Tag: Gerecenseerd

  • Gerecenseerd

    Gerecenseerd

    360 kiest een aantal door de buitenlandse pers beschreven concerten, voorstellingen, boeken, films en exposities die naar Nederland of België komen, of online te vinden zijn.

    Fraaie tandem voor acteerkanonnen

    Aanklacht tegen het parkeren van bejaarde burgers

    FILM | Pas nadat hij een paar keer op zijn claxon heeft geramd, ziet de norse en berooide taxichauffeur Charles (Dany Boone) zijn volgende passagier, de hoogbejaarde Madeleine (Line Renaud), naar buiten strompelen. Voor ze wordt overgeplaatst naar een verzorgingstehuis wil ze nog één keer langs de Parijse locaties waar ze haar dierbaarste herinneringen aan bewaart. Dat kan er ook nog wel bij, zie je Charles denken. Maar zodra Madeleine begint te vertellen, laat hij geleidelijk zijn schild zakken.

    Volgens Olivier Delcroix biedt de film beide acteurs ‘een fraaie tandem voor twee personages die elkaar op een ontroerende manier weten te temmen’, schrijft hij in Le Figaro.

    ‘Verrassend teder en fascinerend’, zo omschrijft James Croot van de Nieuw-Zeelandse nieuwssite Stuff de film: ‘Misschien wordt niet iedereen meteen gegrepen, maar vroeg of laat geef je je er toch aan over.’

    ‘Als vanzelfsprekend’ raakte Simon Morris van Radio New Zealand in de ban van het duo in deze ‘door en door Franse’ film: ‘Het is duidelijk te merken dat regisseur Carion wetenschapper en ingenieur was voordat hij films ging maken, zo goed weet hij de verhaallijnen te vervlechten. Het einde zie je misschien aankomen, maar het valt te hopen dat meer landen het bioscooppubliek zo goed bedienen als de Fransen.’

    Ook Marc-André Lussier van het Canadese La Presse is enthousiast over de acteerprestaties. Wel vindt hij dat het een stuk minder had gekund met de flashbacks naar Madeleines verleden: ‘Het getekende gezicht van Renaud vertelt het complete verhaal van haar personage toch al? Die uitstapjes naar vervlogen tijden maken het onnodig zwaar en melodramatisch.’

    In Le Devoir stelt Caroline Chatelard daarentegen dat Carion ‘handig laveert’ tussen road movie en kostuumdrama: ‘De regisseur slaagt erin heimwee op te roepen naar een tijd die de hedendaagse kijker nooit heeft meegemaakt.’ Volgens Chatelard gaat de film niet zozeer over nostalgie en verlangen maar is het vooral een aanklacht tegen de manier waarop de maatschappij met bejaarden omspringt: ‘Die worden zogenaamd voor hun eigen bestwil in tehuizen geparkeerd. Daar moeten ze dan maar met hun geweten in het reine zien te komen.’

    Diederik Samwel

    Une Belle Course (Driving Madeleine) van regisseur Christian Carion draait vanaf 27 april in de bioscoop

    k6sjuln2TEjmngD3yuZNmFc8wQi

    Onvermijdelijk geweld

    Ibagué ontdekt film als universum

    FILM | Toen filmmaker Andrés Ramírez Pulido met zijn vrouw voor werk in Ibagué belandde, ontdekte hij ‘een ander universum, omringd door tropisch bos en doordrenkt van de warme sfeer van de Magdalena-vallei’, vertelt hij aan dagblad El Tiempo. Hoewel deze stad in de bergen in het midden van Colombia er vooral om bekendstond dat er niets gebeurde en geen werkgelegenheid was, aldus het Colombiaanse weekblad Semana, besloot Pulido dat dit universum filmische waarde had. En zo ontstond zijn eerste speelfilm: Eden, die de hoofdprijs van de Semaine de la Critique ontving op het afgelopen filmfestival van Cannes.

    Eden volgt het verhaal van Eliú (Jhojan Estiven Jiménez), een tiener die is veroordeeld voor moord en in een experimenteel rehabilitatiecentrum midden in het tropische woud is geplaatst. ‘Een vreemde plek, die net zo wordt weggevreten door vocht en varenranken als de jongeman door woede en schuldgevoel’, beschrijft El Espectador.

    ‘Eliú wil veranderen, maar hij en de andere personages zijn gevangenen van een geweld dat onvermijdelijk lijkt.’ De jongen belichaamt een ‘adolescent die geweld van dichtbij heeft meegemaakt, is opgegroeid met gewapende conflicten en ook zelf te lijden heeft gehad van huiselijk geweld’, schrijft El Tiempo.

    Uit zijn gesprekken met tieners als Eliú, die vastzitten wegens drugsverslaving, slecht gedrag of een geweldsmisdrijf, kwam ‘een gemene deler’ naar voren, vertelt Pulido; een conflictueuze relatie met de vaderfiguur, die er ofwel vandoor was gegaan, ofwel gewelddadig was. De Spaanstalige editie van tijdschrift Rolling Stone brengt de film dan ook onder in een traditie van ‘films over kinderen en adolescenten die hun jeugd hebben verloren’. Maar de setting, de manier van filmen en ‘de stiltes’ van de hoofdrolspelersvoorzien de plot volgens het tijdschrift van een nieuwe, betoverende toon.

    Onderdeel daarvan is de keuze om niet-professionele acteurs in te zetten; tieners die elkaar ontmoetten in de straten van Ibagué. ‘Er zijn mensen die een bepaald licht voor de camera afgeven, ze hebben iets dat ons aantrekt, dat we gedurende de film willen zien te ontdekken’, schrijft El Espectador.

    Volgens de filmmaker zelf kon hij op deze manier ‘loskomen van de collectieve beeldvorming van de Latijns-Amerikaanse marginale delinquent’ en ‘vanuit een andere hoek en zien in welke gewelddadige omgeving deze jongeren opgroeien’.

    Laura Weeda

    la jauria

    Terug naar de snoeiharde oorsprong

    Soulstriptease zonder mitsen en maren

    MUZIEK | Nee, subtiel gaat het er niet aan toe op 72 Seasons, het nieuwste album van de ruim 40 jaar oude Amerikaanse heavy metalband Metallica, schrijft Helen Brown in The Independent: ‘Nadat de mannen veel fans behoorlijk op de proef hadden gesteld met hun vorige platen, keren ze terug naar nieuwe staaltjes meeslepende trashmetal. Een turbo-gedreven fusion van weerbarstige nostalgie en hedendaagse paranoia. Knalhard accelereren op de rechte stukken en wild slingeren door de bochten.’

    Sam Walker-Smart spreekt in Clash Magazine van een ‘solide’ album waarop de band ‘de meeste valkuilen van nostalgie en oude glorie weet te vermijden maar te veel op safe speelt en daardoor niet echt ontbrandt’. De criticus vindt ook dat de producer wel wat vet van de 12 tracks en 77 minuten had mogen wegsnijden. Bovendien is Metallica ditmaal de melodische ballads vergeten: ‘Die zouden vier decennia later goed aansluiten op de tijdgeest. Met al die levenservaring op zak, schudden ze die toch zo uit de mouw?’

    Kory Grow van Rolling Stone vindt dat de vier bandleden van Metallica altijd al ‘meesters zijn geweest in zwaar aangezette gitaarriffs en labyrintachtige songteksten. Maar deze keer dienen ze een duidelijk doel.’ Waarop Grow verwijst naar zowel de echtscheiding als de afkickperiodes van leadzanger James Hetfield: ‘Hier horen we een alfaman die zijn façade van onbezonnen muzikale woede doorbreekt en op zoek is naar zijn eigen waarheid.’

    Alsof er een nieuwe Star Wars-film uitkomt, zo vergelijkt Stefan Hochgesand in Berliner Zeitung de verwachtingen rond Metallica’s nieuwe album. De recensent komt bedrogen uit: ‘Niks lichtzwaarden of verkenningen van de Melkweg. De reis voert ons direct naar de gebroken ziel van Hetfield.’ De zanger legt zijn psychoanalyse vast in muziek, vervolgt Hochgesand: ‘Geen Star Wars maar een oorlog met de eigen ziel. Een stormachtige soulstriptease zonder mitsen en maren. Na twaalf tracks verlaat de patiënt verlicht de tandartsenpraktijk: er is een hoop zielenpijn en hartzeer weggeboord.’

    Diederik Samwel

    550x531

    Een game die je als God laat voelen

    De wereld verbeteren was nooit zo makkelijk

    GAME | De virtuele wereld biedt niet alleen afleiding en kansen een ander leven te leiden dan dat van jezelf, maar in sommige gevallen ook hoop – al dan geen valse. Zo stelt het spel Terra Nil, van de Zuid-Afrikaanse onafhankelijke studio Free Lives, spelers in staat om vervuilde omgevingen te zuiveren en vervolgens alle sporen van menselijk ingrijpen te wissen. Op die manier kun je de natuur eindelijk ‘haar rechten terug laten opeisen’, schrijft The Guardian enthousiast.

    Een laboratorium voor koraalcultuur laat, eenmaal in zee geïnstalleerd, een mooi koraalrif groeien dat wemelt van schaaldieren, weekdieren en andere schelpdieren. Gemakkelijk recyclebare geothermische energiecentrales leveren warmte en elektriciteit aan gebieden waar een windturbine niet volstaat. En zodra je de natuur in een gebied hebt hersteld, is het tijd om te vertrekken, zonder iets achter te laten. ‘U loopt weg met de zekerheid dat de interacties tussen de lokale fauna en flora het voortbestaan van de regio garanderen, zonder dat er nog menselijke tussenkomst nodig is’, aldus de Britse krant. ‘Je taak is volbracht en je bent niet langer nodig; de game zal je het gevoel geven dat je een god bent.’

    Laura Weeda

    1499
  • Gerecenseerd

    Gerecenseerd

    360 kiest een aantal door de buitenlandse pers beschreven concerten, voorstellingen, boeken, films en exposities die naar Nederland of België komen, of online te vinden zijn.

    Magisch-realistische satire

    Inzicht in de turbulente geschiedenis van Sri Lanka

    LITERATUUR | Sri Lanka, midden jaren tachtig. De jonge, heimelijk homoseksuele oorlogsfotograaf Maali Almeida komt zichzelf tegen in het hiernamaals. Hij heeft geen flauw idee hoe hij aan zijn einde is gekomen. Hebben ze hem vermoord in de burgeroorlog? Net als in het dagelijks leven in Colombo stuit Almeida op een muur van bureaucratie. Dan krijgt hij met terugwerkende kracht zeven manen de tijd om zijn geliefden te vinden en aan de hand van zijn foto’s een nationaal schandaal te onthullen.

    Zo begint The Seven Moons of Maali Almeida van Shehan Karunatilaka. De Sri Lankaanse auteur won er vorig jaar de Booker Prize mee en trad daarmee in de voetsporen van de in Sri Lanka geboren Canadees Michael Ondaatje, die de prijs in 1992 won met The English Patient.

    Ranjan Hulugalle schrijft in Lanka Business Online dat de lezer in deze roman ‘geen flatteus beeld’ krijgt van Sri Lanka. ‘Of het nu gaat om de cultuur, de bloedige politieke strijd van de Tamiltijgers of de complexe beleving van seksualiteit. Dat geeft aanvankelijk een ongemakkelijk gevoel, maar wie doorleest ontdekt dat die ongepolijste waarheid tot verrassende inzichten leidt.’

    Recensent Tomiwa Owolade van The Guardian vergelijkt ‘deze magisch-realistische roman’ met het werk van Salman Rushdie en Gabriel García Márquez, en tegelijkertijd met het surrealisme van Nikolaj Gogol en Michail Boelgakov. ‘Het boek zit vol levendige en schokkende vergelijkingen en absurde situaties, maar de auteur vermengt het met zo veel soms sardonische humor en consideratie dat je als lezer voortdurend alert blijft.’

    Volgens Helen Elliott van The Sydney Morning Herald houdt Karunatilaka’s roman het midden tussen een ‘moordmysterie en politieke, sociaal-maatschappelijke satire’. Ook Elliott ontwaart een duidelijke parallel met een beroemde schrijver: Kurt Vonnegut. ‘Die wist door de werkelijkheid te overdrijven chaos te creëren om zo zijn punt te maken. Karunatilaka doet hetzelfde.’

    Ron Charles begrijpt wel dat de meeste uitgevers hun vingers aanvankelijk niet wilden branden aan een ‘manuscript met zo’n absurd gegeven en zo veel complexe context’, schrijft hij in The Washington Post. Maar Karunatilaka lost dat op met een ‘satirische begrippenlijst’ aan het begin van zijn verhaal: ‘Tamiltijgers: bereid burgers af te slachten voor het goede doel.’ Of: ‘Indian Peace Keeping Force, gestuurd door onze buren om de vrede te bewaren. Branden desnoods een paar dorpen plat om hun missie te volbrengen.’

    Shehan Karunatilaka’s roman is door Robert Neugarten in het Nederlands vertaald als De zeven manen van Maali Almeida en begin maart verschenen bij Spectrum Boeken.

    Diederik Samwel

    001ca673 800

    Masterclass ingehouden emoties

    Moord met racistisch motief

    SPEELFILM | Till van regisseur Chinonye Chukwu is gebaseerd op het waargebeurde verhaal van de veertienjarige Afro-Amerikaan Emmett Till, die in 1955 vanuit Chicago op familiebezoek ging in Mississippi om nooit meer terug te keren. Hij werd gelyncht omdat hij een witte vrouw onheus zou hebben bejegend. Mamie, Emmetts moeder, organiseerde een openbare begrafenis waar journalisten foto’s van het verminkte lichaam konden maken. Vervolgens ontwikkelde ze zich van een ontroostbare moeder tot prominente burgerrechtenactivist.

    Danny Leigh van Financial Times vindt dat de film ‘geweldig is gesitueerd in de jaren vijftig, met vrolijke jazz van Dizzy Gillespie, fraai uitgelichte warenhuizen en haarscherp gesneden pakken’. Volgens Leigh trakteert hoofdrolspeelster Danielle Deadwyler de kijker op een ‘masterclass ingehouden emoties’. In een seizoen dat wordt gedomineerd door ‘films waarin het genre wordt verheerlijkt, zien we hier de kracht van de verbeelding om de waarheid te vertellen’.

    ‘Je moet zo ongeveer van staal zijn om niet ontroerd te raken door deze film,’ schrijft Peter Debruge in zijn stuk voor Variety, waarin hij vooral ingaat op de keuze om het karakter van moeder Mamie centraal te stellen: ‘Chukwu is geen in-your-face filmmaker, zoals Mel Gibson of Quentin Tarantino met hun expliciete geweldsscènes. Daardoor laat ze de kijker misschien te veel ruimte om gebeurtenissen zelf in te vullen. Een blaxploitation-film is het evenmin: ze kiest voor een respectabel mainstreamdrama om ons aan de recente geschiedenis te herinneren.’

