijgt de president van de republiek drie petten op, die van staatshoofd, die van regeringsleider en die van leider van de meerderheidspartij, zodat er een autocratisch regime zal ontstaan waarin de belangen van de meerderheidspartij en de staat op één hoop worden gegooid. De uitkomst van dit referendum hangt af van de stem van de kiezers van de AKP en haar belangrijkste bondgenoot, de extreemrechtse, anti-Koerdische MHP.
Beseffen deze kiezers wel welke dreiging deze grondwetsherziening inhoudt? Er wordt gediscussieerd over de vraag of die alleen maar afschaffing van het parlementaire stelsel betekent of een verandering van het politieke systeem, maar daar gaat het niet om. Door al onze politieke macht en instellingen in de handen van één man te leggen, Recep Tayyip Erdogan, brengen we niet alleen de politieke en culturele toekomst van ons land in gevaar, maar ook de economische, wat de onzekerheid en instabiliteit die gepaard gaan met een despotisch en arbitrair bewind ernstig zal doen toenemen. Daar kunnen we in de maanden die ons nog scheiden van het referendum niet genoeg op hameren.
Hoe verdedig je de rechtsstaat tegen een man die als leider van de staat en de partij alle macht zou hebben om leden van de hoogste rechtsinstanties te benoemen?
De discussie gaat veel verder dan de intenties of kwaliteiten van de man aan wie we alle teugels van de macht in handen gaan geven. Iedereen, zowel voor- als tegenstanders, zou zijn overgeleverd aan de genade van een regering met steeds meer despotische, gecentraliseerde en arbitraire trekken. Rechtszekerheid en vrijheid zouden op losse schroeven komen te staan. Hoe verdedig je de rechtsstaat tegen een man die als leider van de staat en de partij alle macht zou hebben om leden van de hoogste rechtsinstanties te benoemen? Welke garanties biedt een systeem dat het nationale parlement tot een rompparlement degradeert?
Turkije heeft al heel wat bittere ervaringen opgedaan met extreme machtsconcentraties en de gevolgen daarvan voor de publieke vrijheid, lees de dissidenten, of het nu gaat om de nadagen van een staatsgreep, een eenpartijstaat of een regerende meerderheidspartij. Allemaal formuleren ze hun grieven op grond van hun ideologische voorkeuren, zodat het scenario altijd hetzelfde blijft: een steeds autoritairder regime dat berust op onrechtvaardigheid en onderdrukking. Elke keer wordt alle macht in de handen van één enkele persoon gelegd. Dat deze ontwikkeling de zegen van het volk heeft maakt haar niet minder rampzalig; de tekst die in het referendum wordt voorgelegd is het zoveelste voorbeeld van deze autoritaire ontsporing die onze geschiedenis kenmerkt.
Dat de AKP bij de verkiezingen op 7 juni 2015 haar absolute meerderheid verloor kwam doordat een deel van het electoraat, verontrust door de manier waarop Erdogan de partij naar zijn hand zette en de campagne inzet maakte van de regimeverandering die hij voorstond, liever op een andere partij stemde of zich van stemming onthield. De oproep om te voorkomen dat Erdogan de absolute leider werd vond gehoor. We kennen het vervolg: door vijf maanden later vervroegde verkiezingen uit te schrijven is de AKP erin geslaagd de verloren stemmen terug te winnen.
De huidige situatie in Turkije is veel erger dan die tijdens de lente en zomer van 2015, te meer omdat de noodtoestand de regering de macht geeft rechten en vrijheden naar hartenlust in te perken. Het zal dan ook veel moeilijker zijn om AKP– of MHP-kiezers ervan te overtuigen dat ze tegen de grondwetsherziening moeten stemmen. Op de schouders van de nee-stemmers rust een zware verantwoordelijkheid. Ze moeten de aanhangers van de AKP en de MHP duidelijk maken dat zelfs degenen die in een goed blaadje bij de machthebbers staan onder de overwinning van het ja zullen lijden. Laten we niet bang zijn om een les uit onze gemeenschappelijke geschiedenis te trekken.
Sinds het eind van de Tweede Wereldoorlog is Turkije altijd bestuurd door een parlementair stelsel. De echte macht berustte bij de premier, de leider van de parlementaire meerderheid. De president had een symbolische rol als hoeder van de instituties. Maar sinds Erdogan, premier van 2003 tot 2014, zich tot president heeft laten verkiezen dringt zijn partij AKP aan op een herziening van dit systeem, zodat het staatshoofd een grotere rol krijgt.
Op 16 april wordt er een referendum gehouden over een tekst waarin een grondwetsherziening wordt voorgesteld. Doel is om het land onder presidentieel bestuur te brengen. Voorstanders van de nieuwe grondwet, die de rol van de premier inperkt en de president de uitvoerende macht geeft, hopen dat daarmee in de toekomst de institutionele impasses worden voorkomen die het land tijdens de coalitieregeringen heeft gekend, met name aan het eind van de jaren negentig. Tegenstanders vrezen dat het plan, waarin de rol van het parlement wordt gemarginaliseerd en de president alle uitvoerende macht krijgt en kan ingrijpen in juridische aangelegenheden, zal uitdraaien op een totalitair regime.