    Richard Lawson heeft het in Vanity Fair over een familietragedie, maar mist de toegevoegde waarde: ‘Het is lastig om niet te bedenken dat je deze film allang hebt gezien. Zeker, het gaat erom dat dit gruwelijke onrecht aan de kaak wordt gesteld, maar waarom in zulke weelderige tinten en met zulke overdadige filmmuziek? De belangrijkste reden om toch te gaan kijken is de meeslepende acteerprestatie van Deadwyler.’

    Bij dat laatste sluit Richard Brody zich van harte aan in The New Yorker: ‘Deze actrice heeft met één oogopslag meer te vertellen dan menig collega in een lange monoloog. Zo draagt ze uit dat het leven van een zwarte burger in de VS onontkoombaar politiek is en haar onvoorwaardelijke inzet vereist.’

    Till van Chinonye Chukwu draait vanaf 30 maart in de bioscoop.

    Diederik Samwel

    till TILL 02635 R rgb scaled 1

    De eerste gayrockband uit de geschiedenis?

    The Jet Sessions 1975 na vijftig jaar uitgebracht

    MUZIEK | Paul Southwell (70) heeft naar eigen zeggen een rijk leven geleid. Als negentienjarige uit
    Noord-Engeland ontdekte hij het nachtleven van Londen en de feesten die het Gay Liberation Front organiseerde, terwijl ‘het meeste entertainment in die tijd werd verzorgd door onmiskenbare heterobands’, schrijft The Guardian. Samen met Dave Jenkins en Alan Jordan richtte hij Handbag op, een band op die ‘contrasteerde met dit landschap’. ‘We kleedden ons waanzinnig. We kusten op het podium en deden seksuele handelingen na’, aldus Southwell tegen de Britse krant.

    Ze tekenden als eerste openlijk homoseksuele rockband bij een groot Brits label. Maar hun avontuur was van korte duur. Het album The Jet Sessions 1975 werd niet uitgebracht en het project werd opgeschort. ‘We kregen geen uitleg, maar ik vermoed dat homofobie en een gebrek aan begrip van de homozaak aan de basis lagen van deze beslissing’, vertelt Southwell.

    Bijna vijftig jaar later verschijnt het album alsnog op de streamingdiensten. Volgens Southwell had
    Handbag herinnerd kunnen worden als de eerste gayrockband uit de geschiedenis, als de maatschappij wat meer lef had gehad. ‘Maar ja, we zullen het nooit weten.’

    Laura Weeda

    2167

    Een tekenfilm in oorlogstijd

    Animatie gebaseerd op Oekraïense mythen en klassiekers

    FILM – ‘Een tekenfilm maken tijdens de oorlog is een onvergetelijke ervaring,’ aldus Oleh Malamouzj, coregisseur van Mavka: The Forest Song, tegen het Engelstalige dagblad Kyiv Post. ‘Zo’n complex en duur project vereist veiligheid, elektriciteit, financiële middelen en een goede werkomgeving voor het team. Sommige leden daarvan zijn naar het front vertrokken, of ze leefden onder de bezetting en we zijn het contact kwijtgeraakt. We moesten enorme obstakels overwinnen. Corona was er kinderspel bij.’

    De productie van deze film was dan ook een van de langste in de geschiedenis van de hedendaagse Oekraïense cinema. In 2015 was er voor het eerst sprake van een animatiefilm geïnspireerd op het toneelstuk Lied van het bos van Lesja Oekrajinka (1871-1913). Deze Oekraïense toneelschrijver, dichter en vertaler (die eigenlijk Larysa Kosatsj-Kvitka heette) was eveneens betrokken bij de nationale bevrijdingsbeweging en wordt nu beschouwd als een der grootsten uit de Oekraïense literatuur. Daarnaast besloten producenten Serhej Sozanovsky en Iryna Kostjoek inspiratie te halen uit de Oekraïense mythologie. Ze wilden de thema’s hedendaags maken, de film een happy end geven en veel nieuwe stripfiguren aan de traditionele karakters toevoegen.

    Acht jaar later is Oekrajinska Pravda enthousiast over het resultaat; de krant noemt het ‘een Oekraïense kwaliteitsproductie’. Kyiv Post spreekt van een ‘betoverend verhaal’. Ter bekrachtiging worden ook enkele kinderen aan het woord gelaten, die de première bijwoonden in bioscoop Oskar in een winkelcentrum in Kyiv. ‘We vonden het erg leuk, ja!’ ‘De soundtrack is heel goed. En de karakters zijn geweldig; ze lijken op niemand anders, geen Disneyfiguren of wat dan ook.’

    Zal er ook een vervolg op komen? Een van de ouders zegt lachend: ‘Met dit productietempo
    zullen het mijn kleinkinderen zijn die die film gaan zien.’

    Mavka: The Forest Song is vanaf 19 april in de bioscoop te zien

    Laura Weeda

    188cfc5 1678806215890 le royaume de naya 2 a studio animagrad film ua group and mavka ua 2023
  • Gerecenseerd

    Gerecenseerd

    360 kiest een aantal door de buitenlandse pers beschreven concerten, voorstellingen, boeken, films en exposities die naar Nederland of België komen, of online te vinden zijn.

    Eerste Koeweitse succes op Netflix

    Twee vrouwen betreden de Kuwait Stock Exchange

    SERIE | The Exchange ‘zet de Koeweitse serie-industrie op het internationale toneel’, jubelt Kuwait Times, in een bespreking van deze Netflix-serie waarin twee vrouwen een mannenwereld betreden. In een week tijd steeg The Exchangein veel Arabische landen en ook daarbuiten naar de top 10 van het platform. Hoewel ‘de taalbarrière lange tijd een van Koeweits grootste belemmeringen was om naam te maken in de internationale artistieke scene’, zegt acteur Jassim Al-Nabhan tegen de krant, ‘slaagde The Exchange er eindelijk in die barrière te doorbreken’.

    In zes afleveringen volgt de kijker hoe Munira (Mona Hussain) en haar nicht Farida (Rawan Mahdi) als eerste twee vrouwen aan het einde van de jaren tachtig, midden in de beurscrash en aan de vooravond van de Golfoorlog, toetreden tot de Kuwait Stock Exchange. 

    De Koeweitse krant Al-Rai meldt dat het verhaal voor veel ophef zorgde in het emiraat

    Volgens de Engelstalige krant van het land komen hierbij ‘veel gevoelige onderwerpen’ aan bod, ‘met name de emancipatie van vrouwen’. De twee vrouwen om wie het gaat zijn gebaseerd op de moeder van een van de scenarioschrijvers zelf, Nadia Ahmad, schrijft het Emiraatse dagblad The National, dat verder vooral de styling van de serie prijst, die de ‘glamour en vitaliteit van het decennium’ recht doet; zo dragen de hoofdpersonen kokerrokken en schoudervullingen, ‘pronkstukken van de mode uit de jaren tachtig’.

    De Koeweitse krant Al-Rai meldt dat het verhaal voor veel ophef zorgde in het emiraat, aangezien het een onderwerp betreft dat er nooit eerder werd getoond. In een twijfelachtig geëmancipeerde opmerking voegt de krant eraan toe dat deze vrouwen ‘niets hadden bereikt zonder de steun van mannen die geloven in de bijdrage van vrouwen aan besluitvorming op alle gebieden’.

    The Exchange wordt sinds 8 februari op Netflix uitgezonden.

    Door Laura Weeda

    The Exchange

    Stilte om trauma’s te verwerken

    Genadeloos geconfronteerd met wat afwezig is 

    KUNST / FOTOGRAFIE | Eigenlijk draait het in het werk van de Syrisch-Armeense fotograaf en beeldend kunstenaar Hrair Sarkissian (1973) ‘vooral om wat je niet te zien krijgt’, concludeert Alexandra Chaves in The National. Dat maakt de criticus op uit twee van Sarkissians laatste fotoseries in de expositie The Other Side of Silence. In de een zijn privéruimtes gefotografeerd waar personen voor het laatst zijn gezien voor ze als vermist werden opgegeven. De foto’s zijn gemaakt in Libanon, Argentinië, Brazilië, Kosovo en Bosnië. In de andere, eveneens met een analoge camera geschoten serie brengt Sarkissian locaties in beeld die terminaal zieke Nederlandse patiënten vlak voor hun dood nog wilden bezoeken. Mensen ontbreken op de foto’s: ‘En juist daardoor krijgt wat afwezig is, net zo veel betekenis als het aanwezige.’

    Farah Abdessamad denkt dat het de kunstenaar is te doen om het ‘oproepen van een gevoel van disoriëntatie en collectieve rouw om plaatsen, momenten en personen die niet langer bestaan’, schrijft ze voor The New Arab. ‘Sarkissian maakt het onzichtbare haast lichamelijk en creëert daarmee een altaar voor trauma en genezing.’ 

    ‘Sarkissian maakt het onzichtbare haast lichamelijk en creëert daarmee een altaar voor trauma en genezing’ 

    Door slim gebruik te maken van zijn grote analoge camera slaagt Sarkissian erin ‘ook het verstrijken van de tijd te vangen’, stelt Nadine Khalil voor het internationale kunstmagazine Ocula. Het leidt volgens haar tot ‘eigenaardige dualiteiten: tussen oppervlak en inhoud, het zichtbare en verborgene en individueel en gezamenlijk leed. Onder de ijle schoonheid gaat vaak een harde sociaal-politieke werkelijkheid schuil. Zo verwijst hij naar verzwegen episodes uit de geschiedenis als de Armeense genocide, etnische zuiveringen en gedwongen verdwijningen.’

    Criticus Régine Debatty beschouwt The Other Side of Silence als de ‘ontroerendste en intelligentste tentoonstelling’ die ze de laatste tijd heeft gezien, noteert ze voor het artblog WeMakeMoneyNotArt: ‘Kale interieurs, desolate landschappen en de consequente menselijke afwezigheid als enige erfenis van conflicten, geweldsexplosies en andere trauma’s. De door de kunstenaar opgeroepen stilte vormt de echo van het zwijgen van mensen overal ter wereld die zich niet durven uit te spreken en nooit over politiek zullen praten.’ 

    De expositie The Other Side of Silence van Hrair Sarkissian is tot en met 14 mei te zien in het Bonnefantenmuseum in Maastricht.

    Door Diederik Samwel

    The Other Side of Silence Hrair Sarkissian

    Twee klassiekers van Jáchym Topol

    Nerveuze taal en zwarte humor

    LITERATUUR | Na zijn gymnasiumopleiding mocht Jáchym Topol, in 1962 geboren in Praag, niet naar de universiteit vanwege de dissidente activiteiten van zijn vader Josef Topol, die toneelschrijver en dichter was en vertaler van onder andere Shakespeare. Topol jr. had verschillende baantjes, zoals bouwvakker en kolenbezorger, en zat verschillende malen in de gevangenis. Maar al snel belandde hij in de schrijverswereld en groeide hij uit tot een van de grootste namen van de Tsjechische literatuur.

    The Guardian dicht de auteur veel humor toe, ‘zo stroperig zwart dat je er bijna in stikt’ 

    Uitgeverij Voetnoot bracht twee van zijn verhalen opnieuw uit: Supermarkt van sovjethelden en Een trip naar het station, in een vertaling van Edgar de Bruin. Het laatstgenoemde is volgens literatuursite Czechlit, ondanks de jonge leeftijd waarop Topol het schreef, ‘een soevereine, stilistisch buitengewone tekst, die tot het meest geslaagde werk van de auteur behoort’. Het bevat bovendien belangrijke kenmerken uit zijn oeuvre: ‘De nerveuze sfeer van het Praag uit die tijd, een nerveuze held, een nerveus verhaal en nerveuze taal: deze ingrediënten sieren het vroege proza van Jáchym Topol.’

    In het eerste verhaal zijn de helden vier mannen van middelbare leeftijd, twee schrijvers, een journalist en een uitgever, die door Polen en Slowakije reizen, op zoek naar van Andrzej Stasiuk (een beroemde Poolse auteur die onder andere veel reisliteratuur schreef) en naar de ‘sporen van de heldendaden van de mannen en vrouwen van het [Poolse] Vrijheidsleger’. Topol maakte enkele jaren daarvoor dezelfde reis met drie maten. Hoewel de auteur het genre zelf omschreef als een ‘poging tot een kroniek’, hebben we hier volgens Czechlit eerder te maken met een uitzinnige reportage. The Guardian dicht de auteur veel humor toe, ‘zo stroperig zwart dat je er bijna in stikt’. 

    Jáchym Topol, Supermarkt van sovjethelden/Een trip naar het station, verscheen in een vertaling van Edgar de Bruin bij uitgeverij Voetnoot.

    Door Laura Weeda

    9789491738821 front

    Herinneringen als kostbaarste bezit

    Dochter probeert mysterie vader te doorgronden

    SPEELFILM | Aan de hand van videobeelden en foto’s kijkt dertiger Sophie terug op een vakantietrip met haar vader Calum. Als elfjarig meisje ging ze vlak voor de eeuwwisseling met hem naar een Turkse badplaats. Hoe realistisch is haar herinnering en wat weet ze van haar vader? Veel meer gebeurt er niet in Aftersun, de debuutfilm van de Schotse regisseur Charlotte Wells. Maar met ‘zo’n minimale plot sorteert de film een overweldigend emotioneel effect’, constateert Valentina della Seta voor cultuursite GQ Italia. ‘Want tijdens een ogenschijnlijk onbekommerde vakantie komt geleidelijk een subtiel soort rusteloosheid aan het oppervlak.’

    Volgens Sofia Glasl van Süddeutsche Zeitung gaat de film over de ‘zorgeloze vertrouwdheid tussen een vader en zijn dochter en tegelijkertijd over het onvermijdelijke afscheid daarvan, wanneer kindertijd, toekomstdromen en irreële zelfbeelden verdwijnen’. Met de ‘sensationele cast’ van Paul Mescal en kind-actrice Frankie Corio pakt dat geweldig uit: ‘Zij reageren zo authentiek op elkaar dat vaak alleen het klikken en rammelen van de videocamera de kijker eraan herinnert dat je niet naast hen aan het zwembad zit.’

    ‘Wat er precies aan de hand is met Calum, blijft tot het eind van de film een mysterie’

    In Time Out schrijft Anna Bogutskaya dat regisseur Wells herinneringen, filmbeelden en dromen ‘uitzonderlijk fraai’ door elkaar laat lopen: ‘Het lijkt alsof Sophie telkens opnieuw naar details zoekt om achteraf haar vader te doorgronden. Want hoe lief en jolig hij zich ook gedraagt, er schemert voortdurend een droevige en donkere kant doorheen.’ 

    ‘Wat er precies aan de hand is met Calum, blijft tot het eind van de film een mysterie,’ vindt Austin Collins van RollingStone. ‘Maar intussen ben je verliefd geworden op deze twee mensen. En weet je wat er echt toe doet in hun leven.’

    LA Times-criticus Justin Chang vindt dat ‘deze verpletterende film’ laat zien dat ‘herinneringen de ene keer onuitwisbaar, dan weer volstrekt onnauwkeurig zijn. Ze kunnen ons ontglippen en toch ons kostbaarste bezit blijven.’ 

    Aftersun van regisseur Charlotte Wells is nu te zien in de bioscoop.

    Door Diederik Samwel

    Aftersun st 2 jpg sd low Photo by Sarah Makharine
  • Gerecenseerd

    Gerecenseerd

    360 kiest een aantal door de buitenlandse pers beschreven concerten, voorstellingen, boeken, films en exposities die naar Nederland of België komen, of online te vinden zijn.

    Tegen de grenzen van geëngageerde literatuur

    Duits neonazisme in historisch perspectief  

    LITERATUUR | In zijn nieuwste roman De kleindochter plaatst de Duitse auteur Bernhard Schlink, wereldberoemd geworden met De voorlezer (1995), de opmars van neonazi’s in het oosten van Duitsland in een historisch kader.

    Na de dood van zijn vrouw Birgit stuit boekhandelaar Kaspar op het manuscript van haar autobiografische roman. Zo komt hij tot de ontdekking dat ze kort voor hun huwelijk in de jaren zestig een dochter op de wereld heeft gezet die is achtergebleven in het voormalige Oost-Duitsland. Kaspar weet de familie op te sporen en zet vervolgens alles in het werk om de 14-jarige kleindochter Sigrun te ontdoen van het extreem nationalistische gedachtegoed waarmee ze is geïndoctrineerd. 

    Op de NDR-site stelt Annemarie Stoltenberg dat Schlink het verhaal ‘niet alleen tegen de achtergrond van historische gebeurtenissen presenteert, maar tegelijkertijd zorgvuldig probeert te achterhalen wat de politieke systemen met de ziel van de burgers hebben gedaan.’ 

    Volgens Peter Mohr in Kulturmagazin vertelt Schlink zijn verhaal ‘met verve, heeft hij voorbeeldige research verricht en zijn de beschrijvingen van het radicaal-rechtse milieu volledig authentiek.’ Niettemin vergelijkt Mohr de missie van hoofdpersoon Kaspar met ‘een oefening op de evenwichtsbalk van een oudere turnster. Schlinks poging is goed bedoeld, maar doet pijn bij het lezen.’  

    ‘Schlinks poging is goed bedoeld, maar doet pijn bij het lezen’

    Ook Dorothea Westphal van Deutschlandfunk heeft een ambivalent gevoel over de roman. Ze vindt dat Schlink helder inzicht biedt in de extreemrechtse gemeenschap en goed laat zien hoe lastig het is om te vechten tegen een hardnekkige ideologie. ‘Daar staat tegenover dat de gesprekken tussen beide hoofdpersonen houterig verlopen, waardoor de hoofdpersonages niet geloofwaardig overkomen.’

    In de Süddeutsche Zeitung mist Christian Mayer het evenwicht bij de sleutelfiguren: ‘De auteur ontpopt zich als een romanticus van de oude stempel. Tegen beter weten in hoopt hij mensen tot inkeer te brengen, zodra ze daartoe de kans krijgen.’

    Terwijl Hans-Rüdi Kugler zich in het Zwitserse Tagblatt afvraagt hoe ver Schlink kan gaan met deze geëngageerde literatuur. ‘Met hoeveel goede bedoelingen hij de opkomst van rechts-extremistische groeperingen uit de geschiedenis ook probeert te verklaren, ondanks zijn verhalende elegantie lijkt dit boek meer een casestudy voor maatschappelijk werkers.’ 

    Die Enkelin van Bernard Schlink, door Marcel Misset uit het Duits vertaald als De kleindochter, verscheen begin december bij uitgeverij Cossee

    Door Diederik Samwel


    De nieuwe generatie Girls

    Maar dan Spaans en meer kamikaze

    SERIE | ‘Serieus, we gaan nu stoppen met drugs. Geen coke, geen K, geen speed, geen LSD, geen joints, geen marihuana, geen opium, geen GHB, niets’, beweert een van de hoofdpersonen aan de telefoon in de trailer van Autodefensa [Zelfverdediging], de Spaanse serie die sinds eind november te zien is op het Spaanse platform Filmin

    Komiek Berta Prieto en kunstenaar en zangeres Belén Barenys ‘spelen hierin zichzelf, leven hun leven op het parodische af. In hun verkenningsdrift snijden ze veel onderwerpen aan die momenteel spelen en waar we nog geen duidelijke antwoorden op hebben,’ typeert El País, die een lang portret aan hen wijdt. Die onderwerpen zijn behalve drugs bijvoorbeeld ook psychische gezondheid en seksuele consensus. El Periódico de España vergelijkt de serie dan ook met het Amerikaanse Girls, maar noemt de Spaanse variant ‘meer kamikaze en meer gericht op generatie Z’.

    Meteen sinds de release van de trailer veroorzaakte Autodefensa niet alleen veel discussie in de Spaanse pers, maar ook op sociale media

    In een interview met de krant zeggen de twee makers, geboren in 1982: ‘De twintigers van vandaag weten al beter hoe ze over hun gevoelens moeten praten, wij wisten niet goed wat we ermee moesten.’ Ook daarover gaat de serie. Niet dat ze zichzelf zien als ‘de stem van hun generatie’; ‘iedereen kan zich nu gemakkelijk uiten’ dankzij sociale netwerken, aldus La Vanguardia. Ze wilden gewoon hun leven als jongvolwassenen laten zien, met alle passies en al het tumult, zonder het te verfraaien.

    Meteen sinds de release van de trailer veroorzaakte Autodefensa niet alleen veel discussie in de Spaanse pers, maar ook op sociale media. Een van de kritieken op de serie luidde bijvoorbeeld de vraag wanneer er eens een serie verschijnt over meisjes die graag thuis een boek lezen. Prieto noemt deze reactie in gesprek met La Vanguardia nogal vrouwonvriendelijk: ‘Want even los van de kwaliteit van de serie weet ik zeker dat we in de trailer twee meisjes laten zien die het naar hun zin hebben en doen wat ze willen.

    Door Laura Weeda

    Schermafbeelding 2022 12 22 om 13.18.16

    Engelse veteraan dingt mee naar een Oscar 

    Stiff upper lip tot het bittere einde 

    FILM | Privélevens bestaan niet op het Londense departement voor Openbare Werken in de jaren vijftig. Zelfs collega’s die dagelijks met dezelfde trein naar hun werk gaan wisselen geen persoonlijke informatie uit. Op kantoor is de belangrijkste bezigheid om lastige dossiers onderop te leggen of naar een andere afdeling door te schuiven. Wat gebeurt er dan wanneer een van hen vlak voor zijn pensioen te horen krijgt dat hij nog zes maanden te leven heeft? Hij stapt subtiel uit zijn rol, zonder ook maar een greintje van zijn waardigheid te verliezen. 

    Dat is de kern van Living, de Engelse, door de Zuid-Afrikaan Oliver Hermanus geregisseerde bewerking van Ikiru (1952) van de Japanse grootmeester Akira Kurosawa. Diens landgenoot Kazuo Ishiguro, romanschrijver en Nobelprijswinnaar, tekende voor het script. En dat is duidelijk te zien, vindt Anthony Lane in zijn bespreking voor The New Yorker. Hoofdrolspeler Bill Nighy (72) roept herinneringen op aan Anthony Hopkins in Remains of the Day, de verfilming van Ishiguro’s gelijknamige roman, die als hondstrouwe butler uit plichtsbesef de liefde van zijn leven laat schieten: ‘Wanneer zulke acteurs zo inventief en intuïtief een verwelkte en bekrompen man vertolken, geloven we dan wat we zien of zijn we getuige van een briljante vertolking?’

    Volgens Constance Jamet van Le Figaro zou er best eens een Oscarnominatie in kunnen zitten voor Nighy: ‘Een haast Spartaanse acteerprestatie waarbij elk sentiment even doorleefd en verstild overkomt.’

    ‘Alleen al zo’n terloops gesprekje met een agent op straat: daar krijg je zelfs een steen mee aan het huilen’ 

    In The Independent verbaast Clarisse Loughrey zich over de keuze van de makers om Living 70 jaar na Kurosawa’s origineel in het naoorlogse Londen te situeren. ‘Maar wat maakt het uit? De film is fascinerend. Vooral door het glanzende charisma van Nighy. Hij legt het als een slangenhuid over de stoïcijnse rust van zijn karakter. Zo krijgt het bijna iets spookachtigs. Is de man al halfdood of verdient hij ten volle zijn bijnaam op kantoor: Mr. Zombie?’ 

    Tara Brady van The Irish Times is diep onder de indruk van regie, cast, set design en aankleding: ‘Gewoon perfect. Alleen al zo’n terloops gesprekje met een agent op straat: daar krijg je zelfs een steen mee aan het huilen.’ 

    Living van regisseur Oliver Hermanus is vanaf 29 december te zien in de bioscoop

    Door Diederik Samwel

    Living st 5 jpg sd low

    Immens populaire poseerlessen

    Want iedereen kan mooi op een foto staan 

    FOTOGRAFIE | Een TikTok-gebruiker plaatste onlangs een korte video. ‘Mijn naam is August. Ik ben een gehandicapte transman,’ schreef hij. ‘Ik hou van foto’s maken, maar ik weet niet wat ik met mijn lichaam of mijn handen moet doen! Ik ben op zoek naar hulp.’

    De video van August was gericht aan één persoon in het bijzonder: poseergoeroe David Suh, die 4 miljoen volgers heeft op TikTok en het idee uitdraagt dat er niet zoiets bestaat als niet fotogeniek zijn. Iedereen kan goed op de foto staan, als je maar weet hoe je jezelf presenteert, beschrijft LA Times de boodschap van de uit Zuid-Korea afkomstige 28-jarige fotograaf, die inmiddels samenwerkte met vele grote namen uit de industrie. Hij heeft nu een studio in Los Angeles, maar dankt zijn bekendheid, met zo’n 4,3 miljoen volgers op TikTok en 1,1 miljoen op Instagram, aan sociale media. 

    ‘Lichaamstaal was de eerste taal die we hadden,’ schrijft Insider. En het is die vorm van communicatie waar Suh met zo veel succes op focust: ‘Vergeet hoe je eruit wil zien, bedenk hoe je wilt overkomen.’ Op die manier zouden we de controle, die we over ons uiterlijk nooit volledig hebben, weer kunnen verleggen naar onszelf. 

    The Washington Post plaatst een kritische noot. Hoewel de fotograaf erop uit is om de culturele normen van onze schoonheid een beetje te verbreden, en daarmee meevaart op de recente golf van acceptatie van het eigen lichaam en eigenliefde, gaat hij niet zo ver te zeggen dat je er niet per se goed uit hoeft te zien op een foto. Zou dat niet een nog betere boodschap zijn?

    Door Laura Weeda

    DSC00577 EditPrint 683x1024 1
  • Gerecenseerd

    Gerecenseerd

    360 kiest een aantal door de buitenlandse pers beschreven concerten, voorstellingen, boeken, films en exposities die naar Nederland of België komen, of online te vinden zijn.

    Pijnlijke paradox rond vreemdelingenhaat

    Morele thriller in Transsylvanië  

    FILM | Vlak voor Kerstmis neemt Matthias – half Roma, half Duits – ontslag bij een slachthuis in Duitsland, om terug te keren naar het bergdorp in Transsylvanië waar hij vandaan komt. Hij wil zijn zoontje Rudi aan het praten krijgen, zijn zieke vader opzoeken en de relatie met zijn ex Csilla nieuw leven inblazen. De sfeer is grimmig en wordt er niet beter op wanneer Csilla drie gevluchte Sri Lankanen aanneemt in haar bakkerij. 

    Zo begint de speelfilm R.M.N. (de Roemeense vertaling van ‘MRI’) van de Roemeense regisseur Cristian Mungiu, die internationaal in de prijzen viel met 4 maanden, 3 weken & 2 dagen en Graduation. Het resulteert volgens recensent David Ehrlich van IndieWire in een ‘sociaal-economische smeltkroes die de kijker geleidelijk bij de keel grijpt. Een weliswaar iets te breed opgezet, maar tijdloos verhaal over vreemdelingenhaat in een lokale setting.’

    Lee Marshall schrijft voor Screen Daily dat regisseur Mungiu te veel thema’s tegelijk wil aanroeren. Volgens de criticus komt dat aan het licht in een sleutelscène op het stadhuis: ‘Geschoten vanuit één camerastandpunt is dat een indrukwekkende krachttoer. Maar het voelt ook alsof de maker hier in één keer alles uit de kast wil halen. Als een Franse medewerker van een ngo een betoog houdt over het behoud van de berenpopulatie in de omgeving, krijgt hij alles over zich heen, van Charlie Hebdo tot de erfenis van het Franse koloniale verleden.’  

    8b2705f7 11c9 4199 b352 95538e3e374a‘Ondanks een gebrek aan ambitie in de finale is dit een prachtige nieuwe mijlpaal in het werk van deze Roemeense meester’ 8b2705f7 11c9 4199 b352 95538e3e374a

    Voor Ben Croll van het Amerikaanse Wrap Magazine kwam diezelfde scène juist als geroepen, want aanvankelijk was het of hij ‘een hoop puzzelstukjes aan elkaar moest leggen’. ‘De eerste negentig minuten voelen als een proloog, maar dan volgt een take van zeventien minuten waarin de regisseur zijn ware intenties uitkristalliseert. Het tekent Mungiu’s grote filmtalent.’