Journalist Marc Saghié van Courrier International schetst de opmerkelijke ontwikkeling die Recep Tayyip Erdogan het afgelopen decennium doormaakte.
In 2003 ontdekte de wereld tot haar verbijstering dat Recep Tayyip Erdogan, de nieuwe premier van Turkije, afkomstig was uit de islamistische beweging die sinds 11 september 2001 zo veel onrust had gebaard. Maar waar Osama bin Laden het Westen deed trillen door het zaaien van terreur, leek Erdogan een vredelievende islam voor te staan en de breuk tussen de twee werelden te kunnen helen. Want ook al lieten beide mannen zich inspireren door de islam, ze waren in alles elkaars tegendeel.
De een was de zoon van een Saoedische miljardair, de ander verkocht op zijn dertiende broodjes in de straten van Istanboel. Bin Laden werd gespekt met oliedollars, Erdogan had als burgemeester van Istanboel in 1994 naam gemaakt als bestrijder van corruptie. Bin Laden was een vijand van burgerlijke vrijheden, Erdogan werd in 1998 tot tien maanden gevangenisstraf veroordeeld wegens het voordragen van een gedicht. En waar Bin Laden uit was op de vernietiging van het Westen, steunde Erdogan de integratie van Turkije in de Europese Unie en nam hij een voorbeeld aan de christelijke democratie. Want het was in naam van de Europese integratie dat de Turkse pers, die nauwe banden onderhield met de nieuwe machthebbers, kritiek leverde op de verheerlijking van Atatürk en diens duizenden standbeelden overal in het land, op de alomtegenwoordigheid van het leger in het politieke leven en op het schenden van de rechten van de Koerden. De eerste maatregelen die Erdogan nam waren liberaal getint: vermindering van de gevangenisstraffen wegens belediging van het leger, culturele en politieke rechten voor de Koerden.
Plotseling zag de premier zich gesteund door westerse ambassades en door verlichte moslims die zich sterk maakten voor een nieuw imago en nieuwe leiders. En de economische bloei van Turkije stond in schril contrast met de stagnatie in talrijke Europese landen. De Turkse stemmen die dit idyllische portret wilden nuanceren en wezen op de autoritaire trekken van Erdogan, op zijn wens het land te islamiseren en zijn afkeer van de kemalistische erfenis, werden niet langer gehoord.
Klucht
Maar binnen enkele jaren liep het plan om de politieke islam te verzoenen met de democratie, de mensenrechten en de moderniteit uit op een klucht. Nadat hij in 2014 president was geworden zag Erdogan zichzelf eerder als een nieuwe Ottomaanse sultan die de orde zou herstellen in een chaotische moslimwereld dan als leider van een Europese staat. In naam van de godsdienstvrijheid stond hij het dragen van religieuze symbolen – uitsluitend moslimsymbolen – toe in openbare functies en verklaarde hij dat het de taak van vrouwen was om kinderen te baren, terwijl zijn vrouw de lof zong van de harem.
In 2008 stelde hij, in strijd met zijn Europese afspraken, dat de assimilatie van Turken in Duitsland een ‘misdaad tegen de menselijkheid’ was. De mislukte staatsgreep van 2016 leidde tot een nog autoritairder regime en tot een onderdrukking van alle maatschappelijke lagen die Turkije al decennia niet meer had meegemaakt. Het Turkije van Erdogan ontpopte zich als een vriend van Poetin en wonderlijk genoeg ook van Trump en nam steeds meer afstand van Europa, het oude continent dat nog maar weinigen kan bekoren. Mooie puinhoop.
Courrier international, zusterblad van 360, is een begrip in Frankrijk. Het weekblad brengt al ruim twintig jaar ‘het beste uit de internationale pers’. In die twee decennia wisselde Courrier meerdere keren van eigenaar, om zich ten slotte in de armen te laten sluiten door de Groupe Le Monde, van het gelijknamige dagblad. Het Franse publiek blijft belangstelling houden voor het (verre) buitenland, maar net als alle printmedia worstelt Courrier met de overstap naar het digitale tijdperk en teruglopende advertentieinkomsten. Naast 360 heeft Courrier zusterbladen in Japan en Portugal.
Aydan Engin, commentator van Cumhuriyet, beschrijft de deplorabele staat van de Turkse media onder de noodtoestand.
Er is me gevraagd de situatie van de Turkse media uit de doeken te doen en iets te vertellen over de journalistiek tijdens de noodtoestand. Dat zal niet meevallen. Wat ik vertel zal Noord-Koreanen of Chilenen die het tijdperk-Pinochet hebben meegemaakt vertrouwd in de oren klinken, maar ik vrees dat het voor Europeanen moeilijker te begrijpen is. Maar laten we het toch maar proberen.