    Ook de criticus van Franse filmsite Le Bleu du Miroir is lovend over R.M.N., waarin een hedendaagse paradox volgens hem fraai in beeld wordt gebracht: ‘De angst voor buitenlanders, racisme, vooroordelen: het is des te verrassender omdat de dorpsbewoners zich uitdrukken in verschillende talen.’ Tegelijkertijd gaan diezelfde bewoners in het buitenland werken om in hun levens-onderhoud te voorzien. ‘Ondanks een gebrek aan ambitie in de finale is dit een prachtige nieuwe mijlpaal in het werk van deze Roemeense meester.’ 8b2705f7 11c9 4199 b352 95538e3e374a

    R.M.N. van Cristian Mungiu draait vanaf 1 december in de bioscoop

    Door Diederik Samwel

    R M N ps 1 jpg sd low

    Dagermans tijdloze waarschuwing tegen radicalisering

    Een roman die bedachtzaam en ontroerend is tegelijk

    LITERATUUR | Stig Dagerman heeft ‘kunst in zijn vingers’, citeert Sweden Posts English de Zweedse journalist Ivar Harrie over Dagermans roman Bränt barn uit 1948. ‘Hij breekt los van de experimentele mogelijkheden van literaire techniek.’ De Zweedse auteur Sven Stolpe noemde het uitzonderlijk om een boek te schrijven dat tegelijk zo ontroerend en zo bedachtzaam is. Het meest onvergetelijk noemt hij ‘de stevige greep van de auteur op zijn jonge held’, die met enige afstandelijkheid wordt benoemd als ‘de zoon’. Deze jonge held, de twintigjarige Bengt, schrijft na de dood van zijn moeder brieven aan zichzelf, die, zoals zij voorspeld had, moeten helpen tegen zijn verdriet. Maar al snel ziet de lezer hoe zijn woede en onmacht alleen maar toenemen, helemaal als hij erachter komt dat zijn drankzuchtige vader een nieuwe vriendin heeft. ‘Het wordt duidelijk dat er een vreselijke afrekening in het verschiet ligt; de enige vraag is tot welke specifieke puinhoop die zal leiden,’ schrijft John Self in The Guardian

    Als Dagerman de roman schrijft, is hij zelf ook nog jong, wat volgens Self tot uiting komt in ‘een overdaad aan emoties en details, cynisme dat grenst aan nihilisme’. Maar in dit geval werken deze kenmerken in zijn voordeel, aldus de Britse recensent, die in de roman een tijdloze waarschuwing ziet tegen radicalisering. De Zweedse auteur Viveka Heyman, die overigens bekendstond vanwege haar felle recensies, zag in de jonge leeftijd van de auteur evenmin een nadeel; ze vond zijn voorgaande werk juist sterker. Ondanks ‘alle ingrediënten voor een meesterlijke Dagerman-roman’ bekroop haar tijdens het lezen steeds het gevoel dat dit ‘al eerder en beter was gedaan’.

    Self betreurt in The Guardian dat we nooit zullen weten hoe Dagerman op latere leeftijd zou schrijven

    Dagerman schreef het manuscript in enkele zomermaanden in een vissersdorpje in Bretagne; ‘in grote eenzaamheid in een afgesloten kamer’, meldt hij zijn uitgever, aangehaald door LitteraturMagazinet. Het zal een roman worden ‘over liefde en verdriet in een arbeidershuis in Söder [een stadsdeel in Stockholm]’, aldus de schrijver, wiens moeder enige maanden na zijn geboorte vertrok om nooit terug te keren. Omdat zijn vader niet voor hem kon zorgen, groeide hij op bij zijn grootouders.

    Self betreurt in The Guardian dat we nooit zullen weten hoe Dagerman op latere leeftijd zou schrijven: hij stopte in 1949, op zijn zesentwintigste, met het schrijven van fictie en beroofde zich vijf jaar later van het leven.

    Bränt barn wordt in december heruitgegeven bij uitgeverij Koppernik als Het verbrande kind, in een vertaling van Bernlef

    Door Laura Weeda

    voorkant Stig Dagerman Het verbrande kind

    Liefdesverhalen als metafoor voor verstikking

    Jafar Panahi filmde opnieuw in het geheim 

    FILM | ‘No Bears is de beste film van Jafar Panahi sinds hij ondergronds is gegaan. Hierin verbeeldt hij op creatieve wijze de wanhoop die heerst in de Iraanse samenleving’, schrijft Babak Ghafoori Azar op de Praagse nieuwssite Radio Farda.

    Net als Panahi’s eerdere films werd deze in het geheim geschoten. Vanwege een kritische houding tegenover de regering in de film Three Faces zat de Iraniër zes jaar in de gevangenis; nu is hij vrij, op voorwaarde dat hij geen films meer maakt. No Bears werd opgenomen in een dorpje aan de Turkse grens, waar de bewoners niet blij waren met de komst van de crew; ‘ze hadden zo hun eigen problemen’, aldus Radio Farda. Panahi raakte betrokken bij het verhaal van een jong stel waarvan het meisje eigenlijk vanaf de geboorte met een andere jongen was verloofd. Dit gebruikte hij in zijn film, waarin ook een ander, Iraans stel na tien jaar ballingschap in Turkije Europa probeert te bereiken.

    Courrier International spreekt van ‘een juweel van virtuoos minimalisme’ 

    Beide liefdesverhalen zijn ‘metaforen van een samenleving op de rand van verstikking’. ‘Precies het soort film dat de lange, slapeloze reis naar een filmfestival ver weg elke minuut waard maakt’, meent Shubhra Gupta van The Times of India, refererend aan het filmfestival van Venetië, waar No Bears dit jaar werd vertoond. Kevin Maher van The Times bewondert de ‘donkere post-moderne satire in deze film over het maken van een film’. Courrier International spreekt van ‘een juweel van virtuoos minimalisme’. c3599f4b 2565 4a3b af8c 8364028fe568 

    Door Laura Weeda

    No Bears st 6 jpg sd low Copyright JP Production

    Back to the eighties en toch avant-garde 

    Een eigen stijl, of liever de hitlijsten bestormen?

    POPMUZIEK | De Franse popartiest Heloïse Letissier wisselt geregeld van pseudoniem. Na haar internationale doorbraak in 2014 met Christine & The Queens werd het Chris, en nu is het Redcar. Die ontwikkeling loopt parallel aan de persoonlijke transitie van de artiest van vrouwelijk naar mannelijk. Het derde album Redcars les adorables étoiles omvat volgens recensent Annabel Ross van The Sydney Morning Herald ‘avant-gardemuziek, gestileerd als een soort rockopera: zwaar van romantiek en vol verlangen en literaire verwijzingen’. De dertien tracks zijn ‘sterk geïnspireerd op de jaren tachtig, met een knisperende drumcomputer en alomtegenwoordige synthesizers’, aldus Ross.

    Ook Eric Bureau van Le Parisien moet door Redcars kwistige gebruik van synthesizers denken aan de newwaveplaten van Depeche Mode, The Cure en Talking Heads. ‘De muziek zit productioneel gezien boordevol ideeën, maar daardoor doet ze tegelijkertijd bij vlagen te experimenteel aan.’

    ‘De muziek zit productioneel gezien boordevol ideeën, maar daardoor doet ze tegelijkertijd bij vlagen te experimenteel aan’

    In de Evening Standard schrijft David Smyth dat Redcar zo te horen in een richtingenstrijd is verwikkeld. Niche en minder toegankelijk, of mainstream om de hitlijsten te bestormen? ‘Sommige nummers klinken duister en rauw. Andere tracks worden gestuwd door energieke beats, maar missen een herkenbare vocale melodielijn om er een pakkende popsong van te maken. Maar deze muziek blijft intrigeren.’

    Neil McCormick moet in The Telegraph bekennen dat zijn Frans verre van toereikend is maar dat het hem ook met de Engelse vertaling bij het album, geregeld begint te duizelen door de teksten. Hij houdt het op een ‘vreemd, sfeervol maar meeslepend werk.’

    Émilie Côté van het Canadese dagblad La Presse werd aanvankelijk afgeleid door ‘ondoordringbare arrangementen’. ‘Na een paar keer luisteren wordt het minder verwarrend, maar deze muziek haalt het niet bij die van Chris en Christine.’ De criticus kijkt dan ook uit naar de aangekondigde samenwerking van Redcar met de Amerikaanse producer Mike Dean, die eerder de studio indook met onder meer Madonna, The Weeknd en Beyoncé.’

    Het album Redcar les adorables étoiles is begin november verschenen

    Door Diederik Samwel

    Redcar
  • Gerecenseerd

    Gerecenseerd

    360 kiest een aantal door de buitenlandse pers beschreven concerten, voorstellingen, boeken, films en exposities die naar Nederland of België komen.

    Weer een nieuwe Picasso

    Volop verzameld ondanks inflatierisico 

    BEELDENDE KUNST | Hij is niet de eerste die ‘een kleine Picasso’ wordt genoemd, zoals The Times de elfjarige Andrés Valencia omschrijft. Zo ging onder andere Mikail Akar hem voor (zie 360 # 173), wiens werken al op zijn zevende voor duizenden euro’s werden verkocht. Andere voorbeelden zijn Lola June, Alexandra Nechita en Marla Olmstead (mogelijk bijgestaan door haar vader), die respectievelijk op hun tweede, twaalfde en vierde al kunst aan de man brachten. ‘Minderjarige kunstenaars zijn zeldzaam, maar ze bestaan,’ concludeert The New York Times. Valencia zit inmiddels op bedragen van vijf nullen. 

    Volgens het New Yorkse dagblad heeft Valencia zijn vroege succes vooral te danken aan de mensen om hem heen en aan de zelfgenoegzaamheid van de kunstwereld, hoewel de tienjarige zelf ook een uitstekend zakenman bleek te zijn; bij een vaste koper verhoogde hij zijn prijs in één keer van 100 tot 5000 dollar. Met succes.

    Het resultaat, The Commander, is volgens het Amerikaanse zakentijdschrift ‘een moderne Guernica

    Inmiddels wordt zijn werk volop verzameld, ook al waarschuwen galeriehouders, citeert Art Daily, dat ‘kunstenaars ontwikkelingen doormaken, en tienjarige kunstenaars al helemaal’; de waarde zou kunnen veranderen. 

    Valencia lijkt zelf goed na te denken over wat hij doet, en waarom. ‘Ik denk dat kunst is bedoeld om verhalen te vertellen,’ zei hij tegen Forbes. Zo liet hij zich onlangs inspireren tot ‘het verhaal van het Oekraïense volk en wat Rusland hen aandoet. (…) een verhaal dat niet vergeten mag worden.’ Het resultaat, The Commander, is volgens het Amerikaanse zakentijdschrift ‘een moderne Guernica’. 

    Door Laura Weeda

    Andreas Valencia ChaseContemporary

    Intieme jongensvriendschap krijgt abrupt einde

    Overrompelend debuut van jong acteertalent 

    FILM | Wie onder de indruk was van Girl, de eerste, lovend besproken speelfilm van de Waalse regisseur Lukas Dhont (31), zal op zijn minst nieuwsgierig zijn naar zijn tweede: Close. In Dhonts debuutfilm draait het om een jonge jongen die graag ballerina wil worden en met zijn mannelijkheid overhoop ligt; nu maakte hij opnieuw een coming of age-film. Ditmaal over de innige vriendschap tussen twee dertienjarige jongens die onder druk komt te staan wanneer daar op school vragen over worden gesteld. Zijn ze een stel, hebben de twee een homoseksuele relatie? 

    Peter Debruge begint zijn recensie in Variety met een vetgedrukte spoiler alert. Maar nog vóór hij iets prijsgeeft over het verloop van de film maakt hij duidelijk dat de dramatische wending wat hem betreft wel wat minder had gemogen: ‘De pure, onschuldige vriendschap tussen twee jonge mensen van dezelfde sekse is nooit eerder zo prachtig verfilmd. Maar wat daarna gebeurt komt des te ongeloofwaardiger over.’ Desondanks is Debruge ervan overtuigd dat Dhont een meesterwerk in zich heeft: ‘Hij moet zijn onvolwassenheid alleen nog overwinnen.’ 

    ‘Deze jongen heeft een presence in huis als een rechtse directe’

    Ook voor collega David Ehrlich komt het drama in Close ‘uit de lucht vallen’, schrijft hij voor IndieWire. ‘Daarmee brengt de regisseur dit portret van een vriendschap tussen twee jongens in een heteronormatieve wereld, ineens in een veel breder verband van verlies en rouw.’

    Volgens Olivier de Bruyn van Les Echos ‘bewijst Dhont opnieuw zijn talent door ‘zorgvuldig de valstrikken van psychologiseren en pathetiek te om-zeilen, economisch met dialogen om te springen en zijn strakke compositie’. Daar staat tegenover dat hij ‘soms te expliciete beelden gebruikt en het te vaak zoekt in symboliek’.  

    In Paris Match vindt Fabrice Leclerc dat de maker ondanks de ‘tedere en zinnelijke regie overmatig inzet op vioolmuziek en pathos’. Maar wat hem bovenal zal bijblijven van Close is de jonge acteur Eden Dambrine: ‘A star is born! En daar gaan we nog veel plezier aan beleven de komende jaren.’ 

    Leslie Felperin toont zich in The Hollywood Reporter al even lyrisch over Dambrine als vertolker van Leo, een van de twee hoofdrolspelers: ‘Deze jongen heeft een presence in huis als een rechtse directe. Dat bewijst natuurlijk ook hoe goed Dhont jonge acteurs kan regisseren.’ 24d37c03 58a2 4c29 a657 f2e7ed8dc15f

    Door Diederik Samwel

    Close van Lukas Dhont is vanaf 3 november te zien in de bioscoop

    Close ps 1 jpg sd low

    Inspiratie uit een Sterrenstelsel hier ver vandaan

    Een teruggreep naar futuristische klanken 

    MUZIEK | In A New Hope (1977), de eerste film in de Star Wars-saga, stopt de jonge Luke Skywalker, gespeeld door Mark Hamill, in Chalmun’s Cantina, een bar op de planeet Tatooine die dient als schuilplaats voor smokkelaars en premiejagers. De grimmige sfeer wordt er opgefleurd door de jazznoten van Modal Nodes, een formatie bestaande uit wezens met gitzwarte ogen en uitstekende schedels, die eruitzien als gigantische kreeften.

    Dat de muziek zoals bedoeld toekomstbestendig was, blijkt wel uit het feit dat deze tegenwoordig verschillende muzikanten inspireert; The Guardian noemt Coldplay en Animal Collective, en ook Björk, die zelf vaak niet alleen als geniaal maar ook als buitenaards wordt getypeerd, zou met haar net uitgebrachte album Fossora iets hebben willen maken dat even ‘jazzy en futuristisch’ was als dat van de Cantinaband, aldus musicus Atli Finnsson, die eraan meewerkte.

    Finnsson is nog geen dertig en ontdekte Modal Nodes toen hij met Lego Star Wars speelde. Het doel van Björks band, licht hij toe, is ‘om muziek te maken voor een andere plek. Ons een plek voor te stellen waar muziek als die van ons zou klinken. En daarvoor is Star Wars een goed uitgangspunt’, citeert de site MusicTech. Coldplay-zanger Chris Martin vroeg zich bij het opnieuw bekijken van de Cantinascène af ‘hoe musici in de rest van het universum zouden klinken’, schrijft het Zweedse Aftonbladet, een vraag die de basis vormde van zijn album Music of the Spheres (2021). e591367f b45a 4718 9bdf 88bf6f7aff6d 

    Door Laura Weeda

    Fossora kopie

    De tragische ondergang van moeras en veengrond

    Creatieve non-fictie als uitlaatklep voor oprechte woede 

    LITERATUUR | Pulitzerprijswinnaar Annie Proulx, 87 inmiddels, is vooral bekend van haar romans  Scheepsberichten en Brokeback Mountain. Met Fen, Bog & Swamp publiceert ze ditmaal een lang essay over het belang van veen-, zwamp- en moerasgebieden voor natuur en klimaat. NPR-redacteur Julie Depenbrock omschrijft het als ‘een liefdesbrief aan ecosystemen die in rap tempo verdwijnen: de Amerikaanse wetlands.’

    Romanschrijvers die zich verdiepen in ecologische thema’s vormen een ‘onweerstaanbaar subgenre’

    In ScienceNews stelt Anna Gibbs dat Proulx met verve de uitdaging aangaat om moerassen en veenlanden te zien als natuur om van te houden. ‘Niet langer als onaangenaam waterland waar alleen een wezen als Shrek zich thuisvoelt.’ Ook Luanne Wilkes is diep onder de indruk van Proulx’ nieuwste werk, schrijft ze op de Britse natuursite NHBS. Niet alleen omdat ze de natuur en de mensen die ervandaan komen zo fraai beschrijft, maar ook door het taalgebruik: ‘Verliezen we deze natuurlijke habitat, dan gaat een hele waslijst aan zelfstandig en bijvoeglijk naamwoorden verloren.’  

    Romanschrijvers die zich verdiepen in ecologische thema’s vormen een ‘onweerstaanbaar subgenre’, vindt Rohan Silva in The Guardian. Omdat journalisten objectief horen te blijven, zijn ze bijna nooit in staat om de échte betekenis van de ondergang van de natuur duidelijk te maken. ‘Daar zijn romanciers voor nodig, die het subjectieve in hun non-fictie laten doorsijpelen.’ Silva vindt dat Proulx er glansrijk in slaagt om de bedreiging van moeras- en zwampgebieden over te brengen: ‘In magnifiek proza maakt ze levensechte personages van een poel of een stuk veengrond. Zoals ze ook in Scheepsberichten de zee tot leven wist te wekken.’ 3bcf9755 2db1 4cb1 a1fe 665747ccb705 

    Door Diederik Samwel

    FenBogSwampAnnie Proulx
  • Gerecenseerd

    Gerecenseerd

    360 kiest een aantal door de buitenlandse pers beschreven concerten, voorstellingen, boeken, films en exposities die naar Nederland of België komen

    Wetenschappelijk genie met directe invloed op de wereldvrede

    Blauwdrukken van het heden

    LITERATUUR | De in Hongarije geboren en opgegroeide John von Neumann (1903-1957) geldt als een ongeëvenaard wetenschappelijk genie. Of het nu ging om de grondslagen van de wiskunde, kwantumtheorie, ballistiek, digitale computers of speltheorie, Von Neumann wist er alles van en kon het nog helder uitleggen ook. Volgens collega-wetenschappers beschikte hij dan ook over de snelste hersenen ter wereld. Aan hem wordt ook het basisontwerp van de hedendaagse commerciële computer toegeschreven. Halverwege de vorige eeuw was Von Neumann bovendien nauw betrokken bij de ontwikkeling van de atoombom in de VS.

    De Britse wetenschapsjournalist Ananyo Bhattacharya publiceerde vorig jaar het boek The Man from the Future over Von Neumann. Verwacht geen biografie in letterlijke zin, de beschrijving van iemands levensloop, waarschuwt Ulf von Rauchhaupt in de Frankfurter Allgemeine Zeitung. Bhattacharya concentreert zich in het boek ‘vrijwel uitsluitend op zijn wetenschappelijke werk, ook al zou je daar minstens een half dozijn wetenschappers op Nobelprijsniveau voor nodig hebben’. Von Rauchhaupt snapt dat het voor de auteur onbegonnen werk is om Von Neumanns werk een plaats te geven in de wetenschapsgeschiedenis. Geen enkele gespecialiseerde historicus is daartoe in staat, omdat die minstens vijf disciplines zou moeten beheersen. ‘Tenzij Von Neumann er zelf mee aan de slag zou gaan…’

    ‘Bhattacharya houdt het op een complex en fascinerend karakter, maar juist daar had ik meer over willen lezen’ 

    In The New Republic constateert Samanth Subramanian dat Bhattacharya meer als cartograaf dan als biograaf te werk is gegaan. ‘Daardoor is de held van het verhaal soms pagina’s lang afwezig, terwijl de auteur een rijke intellectuele staalkaart van zijn ideeën, theorieën en denkwijzen presenteert en die met elkaar in verband brengt.’ Zo wordt volgens Subramanian duidelijk hoe Von Neumann zijn toekomst en ons heden heeft ontworpen: ‘Kijk goed om je heen en je ziet overal zijn vingerafdrukken.’ 

    Criticus Jennifer Szalai van The New York Times is weliswaar onder de indruk van Bhattacharya’s boek, maar heeft na het lezen toch wat ambivalente gevoelens. Zo komt Von Neumann enerzijds op haar over als een Amerikaanse havik die een preventieve aanval op Rusland voorstelde, terwijl hij anderzijds als Centraal-Europeaan de theorie aanhing dat de mens altijd geneigd is samen te werken om te overleven: ‘Bhattacharya houdt het op een complex en fascinerend karakter, maar juist daar had ik meer over willen lezen.’ 

    Stephen Budiansky is op voorhand sceptisch over populaire uiteenzettingen van de kwantumtheorie, maar geeft zich gewonnen na het lezen van The Man from the Future, schrijft hij in The Wall Street Journal: ‘In kristalhelder proza geeft Bhattacharya de essentie van mathematische en natuurkundige stellingen weer. Het is een ware krachttoer dat het boek ook nog eens leest als een trein.’ 

    The Man from the Future van Ananyo Bhattacharya verscheen op 16 september in de Nederlandse vertaling van Hans van den Berg als De man uit de toekomst: het visionaire leven van John von Neumann bij Atlas Contact.

    Door Diederik Samwel

    boek

    Oude hits in georkestreerd jasje

    Gedoodverfde kandidaat voor nieuwe James Bond-titelsong 

    POP | Robbie Williams (48), eind vorige eeuw onbetwiste de populairste zanger van de Britse boyband Take That, timmert al 25 jaar aan de weg als soloartiest, en dat wordt groots gevierd met het verzamelalbum XXV. Zijn grootste hits staan erop, maar dan begeleid door het Nederlandse Metropole Orkest, volgens James Hall van The Telegraph het voornaamste jazz- en poporkest ter wereld. De georkestreerde liedjes kunnen Hall wel bekoren. Hij vraagt zich zelfs af hoe de producers van de James Bondfilms Williams tot dusver over het hoofd hebben kunnen zien: ‘Met de funky gitaren en aanstekelijke blazers ondergaan hits als Millennium en No Regrets de perfecte 007-behandeling.’ De recensent is alleen niet te spreken over de hoes, waarop Williams ‘even belachelijk als pompeus’ poseert als De denker van Auguste Rodin: ‘Zoiets is kennelijk alleen voorbehouden aan popartiesten.’

    Op de klanken van het Metropole Orkest komt Williams’ stem volledig tot zijn recht, schrijft Neil Yeung voor het Britse AllMusic: ‘Zonder de neiging tot overgeproduceerde trucjes, waar mainstreampopartiesten zo vaak onder gebukt gaan. Op een paar mindere nummers na een overweldigende verzameling popsongs.’ 

    Na 25 jaar krijgt Williams de pophemel nog altijd in beweging

    Gianni Sibilla van de Italiaanse muzieksite Rockol vindt het jammer dat Williams bij de georkestreerde versie van zijn muziek uit zijn tot dusver ‘perfect ingevulde rol van onbezonnen artiest vol zelfspot’ valt. De criticus hinkt op twee gedachten over het nieuwe album: ‘Enerzijds wijst ook dit verzamelalbum op gebrek aan inspiratie en ideeënarmoede, en voegen de nieuwe orkestraties weinig toe aan Williams’ repertoire. Anderzijds gaat het wel om popgeschiedenis van de afgelopen decennia.’

    Zijn collega van het Duitse RTL is daarentegen ronduit enthousiast over XXV: ‘Sommige hits krijgen een extra charme en worden krachtiger en intenser dan hun oude versie, zonder daarbij hun oorspronkelijke glans te verliezen. Na 25 jaar krijgt Williams de pophemel nog altijd in beweging.’

    Het album XXV van Robbie Williams is op 9 september uitgekomen.

    Door Diederik Samwel

    XXV Robbie Williams

    De vreemd verslavende show van Fielder

    Een grondige voorbereiding op het echte leven

    SERIE | Wat gebeurt er als mensen die moeite hebben om verbinding en betekenis in hun leven te vinden, deze proberen te bereiken door een soort show op te voeren? Dat is volgens Naomi Fry van The New Yorker de centrale vraag in The Rehearsal, waarin de Canadese acteur Nathan Fielder schittert als regisseur van ‘repetities’: uitvoerig geënsceneerde scenario’s die delen van het leven van gewone mensen nabootsen met het doel hen voor te bereiden op een groot moment in hun leven. De humor die het andere werk van Fielder kenmerkt, is hierbij sluimerend aanwezig. ‘Het ethische ongemak dat voortkomt uit het feit dat je er niet achter kunt komen wat Nathan van plan is, is geen bijproduct van de show – het is de kern,’ schrijft Sam Adams voor Slate.

    Als invloeden voor de serie noemt Fry Charlie Kaufman (van o.a. Being John Malkovich), Sacha Baron Cohen, het ‘docu-naïf-style oeuvre’ van Louis Theroux en Nick Broomfield, maar ook Big Brother en de recente documentaire Tiger King: ‘Al deze werken zijn, op hun slechtst, afstandelijk voyeuristisch en brengen niet alleen hun makers, maar ook hun kijkers in verlegenheid.’ Zoals Noelia Fariña van El País het beschrijft: ‘Deze serie is (…) verontrustend en triggert onze hersenen: van het ene op het andere moment verandert onze lach in een grimas, krimpen we na een aangename zucht ineen.’

    ‘Amper vijf minuten na de eerste aflevering wilde ik mijn laptop door de kamer smijten of Nathan Fielder er gewoon af gooien’

    En dat valt niet bij iedereen in de smaak. ‘Amper vijf minuten na de eerste aflevering wilde ik mijn laptop door de kamer smijten of Nathan Fielder er gewoon af gooien,’ schrijft Richard Brody in een andere recensie in The New Yorker. Hij bestempelt Fielder met zijn ‘roekeloze’ verraad als ‘wreed en arrogant’ en hoopt, vergeefs, steeds dat degenen met wie hij de rehearsals uitvoert, hun deelname zullen beëindigen. Fielder ‘toont geen enkele interesse in wat [zijn slachtoffers] denken na te zijn bedrogen door de man aan wie [ze] (zoals Fielder in de voice-over zegt) [hun] leven hebben toevertrouwd.’

    En Brody is niet de enige die er zo over denkt. John Doyle stelt in The Globe and Mail vast dat Fielder geen enkele empathie toont met degenen die hij zogenaamd probeert te helpen, en Daniel D’Addario van Variety vindt dat het isolement dat Fielder met zijn show probeert te doorbreken, juist wordt uitvergroot doordat zijn project uiteindelijk ‘een steeds minder leuke grap blijkt te zijn’.

    De vraag is of Brody hem echt van zijn laptop heeft gegooid. ‘Hoewel je niet helemaal begrijpt waarnaar je kijkt,’ schrijft Shirley Li in The Atlantic, ‘is wat je ziet zo vreemd verslavend dat je niet anders kunt dan blijven kijken.’

    The Rehearsal is te zien op HBO.

    Door Laura Weeda

    Schermafbeelding 2022 10 02 om 13.36.27

    Het zwembad als metafoor voor de maatschappij

    De onbevooroordeelde blik van Dörrie

    FILM | Het enige vrouwenbuitenbad van Duitsland vertoont zulke grote parallellen met de westerse samenleving – onder andere op het gebied van competitie (om een ​​plekje in de zon) en beperkingen (individuele mogelijkheden om je uit te drukken) – dat Doris Dörrie besloot er een film van te maken: Freibad. Een groep vrouwen ruziet om wat je eet (lams- of varkensworstjes), wat je draagt (een bi- of burkini) en wie het voor het zeggen heeft. Hoewel de Duitse filmregisseur het gegeven (samen met Karin Kaçi en Madeleine Fricke) tot een komedie bewerkte, zijn alle personages liefdevol neergezet, schrijft Susan Vahabzadeh in de Süddeutsche Zeitung: ‘De coole Steffi met haar Zwitserduits, Eva die ooit een seksbom was en worstelt met oud worden, de schattige mollige Paula die eindelijk van iemand te horen krijgt dat ze prachtig is, maar helaas in het Arabisch, wat ze niet verstaat. Geen van deze vrouwen is slecht – soms zijn ze ondeugend.’

    ‘Een vermakelijke, doordachte, maar niet al te diepgaande film’

    Hoewel de recensent zich afvraagt of het gegeven genoeg was voor een film, had deze volgens Vahabzadeh door niemand anders gemaakt kunnen worden: ‘Dörrie heeft een heerlijk onbevooroordeelde kijk op haar medemens, liefdevol maar niet blind voor hun fouten.’ Het resultaat: ‘Een vermakelijke, doordachte, maar niet al te diepgaande film.’

    Dat Dörrie de juiste persoon was, wordt door de Frankfurter Allgemeine Zeitung volmondig beaamd: ‘Er is geen andere filmmaker in Duitsland die zo gekwalificeerd is (…) om zo’n gevoelig onderwerp aan te pakken. Ze observeert al bijna vijftig jaar de gebruiken in het land, is intercultureel competent (getuige Happy Birthday, Türke! en Kirschblüten & Dämonen [Kersenbloesem & demonen]) en kent alle tussenvormen tussen komedie en drama. De film Freibad is zeker geen “coma” (comedy-drama), maar gewoon een serieuzere poging om de spanningen die ​​in multiculturele samenlevingen ontstaan op een luchtige manier te behandelen.’