Het is gemeengoed geworden in Turkije, en elders op wereld, dat staten of grote concerns op bestelling artikelen over bepaalde onderwerpen laten schrijven door ‘journalisten’ die zich daartoe lenen. Maar deze aanpak rent achter elke mug aan in de hoop de malaria uit te roeien. In Turkije heeft het regime van Erdogan een veel doeltreffender manier gevonden: het simpelweg laten opkopen van kranten en televisiezenders. De grote bouwbedrijven, rijk geworden in de publieke sector, hebben de onafhankelijke media in handen gekregen om ze om te vormen tot propagandainstrumenten.
Inmiddels zijn deze media gespecialiseerd in het verspreiden van allerlei leugenachtige en tendentieuze informatie. Journalisten die zich daartegen verzetten zijn eruit gegooid. Naar schatting hebben in drie jaar tijd 2600 journalisten hun baan verloren. De media en persgroepen die niet zijn opgekocht en tot de orde geroepen, zijn onschadelijk gemaakt. Tijdens het Gezi-protest van 2013, gericht tegen de sloop van het Taksim Gezi-park, koos een bepaalde informatiezender ervoor een documentaire over pinguïns uit te zenden in plaats van verslag te doen van de gebeurtenissen. Sindsdien worden dit soort media aangeduid met de spotnaam ‘pinguïnmedia’.
Ook al zitten onze collega’s achter de tralies, toch zullen we geen duimbreed afwijken van onze redactionele koers
Op dit moment bestaan er simpelweg geen oppositiekranten meer, met uitzondering van Cumhuriyet en twee andere dagbladen met een relatief beperkte oplage, Birgün en Evrensel. Bij de televisie is de situatie nog beroerder. Buiten enkele slecht bekeken web-tv-zenders hebben alle televisiezenders zich aan de kant van het regime geschaard. Pro-Koerdische kranten en televisiezenders zijn verboden. Wat rest is een immense mediawoestijn. De enige die nog niet het loodje hebben gelegd zijn enkele informatiesites. Maar hoe lang nog?
Zelfs in de nog vrije pers is het erg moeilijk geworden je vak van journalist uit te oefenen. Sinds het uitroepen van de noodtoestand is het zelfs vrijwel onmogelijk. Als gevolg van zelfcensuur zijn we ware schrijfacrobaten geworden, die elk woord wegen om niet voor de rechter gesleept en gevangengezet te worden. Sommigen van ons zijn hier inmiddels meesters in. Anderen zijn in een proces verwikkeld of zitten achter de tralies.
Ik wil van deze gelegenheid gebruikmaken om enkele woorden over onze krant te zeggen. Cumhuriyet is de oudste krant van Turkije, even oud als de republiek waarnaar hij is vernoemd, en geldt als een belangrijke informatiebron waarvan de invloed de dagelijkse oplage ruimschoots overstijgt. Cumhuriyet heeft de democratie, de scheiding der machten en de vrijheid van geweten en vergadering altijd hoog in het vaandel gehad. Daarom willen de politieke islamisten die momenteel aan de macht zijn ons het zwijgen opleggen. Elf journalisten die onmisbaar zijn voor het administratieve en redactionele functioneren van de krant zitten op dit moment gevangen zonder dat we weten wanneer ze zullen worden vrijgelaten of zelfs maar voor de rechter gebracht. Maar ook al zitten onze collega’s achter de tralies, toch zullen we de krant dagelijks laten verschijnen zonder ook maar een duimbreed af te wijken van onze redactionele koers. Als Cumhuriyet binnenkort slachtoffer wordt van nieuwe aanvallen, zullen we daar niet van opkijken.
Auteur: Aydan Engin
Vertaler: Peter Bergsma
Aydan Engin (76), commentator van Cumhuriyet, is gearresteerd en daarna in beperkte vrijheid gesteld met het verbod om het land te verlaten.
Sinds de mislukte staatsgreep in Turkije in juni 2016 en het invoeren van noodtoestand, is het regime van president Erdogan aanzienlijk verhard. In zeven maanden tijd zijn er honderdduizend ambtenaren ontslagen. Door zuiveringen en arrestaties nam de druk op de burgermaatschappij en de media ongekende vormen aan. In dit dossier stelt 360 Magazine samen met licentiepartner Courrier International haar kolommen open voor Cumhuriyet, het laatste grote Turkse oppositiedagblad, waarvan elf medewerkers gevangen zijn gezet. Journalisten van de krant beschrijven de situatie voorafgaand aan het komende referendum van 16 april.
Deze website gebruikt cookies. Door de site te gebruiken gaan we er vanuit dat je ze accepteert. OK
Manage consent
Over onze cookies
Deze website gebruiks cookies die de gebruikservaring verbeteren. De cookies die we als noodzakelijk categoriseren worden opgeslagen door je browser en zijn essentiëel voor een goede werking van de basisfuncties van deze website. We gebruiken ook third-party cookies die ons helpen te analyseren hoe deze website gebruikt wordt. Deze cookies kunnen ook voor marketingdoeleinden worden gebruikt. Ze worden alleen door je browser opgeslagen als je daar toestemming voor geeft.
Onze noodzakelijke cookies zijn essentiëel voor het goed functioneren van deze website. De basisfuncties en beveiliging van deze website zijn hiervan afhankelijk. Deze cookies slaan geen persoonlijke informatie op.