    Freibad draait sinds 1 september in de bioscoop.

    Door Laura Weeda

    freibad doris doerrie film rezension 2
  • Gerecenseerd

    Gerecenseerd

    360 kiest een aantal door de buitenlandse pers beschreven concerten, voorstellingen, boeken, films en exposities die naar Nederland of België komen

    Draken, complotten en ‘lelijke pruiken’

    De langverwachte spin-off van Game of Thrones

    SERIE | Eind augustus werd op HBO en OCS gelijktijdig de langverwachte prequel van Game of Thrones uitgezonden. Vooralsnog lopen de meningen uiteen. Volgens Bloomberg bijvoorbeeld ‘spuwt House of the Dragon vuur’, terwijl de serie voor IndieWire ‘de vlam niet echt nieuw leven inblaast’.

    In dit nieuwe seizoen, gebaseerd op het werk van schrijver George R.R. Martin, draait het om Koning Viserys (Paddy Considine), die ‘niet van conflicten houdt, zachtaardig en redelijk is; slechte eigenschappen voor een leider van de Seven Kingdoms,’ aldus Los Angeles Times. Viserys’ dochter, Rhaenyra (Milly Alcock, daarna Emma D’Arcy), is weliswaar drakenrijder, maar geen mannelijke erfgenaam. En dat wekt de machtsbelustheid van Visery’s broer Daemon (Matt Smith).

    The Independent noemt de spin-off nog ‘intenser, brutaler, bloediger’ dan de oorspronkelijke serie

    The Los Angeles Times is enthousiast: ‘Deze spin-off (…) introduceert subtiele veranderingen in toon en benadering, evenals een breed scala aan nieuwe personages en verhaallijnen.’ Volgens The Guardian bevat ook dit deel alle pre’s van Game of Thrones: bloedige gevechten, lange dialogen in het Hoog-Valyrisch, ‘borsten en billen in bordelen’, ‘lelijke pruiken’, incestueuze verleidingen en natuurlijk draken – alles ‘wat Game of Thrones zo goed maakte toen de serie op zijn best was’, aldus de Britse krant. The Independent noemt de spin-off nog ‘intenser, brutaler, bloediger’ dan de oorspronkelijke serie.

    Maar, zegt The New York Times, ‘er ontbreekt iets’. The Hollywood Reporter denkt te weten wat. ‘Er zijn wel héél veel Targaryens,’ verzucht recensent Daniel Fienberg, zodat op het scherm veel ultraplatinablonde pruiken te zien zijn; de haarkleur die kenmerkend is voor de dynastie. ‘Sommigen staat dat goed, maar dat geldt niet voor iedereen,’ aldus Fienberg. Bovendien symboliseert deze alomtegenwoordigheid volgens hem ‘een gebrek aan diversiteit in karakters, persoonlijkheden en zienswijzen’. Zijn oordeel: ‘Deze spin-off moet zijn identiteit nog vinden.’

    Door Laura Weeda


    Jax hekelt de engelen

    Niet te oud voor TikTok

    MUZIEK | ‘Had iemand me toen ik jonger was maar verteld dat elk lichaam anders was,’ zingt Jackie Miskanic in een begin juli uitgebracht nummer dat in de VS inmiddels razend populair is. Toen ze amper een tiener was, verwonderde ze zich over de ondergoedmodellen van Victoria’s Secret, met hun slanke silhouetten. De ‘engelen’ van het lingeriemerk, zoals de modellen ook wel worden genoemd, hadden uitgemergelde wangen en uitstekende botten. Miskanic, artiestennaam Jax, ‘begon te denken dat ze te zwaar was’ en ‘stopte gewoon met eten’, aldus Variety.

    Op 26-jarige leeftijd scoorde de Amerikaanse zangeres een hit, genoemd naar het lingeriemerk, waarin ze de stereotypen hekelt die door de modegigant worden overgebracht. Vooral op TikTok was het nummer zeer populair.

    De zangeres snijdt niet alleen serieuze onderwerpen aan, maar post ook lollige en experimentele nummers en clipjes

    Haar woede wordt vooral belichaamd door ‘een oude heer die in Ohio woont en geld verdient over de ruggen van meisjes zoals ik’, zingt ze in Victoria’s Secret. Zijn naam is Leslie Wexner en hij verdiende miljoenen toen het merk in 1984 werd overgenomen. Nadat de tachtigjarige ervan werd beschuldigd een misogyne cultuur te hebben gecreëerd binnen een bedrijf waar bovendien een gebrek aan diversiteit heerst, moest hij in 2020 zijn functie als CEO verlaten. ‘En wij blijven achter met evenveel complexen als hij dollars heeft,’ zingt Jax.

    De zangeres snijdt niet alleen serieuze onderwerpen aan, maar post ook lollige en experimentele nummers en clipjes. ‘TikTok is voor mij een geweldige plek om dingen uit te proberen,’ zegt ze tegen de site NJ. Met 1,4 miljoen volgers op het platform – dat nu 1 miljard gebruikers wereldwijd telt – werkt ze hard aan haar carrière – tot haar eigen verbazing: ‘Ik begrijp het nog steeds niet, ik dacht dat ik misschien te oud was voor TikTok.’

    Door Laura Weeda

    7698288779940512677

    Old school melodrama mist een passend slot 

    Britse moslima versus vrijzinnige Française  

    SPEELFILM | ‘Een oldskool melodrama, vermengd met een eigentijds politiek bewustzijn, dat in het Brexit-tijdperk een bredere crossculturele botsing suggereert.’ Zo typeert criticus Guy Lodge After Love, de eerste speelfilm van de Brits-Pakistaanse regisseur Aleem Khan in Variety. ‘Het is maar een kleine vijftig kilometer van Dover naar Calais maar Het Kanaal scheidt twee compleet tegengestelde werelden: van taal tot religieuze opvattingen en seksuele moraal.’ 

    In After Love worden die verschillen scherp aangezet wanneer Mary uit Dover, moslima, kinderloos en net weduwe geworden, ontdekt dat haar man Ahmed, kapitein op een ferry, jarenlang een relatie had met Geneviève in Calais. Daarop steekt Mary Het Kanaal over om zich te melden bij haar Franse rivale, die haar aanziet voor de nieuwe schoonmaakster. Mary verzwijgt haar ware identiteit en komt zo over de vloer bij Geneviève. In de loop van de film komt ze steeds meer te weten over Ahmeds verleden – zo blijkt hij een zoon te hebben met zijn minnares – terwijl de vrouwen steeds directer met elkaar worden geconfronteerd. 

    ‘Joanna Scanlan in de hoofdrol is verbluffend goed; het acteerwerk is sowieso geweldig’

    In The Evening Standard toont Charlotte O’Sullivan zich enthousiast over de film: ‘Joanna Scanlan in de hoofdrol is verbluffend goed; het acteerwerk is sowieso geweldig.’ O’Sullivan begrijpt alleen niet waarom een witte actrice schittert in de hoofdrol: ‘Zoveel Britse films worden er niet gemaakt over moslims.’

    Volgens Mattia Pasquini van de Italiaanse filmsite Cinefilos liggen er grote filosofische kwesties ten grondslag aan deze film: ‘Is het mogelijk om jezelf te kennen en wat weten we eigenlijk over de identiteit van een ander?’ Volgens de recensent lukt het de twee vrouwen in After Love ‘elkaar na een spel van leugens en ondanks alle cultuurverschillen te ontdekken en de afwezigheid van hun geliefde te accepteren. Om vooruit te komen is het af en toe nodig de eigen regels te overtreden.’

    Tim Robey in The Telegraph heeft juist moeite met de manier waarop de regisseur de hoofdpersonen dichter bij elkaar brengt: ‘Met deze film zet Khan zichzelf terecht op de internationale kaart, maar het verhaal schreeuwt om een heftiger en geloofwaardiger einde. Zo gevoelig en persoonlijk als hij de film opent, zo gelikt zijn de slotscènes.’

    After Love van regisseur Aleem Khan draait vanaf 25 augustus in de bioscoop

    Door Diederik Samwel

    After Love st 8 jpg sd low

    Me-Too vanuit een heel ander perspectief

    Alleen al het hoofdpersonage is een kunstwerk

    LITERATUUR | De vrouwelijke verteller in Vladimir, de debuutroman van de Amerikaanse Julia May Jonas, doceert Engelstalige literatuur aan de universiteit. Ze loopt tegen de zestig en berust al een tijdje in haar positie als mislukt romancier, wanneer haar man, hoofd van dezelfde faculteit, het middelpunt blijkt van een MeTooschandaal. Ze hebben een open huwelijk waarin de wederzijdse verlangens allang zijn weggeëbd en ze begrijpt alle opwinding rond haar echtgenoot niet zo. Zijn affaires met studentes zijn gedateerd en bovendien, vroeger viel ze zelf ook als een blok voor oudere mannen in een machtspositie. Dan krijgt ze een nieuwe collega, Vladimir. Jong, knap en ook nog eens succesvol als romanschrijver. 

    In haar ‘energieke’ roman, schrijft Jessica Ferri in de Los Angeles Times, laat Jonas het hoofdpersonage worstelen met de vraag ‘of ze Vladimir zelf wil veroveren of vooral jaloers is op zijn schrijverschap’. Volgens Ferri zet Jonas de hoofdpersoon zo ‘krachtig en vrijmoedig neer dat je als lezer alleen maar wil dat ze telkens andere akelige en gevaarlijke dingen onderneemt’.

    Criticus Molly Young vermoedt in The New York Times dat het de auteur niet zozeer is te doen om de vraag of ongewenst gedrag uit het verleden volgens de huidige standaard alsnog moet worden bestraft: ‘Ze wil vooral de venijnige controle op vrouwelijke verlangens naar seks, eten, affectie, geluk, macht en professionele erkenning onderzoeken.’

    Een kunstwerk op zich, deze vertelster, met op zijn minst één voet aan de verkeerde kant van de MeToodiscussie

    ‘Titel en cover vormen een duidelijke waarschuwing dat de lezer te maken krijgt met een ondermijnend en geraffineerd verhaal. Want natuurlijk verwijzen die naar Lolita van Vladimir Nabokov,’ concludeert Maureen Corrigan op het Amerikaanse mediaplatform NPR. Tegelijkertijd vindt Corrigan dat Jonas met Vladimir ook aan de orde stelt hoe we de waarde van literatuur bepalen: ‘Óf we proberen datgene wat ons tegen de borst stuit te onderdrukken. Óf we laten ons meeslepen door wat verwarrend, aanstootgevend en intens verkeerd is. En wie het kunstige Vladimir leest, vermaakt zich daarbij ook nog.’

    In haar recensie in The Guardian vindt Lucy Atkins het ‘verbazingwekkend’ dat een debutante ‘zo zelfverzekerd’ voor de dag komt. Het slot van de roman vindt ze daarentegen ‘teleurstellend’ omdat de auteur het niet voor elkaar krijgt de ‘complexe thema’s in bedwang te houden. Maar die prijs is dit verrijkende en intelligente boek alleszins waard.’ 

    Marion Winik had nauwelijks drie pagina’s gelezen of ze voelde zich ‘als was in de handen van de auteur’, schrijft ze in The Washington Post. Ze geniet van het hoofdpersonage, dat ‘zichzelf haarscherp doorgrondt, vertrouwt op haar eigen beoordelingsvermogen en strooit met rake observaties en grappige wijsheden. Een kunstwerk op zich, deze vertelster, met op zijn minst één voet aan de verkeerde kant van de MeToodiscussie.’ 

    Vladimir van Julia May Jonas verscheen half augustus bij uitgeverij De Geus in de Nederlandse vertaling van Inge Pieters 

    Door Diederik Samwel

    vladimir 9781982187637 hr

  • Gerecenseerd

    Gerecenseerd

    360 kiest een aantal door de buitenlandse pers beschreven concerten, voorstellingen, boeken, films en exposities die naar Nederland of België komen, of online te vinden zijn.

    Neon White is niet alleen voor freaks

    Razendsnelle, Japans geïnspireerde magie

    GAME | Terwijl het laatste oordeel al nadert, bevinden er zich nog binnengedrongen demonen in het Paradijs die koste wat kost op tijd moeten worden verdreven. Dat is het uitgangspunt van het spel Neon White, dat in juni werd uitgebracht op pc en Nintendo Switch en gemaakt is door Ben Esposito en de kleine studio Angel Matrix. Als speler ben je een van de huurmoordenaars die deze helse taak toebedeeld krijgt (en heb je ook amnesia). ‘Het is een understatement om te zeggen dat dit spel erg snel gaat,’ aldus de Britse gamesite Eurogamer

    Game Informer is onder andere enthousiast over de invloed van vroegere Japanse actiegames. ‘Volgens Esposito is het spel bedoeld voor “een heel specifiek publiek,”’ aldus het Amerikaanse tijdschrift. ‘Anders gezegd (…): het is gemaakt voor freaks.’

    ‘Nooit had ik zo’n adrenalinestoot gevoeld als toen ik op de eerste plaats in het klassement belandde’

    Toch is het nu al razend populair. Andrew Webster van technologiesite The Verge ‘kan er geen genoeg van krijgen’ en noemt de game ‘enorm bevredigend’. Eric Van Allen van gamesite Destructoid beschreef hoe ‘geweldig (…) het voelt om eindelijk een level onder de knie te hebben’. Blake Hester van Game Informer sprak van ‘een van mijn meest vermakelijke speelervaringen in jaren’. ‘Nooit had ik zo’n adrenalinestoot gevoeld als toen ik op de eerste plaats in het klassement belandde, minder dan een milliseconde voor mijn concurrenten. Als dat geen magie is, weet ik het ook niet meer,’ schreef ook Eurogamer-recensent Oisin Kuhnke. Spelsite Kotaku vat het samen: ‘Neon White is echt zo goed als iedereen beweert.’

    Door Laura Weeda

    ss 7ebe34f5d96739a0901619b31b8f5a2a1c43bc50.1920x1080


    Over het verstrijken van tijd en pure existentie

    Filmcamera als nieuwsgierige antropoloog

    SPEELFILM | In zijn film Il Buco reconstrueert de Italiaanse regisseur Michelangelo Frammartino een expeditie uit 1961 in een bijna 700 meter diepe grot in Calabrië, de zuidelijkste regio van Italië. Terwijl een team speleologen steeds verder de diepte induikt, wordt een oude, doodzieke herder door zijn metgezellen verzorgd op een van de naast gelegen bergflanken.

    In een poëtisch geschreven recensie voor het Spaanse filmmagazine El Antepenúltimo Mohicano omschrijft Javier Acevedo Nieto Il Buco als een ‘meeslepende film’. Door de fraaie cameravoering en het ontbreken van dialogen maakt de regisseur van de grot ‘haast een levend organisme dat ademt, huilt en resoneert’. Volgens Nieto grijpt Frammartino terug naar de ‘grootsheid van primitieve cinema met een camera die als een nieuwsgierige antropoloog fungeert, waarbij de verrichtingen van de mens volledig in het niet vallen’. 

    Diego Battle van de internationale filmssite Otros Cines noemt het ‘cinema van de contemplatie’, maar dan letterlijk: ‘Onderdompeling. Waar veel hedendaagse films worden gedomineerd door hyperstimulatie en duizeling wekken, is Il Buco een balsem voor de bioscoopbezoeker.’ 

    ‘Il Buco weigert betekenis en bestaansrecht prijs te geven’

    ‘Docufictie met uitsluitend prachtige beelden,’ luidt de conclusie van Jessica Liang, criticus van Variety. Ze vindt het een geslaagde keuze dat de parallel tussen de zieke herder en de grotexpeditie door wetenschappelijke buitenstaanders ‘niet leidt tot een dramatisch conflict, maar bewust vaag is gehouden’. 

    Minder enthousiast is Liang over de poging om in de film de sfeer van begin jaren zestig op te roepen: ‘Klassieke canvastenten, een antieke leren voetbal en een tijdschrift met Sophia Loren op de cover. Dat komt gekunsteld over. Vooral omdat deze film niet zozeer een paar decennia overbrugt maar terugvoert naar een lang vervlogen geologisch tijdperk.’

    Peter Bradshaw gaat in zijn bespreking voor The Guardian nog een stap verder: ‘Il Buco weigert betekenis en bestaansrecht prijs te geven. Daardoor dwingt hij ons na te denken over iets existentieels dat verder gaat dan het verstrijken van de tijd.’

    Il Buco van Michelangelo Frammartino is vanaf 23 juni te zien in de bioscoop.

    Door Diederik Samwel

    Il Buco ps 1 jpg sd low


    Weggezet als homoseksuele roman

    Een nieuwe kans voor James Purdy

    LITERATUUR | Toen auteur Jon Michaud in een artikel voor een literair tijdschrift de naam James Purdy noemde, kreeg hij van de redacteur de suggestie deze er maar uit te laten, omdat niemand toch van hem had gehoord, vertelt Michaud in The New Yorker. Deze typering als outsider heeft de Amerikaanse auteur, die in 2009 in New Jersey overleed, zijn leven lang achtervolgd. Toen hij begon met verhalen inzenden, aldus Purdy geciteerd in het Amerikaanse weekblad, ontving hij keer op keer ‘boze, knorrige, verontwaardigde afwijzingen van de gelikte tijdschriften uit New York, en zo mogelijk nog vijandiger commentaar van de kleinere bladen’. ‘Hij schreef over liefde en verlangens tussen mensen van hetzelfde geslacht en zei dat dat iedereen kan overkomen,’ aldus biograaf Michael Snyder. ‘Bovendien combineerde hij die thematiek met kwesties van ras en macht. New Yorkse critici hebben hem gewoon de mond gesnoerd.’ Ook The Guardian beschrijft hoe ‘deze witte schrijver uit het Midwesten, die schreef over outsiders – vrouwen, Afro-Amerikanen, homo’s, inheemse Amerikanen – (….) zelf [werd] verstoten door het Amerikaanse literaire establishment’. 

    ‘Ik ben geen homoseksuele schrijver. Ik ben een monster. Homoseksuele schrijvers zijn te conservatief’

    Inderdaad werd een van zijn vroege werken (1965) door The New York Times weggezet als een ‘homoseksuele roman’ en door een collega-auteur getypeerd als een ‘vijfderangs avant-gardesoap [over] gebed en flikkerij’. Ondanks dat het zijn bestverkochte boek was, met een recensie in de Sunday Times door George Steiner waarin deze Purdy’s gave prees ‘om zenuwen en botten te laten spreken’, en ondanks dat hij al bij leven fans had als Dorothy Parker, Susan Sontag en Paul Bowles, bleef het label ‘homoseksuele schrijver’ de rest van zijn carrière aan hem kleven. ‘Ik ben geen homoseksuele schrijver. Ik ben een monster. Homoseksuele schrijvers zijn te conservatief,’ luidde zijn commentaar.

    Dit lijkt de aangewezen tijd voor een herwaardering van zijn werk, dat zijn biograaf typeert als ‘jazz’ en door The Guardian met dat van Wes Anderson wordt vergeleken. Bij uitgeverij Athenaeum verschijnt in juli Ik ben Elijah Thrush, uit 1972. Zou hij daar zelf blij mee zijn geweest? Als mensen al te zeer gesteld op hem zouden raken, merkte hij ooit op, ‘zou ik denken dat er iets was misgegaan’.

    James Purdy, Ik ben Elijah Thrush, verschijnt in juli bij uitgeverij Athenaeum in een vertaling van Harm Damsma en met illustraties van Charlotte Schrameijer.

    Door Laura Weeda


    Album als therapeutische sessie 

    Persoonlijke bekentenissen op meesterlijke muziek 

    HIPHOP | Met zijn nieuwe album Mr. Morale & The Big Steppers bewijst de Amerikaanse rapper en songwriter Kendrick Lamar (34) zich opnieuw als ‘absolute meester van de hiphop’, schrijft Luc Lorfèvre in de Waalse krant Dernière Heure. Volgens de recensent verstaat Lamar de ‘kunst van concieze communicatie’, terwijl hij met ‘een alomtegenwoordige piano, rijke klankpaletten en samples van soul en jazz uiterst gevarieerde sferen oproept en zijn gehoor in een sprankelende flow brengt’. 

    Zijn collega van Forbes India staat uitgebreid stil bij Lamars literaire verdiensten die hem in 2018 als eerste muzikant in de geschiedenis de Pulitzer Price opleverden: ‘Hij geldt als een van de meest invloedrijke hedendaagse schrijvers die in zijn lyriek verbanden legt tussen politiek, sociaal onrecht en zijn persoonlijke leven. Op zijn nieuwe album is het alsof hij mediteert om innerlijke demonen en onderdrukte emoties te bedwingen. Tegelijkertijd probeert hij in balans te komen met zijn gezinsleven en zijn wereldfaam.’

    ‘Alles wat uit Kendricks mond komt, heeft een doel’

    ‘Alles wat uit Kendricks mond komt, heeft een doel. Meestal komt hij met gefundeerde kritiek van sociaal-maatschappelijk belang,’ schrijft Pedro Ibarra voor Correio Braziliense. Maar op Lamars laatste album draait het vooral om zelfreflectie, denkt Ibarra: ‘Hij gebruikt verhalen uit zijn eigen leven om kwesties aan te kaarten die zijn persoonlijke belang ver te boven gaan. Van seksuele intimidatie waarmee hij in zijn jeugd te maken kreeg tot homofobie en de bejegening van zwarte mensen. Zo ontstaat een therapeutische sessie waar de hele wereld baat bij heeft.’

    Ook Michael Dwyer van The Sydney Morning Herald vergelijkt Lamars nieuwe album met een therapie: ‘Inclusief persoonlijke bekentenissen over zijn seksverslaving en zijn giftige interpretatie van het begrip mannelijkheid.’ Muzikaal vernieuwend klinkt het niet, maar daar zit Dwyer helemaal niet mee: ‘Lamar blijft comfortabel in zijn kenmerkende, jazz-getinte wereld waarin een elegante piano voor harmonie zorgt. De manier waarop zijn songs je hart veroveren heeft dan ook meer weg van Marvin Gaye dan van Dr. Dre.’

    Nadat hij met zijn vorige albums de wereld een spiegel heeft voorgehouden, doet Lamar dat ditmaal bij zichzelf, schrijft Will Pritchard in The Telegraph: ‘En daarbij komt hij tot een doorbraak, een ware openbaring. Meesterlijk, teder én volkomen rauw.’

    Mr. Morale & The Big Steppers, het vijfde album van Kendrick Lamar is eind mei wereldwijd uitgebracht.

    Door Diederik Samwel

    attachment kendrick lamar mr morale hotsteppers cover

  • Gerecenseerd

    Gerecenseerd

    360 kiest een aantal door de buitenlandse pers beschreven concerten, voorstellingen, boeken, films en exposities die naar Nederland of België komen, of online te vinden zijn.

    Zes maanden over tijd

    Ongeboren baby vervult cartooneske hoofdrol

    SPEELFILM | In de Noorse film Ninjababy van Yngvild Sve Flikke leeft de 23-jarige Rachel er vrolijk op los: feestjes, drank, soms een pilletje en nu en dan een onenightstand. Tot ze ontdekt dat ze al zes maanden zwanger is. Rachel zit allerminst op een kind te wachten en weet trouwens niet eens wie de vader is. Het aanstaande kind doet mee in de film en geeft in cartooneske animaties commentaar op de personages en situaties. Ze zijn ontleend aan de graphic novel Fallteknikk van Inga Sætres, waarop de film ook is gebaseerd.

    Het thema van de film komt Leif Tore Lindø van de Noorse krant Aftenbladet bekend voor, maar wordt naar zijn smaak ‘op een verfrissende manier en met een bitterzoete ondertoon gebracht’. Kristine Kujath Thorp, in de hoofdrol, vindt hij ‘absoluut briljant’. De animaties bezorgen de film volgens Lindø een soort ‘indierocksfeer’, behalve in de dialogen tussen moeder en kind: ‘Dan zijn ze overbodig: het enige minpuntje van deze filmtraktatie.’   

    De ‘heerlijk gekke humor, de vindingrijkheid en de woeste energie’ in Ninjababy doen Jan-Olov Andersson van het Zweedse Aftonbladet denken aan de vroege films van Danny Boyle, zoals Trainspotting (1996) en A Life Less Ordinary (1997). Bovendien werd hij ‘gegrepen door het onverwacht voor de hand liggende einde’. 

    ‘Door de bijtende humor en de open, losse toon komen de hoofdpersonen volstrekt authentiek over’

    ‘Door de bijtende humor en de open, losse toon komen de hoofdpersonen volstrekt authentiek over,’ schrijft Sarah Stutte in Kino-Zeit. ‘Daardoor komt het wispelturige en onvolwassen gedrag van de hoofdpersoon prima uit de verf.’ Het is te danken aan het ‘sympathieke, hartverwarmende spel van Thorpe dat we een eerlijk inzicht krijgen in het leven van een vrouw op zoek naar haar plek in de wereld’. 

    David Rooney stelt in The Hollywood Reporter dat de regisseur ‘behendig de clichés over aanstaand moederschap en het vaste recept voor romcoms omzeilt’. Wat werkt in de film is niet zozeer de ‘Look Who’s Talking-achtige gimmick als wel het genot om toe te kijken hoe feilbare personages zich een weg banen door een heikele situatie’.  

    Ninjababy van regisseur Yngvild Sve Flikke draait vanaf 21 april in de bioscoop.

    Door Diederik Samwel

    Ninjababy st 4 jpg sd low Copyright Motlys 1
    Ninjababy


    135 street art kunstenaars

    Biografie in beelden

    FOTOGRAFIE | De Deense fotograaf Søren Solkaer (1969) maakte naam met portretten van popmuzikanten als U2, Björk, Patti Smith en Amy Winehouse. Tijdens een wandeling door Melbourne in 2012, waar hij de bijbehorende expositie had geopend, kwam hij op het idee om de beoefenaars van een heel ander genre vast te leggen: graffiti en straatkunst. Vervolgens bezocht Solkaer vijf jaar lang dertien wereldsteden om in totaal 135 kunstenaars bij een van hun werken in beeld te brengen. 

    In zijn bespreking voor The Sydney Morning Herald schrijft Michael Dwyer dat Solkaer zijn kader en enscenering zo kiest dat ‘elke foto een verhaal vertelt waar een filmmaker hooguit aan kan tippen’. Tegelijkertijd laat de expositie Surface volgens hem goed zien ‘hoe graffiti zich de afgelopen jaren tot een volwassen kunstvorm heeft ontwikkeld’. 

    ‘De fotograaf is er vooral op uit de mythe van zijn subject te vergroten’

    The Edinburgh News is minder enthousiast over het werk van Solkaer. De recensent vindt dat hij voornamelijk boeken produceert die ‘het goed doen op de koffietafel. De fotograaf is er vooral op uit de status of mythe van zijn subject te vergroten en niet om de kijker een diepere of andere kijk op hen te verschaffen.’  

    Angie Kordic van het Zwitserse digitale kunstplatform Widewalls vindt dat hij dat juist wel doet: ‘Boven op het dak, in smalle steegjes of rond een treinstation; Solkaer draagt zowel de geest van het kunstwerk als de manier waarop de kunstenaar naar de wereld kijkt op ons over.’

    De criticus van het onlinemagazine Brooklyn Street Art noemt het alleen al bewonderenswaardig dat Solkaer zo veel straatkunstenaars, al dan niet herkenbaar, voor zijn lens heeft gekregen. ‘De fotograaf gaat te werk volgens de Tsjechische traditie: als een biograaf. Door zijn kadrering en orkestratie ziet hij kans de onderscheidende elementen van elke kunstenaar, diens stijl en werkwijze in één beeld te vangen.’  

    De expositie Surface van Søren Solkaer is tot en met 25 september te zien in Fotomuseum aan het Vrijthof in Maastricht.

    Door Diederik Samwel

    I7R5467
    Surface


    Koreaanse roman verfilmd

    De wereld is klaar voor series als Pachinko

    SERIE/BOEK | In 2017, toen film- en tv-agent Theresa Kang-Lowe de grootse roman Pachinko las, waarin Min Jin Lee schrijft over vier generaties van een arme Koreaanse familie die naar verschillende plekken emigreert, had ze niet verwacht dat deze de aandacht van Hollywood zou kunnen trekken. Vijf jaar later verschijnt het eerste seizoen van Pachinko – met Kang-Lowe als uitvoerend producent – op Apple TV+. In tegenstelling tot Hollywoods decennialange overtuigingen blijken kijkers gewoon bereid om ‘ondertitels te lezen en verhalen van over de hele wereld te consumeren waarin mensen van kleur centraal staan’, schrijft TIME.

    Pachinko is de tweede roman van Lee, die Koreaans-Amerikaans is en gefascineerd raakte door de strijd van Koreaanse immigranten in Japan in de twintigste eeuw. Hoofdpersoon is Sunja, geboren in de vroege jaren 1900, die stoïcijns het lijden van iedereen om haar heen absorbeert terwijl ze de ene crisis na de andere (de Japanse kolonisatie van Korea, de atoombommen op Japan) doorstaat.

    ‘In dit familieverhaal wordt de rijkheid van proza gecombineerd met de specifieke voordelen van televisie’

    De door TIME benoemde bereidheid van de kijker wordt door de recensies weerspiegeld. IndieWire noemt de serie een ‘liefdevol vervaardigde paradox, die de moeite waard is om je aan over te geven’. Die paradox zit hem erin dat sommige delen van het verleden invoelbaar zijn, bijvoorbeeld waar het aankomt op keuzes van ouders die hun kinderen een beter leven willen geven, terwijl andere delen volstrekt ongrijpbaar blijven. Ook London Evening Standard vindt de bewerking van het boek geslaagd, en noemt de serie even groots als het 490 pagina’s tellende boek, en ‘verrukkelijk in zijn uitvoering’. Rolling Stone prijst de ‘kunstzinnigheid en elegantie’ waarmee het onderwerp wordt behandeld. ‘In dit familieverhaal wordt de rijkheid van proza gecombineerd met de specifieke voordelen van televisie.’

    De auteur werkte uiteindelijk niet mee aan het script van de eerste seizoen, bestaande uit acht afleveringen. En hoewel veel recensenten het boek een van de beste noemen die ze het afgelopen jaar hebben gelezen, zijn de grote wijzigingen die scenarioschrijver en producent Soo Hugh in de opbouw heeft aangebracht voor vrijwel niemand een bezwaar. Dat heeft misschien ook met de tijd te maken: ‘De geografie en de individuele gezichten kunnen veranderen, maar verhalen over ontheemding en vluchtelingenervaringen zijn nooit ver van onze huidige realiteit (…). Oekraïne. Syrië. Guatemala,’ aldus The Hollywood Reporter.

    Pachinko is te zien op AppleTV+. Het boek is in het Nederlands vertaald door Ineke Lenting en Paul van der Lecq en verscheen bij Meulenhoff.

    Door Laura Weeda

    Min Jin Lee
    Pachinko

    De microkosmos van Eran Kolirin

    De boekverfilming van een controversiële Palestijnse schrijver

    FILM/BOEK | Aan het begin van Let It Be Morning, de nieuwe film van Eran Kolirin, wordt de bruiloft gevierd van een jong Israëlisch-Arabisch echtpaar wiens verbintenis ‘verdoemd lijkt zelfs voordat deze geconsumeerd is’, zo schrijft het Amerikaans-Joodse tijdschrift Forward.

    Het eerste voorteken is dat de duiven die bruid en bruidegom loslaten als symbool van hoop en vrede weigeren weg te vliegen. En inderdaad, op de nacht na de ceremonie sluiten Israëlische strijdkrachten het dorp af, zonder enige kennisgeving of uitleg.

    ‘Door zijn personages letterlijk gevangen te houden, creëert Kolirin een soort microkosmos’

    De bruiloftsgasten en de bewoners stranden ter plaatse, zonder dat contact met de buitenwereld mogelijk is. ‘Door zijn personages letterlijk gevangen te houden, creëert Kolirin een soort microkosmos die hem in staat stelt de sociale en politieke status van de Israëlisch-Arabische gemeenschap te onderzoeken,’ schrijft Variety.

    De film is geïnspireerd op het gelijknamige boek uit 2006 van Sayed Kashua, die door Middle East Eye wordt omschreven als ‘een controversiële Palestijnse schrijver’. De Arabische journalist, auteur en scenarioschrijver maakte de zeldzame keuze om in het Hebreeuws te schrijven, omdat hij ‘de taal van de Israëliërs moest spreken om het standpunt van de Palestijnen over te brengen’. Haaretz, het dagblad van Israëlisch links, riep hem uit tot ‘een van de meest invloedrijke Arabische commentatoren van Israël’. Maar in 2014 verliet hij zijn land om zich in de VS te vestigen. Tegen The Guardian zei hij:Toen jonge Joden door de straat begonnen te marcheren, “dood aan Arabieren” riepen en Arabieren aanvielen alleen omdat ze Arabieren waren, wist ik dat ik mijn strijd verloren had.’

    Hij was het zelf die filmmaker Eran Kolirin benaderde, die een Palestijnse cast bij elkaar zocht. Maar deze weigerde te komen opdagen bij de vertoning op het filmfestival van Cannes vorig jaar; ‘de film werd gepresenteerd als Israëlisch’, aldus Middle East Eye. Israëlische Arabieren worden sterk aangemoedigd om hun films aldus te presenteren, zodat ze kunnen profiteren van overheidssubsidies. Kolirin zelf zei verheugd te zijn dat zijn film het debat nieuw leven inblaast. ‘Het label “Israëlische film” slaat nergens op. Noemt Scorsese zijn films soms “Amerikaans”? Je kunt deze film noemen wat je wilt. Als je hem als een Palestijnse film wilt presenteren, zal ik zowel vereerd als dankbaar zijn.’

    De film Let It Be Morning is in mei in de bioscoop te zien. Het boek is niet in het Nederlands vertaald.

    Door Laura Weeda

    e15266b59f0a787ce0f613b5fcc19119ac3ce5df
    Let It Be Morning

  • Gerecenseerd

    Gerecenseerd

    360 kiest een aantal door de buitenlandse pers beschreven concerten, voorstellingen, boeken, films en exposities die naar Nederland of België komen, of online te vinden zijn.

    Dave Chappelle weet het luchtig te houden

    Podcast en muzikale soundtrack ineen

    PODCAST | ‘Het zou me niks verbazen als Dave Chappelle nog nooit een podcast had geluisterd voordat hij er zelf een maakte’, schrijft Carrie Battan van The New Yorker. The Midnight Miracle van de Amerikaanse komiek en satiricus is geen podcast in ‘talk-radio-stijl’, en ook geen verhalende show. ‘Chapelle doet niet aan overdreven preludes, introducties of wegwijzers. In plaats daarvan beweegt The Midnight Miracle van verhaal naar verhaal, subtiel afgewisseld door zorgvuldig geselecteerde muzikale intermezzo’s.’ Cultuursite NME spreekt zelfs van een muzikale soundtrack, bestaande uit onder andere Charlie Parker, Dizzy Gillespie, Thelonious Monk, D’Angelo, Heatwave featuring Johnnie Wilder en veel meer. Inspiratie op dit vlak is mede afkomstig van rappers Yasiin Bey (Mos Def) & Talib Kweli, met wie Chappelle de show samen maakt. In de woorden van entertaimentsite Deadline ‘verlegt [The Midnight Miracle] de grenzen van de podcast en ontstaat een audio-ervaring die luisteraars nooit eerder hebben gehoord’.

    In de show komen naast muziek en humor ook maatschappelijke issues aan bod, van racisme tot eenzaamheid tot verslaving. Zo heeft Bey het in een van de afleveringen over Amy Winehouse, met wie hij bevriend was, en over het belang van niet oordelen wanneer anderen in nood zijn. Ook in zulke afleveringen, prijst Battan Chappelle, blijft de toon luchtig zonder dat de makers in algemeenheden vervallen.

    Elke twee weken is een nieuwe aflevering van Midnight Miracle te beluisteren via verschillende podcastplatforms.

    Laura Weeda


    Wereldberoemd animefilmpje uitgewerkt tot boek

    ‘Hartverwarmend maar niet sentimenteel’

    LITERATUUR / ANIME | In 1999 bedacht en regisseerde de Japanse Makoto Shinkai de animefilm Kanojo to kanojo no neko, beter bekend als She and Her Cat, een vijf minuten durend verhaal over de relatie tussen een kat en zijn baasje, verteld vanuit het perspectief van de kat. Shinkai maakte de film in een tijd dat hij in een klein appartement woonde met rondom telefoonpalen met elektrische draden. ‘Ook al was de omgeving een warboel van lelijke dingen, ik wilde de schoonheid vinden in de dingen om me heen’, vertelt hij aan Otaku in Review. ‘Ik was geïnspireerd door de games die ik destijds veel speelde, waarin de omgeving rijk en gedetailleerd is.’ De illustraties zijn van eigen hand, voor de 3D-scènes gebruikte hij Adobe After Effects. Het project, waaraan behalve de kat drie mensen meewerkten, groeide uit tot een internationaal succes en werd wereldwijd ruim 550 miljoen keer bekeken. Anime UK News prijst het verhaal als ‘hartverwarmend zonder overdreven sentimenteel te zijn’. Volgens Manga Bookshelf raakt de serie je ‘recht in het hart’ en wordt het verhaal knap verteld, waarbij ook het leven van de vrouw in de Japanse samenleving wordt belicht, stipt Anime Feminist aan.

    Naruki Nagakawa, auteur van o.a. toneelstukken en manga’s, publiceerde in 2013 samen met Shinkai het gelijknamige boek. De geïllustreerde roman geeft, in de woorden van Nederlandse uitgever Meulenhoff, ‘een inkijkje in de belevingswereld van katten en de mensen op wier leven ze zo’n enorme impact hebben’.

    Zij en haar kat verschijnt in augustus bij Meulenhoff, in een vertaling van Geert van Brem.

    Laura Weeda


    Volop spiegels aan de wand

    Toeschouwer als deelnemer bij speelse installaties

    KUNST | Voor de expositie Mirror | Mirror in Amersfoort heeft samensteller Judith van Meeuwen installaties van dertig nationale en internationale beeldend kunstenaars bij elkaar gebracht. Het thema is (zelf)reflectie in brede zin: vanuit wetenschappelijke, kunsthistorische of verhalende invalshoek. Het museum is gevuld met spiegels in de meest onverwachte en uiteenlopende verschijningsvormen. Een spiegel waarin je pas iets ziet wanneer je lacht, een spiegel die ’s winters het zonlicht weerkaatst of eentje die je met een hometrainer in beweging moet brengen om een nieuw perspectief te krijgen.

    Het laatste kunstwerk, Mobile Mobile van de Deense kunstenaar Jeppe Hein, is voor het eerst te zien. Andere ontwerpen zijn van onder meer Kathrin Schlegel, Berk Ilhan en landschapskunstenaar Andy Goldsworthy.

    Ingeborg Ruthe schrijft in de Berliner Zeitung dat Hein, ‘kort na de eeuwwisseling een van de meest succesvolle internationale kunstenaars’, veel lichtere werken maakt nadat hij was hersteld van een totale burn-out. Pas na tussenkomst van een boeddhistische non kwam hij er weer bovenop. ‘Tegenwoordig is hij, juist vanuit zijn drukke omgeving in Berlijn, voortdurend op zoek naar het speelse en alledaagse.’

    Volgens Gabriela Angeleti, recensent van The Art Newspaper, ligt het accent bij Hein nu nog meer op meditatieve en interactieve kunst: ‘Tijdens het maken en ontwerpen komt hij weer op adem en dat probeert hij over te brengen op de toeschouwer.’

    ‘Het is Hein altijd te doen om het concept waarin de kijker iets in gang zet, waarna het kunstwerk de controle overneemt’, schrijft Kaytie Johnson in het Artpulse Magazine. ‘Zo is de museumbezoeker toeschouwer en deelnemer tegelijk.’

    Hannah Jane Parker van The Guardian kan nog wel waardering opbrengen voor het idee achter de slimme lachspiegel van Berk Ilhan: het opvrolijken van kankerpatiënten. Maar de criticus noemt het ‘idioot’ om het product voor een paar duizend dollar op de markt te brengen: ‘Wie kanker heeft en nog niet doodmoe is geworden van het advies om positief te blijven, kan vast beginnen met sparen.’

    De tentoonstelling Mirror | Mirror is tot en met 29 augustus te zien in Kunsthal KAdE in Amersfoort.

    Diederik Samwel


    De teloorgang van een bergdorp in Lesotho

    Staalkaart van menselijk uithoudingsvermogen

    FILM | Het bergdorpje Nasaretha in het door Zuid-Afrika omsloten Lesotho dreigt onder water te verdwijnen als het plan van de overheid voor een grote stuwdam werkelijkheid wordt. De oude en wijze vrouw Mantoa wil koste wat het kost voorkomen dat de begraafplaats en daarmee de hele dorpscultuur wordt weggespoeld en leidt de opstand van het dorp. Dat is het op feiten gebaseerde uitgangspunt van de speelfilm This is not a burial, it’s a resurrection van de in Lesotho geboren regisseur Lemohang Jeremiah Mosese.

    John Lynn van de internationale filmsite International Cinephile Society is vol bewondering voor het kleurgebruik en de kadrering en vond het de mooiste film van het afgelopen jaar. ‘De camera maakt een levend organisme van een dorpsgemeenschap en laat haarscherp zien hoe moderne ontwikkelingen onze cultuur bedreigen.’

    In Los Angeles Times beschrijft Robert Abele de film als ‘poëtisch en schilderachtig’ en vindt hij het ‘een schande’ dat Mosese er geen Oscarnominatie aan overhield. Wel vraagt hij zich af wat er van de film was geworden zonder hoofdrolspeelster Mary Twala Mhlongo: ‘Met haar verweerde gezicht, tere maar ongebroken postuur en bewonderenswaardige vasthoudendheid vormt ze een staalkaart van het menselijk uithoudingsvermogen.’

    Volgens Andy Crump van het Amerikaanse Paste Magazine is het vooral ook een film over leven en dood: ‘Mosese maakt duidelijk dat je leeft in het land waar je geliefden zijn begraven. Noch de levenden, noch de doden kunnen dat ongestraft achter zich laten.’

    Criticus Anthony Lane van The New Yorker kan zich voorstellen dat sommige kijkers de bredere context missen. Want in werkelijkheid is in Lesotho een veelomvattend meerjarenplan uitgevoerd om de lokale bevolking van water en stroom te voorzien. Maar daar gaat het Mosese niet om, schrijft Lane: ‘Hij wil de invloed van politiek en bestuur tot mythische proporties brengen. Letterlijk, door natuur en gemeenschap als een Grieks koor op te voeren, inclusief klaagzangen.’

    Guy Lodge heeft op een vergelijkbare manier naar de film gekeken, schrijft hij in Variety: ‘De film brengt het aardse bestaan samen met een mystieke droomwereld.’ Hij vindt dat deze ‘avant-garde Zuid-Afrikaanse vertelling’ ook buiten het art house circuit de volle aandacht verdient. Lodge noemt het een ‘onvoorspelbare film met een hoekige sound design die dialogen doet verstommen. Door de natuurlijke lichtinval en het kleurenpalet wordt de kijker aan de grond genageld en dan meegevoerd naar een magisch-realistische sfeer.’

    This is not a burial, it’s a resurrection van Lemohang Jeremiah Mosese is vanaf 29 juli te zien in de bioscoop.

    Diederik Samwel